Skip to content

൩൮. ദ്രവ്യസംഗ്രഹണീയാധ്യായഃ

Adhikarana ൧ (൧-൨) · Śloka ൨

അഥാതോ ദ്രവ്യസങ്ഗ്രഹണീയമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||

View original

अथातो द्रव्यसङ्ग्रहणीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

Meaning of the śloka

Now the chapter concerning the concise collection of medicinal substances will be explained, as taught by Bhagavan Dhanvantari.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

ദ്രവ്യാണാം സങ്ഗ്രഹഃ സങ്ക്ഷേപഃ, തമധികൃത്യ കൃതോऽധ്യായ ഇത്യര്ഥഃ; വിസ്തരസ്തു ചികിത്സിതേ കഥ്യതേ| തദുക്തം- “സമാസേന ഗണാ ഹ്യേതേ പ്രോക്താസ്തേഷാം തു വിസ്തരമ്| ചികിത്സിതേഷു വക്ഷ്യാമി ജ്ഞാത്വാ ദോഷബലാബലമ്”- ഇതി||൧-൨||

Meaning of the commentary

Sangraha means a concise collection. This chapter gives the groups in summary, while their detailed use is stated in Chikitsasthana after assessing the strength of the doshas.

Key terms

dravyasa~ggraha (dravyasangraha)
A concise collection or grouping of medicinal substances.

Adhikarana ൨ (൩) · Śloka ൩

സമാസേന സപ്തത്രിംശദ്ദ്രവ്യഗണാ ഭവന്തി ||൩||

View original

समासेन सप्तत्रिंशद्द्रव्यगणा भवन्ति ||३||

Meaning of the śloka

In summary, there are thirty-seven groups of medicinal substances.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

തത്രാദാവധ്യായസ്യ പിണ്ഡാര്ഥം നിര്ദിശന്നാഹ- സമാസേനേത്യാദി|- സമാസേന സങ്ക്ഷേപേണ| ഗണ്യന്ത ഇതി ഗണാഃ സമൂഹാഃ| തത്ര ദ്വാത്രിംശദനിയതാവയവാഃ, പുനഃ പഞ്ച പഞ്ചാവയവാഃ| കേചിത് പഞ്ചത്രിംശദിതി പഠന്തി (ത്രിംശദ്വാऽऽമലകാദീനി വിഹായേതി)||൩||

Meaning of the commentary

Ganas are groups of items. Thirty-two groups have variable numbers of members, and another five each have five members. Some read thirty-five groups, or thirty if the groups beginning with amalaki and others are excluded.

Key terms

gaNa (gana)
A group of medicinal substances collected under a shared traditional action.

Adhikarana ൩ (൪-൫) · Śloka ൫

തദ്യഥാ- വിദാരിഗന്ധാ വിദാരീ വിശ്വദേവാ സഹദേവാ ശ്വദംഷ്ട്രാ പൃഥക്പര്ണീ ശതാവരീ സാരിവാ കൃഷ്ണസാരിവാ ജീവകര്ഷഭകൌ മഹാസഹാ ക്ഷുദ്രസഹാ ബൃഹത്യൌ പുനര്നവൈരണ്ഡോ ഹംസപാദീ വൃശ്ചികാല്യൃഷഭീ ചേതി ||൪|| വിദാരീഗന്ധാദിരയം ഗണഃ പിത്താനിലാപഹഃ | ശോഷഗുല്മാങ്ഗമര്ദോര്ധ്വശ്വാസകാസവിനാശനഃ ||൫||

View original

तद्यथा- विदारिगन्धा विदारी विश्वदेवा सहदेवा श्वदंष्ट्रा पृथक्पर्णी शतावरी सारिवा कृष्णसारिवा जीवकर्षभकौ महासहा क्षुद्रसहा बृहत्यौ पुनर्नवैरण्डो हंसपादी वृश्चिकाल्यृषभी चेति ||४|| विदारीगन्धादिरयं गणः पित्तानिलापहः | शोषगुल्माङ्गमर्दोर्ध्वश्वासकासविनाशनः ||५||

Meaning of the śloka

The Vidarigandhadi group consists of vidarigandha, vidari, vishvadeva, sahadeva, shvadamshtra, prithakparni, shatavari, sariva, krishnasariva, jivaka, rishabhaka, mahasaha, kshudrasaha, the two brihatis, punarnava, eranda, hamsapadi, vrishcikali and rishabhi. It is described as calming pitta and vata and countering shosha, gulma, bodily aching, upward breathing difficulty and cough.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

തത്ര പ്രഥമം ദോഷക്രമേണാദ്യം ഗണം നിര്ദിശന്നാഹ- തദ്യഥേത്യാദി| വിദാരിഗന്ധാ ശാലപര്ണീ, വിദാരീ വിപാദികകന്ദഃ കോഹലാകാരോ ലോഹിതകുസുമഃ, സ ച ദ്വിവിധഃ- ദീര്ഘകന്ദോ ബഹുക്ഷീരഃ, ഹസ്തിപാദകോऽല്പക്ഷീര ഇതി| വിശ്വദേവാ ഗാങ്ഗേരുകീ പ്രസിദ്ധാ, ‘ഗുഡശര്കരാ (ഗുലശകരീ)’ ഇതി പൂര്വദേശേ, അന്യേ സിതകുസുമാം ബലാമാഹുഃ| സഹദേവീ ബലാഭേദഃ പീതപുഷ്പാ ‘കാങ്കസീ’ ഇതി ലോകേ; അന്യേ ബലാം നീലപുഷ്പാമാഹുഃ| ശ്വദംഷ്ട്രാ ഗോക്ഷുരകഃ| പൃശ്നിപര്ണീ പൃഥക്പര്ണീ ‘പീഠവനീ’ ഇതി ലോകേ| ശതാവരീ സൂക്ഷ്മപത്രാ ‘ശതാഉരീ’ ഇതി ലോകേ| സാരിവാ ജമ്ബൂപത്രാ, ദുഗ്ധഗര്ഭാ വല്ലീ സ്വനാമപ്രസിദ്ധാ| കൃഷ്ണസാരിവാ ഛിലഹേണ്ടാപത്രസദൃശച്ഛദാ ചന്ദനഗന്ധാ ‘കാലവേലീ’ ഇതി ലോകേ; കേചിത് കൃഷ്ണസാരിവാം ന പഠന്തി| ജീവകഃ കൂര്ചശീര്ഷകഃ സ്വനാമഖ്യാതഃ| ഋഷഭകോ വൃഷഭകഃ, അയമപി സ്വനാമഖ്യാതഃ| മഹാസഹാ മാഷപര്ണീ| ക്ഷുദ്രസഹാ മുദ്ഗപര്ണീ| ബൃഹത്യൌ സൂക്ഷ്മഫലാ സ്ഥൂലഫലാ ച| പുനര്നവാ വര്ഷാഭൂഃ ‘സാടഡീ’ ഇതി ലോകേ| ഏരണ്ഡഃ സ്വനാമപ്രസിദ്ധഃ| ഹംസപാദീ മധുശ്രവാ ഹംസപദാകാരപത്രാ പീതപുഷ്പാ ജലയു(മു)ക്തദേശജാതാ ‘ഹംസപാഈ’ ഇതി ലോകേ പ്രസിദ്ധാ| വൃശ്ചികാലീ കണ്ടകിതമേഷശൃങ്ഗയുഗാകാരഫലാ പാഠാപത്രാ ഈഷദ്രോമശാ ശ്വേതപുഷ്പഗുച്ഛാ ദക്ഷിണാവര്തവല്ലീ മേഷശൃങ്ഗീഭേദഃ; വൃശ്ചിയാശാകമന്യേ| ഋഷഭീ കപികച്ഛുഃ| ശൃഗാലവിന്നാമേകേ വിദാരിഗന്ധാദൌ പഠന്തി, താമപഠനീയാമേകേ മന്യന്തേ, അന്യേ പൃഥക്പര്ണീഭേദം ദീര്ഘപത്രാം സിംഹപുച്ഛാമാഹുഃ| ശോഷോ രാജയക്ഷ്മാ, അങ്ഗമര്ദഃ സ്ഫുടനികാ| പിത്താനിലഹരത്വേന ദോഷപ്രത്യനീകതോക്താ, ശോഷാദിനാശകത്വേന വ്യാധിപ്രത്യനീകത്വം ചോക്തമ്, ഏവം ദോഷയോരുക്തയോര്വ്യാധിഷു ചോക്തേഷ്വവസ്ഥാകാലദേശാദിഭേദേന സമസ്തൈരേതൈരര്ധൈര്യഥാലാഭം ലബ്ധൈര്വാ ശൃതശീതഫാണ്ടസ്വരസകല്കചൂര്ണഗുടികോത്കാരികാരസക്രിയാലേപപ്രദേഹപരിഷേകാവഗാഹനഘൃതതൈലാദീനി യഥായോഗം സാധനീയാനി| ഏവമന്യേഷ്വപി ഗണേഷു യോജ്യമ്| യേഷാം ജീവകര്ഷഭകാദിദ്രവ്യാണാമന്നപാനാദൌ ഗുണോ ന നിര്ദിഷ്ടഃ, തേഷാം സമുദിതസ്യ ഗണസ്യ ഗുണാഭിധാനേനൈവ പൃഥഗ്ദ്രവ്യഗുണോ ജ്ഞാതവ്യ ഇതി||൪-൫||

Meaning of the commentary

Vidarigandha is shalaparni. Vidari is a red-flowered tuber of two forms, a long milk-rich type and hastipadaka with little latex. Vishvadeva is gangeruki, regionally gudasharkara; others call it white-flowered bala. Sahadevi is a yellow-flowered bala variety, while others identify blue-flowered bala. Shvadamshtra is gokshuraka, prithakparni is prishniparni, and krishnasariva is a sandal-scented climber locally called kalaveli; some omit it. Mahasaha and kshudrasaha are mashaparni and mudgaparni. The two brihatis have small and large fruits. Hamsapadi and vrishcikali receive detailed morphological descriptions; some identify the latter as vrishciya greens. Rishabhi is kapikacchu. Some include shrigalavinna, while others reject it or identify it as a long-leaved prithakparni type. Shosha is rajayakshma and angamarda sphutanika. The group may be prepared, wholly or from available members, as decoction, infusion, juice, paste, powder, pill, food preparation, extract, topical paste, irrigation, bath, ghee or oil according to condition, time and place. Unspecified individual actions are inferred from the stated group action.

Key terms

vidArigandhAdigaNa (vidarigandhadigana)
The drug group beginning with vidarigandha.

Adhikarana ൪ (൬-൭) · Śloka ൭

ആരഗ്വധമദനഗോപഘോണ്ടാകണ്ടകീകുടജപാഠാപാടലാമൂര്വേന്ദ്രയവസപ്തപര്ണനിമ്ബകുരുണ്ടകദാസീകുരുണ്ടക- ഗുഡൂചീചിത്രകശാര്ങ്ഗ(ര്ങ്ഗേ)ഷ്ടാകരഞ്ജദ്വയപടോലകിരാതതിക്തകാനി സുഷവീ ചേതി ||൬|| ആരഗ്വധാദിരിത്യേഷ ഗണഃ ശ്ലേഷ്മവിഷാപഹഃ | മേഹകുഷ്ഠജ്വരവമീകണ്ഡൂഘ്നോ വ്രണശോധനഃ ||൭||

View original

आरग्वधमदनगोपघोण्टाकण्टकीकुटजपाठापाटलामूर्वेन्द्रयवसप्तपर्णनिम्बकुरुण्टकदासीकुरुण्टक- गुडूचीचित्रकशार्ङ्ग(र्ङ्गे)ष्टाकरञ्जद्वयपटोलकिराततिक्तकानि सुषवी चेति ||६|| आरग्वधादिरित्येष गणः श्लेष्मविषापहः | मेहकुष्ठज्वरवमीकण्डूघ्नो व्रणशोधनः ||७||

Meaning of the śloka

The Aragvadhadi group comprises aragvadha, madana, gopaghonta, kantaki, kutaja, patha, patala, murva, indrayava, saptaparna, nimba, kuruntaka, dasikuruntaka, guduci, citraka, sharngeshta, two karanjas, patola, kiratatiktaka and sushavi. It is described as reducing kapha and poison, countering meha, kushtha, fever, vomiting and itching, and cleansing wounds.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

ആരഗ്വധേത്യാദി| ആരഗ്വധഃ കിരമാലകഃ; മദനഃ പിണ്ഡീതകഃ, ‘മയണഫല’ ഇതി ലോകേ; ഗോപഘോണ്ടാ കര്കോടീ, ബദരഭേദ ഇത്യന്യേ, ‘ഗ്രാമകോലികാ’ ഇതി പ്രസിദ്ധാ, പൂഗഭേദമപരേ; കണ്ടകീ വികങ്കതഃ വൃക്ഷകണ്ടകാരികേതി പ്രസിദ്ധാ, ‘കാങ്കഈ’ ഇതി ലോകേ; കുടജ ഇന്ദ്രവൃക്ഷഃ; പാഠാ അവിദ്ധകരണീ, ‘പാഢ’ ഇതി ലോകേ; പാടലാ വസന്തദൂതീ സ്വനാമപ്രസിദ്ധാ; മൂര്വാ ധനുര്ഗുണോപയോഗ്യാ, ‘ദൂധ ഉ’ ഇതി ലോകേ, അന്യേ ചോരസ്നായുമാഹുഃ; ഇന്ദ്രയവഃ കുടജഫലം; സപ്തപര്ണഃ ശാല്മലീസദൃശപര്ണോ ഗജമദഗന്ധപുഷ്പഃ ശരദി വികസനശീല ഉച്ചൈര്വൃക്ഷഃ ‘സാതവന’ ഇതി ലോകേ; നിമ്ബഃ പ്രസിദ്ധഃ; കുരുണ്ടകഃ പീതപുഷ്പഃ, ‘കണ്ടാശേലുആ’ ഇതി ലോകേ; നീലപുഷ്പഃ സ ഏവ ദാസീകുരുണ്ടകഃ; ഗുഡൂചീ പ്രസിദ്ധാ; ചിത്രകഃ പ്രസിദ്ധഃ; ശാര്ങ്ഗ(ര്ങ്ഗേ)ഷ്ടാ കാകജങ്ഘാ ‘വികസവനീ’ ഇതി ലോകേ, കാകമാചീത്യന്യേ, അന്യേ തു ശാര്ങ്ഗഷ്ടാ കാകതിക്താ ഗൌരവര്തുലാവഗുണ്ഠിതഫലാ ‘ചിരപോടികാ’ ഇതി പ്രസിദ്ധാ, ‘ഭുരുദാകാ’ ഇതി പൂര്വദേശേ, കാകാദനീത്യപരേ, സാ ച ഗുഞ്ജേതി പ്രസിദ്ധാ; കരഞ്ജദ്വയമിതി ഏകശ്ചിരബില്വഃ, ദ്വിതീയഃ കണ്ടകീ വിടപകരഞ്ജഃ; പടോലഃ കുലകഃ സ്വനാമഖ്യാതഃ; കിരാതതിക്തകോ ഭൂനിമ്ബഃ; സുഷവീ കാരവേല്ലകഃ, അന്യേ തു പാനീയവല്ലീമാഹുഃ||൬-൭||

Meaning of the commentary

Aragvadha is kiramalaka and madana pinditaka. Gopaghonta has alternatives karkoti, a badara variety called gramakolika, or a puga variety. Kantaki is vikankata. Murva is used for bowstrings; others call it corasnayu. Sharngeshta has numerous alternatives: kakajangha, kakamaci, kakatikta or kakadani, with regional names and descriptions. The two karanjas are cirabilva and thorny vitapa-karanja. Kiratatiktaka is bhunimba. Sushavi is karavellaka; others identify paniyavalli.

Key terms

AragvadhAdigaNa (aragvadhadigana)
The drug group beginning with aragvadha.

Adhikarana ൫ (൮-൯) · Śloka ൯

സാലസാരാജകര്ണഖദിരകദരകാലസ്കന്ധക്രമുകഭൂര്ജമേഷശൃങ്ഗതിനിശചന്ദനകുചന്ദനശിംശപാ- ശിരീഷാസനധവാര്ജുനതാലശാകനക്തമാലപൂതീകാശ്വകര്ണാഗുരൂണി കാലീയകം ചേതി ||൮|| സാലസാരാദിരിത്യേഷ ഗണഃ കുഷ്ഠവിനാശനഃ | മേഹപാണ്ഡ്വാമയഹരഃ കഫമേദോവിശോഷണഃ ||൯||

View original

सालसाराजकर्णखदिरकदरकालस्कन्धक्रमुकभूर्जमेषशृङ्गतिनिशचन्दनकुचन्दनशिंशपा- शिरीषासनधवार्जुनतालशाकनक्तमालपूतीकाश्वकर्णागुरूणि कालीयकं चेति ||८|| सालसारादिरित्येष गणः कुष्ठविनाशनः | मेहपाण्ड्वामयहरः कफमेदोविशोषणः ||९||

Meaning of the śloka

The Salasaradi group consists of salasara, ajakarna, khadira, kadara, kalaskandha, kramuka, bhurja, meshashringi, tinisha, candana, kucandana, shimshapa, shirisha, asana, dhava, arjuna, tala, shaka, naktamala, putika, ashvakarna, aguru and kaliyaka. It is described as eliminating kushtha and disorders classed as meha and pandu, and as drying kapha and medas.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

സാലസാരേത്യാദി| സാലഃ ശങ്കുഃ, തസ്യ സാരഃ സാലസാരഃ; അജകര്ണഃ സര്ജഃ സാലഭേദ ഏവ; ഖദിരോ ഗായത്രീ സ്വനാമഖ്യാതഃ; കദരഃ ഖദിരാകാരഃ ശ്വേതസാരഃ; ക്രമുകഃ പൂഗഃ, കേചിത് ‘ക്രമുഗ’ ഇതി പഠന്തി, അത്രാപി സ ഏവാര്ഥഃ, വൃക്ഷരോധ്ര ഇത്യന്യേ സാരാധികാരാത്; ഭൂര്ജോ മൃദുത്വക് സ്വനാമഖ്യാതഃ, കേചിത് ഭൂര്ജസ്ഥാനേ ‘സ്ഫൂര്ജക’ ഇതി പഠന്തി, തത്ര സ്ഫൂര്ജകഃ ശ്യോനാകനാമ്നാ പ്രസിദ്ധഃ, (ലകുചാകാരപത്രകാണ്ഡഃ ); മേഷശൃങ്ഗഃ കര്കടശൃങ്ഗഃ, സ ച പുത്രഞ്ജീവകസദൃശസ്തരുവിശേഷഃ; തിനിശഃ സ്യന്ദനഃ, ‘സാദണ’ ഇതി ലോകേ പ്രസിദ്ധഃ; ചന്ദനം ശ്രീചന്ദനം ‘ശ്രീഖണ്ഡ’ ഇതി പ്രസിദ്ധം; കുചന്ദനം രക്തചന്ദനം; ശിംശപാ കൃഷ്ണസാരാ ‘സീസഈ’ ഇതി ലോകേ; ശിരീഷോ വിഷഘാതീ, ‘ശിരസ’ ഇതി ലോകേ; അസനോ ബീജകഃ പൂര്വദേശേ പ്രസിദ്ധഃ; ധവഃ ശകടാഖ്യഃ സ്വനാമപ്രസിദ്ധഃ; അര്ജുനഃ കകുഭഃ; താലഃ സ്വനാമഖ്യാതഃ; ശാകഃ പൂര്വദേശേ പ്രസിദ്ധോ മഹാഖരപത്രഃ; നക്തമാലോ ബൃഹത്കരഞ്ജഃ; പൂതീകഃ ചിരബില്വഃ; അശ്വകര്ണോ ഗന്ധമുണ്ഡോऽശ്വത്ഥസദൃശഃ പൂര്വദേശേ പ്രസിദ്ധഃ; അഗുരു സ്വനാമഖ്യാതം; കാലീയകം ‘മലേന്ദ്രീചന്ദനമ്’ ഇതി പ്രസിദ്ധമ്| വിനാശനഹരണവിശോഷണാനാമര്ഥഭേദമാഹുഃ- തത്ര കുഷ്ഠവിനാശനോ മൂലോച്ഛേദനഃ, ഹരണോ മേഹപാണ്ഡ്വാദേഃ സംശമനത്വേന നിര്മൂലനത്വേന വാ, ശോഷണഃ കഫമേദസോര്ദ്രവസ്നിഗ്ധയോഃ||൮-൯||

Meaning of the commentary

Salasara is heartwood of sala. Ajakarna is sarja, a sala type; khadira is gayatri and kadara a white-hearted khadira-like tree. Kramuka is puga; some read kramuga or identify tree-lodhra. Some replace bhurja with sphurjaka, identified as shyonaka. Meshashringi is karkatashringi. Candana is white sandal and kucandana red sandal. Putika is cirabilva and kaliyaka is regionally malendri-candana. The commentary distinguishes vinashana as eradication, harana as pacification or removal, and shoshana as drying the fluid and unctuous qualities of kapha and medas.

Key terms

sAlasArAdigaNa (salasaradigana)
The drug group beginning with sala heartwood.

Adhikarana ൬ (൧൦-൧൧) · Śloka ൧൧

വരുണാര്തഗലശിഗ്രുമധുശിഗ്രുതര്കാരീമേഷശൃങ്ഗീപൂതീകനക്തമാലമോരടാഗ്നിമന്ഥസൈരേയകദ്വയബിമ്ബീവസുകവസിരചിത്രക- ശതാവരീബില്വാജശൃങ്ഗീദര്ഭാ ബൃഹതീദ്വയം ചേതി ||൧൦|| വരുണാദിര്ഗണോ ഹ്യേഷ കഫമേദോനിവാരണഃ | വിനിഹന്തി ശിരഃശൂലഗുല്മാഭ്യന്തരവിദ്രധീന് ||൧൧||

View original

वरुणार्तगलशिग्रुमधुशिग्रुतर्कारीमेषशृङ्गीपूतीकनक्तमालमोरटाग्निमन्थसैरेयकद्वयबिम्बीवसुकवसिरचित्रक- शतावरीबिल्वाजशृङ्गीदर्भा बृहतीद्वयं चेति ||१०|| वरुणादिर्गणो ह्येष कफमेदोनिवारणः | विनिहन्ति शिरःशूलगुल्माभ्यन्तरविद्रधीन् ||११||

Meaning of the śloka

The Varunadi group comprises varuna, artagala, shigru, madhushigru, tarkari, meshashringi, putika, naktamala, morata, agnimantha, two saireyakas, bimbi, vasuka, vasira, citraka, shatavari, bilva, ajashringi, darbha and the two brihatis. It is described as restraining kapha and medas and countering headache, gulma and internal vidradhi.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

വരുണേത്യാദി| വരുണസ്തിക്തസാരഃ ശാകദ്രുമഃ ‘വരുണ’ ഇതി ലോകേ; ആര്തഗലഃ കകുഭഃ സുഗന്ധമൂലഃ ‘കവഹാ (കൌഹാ)’ ഇതി നാമ്നാ പൂര്വദേശേ പ്രസിദ്ധാഃ; ശിഗ്രുഃ ശോഭാഞ്ജനകഃ; മധുശിഗ്രൂ രക്തശോഭാഞ്ജനകഃ; തര്കാരീ അരണികാ; മേഷശൃങ്ഗീ കര്കടശൃങ്ഗീ; പൂതീകശ്ചിരബില്വഃ; നക്തമാലോ ബൃഹത്കരഞ്ജഃ; മോരടോऽങ്കോല്ലപുഷ്പോ ‘മോഇഹര ’ ഇതി ലോകേ, ഹസ്തികര്ണപലാശ ഇത്യന്യേ; അഗ്നിമന്ഥസ്തേജോവൃക്ഷഃ പൂര്വദേശേ ‘ആഗഥ’ ഇതി പ്രസിദ്ധഃ; സൈരേയകദ്വയം രക്തപുഷ്പനീലപുഷ്പകണ്ടശേലുആദ്വയം; ബിമ്ബീ ഓഷ്ഠോപമഫലാ ‘തിണ്ഡുരികാ’ ഇതി പ്രസിദ്ധാ; ചിത്രകഃ പ്രസിദ്ധഃ; ശതാവരീ പ്രസിദ്ധാ; വസുകോ ബുകഃ ‘ബകപുഷ്പ’ ഇതി ലോകേ; അന്യേ തു വസുകോऽര്കഃ; വശിരോ മര്കടപിപ്പലീ തൃണജാതിഃ ‘അപാമാര്ഗ’ ഇതി പ്രസിദ്ധഃ; ബില്വഃ ശ്രീഫലഃ; അജശൃങ്ഗീ ഛഗലവിഷാണികാ ഉത്തമാരണീ ‘മേണ്ഢികാ’ ഇതി ലോകേ; ദര്ഭഃ കുശഃ; ബൃഹതീദ്വയം കണ്ടകാരികാദ്വയമ്- ഏകാ സ്ഥൂലഫലാ, ദ്വിതീയാ ഹ്രസ്വഫലാ||൧൦-൧൧||

Meaning of the commentary

Varuna is a bitter-hearted vegetable tree. Artagala is fragrant-rooted kakubha. Shigru is shobhanjana and madhushigru its red form. Morata is ankolla-flowered, though others identify hastikarna-palasha. The two saireyakas bear red and blue flowers. Bimbi has lip-like fruit. Vasuka is buka, while others call it arka. Vasira is a grass-like markatapippali identified locally with apamarga. Ajashringi is chagalavishanika or uttamarani. The two brihatis are large- and short-fruited kantakaris.

Key terms

varuNAdigaNa (varunadigana)
The drug group beginning with varuna.

Adhikarana ൭ (൧൨-൧൩) · Śloka ൧൩

വീരതരുസഹചരദ്വയദര്ഭവൃക്ഷാദനീഗുന്ദ്രാനലകുശകാശാശ്മഭേദകാഗ്നിമന്ഥമോരടാവസുകവസിരഭല്ലൂകകുരണ്ടികേന്ദീവരകപോതവങ്കാഃ ശ്വദംഷ്ട്രാ ചേതി ||൧൨|| വീരതര്വാദിരിത്യേഷ ഗണോ വാതവികാരനുത് | അശ്മരീശര്കരാമൂത്രകൃച്ഛ്രാഘാതരുജാപഹഃ ||൧൩||

View original

वीरतरुसहचरद्वयदर्भवृक्षादनीगुन्द्रानलकुशकाशाश्मभेदकाग्निमन्थमोरटावसुकवसिरभल्लूककुरण्टिकेन्दीवरकपोतवङ्काः श्वदंष्ट्रा चेति ||१२|| वीरतर्वादिरित्येष गणो वातविकारनुत् | अश्मरीशर्करामूत्रकृच्छ्राघातरुजापहः ||१३||

Meaning of the śloka

The Viratarvadi group consists of virataru, two sahacaras, darbha, vrikshadani, gundra, nala, kusha, kasha, ashmabhedaka, agnimantha, morata, vasuka, vasira, bhalluka, kurantika, indivara, kapotavanka and shvadamshtra. It is described as countering vata disorders and relieving urinary stone, sharkara, urinary difficulty or obstruction, and associated pain.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

വീരേത്യാദി| വീരതരുഃ ശരഃ, അന്യേ തു വീരതരുഃ ‘വേല്ലന്തര’ ഇതി നാമ്നാ പ്രസിദ്ധോ ജാങ്ഗലദേശേ നര്മദാതടേ ചര്മണ്വതീനദീസമീപേ ച, തല്ലക്ഷണമുച്യതേ- “വേല്ലന്തരുര്ജഗതി വീരതരുഃ പ്രസിദ്ധഃ ശ്വേതാസിതാരുണവിലോഹിതപീതപുഷ്പഃ| ആദാരിതുല്യകുസുമഃ ശമിസൂക്ഷ്മപത്രഃ സ്യാത് കണ്ടകീ വിജലദേശജ ഏഷ വൃക്ഷഃ-” ഇതി; സഹചരദ്വയം കണ്ടശേലുദ്വയം; ദര്ഭഃ പ്രസിദ്ധഃ; വൃക്ഷാദനീ ബന്ദാകഃ ‘കവലേഖൂ’ ഇതി ലോകേ, വൃക്ഷകലമ്ബുകമപരേ; ഗുന്ദ്രാ പാദരകഭേദോ ‘ഗോദര’ ഇതി ലോകേ; നലോ ദൂര്വാകാരാങ്കുരോऽന്തഃശുഷിരഃ സ്വനാമഖ്യാതഃ; കുശോ ഹ്രസ്വദര്ഭഃ; കാശഃ ചാമരപുഷ്പഃ; അശ്മഭേദകഃ പാഷാണഭേദകഃ, അഗ്നിമന്ഥഃ തേജോവൃക്ഷഃ; ‘അങ്ഗേശൂര’ ഇതി ലോകേ; മോരടോऽങ്കോല്ലപുഷ്പഃ, ഹസ്തികര്ണപലാശ ഇത്യേകേ, ഇക്ഷുമൂലമിത്യപരേ; വസുകോ ബുകഃ ‘ബകപുഷ്പ’ ഇതി ലോകേ; വസിരഃ അപാമാര്ഗഃ, സൂര്യാവര്തഭേദ ഇത്യേകേ; ഭല്ലൂകഃ ശ്യോനാകഃ ‘ശോണാ’ ഇതി ലോകേ; കുരണ്ടികാ കൃഷ്ണസൂക്ഷ്മഫലാ ‘സിരിവാലികാ’ ഇതി ലോകേ; ഇന്ദീവരോऽപി തദ്ഭേദോ ദീര്ഘപത്രോ ബഹുലപുഷ്പഃ; കപോതവങ്കാ സുവര്ചലാ, അന്യേ ‘ശിരീഷസദൃശപത്രാ സ്വല്പവിടപാ’ ഇതി ദ്രവ്യാന്തരമാഹുഃ; ശ്വദംഷ്ട്രാ ഗോക്ഷുരകഃ| അശ്മരീ ബസ്തിപാഷാണഃ, സൈവ വാതഭിന്നാ ശര്കരാ, മൂത്രാഘാതോ മൂത്രാവരോധഃ; രുജാശബ്ദോ രോഗവചനഃ, സ ചാശ്മര്യാദിഷു പ്രത്യേകം സമ്ബധ്യതേ||൧൨-൧൩||

Meaning of the commentary

Virataru is shara; others identify a thorny dry-region tree called vellantara and quote its flower and leaf morphology. The two sahacaras are two kantashelu forms. Vrikshadani is bandaka, though others say vrikshakalambuka. Nala is hollow and reed-like. Morata has alternatives ankolla-flowered plant, hastikarna-palasha or sugarcane root. Vasira is apamarga; others call it a suryavarta variety. Kapotavanka is suvarcala; others describe a separate small-branched plant with shirisha-like leaves. Ashmari is a bladder stone, sharkara a stone fragmented by vata, and mutraghata urinary obstruction; pain connects with each disorder.

Key terms

vIratarvAdigaNa (viratarvadigana)
The drug group beginning with virataru.

Adhikarana ൮ (൧൪-൧൫) · Śloka ൧൫

ലോധ്രസാവരലോധ്രപലാശകുടന്നടാശോകഫഞ്ജീകട്ഫലൈലവാലുകശല്ലകീജിങ്ഗിനീകദമ്ബസാലാഃ കദലീ ചേതി ||൧൪|| ഏഷ രോധ്രാദിരിത്യുക്തോ മേദഃകഫഹരോ ഗണഃ | യോനിദോഷഹരഃ സ്തമ്ഭീ വര്ണ്യോ വിഷവിനാശനഃ ||൧൫||

View original

लोध्रसावरलोध्रपलाशकुटन्नटाशोकफञ्जीकट्फलैलवालुकशल्लकीजिङ्गिनीकदम्बसालाः कदली चेति ||१४|| एष रोध्रादिरित्युक्तो मेदःकफहरो गणः | योनिदोषहरः स्तम्भी वर्ण्यो विषविनाशनः ||१५||

Meaning of the śloka

The Rodhradi group comprises rodhra, savararodhra, palasha, kutannata, ashoka, phanji, katphala, elavaluka, shallaki, jingini, kadamba, sala and kadali. It is described as reducing medas and kapha, addressing disorders of the female reproductive tract, checking discharge, supporting complexion and countering poison.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

രോധ്രേത്യാദി| രോധ്രോ ലാക്ഷാപ്രസാദനോ രക്തഃ; സാവരലോധ്രഃ ശ്വേതസ്ഥൂലത്വക്; പലാശഃ കിംശുകഃ; കുടന്നടഃ സ്യോനാകഃ; അശോകോ ലോഹിതകുസുമഃ സ്വനാമഖ്യാതഃ; ഫഞ്ജീ ഭാര്ഗീ; കട്ഫലഃ ‘കായഫല’ ഇതി ലോകേ; ഏലവാലുകം ഹരിവാലുകം കൃഷ്ണഗന്ധികട്ഫലസദൃശം; ശല്ലകീ ഗജഭക്ഷ്യാ ‘സാല’ ഇതി ലോകേ; ജിങ്ഗിനീ ഗുഡമജ്ജനികാ, ‘ഗുലദുണി’ ഇതി ലോകേ, പൂര്വദേശേ സ്വനാമപ്രസിദ്ധാ; കദമ്ബോ വൃക്ഷകദമ്ബഃ; സാലഃ സര്ജഃ; കദലീ രമ്ഭാ സ്വനാമപ്രസിദ്ധാ| സ്തമ്ഭീ അതിസാരാദേഃ സ്തമ്ഭനഃ||൧൪-൧൫||

Meaning of the commentary

Rodhra is the red type used in preparing lac, while savararodhra has thick white bark. Palasha is kimshuka, kutannata shyonaka, phanji bhargi, and elavaluka a dark-fragrant katphala-like substance. Shallaki is eaten by elephants. Jingini is gudamajjanika. Kadali is rambha. Stambhi means checking diarrhea and similar excessive flow.

Key terms

rodhrAdigaNa (rodhradigana)
The drug group beginning with rodhra.
stambhI (stambhi)
Checking or restraining excessive flow, illustrated by diarrhea.

Adhikarana ൯ (൧൬-൧൭) · Śloka ൧൭

അര്കാലര്കകരഞ്ജദ്വയനാഗദന്തീമയൂരകഭാര്ഗീരാസ്നേന്ദ്രപുഷ്പീക്ഷുദ്രശ്വേതാമഹാശ്വേതാവൃശ്ചികാല്യലവണാസ്താപസവൃക്ഷശ്ചേതി ||൧൬|| അര്കാദികോ ഗണോ ഹ്യേഷ കഫമേദോവിഷാപഹഃ | കൃമികുഷ്ഠപ്രശമനോ വിശേഷാദ്വ്രണശോധനഃ ||൧൭||

View original

अर्कालर्ककरञ्जद्वयनागदन्तीमयूरकभार्गीरास्नेन्द्रपुष्पीक्षुद्रश्वेतामहाश्वेतावृश्चिकाल्यलवणास्तापसवृक्षश्चेति ||१६|| अर्कादिको गणो ह्येष कफमेदोविषापहः | कृमिकुष्ठप्रशमनो विशेषाद्व्रणशोधनः ||१७||

Meaning of the śloka

The Arkadi group consists of arka, alarka, two karanjas, nagadanti, mayuraka, bhargi, rasna, indrapushpi, kshudrashveta, mahashveta, vrishcikali, alavana and tapasavriksha. It is described as reducing kapha, medas and poison, calming worms and kushtha, and especially cleansing wounds.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

അര്കേത്യാദി| അര്കോ രക്തപുഷ്പഃ പ്രസിദ്ധഃ; അലര്കോ മന്ദാരകഃ, യസ്യ ക്ഷീരം ന വിനശ്യതി; കരഞ്ജദ്വയം വൃക്ഷവിടപകരഞ്ജൌ; നാഗദന്തീ ദന്തിനീ; മയൂരകോऽപാമാര്ഗഃ; ഭാര്ഗീ സ്വനാമഖ്യാതാ; രാസ്നാ സുരഭീ സ്വനാമഖ്യാതാ; ഇന്ദ്രപുഷ്പീ കണ്ടകീ കൃഷ്ണപുഷ്പകരഞ്ജഃ, ‘കലികാരികാ’ ഇത്യന്യേ; ക്ഷുദ്രശ്വേതാ ശ്വേതസ്യന്ദാ ശ്വേതപുഷ്പാ ‘സേഫന്ദ’ ഇതി ലോകേ; മഹാശ്വേതാ നീലപുഷ്പഃ സേഫന്ദഃ, ‘വന്ധ്യാകര്കോടികാ’ ഇത്യന്യേ; വൃശ്ചികാലീ വൃശ്ചിയാകഃ; അലവണാ ജ്യോതിഷ്മതീ വര്തുലപക്വരക്തഫലാ, പീതതൈലാ ‘കാകമര്ദനീകാ’ ഇതി ലോകേ പ്രസിദ്ധാ; താപസവൃക്ഷഃ ഇങ്ഗുദഃ, പുത്രഞ്ജീവക ഇത്യന്യേ||൧൬-൧൭||

Meaning of the commentary

Arka is the red-flowered form and alarka mandaraka whose latex is said not to spoil. The two karanjas are tree and vitapa types. Mayuraka is apamarga. Indrapushpi is a thorny black-flowered karanja; others call it kalikarika. Kshudrashveta is white-flowered shvetasyanda. Mahashveta is blue-flowered sephanda; others identify sterile karkotika. Alavana is jyotishmati with round ripe red fruit and yellow oil. Tapasavriksha is inguda; others identify putranjivaka.

Key terms

arkAdigaNa (arkadigana)
The drug group beginning with arka.

Adhikarana ൧൦ (൧൮-൧൯) · Śloka ൧൯

സുരസാശ്വേതസുരസാഫണിജ്ഝകാര്ജകഭൂസ്തൃണസുഗന്ധകസുമുഖകാലമാലകുഠേരകകാസമര്ദക്ഷവകഖരപുഷ്പാവിഡങ്ഗകട്ഫല- സുരസീനിര്ഗുണ്ഡീകുലാഹലോന്ദുരുകര്ണികാഫഞ്ജീപ്രാചീബലകാകമാച്യോ വിഷമുഷ്ടികശ്ചേതി ||൧൮|| സുരസാദിര്ഗണോ ഹ്യേഷ കഫഹൃത് കൃമിസൂദനഃ | പ്രതിശ്യായാരുചിശ്വാസകാസഘ്നോ വ്രണശോധനഃ ||൧൯||

View original

सुरसाश्वेतसुरसाफणिज्झकार्जकभूस्तृणसुगन्धकसुमुखकालमालकुठेरककासमर्दक्षवकखरपुष्पाविडङ्गकट्फल- सुरसीनिर्गुण्डीकुलाहलोन्दुरुकर्णिकाफञ्जीप्राचीबलकाकमाच्यो विषमुष्टिकश्चेति ||१८|| सुरसादिर्गणो ह्येष कफहृत् कृमिसूदनः | प्रतिश्यायारुचिश्वासकासघ्नो व्रणशोधनः ||१९||

Meaning of the śloka

The Surasadi group contains surasa, white surasa, phanijjhaka, arjaka, bhustrina, sugandhaka, sumukha, kalamala, kutheraka, kasamarda, kshavaka, kharapushpa, vidanga, katphala, surasi, nirgundi, kulahala, undurukarnika, phanji, pracibala, kakamaci and vishamushtika. It is described as reducing kapha, killing worms, countering pratishyaya, loss of appetite, difficult breathing and cough, and cleansing wounds.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

സുരസേത്യാദി| സുരസേ ദ്വേ ശ്വേതകൃഷ്ണകുസുമേ തേ ച ലോകേ ‘തുലസീ’ ഇതി പ്രസിദ്ധേ; ഫണിജ്ഝകസ്തീക്ഷ്ണഗന്ധോ ‘മരുവക’ ഇതി ലോകേ, അന്യേ ത്വനേനൈവ നാമ്നാ പ്രസിദ്ധഃ; അര്ജകോ ബര്ബരികാകാരോ ലഘുമഞ്ജരീകഃ സൂക്ഷ്മപത്രോ നിര്ഗന്ധഃ ശ്വേതകുഠേരകഃ; ഭൂസ്തൃണോ ഗുദാകനാമധേയോ, ദ്രോണപുഷ്പീസദൃശഃ; സുഗന്ധകോ ദ്രോണപുഷ്പഃ; അന്യേ തു ഭൂസ്തൃണം രോഹിഷം, സുഗന്ധകോ ബൃഹത്സുഗന്ധതൃണം; സുമുഖോ രാജികാ, അന്യേ തു വനബര്ബരികാ ‘സൌഹാ’ ഇതി നാമ്നാ ജേജീഭുക്തൌ പ്രസിദ്ധാ; കാലമാലഃ കൃഷ്ണമല്ലികാ ‘ബര്ബരികാ’ ഇതി ലോകേ; കാസമര്ദഃ സ്വനാമഖ്യാതഃ; ക്ഷവകഃ ക്ഷവഥുകാരഃ ഫണിജ്ഝകാകാരഃ ‘ചിഹ്വരിയാക’ ഇതി പാരിയാത്രേ പ്രസിദ്ധഃ, ‘ഛിങ്കിനീ’ ഇതി ലോകേ; ഖരപുഷ്പഃ തസ്യൈവ ഭേദഃ, ബോവൈകാമപരേ, മരുവകമന്യേ; വിഡങ്ഗഃ പ്രസിദ്ധഃ; കട്ഫലഃ സോമവല്കഃ ‘കായഫല’ ഇതി ലോകേ; സുരസീ കപിത്ഥസദൃശപത്രാ ‘ബില്വനാസീ’ ഇതി ലോകേ പ്രസിദ്ധാ, ശ്വേതനിര്ഗുണ്ഡീത്യന്യേ; നിര്ഗുണ്ഡീ നീലനിര്ഗുണ്ഡീ; കുലാഹലഃ ‘മുണ്ഡികാ’ ഇതി പ്രസിദ്ധഃ; ഉന്ദുരുകര്ണികാ മൂഷികകര്ണികാ ‘ഉന്ദുരീ’ ഇതി ലോകേ, ഉന്ദുരകര്ണീം ദ്രവന്തീമാഹുരന്യേ, അപരേ ദന്തിനീമാഹുഃ, ‘ഉന്ദുരകര്ണാ’ ഇത്യേകേ പഠന്തി, തത്രാപി സ ഏവാര്ഥഃ; ഫഞ്ജീ ഭാര്ഗീ; പ്രാചീബലോ മത്സ്യാക്ഷകഃ, ‘കാകജങ്ഘാ, നദീപിപ്പലീ വാ’ ഇത്യപരേ, കേചിദാചാര്യാ ഏവം വദന്തി- യദ്യപി പ്രാചീബലശബ്ദേന കാകജങ്ഘാ ഗണ്ഡദൂര്വാ ജലപിപ്പലീ ചോച്യതേ, തഥാऽപ്യത്ര കാകജങ്ഘൈവ, കാകമാചീസാന്നിധ്യാദ്വാതകഫകൃമിബാധിര്യഹരത്വാച്ച; കാകമാചീ മൃഷ്ടഫലാ സ്വനാമപ്രസിദ്ധാ; വിഷമുഷ്ടികോ ദ്രേക്കാ ‘രാജനിമ്ബ’ ഇതി പ്രസിദ്ധഃ, ബൃഹദലമ്ബുഷാമപരേ, കര്കോടീമന്യേ| കൃമിസൂദന ഇതി കൃമിഘ്ന ഇത്യര്ഥഃ||൧൮-൧൯||

Meaning of the commentary

The two surasas are white- and dark-flowered tulasi. Phanijjhaka is strongly aromatic maruvaka. Arjaka is a fine-leaved, scentless white kutheraka. Bhustrina and sugandhaka have competing identifications as gudaka and dronapushpi, or rohisha and a large fragrant grass. Sumukha is rajika or wild barbarika. Kshavaka is a sneeze-producing phanijjhaka-like plant; kharapushpa may be its variety, bovaika or maruvaka. Surasi is bilvanasi or white nirgundi. Undurukarnika has alternatives mushikakarnika, dravanti or dantini, with a spelling variant. Pracibala is matsyakshaka, alternatively kakajangha or nadipippali; the commentator prefers kakajangha here. Vishamushtika is drekka or rajanimbha, alternatively large alambusha or karkoti. Krimisudana means worm-destroying.

Key terms

surasAdigaNa (surasadigana)
The drug group beginning with surasa.

Adhikarana ൧൧ (൨൦-൨൧) · Śloka ൨൧

മുഷ്കകപലാശധവചിത്രകമദനവൃക്ഷകശിംശപാവജ്രവൃക്ഷാസ്ത്രിഫലാ ചേതി ||൨൦|| മുഷ്കകാദിര്ഗണോ ഹ്യേഷ മേദോഘ്നഃ ശുക്രദോഷഹൃത് | മേഹാര്ശഃപാണ്ഡുരോഗാശ്മശര്കരാനാശനഃ പരഃ ||൨൧||

View original

मुष्ककपलाशधवचित्रकमदनवृक्षकशिंशपावज्रवृक्षास्त्रिफला चेति ||२०|| मुष्ककादिर्गणो ह्येष मेदोघ्नः शुक्रदोषहृत् | मेहार्शःपाण्डुरोगाश्मशर्करानाशनः परः ||२१||

Meaning of the śloka

The Mushkakadi group comprises mushkaka, palasha, dhava, citraka, madana, vrikshaka, shimshapa, vajravriksha and triphala. It is described as reducing medas and defects of shukra and strongly countering meha, arshas, pandu, urinary stone and sharkara.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

മുഷ്കകേത്യാദി| മുഷ്കകഃ ക്ഷാരവൃക്ഷഃ ‘മോഖക’ ഇതി ലോകേ; പലാശഃ കിംശുകഃ; ധവഃ സ്വനാമപ്രസിദ്ധഃ; ചിത്രകോऽപി സ്വനാമ്നൈവ പ്രസിദ്ധഃ; മദനഃ പിണ്ഡീതകഃ; വൃക്ഷകഃ കുടജഃ; ‘മദനവൃക്ഷ’ ഇത്യന്യേ പഠന്തി, മദനവൃക്ഷ ഇത്യത്ര വൃക്ഷശബ്ദനിര്ദേശഃ ഫലപ്രതിഷേധാര്ഥമിതി വ്യാഖ്യാനയന്തി; ശിംശപാ കൃഷ്ണസാരാ സ്വനാമഖ്യാതാ; വജ്രവൃക്ഷഃ ‘സേഹുണ്ഡ’ ഇതി ലോകേ; ത്രിഫലാ ഹരീതക്യാമലകബിഭീതകാനി||൨൦-൨൧||

Meaning of the commentary

Mushkaka is an alkali-source tree locally called mokhaka. Palasha is kimshuka, madana pinditaka, vrikshaka kutaja, shimshapa krishnasara and vajravriksha sehunda. Triphala is haritaki, amalaki and bibhitaka. Some read madanavriksha as one compound, explaining that tree specifies use of the plant rather than the fruit.

Key terms

muShkakAdigaNa (mushkakadigana)
The drug group beginning with mushkaka.

Adhikarana ൧൨ (൨൨-൨൩) · Śloka ൨൩

പിപ്പലീപിപ്പലീമൂലചവ്യചിത്രകശൃങ്ഗവേരമരിചഹസ്തിപിപ്പലീഹരേണുകൈലാജമോദേന്ദ്രയവപാഠാജീരകസര്ഷപ- മഹാനിമ്ബഫലഹിങ്ഗുഭാര്ഗീമധുരസാതിവിഷാവചാവിഡങ്ഗാനി കടുരോഹിണീ ചേതി ||൨൨|| പിപ്പല്യാദിഃ കഫഹരഃ പ്രതിശ്യായാനിലാരുചീഃ | നിഹന്യാദ്ദീപനോ ഗുല്മശൂലഘ്നശ്ചാമപാചനഃ ||൨൩||

View original

पिप्पलीपिप्पलीमूलचव्यचित्रकशृङ्गवेरमरिचहस्तिपिप्पलीहरेणुकैलाजमोदेन्द्रयवपाठाजीरकसर्षप- महानिम्बफलहिङ्गुभार्गीमधुरसातिविषावचाविडङ्गानि कटुरोहिणी चेति ||२२|| पिप्पल्यादिः कफहरः प्रतिश्यायानिलारुचीः | निहन्याद्दीपनो गुल्मशूलघ्नश्चामपाचनः ||२३||

Meaning of the śloka

The Pippalyadi group includes pippali, pippali root, cavya, citraka, dried ginger, black pepper, hastipippali, harenu, ela, ajamoda, indrayava, patha, jiraka, mustard, fruit of mahanimba, hingu, bhargi, madhurasa, ativisha, vaca, vidanga and katurohini. It is described as reducing kapha, pratishyaya, vata and loss of appetite, kindling digestion, countering gulma and pain, and processing ama.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

പിപ്പലീത്യാദി| ചവ്യം ഹസ്തിപിപ്പലീമൂലം സ്വനാമഖ്യാതം; ശൃങ്ഗവേരം ശുണ്ഠീ; ഹസ്തിപിപ്പലീ ഗജപിപ്പലീ; അജമോദാ സ്വനാമഖ്യാതാ, അന്യേ യവാനികാമാഹുഃ; മഹാനിമ്ബഫലമിതി മഹാനിമ്ബോ ദ്രേക്കാ ‘പര്വതനിമ്ബ’ ഇതി ലോകേ; മധുരസാ മൂര്വാ| ആമപാചന ഇതി ആമലക്ഷണം യഥാ- “ജഠരാനലദൌര്ബല്യാദവിപക്വസ്തു യോ രസഃ| സ ആമസഞ്ജ്ഞകോ ദേഹേ സര്വദോഷപ്രകോപകഃ”- ഇതി| ശേഷം പ്രസിദ്ധമ്||൨൨-൨൩||

Meaning of the commentary

Cavya is described as hastipippali root, shrngavera as dried ginger and hastipippali as gajapippali. Ajamoda is known by that name; others identify yavani. Mahanimba is drekka or mountain nimba. Madhurasa is murva. Ama is defined as rasa left undigested through weakness of digestive fire and said to aggravate all doshas.

Key terms

pippalyAdigaNa (pippalyadigana)
The drug group beginning with pippali.
AmapAcana (amapacana)
Processing or maturation of ama in the group's stated action.

Adhikarana ൧൩ (൨൪-൨൫) · Śloka ൨൫

ഏലാതഗരകുഷ്ഠമാംസീധ്യാമകത്വക്പത്രനാഗപുഷ്പപ്രിയങ്ഗുഹരേണുകാവ്യാഘ്രനഖശുക്തിചണ്ഡാസ്ഥൌണേയകശ്രീവേഷ്ടക- ചോചചോരകവാലുകഗുഗ്ഗുലുസര്ജരസതുരുഷ്കകുന്ദുരുകാഗുരുസ്പൃക്കോശീരഭദ്രദാരുകുങ്കുമാനി പുന്നാഗകേശരം ചേതി ||൨൪|| ഏലാദികോ വാതകഫൌ നിഹന്യാദ്വിഷമേവ ച | വര്ണപ്രസാദനഃ കണ്ഡൂപിഡകാകോഠനാശനഃ ||൨൫||

View original

एलातगरकुष्ठमांसीध्यामकत्वक्पत्रनागपुष्पप्रियङ्गुहरेणुकाव्याघ्रनखशुक्तिचण्डास्थौणेयकश्रीवेष्टक- चोचचोरकवालुकगुग्गुलुसर्जरसतुरुष्ककुन्दुरुकागुरुस्पृक्कोशीरभद्रदारुकुङ्कुमानि पुन्नागकेशरं चेति ||२४|| एलादिको वातकफौ निहन्याद्विषमेव च | वर्णप्रसादनः कण्डूपिडकाकोठनाशनः ||२५||

Meaning of the śloka

The Eladi group comprises ela, tagara, kushtha, mamsi, dhyamaka, tvak, patra, nagapushpa, priyangu, harenuka, vyaghranakha, shukti, canda, sthauneyaka, shriveshtaka, coca, coraka, valuka, guggulu, sarjarasa, turushka, kunduruka, aguru, sprikka, ushira, bhadradaru, kunkuma, punnaga and keshara. It is described as reducing vata, kapha and poison, improving complexion, and countering itching, pidaka and kotha.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

ഏലേത്യാദി| ധ്യാമകം കത്തൃണം ‘രോഹിഷ’ ഇതി ലോകേ; ത്വക് വരാങ്ഗം ‘ഗുഡതജ’ ഇതി ലോകേ; പത്രം പത്രകം; നാഗപുഷ്പം നാഗകേശരമ്, അന്യേ നാഗകേശരപുഷ്പസമപുഷ്പോ മഹാതരുരിത്യാഹുഃ; ഹരേണുകാ രേണുകാ; വ്യാഘ്രനഖോ ബൃഹന്നഖഃ, ബൃഹന്നഖീത്യന്യേ; ശുക്തിസ്തദ്ഭേദോऽല്പനഖഃ; ചണ്ഡാ സ്വനാമഖ്യാതേഷത്കൃഷ്ണാ ചോരകഭേദഃ അജമോദാകാരാ; സ്ഥൌണേയകം ഥുണേരകഃ; ശ്രീവേഷ്ടകഃ സരലചോപഃ ‘ഗുഗ്ഗുലീ’ ഇതി ലോകേ; ചോചസ്ത്വഗ്ഭേദോ വനവാസികാത്വക്; ചോരകഃ സ്വനാമഖ്യാതഃ, ഗ്രന്ഥിപര്ണകഭേദോ ഗ്രന്ഥിപര്ണാകാര ഏവ; സര്ജഃ സര്ജരസഃ ‘രാല’ ഇതി പ്രസിദ്ധഃ; അന്തലോപാത്; രസഃ ഗന്ധരസഃ ‘ബോല’ ഇതി ലോകേ; തുരുഷ്കഃ സിഹ്ലകഃ; കുന്ദുരകഃ ശല്ലകീചോപഃ; സ്പൃക്കാ കുടിലപുഷ്പാ സുഗന്ധിദ്രവ്യമൌത്തരാപഥികം; ഭദ്രദാരു ദേവദാരു; പുന്നാഗഃ സുരപര്ണികാ, സുങ്ഗന്ധിപുഷ്പാ ദക്ഷിണാപഥേ ‘സുരപതി’(സുരങ്ഗീ)നാമ്നാ പ്രതീതാ; കേശരം ബകുലം, കേചിത് സമുദിതം വ്യാഖ്യാനയന്തി- പുന്നാഗകേശരം പദ്മകേശരമിത്യര്ഥഃ; അന്യേ ത്വേവം പഠന്തി- “പുന്നാഗനാഗകേശരം ച” ഇതി, പുന്നാഗം ദേവവല്ലഭം രാജചമ്പകമിതി ലോകേ, നാഗകേശരം സ്വനാമപ്രസിദ്ധമ്| കോഠനാശന ഇതി അത്ര കോഠലക്ഷണമുച്യതേ- “വരടീദഷ്ടസങ്കാശഃ കണ്ഡൂമാന് ലോഹിതോऽസ്രകഫപിത്താത്| ക്ഷിപ്രോത്പാദവിനാശഃ കോഠ ഇതി നിഗദ്യതേ സദ്ഭിഃ”- ഇതി||൨൪-൨൫||

Meaning of the commentary

Dhyamaka is katrina or rohisha. Tvak is varanga and patra patraka. Nagapushpa is nagakeshara, though others describe a large tree with similar flowers. Vyaghranakha is the large form and shukti a smaller variety. Shriveshtaka is sarala exudate, coca a forest bark variety, sarjarasa is resin called rala, turushka sihlaka, kunduruka shallaki exudate, and sprikka a fragrant northern substance. Punnaga and keshara may be two items; some combine them as lotus filament. Another reading has punnaga and nagakeshara separately. Kotha is defined as a rapidly appearing and disappearing, itchy, red lesion resembling a wasp sting and attributed to blood, kapha and pitta.

Key terms

elAdigaNa (eladigana)
The aromatic drug group beginning with ela.

Adhikarana ൧൪ (൨൬-൨൮) · Śloka ൨൮

വചാമുസ്താതിവിഷാഭയാഭദ്രദാരൂണി നാഗകേശരം ചേതി ||൨൬|| ഹരിദ്രാദാരുഹരിദ്രാകലശീകുടജബീജാനി മധുകം ചേതി ||൨൭|| ഏതൌ വചാഹരിദ്രാദീ ഗണൌ സ്തന്യവിശോധനൌ | ആമാതിസാരശമനൌ വിശേഷാദ്ദോഷപാചനൌ ||൨൮||

View original

वचामुस्तातिविषाभयाभद्रदारूणि नागकेशरं चेति ||२६|| हरिद्रादारुहरिद्राकलशीकुटजबीजानि मधुकं चेति ||२७|| एतौ वचाहरिद्रादी गणौ स्तन्यविशोधनौ | आमातिसारशमनौ विशेषाद्दोषपाचनौ ||२८||

Meaning of the śloka

The Vacadi group contains vaca, musta, ativisha, abhaya, bhadradaru and nagakeshara. The Haridradi group contains haridra, daruharidra, kalashi, kutaja seeds and madhuka. Both groups are described as cleansing breast milk, calming ama-associated diarrhea, and especially processing doshas associated with ama.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

വചേത്യാദി| ഭദ്രദാരു ദേവദാരു| കലശീ പൃശ്നിപര്ണീ| ദോഷപാചനാവിതി ആമസംസൃഷ്ടാനാം ദോഷാണാം പാചനൌ||൨൬-൨൮||

Meaning of the commentary

Bhadradaru is devadaru and kalashi prishniparni. Processing the doshas means acting upon doshas mixed with ama.

Key terms

stanyavishodhana
Traditional cleansing or correction of breast milk.
doShapAcana (doshapacana)
Processing doshas described as mixed with ama.

Adhikarana ൧൫ (൨൯-൩൦) · Śloka ൩൦

ശ്യാമാമഹാശ്യാമാത്രിവൃദ്ദന്തീശങ്ഖിനീതില്വകകമ്പില്ലകരമ്യകക്രമുകപുത്രശ്രേണീഗവാക്ഷീ- രാജവൃക്ഷകരഞ്ജദ്വയഗുഡൂചീസപ്തലാച്ഛഗലാന്ത്രീസുധാഃ സുവര്ണക്ഷീരീ ചേതി ||൨൯|| ഉക്തഃ ശ്യാമാദിരിത്യേഷ ഗണോ ഗുല്മവിഷാപഹഃ | ആനാഹോദരവിഡ്ഭേദീ തഥോദാവര്തനാശനഃ ||൩൦||

View original

श्यामामहाश्यामात्रिवृद्दन्तीशङ्खिनीतिल्वककम्पिल्लकरम्यकक्रमुकपुत्रश्रेणीगवाक्षी- राजवृक्षकरञ्जद्वयगुडूचीसप्तलाच्छगलान्त्रीसुधाः सुवर्णक्षीरी चेति ||२९|| उक्तः श्यामादिरित्येष गणो गुल्मविषापहः | आनाहोदरविड्भेदी तथोदावर्तनाशनः ||३०||

Meaning of the śloka

The Shyamadi group comprises shyama, mahashyama, trivrit, danti, shankhini, tilvaka, kampillaka, ramyaka, kramuka, putrashreni, gavakshi, rajavriksha, two karanjas, guduci, saptala, chagalantri, sudha and suvarnakshiri. It is described as countering gulma and poison, breaking obstructed feces in anaha and abdominal disease, and countering udavarta.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

ശ്യാമേത്യാദി| ശ്യാമാ ശ്വേതാ ത്രിവൃതാ; മഹാശ്യാമാ വൃദ്ധദാരകഃ; ത്രിവൃത് രക്തമൂലാ ത്രിവൃത് ‘നിശോത്ര’ ഇതി ലോകേ; ദന്തീ ദന്തിനീ; ശങ്ഖിനീ യവതിക്താഭേദഃ, ‘ശ്വേതബുധ്നാ’ ഇത്യേകേ; തില്വകോ രോധ്രഃ, അന്യേ തില്വകോ രോധ്രാകാരോ ബൃഹത്പത്രോ രക്തത്വക്കോ വൈരേചനികഃ; കമ്പില്ലകോ രോചനികാ, സ്വനാമഖ്യാതഃ; രമ്യകോ ദ്രേക്കാ ‘മഹാനിമ്ബ’ ഇതി ലോകേ പ്രസിദ്ധഃ, പടോലമൂലമിത്യേകേ; ക്രമുകഃ പൂഗഫലം; പുത്രശ്രേണീ ദ്രവന്തീ ഏരണ്ഡസദൃശഫലപത്രാऽല്പവിടപാ ‘ശമ്ബരീ’ ഇതി ലോകേ; ഗവാക്ഷീ ഇന്ദ്രവാരുണീ; രാജവൃക്ഷഃ കിരമാലകഃ; കരഞ്ജദ്വയം വൃക്ഷവിടപകരഞ്ജൌ; ഗുഡൂചീ പ്രസിദ്ധാ; സപ്തലാ സാതലാ സ്നുഹീഭേദഃ; ഛഗലാന്ത്രീ വൃദ്ധദാര(രു)കഭേദഃ, ബുധ്നാഭേദ ഇത്യപരേ; സുധാ സേഹുണ്ഡഃ; സുവര്ണക്ഷീരീ അനന്താസദൃശപത്രാ, കങ്ഗുഷ്ഠമിത്യപരേ||൨൯-൩൦||

Meaning of the commentary

Shyama is white trivrit, mahashyama vriddhadaraka, and trivrit here the red-rooted variety locally called nishotra. Shankhini is a yavatikta variety; some call it shvetabudhna. Tilvaka is rodhra, while others describe a large-leaved, red-barked purgative rodhra-like tree. Kampillaka is rocanika. Ramyaka is drekka or mahanimba; some identify patola root. Putrashreni is dravanti with castor-like fruit and leaves. Saptala is a snuhi variety. Chagalantri is a vriddhadaraka variety; others call it a root variety. Sudha is sehunda. Suvarnakshiri has ananta-like leaves; others identify kangushtha.

Key terms

shyAmAdigaNa (shyamadigana)
The drug group beginning with shyama.

Adhikarana ൧൬ (൩൧-൩൨) · Śloka ൩൨

ബൃഹതീകണ്ടകാരികാകുടജഫലപാഠാ മധുകം ചേതി ||൩൧|| പാചനീയോ ബൃഹത്യാദിര്ഗണഃ പിത്താനിലാപഹഃ | കഫാരോചകഹൃദ്രോഗമൂത്രകൃച്ഛ്രരുജാപഹഃ ||൩൨||

View original

बृहतीकण्टकारिकाकुटजफलपाठा मधुकं चेति ||३१|| पाचनीयो बृहत्यादिर्गणः पित्तानिलापहः | कफारोचकहृद्रोगमूत्रकृच्छ्ररुजापहः ||३२||

Meaning of the śloka

Brihati, kantakari, kutaja fruit, patha and madhuka constitute the brihatyadi group. It is described as digestive and as countering pitta and vata, kapha, loss of appetite, heart disorders, difficult urination and pain.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

ബൃഹതീത്യാദി| മൂലേ സ്പഷ്ട ഏവ||൩൧-൩൨||

Meaning of the commentary

The commentary regards both the ingredient list and the stated properties as clear in the root text.

Key terms

bRuhatyAdi gaNa (brihatyadi gana)
The medicinal group beginning with brihati.
pAcanIya (pachaniya)
Classified as promoting digestion or maturation.

Adhikarana ൧൭ (൩൩-൩൪) · Śloka ൩൪

പടോലചന്ദനകുചന്ദനമൂര്വാഗുഡൂചീപാഠാഃ കടുരോഹിണീ ചേതി ||൩൩|| പടോലാദിര്ഗണഃ പിത്തകഫാരോചകനാശനഃ | ജ്വരോപശമനോ വ്രണ്യശ്ഛര്ദികണ്ഡൂവിഷാപഹഃ ||൩൪||

View original

पटोलचन्दनकुचन्दनमूर्वागुडूचीपाठाः कटुरोहिणी चेति ||३३|| पटोलादिर्गणः पित्तकफारोचकनाशनः | ज्वरोपशमनो व्रण्यश्छर्दिकण्डूविषापहः ||३४||

Meaning of the śloka

Patola, chandana, kuchandana, murva, guduchi, patha and katurohini constitute the patoladi group. It is described as countering pitta, kapha and loss of appetite, calming fever, benefiting wounds, and countering vomiting, itching and poison.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

പടോലേത്യാദി| കുചന്ദനം രക്തചന്ദനം; മൂര്വാ ദുധൌഡഃ, ‘ചൌരസ്നായുക’ ഇത്യേകേ| വ്രണേഭ്യോ ഹിതോ വ്രണ്യഃ| ശേഷം സുഖബോധമ്||൩൩-൩൪||

Meaning of the commentary

Kuchandana is identified here as red sandalwood. Murva is identified as dudhauda, while some identify it as chaurasnayuka. Vranya means beneficial for wounds.

Key terms

paTolAdi gaNa (patoladi gana)
The medicinal group beginning with patola.
kucandana (kuchandana)
Identified by the commentary as red sandalwood.
mUrvA (murva)
Identified as dudhauda, with chaurasnayuka as an alternative.

Adhikarana ൧൮ (൩൫-൩൬) · Śloka ൩൬

കാകോലീക്ഷീരകാകോലീജീവകര്ഷഭകമുദ്ഗപര്ണീമാഷപര്ണീമേദാമഹാമേദാച്ഛിന്നരുഹാ കര്കടശൃങ്ഗീതുഗാക്ഷീരീപദ്മകപ്രപൌണ്ഡരീകര്ധിവൃദ്ധിമൃദ്വീകാജീവന്ത്യോ മധുകം ചേതി ||൩൫|| കാകോല്യാദിരയം പിത്തശോണിതാനിലനാശനഃ | ജീവനോ ബൃംഹണോ വൃഷ്യഃ സ്തന്യശ്ലേഷ്മകരസ്തഥാ ||൩൬||

View original

काकोलीक्षीरकाकोलीजीवकर्षभकमुद्गपर्णीमाषपर्णीमेदामहामेदाच्छिन्नरुहा कर्कटशृङ्गीतुगाक्षीरीपद्मकप्रपौण्डरीकर्धिवृद्धिमृद्वीकाजीवन्त्यो मधुकं चेति ||३५|| काकोल्यादिरयं पित्तशोणितानिलनाशनः | जीवनो बृंहणो वृष्यः स्तन्यश्लेष्मकरस्तथा ||३६||

Meaning of the śloka

Kakoli, kshirakakoli, jivaka, rishabhaka, mudgaparni, mashaparni, meda, mahameda, chinnaruhā, karkatashringi, tugakshiri, padmaka, prapaundarika, riddhi, vriddhi, mridvika, jivanti and madhuka constitute the kakolyadi group. It is described as countering pitta, blood disorder and vata, sustaining life, nourishing, promoting virility, and increasing breast milk and kapha.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

കാകോലീത്യാദി| കാകോലീ വീരാ സ്വനാമ്നാ പ്രസിദ്ധാ, ക്ഷീരകാകോലീ തദ്ഭേദഃ സ്വനാമഖ്യാത; ജീവകഃ സ്വനാമപ്രസിദ്ധഃ; ഋഷഭഃ സ്വനാമഖ്യാതഃ; മുദ്ഗപര്ണീ ‘മുഗവനീ’ ഇതി ലോകേ; മാഷപര്ണീ ‘മാഷവനീ’ ഇതി ലോകേ, ‘അരണ്യമാഷസ്തമ്ബ’ ഇത്യേകേ; മേദാ മഹാമേദാ ച സ്വനാമഖ്യാതാ; ഛിന്നരുഹാ ഗുഡൂചീ; തുഗാക്ഷീരീ വംശലോചനാ; പദ്മകം പദ്മകാഷ്ഠം; പ്രപൌണ്ഡരീകം സ്വനാമഖ്യാതം യഷ്ടീമധുദ്രവ്യാദീഷത്സ്ഥൂലം മധുരരസം നേത്രാശ്ച്യോതനാര്ഹം ദ്രവ്യമ്, അന്യേ ശ്രീപുഷ്പമാഹുഃ; മൃദ്വീകാ ദ്രാക്ഷാ; ജീവന്തീ ‘ഡോഡികാ’ ഇതി ലോകേ, ലതാऽര്കഫലാകാരസക്ഷീരഫലാ, അന്യേ സുവര്ണജീവന്തീമാഹുഃ| ജീവനഃ പ്രാണധാരണഃ, ബൃംഹണഃ ശരീരവൃദ്ധികരഃ| ശേഷം സുബോധമ്||൩൫-൩൬||

Meaning of the commentary

Kakoli and its variety kshirakakoli, jivaka, rishabhaka, meda and mahameda are treated as known by their names. Mudgaparni is locally called mugavani. Mashaparni is called mashavani, while some call it the wild mash shrub. Chinnaruhā is guduchi, tugakshiri is bamboo manna, padmaka is padmaka wood, and mridvika is grape. Prapaundarika is described as a sweet substance slightly thicker than yashtimadhu and suitable for eye instillation; others identify it as shripushpa. Jivanti is locally called dodika, a vine with latex-bearing fruit shaped like arka fruit; others identify it as suvarnajivanti. Jivana means sustaining life and brimhana means promoting bodily growth.

Key terms

kAkolyAdi gaNa (kakolyadi gana)
The medicinal group beginning with kakoli.
prapauNDarIka (prapaundarika)
A sweet substance described in the commentary; alternatively identified as shripushpa.
jIvanti (jivanti)
Identified as dodika, with suvarnajivanti as an alternative.
bRuMhaNa (brimhana)
Nourishing or promoting bodily growth in the classical classification.

Adhikarana ൧൯ (൩൭-൩൮) · Śloka ൩൮

ഊഷകസൈന്ധവശിലാജതുകാസീസദ്വയഹിങ്ഗൂനി തുത്ഥകം ചേതി ||൩൭|| ഊഷകാദിഃ കഫം ഹന്തി ഗണോ മേദോവിശോഷണഃ | അശ്മരീശര്കരാമൂത്രകൃച്ഛ്രഗുല്മപ്രണാശനഃ ||൩൮||

View original

ऊषकसैन्धवशिलाजतुकासीसद्वयहिङ्गूनि तुत्थकं चेति ||३७|| ऊषकादिः कफं हन्ति गणो मेदोविशोषणः | अश्मरीशर्करामूत्रकृच्छ्रगुल्मप्रणाशनः ||३८||

Meaning of the śloka

Ushaka, saindhava, shilajatu, the two kinds of kasisa, hingu and tutthaka constitute the ushakadi group. It is described as countering kapha, drying medas, and countering urinary stones, gravel, difficult urination and gulma.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

ഊഷകേത്യാദി| ഊഷകഃ ക്ഷാരമൃത്തികാ വാരാണസീസമീപേ ബഡഹരദേശേ ബാഹുല്യേന ഭവതി, അന്യേ തദ്ഭവം ദ്രവ്യാന്തരമാഹുഃ; കാസീസദ്വയം കാസീസം ഭസ്മസദൃശം കിഞ്ചിദമ്ലലവണരസം, ദ്വിതീയം പുഷ്പകാസീസമീഷത്പീതം തുവരരസം തദ്ഭേദ ഏവ; തുത്ഥകം കര്പരികാതുത്ഥം ‘ഖപരിയാ’ ഇതി ലോകേ, അന്യേ മയൂരഗ്രീവമാഹുഃ| ശേഷം സുബോധമ്||൩൭-൩൮||

Meaning of the commentary

Ushaka is described as alkaline earth abundant in the Badahara region near Varanasi; others regard it as another substance produced there. The two kasisas are a somewhat sour-salty, ash-like kasisa and a slightly yellow, astringent variety called pushpakasisa. Tutthaka is identified as karparika-tuttha, locally khapariya, while others identify it as mayuragriva.

Key terms

UShakAdi gaNa (ushakadi gana)
The medicinal group beginning with ushaka.
kAsIsadvaya (kasisadvaya)
Two varieties of kasisa distinguished by appearance and taste.
tutthaka
Identified as karparika-tuttha or, alternatively, mayuragriva.

Adhikarana ൨൦ (൩൯-൪൦) · Śloka ൪൦

സാരിവാമധുകചന്ദനകുചന്ദനപദ്മകകാശ്മരീഫലമധൂകപുഷ്പാണ്യുശീരം ചേതി ||൩൯|| സാരിവാദിഃ പിപാസാഘ്നോ രക്തപിത്തഹരോ ഗണഃ | പിത്തജ്വരപ്രശമനോ വിശേഷാദ്ദാഹനാശനഃ ||൪൦||

View original

सारिवामधुकचन्दनकुचन्दनपद्मककाश्मरीफलमधूकपुष्पाण्युशीरं चेति ||३९|| सारिवादिः पिपासाघ्नो रक्तपित्तहरो गणः | पित्तज्वरप्रशमनो विशेषाद्दाहनाशनः ||४०||

Meaning of the śloka

Sariva, madhuka, chandana, kuchandana, padmaka, kashmari fruit, madhuka flowers and ushira constitute the sarivadi group. It is described as countering thirst and raktapitta, calming pitta fever and especially relieving burning.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

സാരിവേത്യാദി| ചന്ദനം രക്തചന്ദനമ്; അന്യേ പദ്മമിതി പഠന്തി, തത്ര പദ്മം പദ്മപുഷ്പമ്| ശേഷം സുബോധമ്||൩൯-൪൦||

Meaning of the commentary

The commentary identifies chandana here as red sandalwood. Some read padma instead of padmaka, in which case it means the lotus flower.

Key terms

sArivAdi gaNa (sarivadi gana)
The medicinal group beginning with sariva.
padmaka
The transmitted reading; some read padma, lotus flower.

Adhikarana ൨൧ (൪൧-൪൨) · Śloka ൪൨

അഞ്ജനരസാഞ്ജനനാഗപുഷ്പപ്രിയങ്ഗുനീലോത്പലനലദനലിനകേശരാണി മധുകം ചേതി ||൪൧|| അഞ്ജനാദിര്ഗണോ ഹ്യേഷ രക്തപിത്തനിബര്ഹണഃ | വിഷോപശമനോ ദാഹം നിഹന്ത്യാഭ്യന്തരം ഭൃശമ് ||൪൨||

View original

अञ्जनरसाञ्जननागपुष्पप्रियङ्गुनीलोत्पलनलदनलिनकेशराणि मधुकं चेति ||४१|| अञ्जनादिर्गणो ह्येष रक्तपित्तनिबर्हणः | विषोपशमनो दाहं निहन्त्याभ्यन्तरं भृशम् ||४२||

Meaning of the śloka

Anjana, rasanjana, nagapushpa, priyangu, nilotpala, nalada, lotus stamens and madhuka constitute the anjanadi group. It is described as countering raktapitta and poison and strongly relieving internal burning.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

അഞ്ജനമിത്യാദി| അഞ്ജനം സൌവീരാഞ്ജനം; രസാഞ്ജനം ദാരുഹരിദ്രാക്വാഥേന കൃത്രിമം, അന്യേ ത്വേവം വദന്തി- രസാഞ്ജനം ദ്വിവിധം- സ്രോതോऽഞ്ജനം കൃഷ്ണപാഷാണാകൃതി ധാതുദ്രവ്യമ്, അന്യദ്ദാരുഹരിദ്രാക്വാഥേന കൃത്രിമം പീതലോഹിതമ്, അത്ര ധാതുദ്രവ്യമേവ സൌവീരാഞ്ജനസാഹചര്യാത്; നാഗപുഷ്പം നാഗകേശരം; നലദം മാംസീ; നലിനകേശരാണി പദ്മകേശരാണി| ശേഷം സുബോധമ്||൪൧-൪൨||

Meaning of the commentary

Anjana is sauvira-anjana. Rasanjana is described as an artificial yellow-red preparation from a decoction of daruharidra. Another account distinguishes two forms: srotoanjana, a mineral resembling black stone, and the artificial daruharidra product; because it occurs beside sauvira-anjana here, the mineral form is preferred. Nagapushpa is nagakeshara, nalada is mamsi, and nalinakeshara means lotus stamens.

Key terms

a~jjanAdi gaNa (anjanadi gana)
The medicinal group beginning with anjana.
rasA~jjana (rasanjana)
Either a daruharidra-derived preparation or a black-stone-like mineral; the commentator favors the mineral here.

Adhikarana ൨൨ (൪൩-൪൪) · Śloka ൪൪

പരൂഷകദ്രാക്ഷാകട്ഫലദാഡിമരാജാദനകതകഫലശാകഫലാനി ത്രിഫലാ ചേതി ||൪൩|| പരൂഷകാദിരിത്യേഷ ഗണോऽനിലവിനാശനഃ | മൂത്രദോഷഹരോ ഹൃദ്യഃ പിപാസാഘ്നോ രുചിപ്രദഃ ||൪൪||

View original

परूषकद्राक्षाकट्फलदाडिमराजादनकतकफलशाकफलानि त्रिफला चेति ||४३|| परूषकादिरित्येष गणोऽनिलविनाशनः | मूत्रदोषहरो हृद्यः पिपासाघ्नो रुचिप्रदः ||४४||

Meaning of the śloka

The fruits of parushaka, grape, katphala, pomegranate, rajadana, kataka and shaka, together with triphala, constitute the parushakadi group. It is described as countering vata and urinary disorders, supporting the heart, relieving thirst and promoting appetite.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

പരൂഷകേത്യാദി| പരൂഷകോ ധന്വപത്രകഃ സ്വനാമ്നൈവ പ്രസിദ്ധഃ, സ ദ്വിവിധോ വൃക്ഷവിടപഭേദാത്; കട്ഫലഃ സോമവല്കഃ ‘കായഫല’ ഇതി ലോകേ; രാജാദനഃ ക്ഷീരികാ; കതകഫലം സ്വനാമഖ്യാതം ശശകപുരീഷപ്രതിമഫലമമ്ബുപ്രസാദനം; ശാകഫലാനി ശാകോ മസൃണകര്കശോദരപൃഷ്ഠദലോ വൃക്ഷവിശേഷഃ, തസ്യ ഫലാനി| സര്വേഷാം ഫലാനി ഗ്രാഹ്യാണി| ശേഷം സുബോധമ്||൪൩-൪൪||

Meaning of the commentary

Parushaka, also called dhanvapatraka, has two forms distinguished by tree or shrub habit. Katphala is somavalka, locally kayaphala. Rajadana is kshirīkā. Kataka bears a fruit likened to hare droppings and is used traditionally for clarifying water. Shaka is a particular tree with leaves smooth on one surface and rough on the other. The fruits of every listed plant are intended.

Key terms

parUShakAdi gaNa (parushakadi gana)
The fruit group beginning with parushaka.
katakaphala
A fruit traditionally described as clarifying water.
shAkaphala (shakaphala)
Fruit of the shaka tree described by its two-sided leaf texture.

Adhikarana ൨൩ (൪൫-൪൭) · Śloka ൪൭

പ്രിയങ്ഗുസമങ്ഗാധാതകീപുന്നാഗനാഗപുഷ്പചന്ദനകുചന്ദനമോചരസരസാഞ്ജനകുമ്ഭീകസ്രോതോജപദ്മകേസരയോജനവല്ല്യോ ദീര്ഘമൂലാ ചേതി ||൪൫|| അമ്ബഷ്ഠാധാതകീകുസുമസമങ്ഗാകട്വങ്ഗമധുകബില്വപേശികാസാവരരോധ്രപലാശനന്ദീവൃക്ഷാഃ പദ്മകേശരാണി ചേതി ||൪൬|| ഗണൌ പ്രിയങ്ഗ്വമ്ബഷ്ഠാദീ പക്വാതീസാരനാശനൌ | സന്ധാനീയൌ ഹിതൌ പിത്തേ വ്രണാനാം ചാപി രോപണൌ ||൪൭||

View original

प्रियङ्गुसमङ्गाधातकीपुन्नागनागपुष्पचन्दनकुचन्दनमोचरसरसाञ्जनकुम्भीकस्रोतोजपद्मकेसरयोजनवल्ल्यो दीर्घमूला चेति ||४५|| अम्बष्ठाधातकीकुसुमसमङ्गाकट्वङ्गमधुकबिल्वपेशिकासावररोध्रपलाशनन्दीवृक्षाः पद्मकेशराणि चेति ||४६|| गणौ प्रियङ्ग्वम्बष्ठादी पक्वातीसारनाशनौ | सन्धानीयौ हितौ पित्ते व्रणानां चापि रोपणौ ||४७||

Meaning of the śloka

The priyangvadi group comprises priyangu, samanga, dhataki, punnaga, nagapushpa, chandana, kuchandana, mocharasa, rasanjana, kumbhika, srotoja, lotus stamens, yojanavalli and dirghamula. The ambashthadi group comprises ambashtha, dhataki flowers, samanga, katvanga, madhuka, bilvaveshika, savararodhra, palasha, nandivriksha and lotus stamens. Both groups are described as countering mature diarrhea, joining tissues, suitable in pitta conditions and promoting wound closure.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

പ്രിയങ്ഗ്വിത്യാദി| സമങ്ഗാऽഞ്ജലികാരികാ ‘ലജ്ജാലുഃ’ ഇതി ലോകേ; പുന്നാഗസ്തുങ്ഗഃ സ്വനാമഖ്യാതഃ, അന്യേ സുരപര്ണികാ സുഗന്ധിപുഷ്പാ ദക്ഷിണാപഥേ സുരപതീ(സുരങ്ഗീ)തി പ്രസിദ്ധാ; നാഗപുഷ്പം നാഗകേശരം; ചന്ദനം രക്തചന്ദനം; കുചന്ദനം മലയാദ്രിചന്ദനം ; മോചരസഃ ശാല്മലീചുപഃ; രസാഞ്ജനം ദാര്വീക്വാഥസമുദ്ഭവം സ്വനാമഖ്യാതം; കുമ്ഭീകഃ ശ്ലക്ഷ്ണത്വക്കോ രോമശഃ കുമ്ഭീനാമാ വൃക്ഷോ യസ്യ ത്വഗ് വസ്ത്രാകാരാ ഭവതി, അന്യേ പാടലാമാഹുഃ, അപരേ സ്വല്പവിടപമാഹുഃ; സ്രോതോജം സൌവീരാഞ്ജനം; പദ്മകേശരം സ്വനാമഖ്യാതം; യോജനവല്ലീ മഞ്ജിഷ്ഠാ; ദീര്ഘമൂലാ ദുരാലഭാ, ശാലിപര്ണീത്യപരേ| അമ്ബഷ്ഠേത്യാദി|- അമ്ബഷ്ഠാ മാചികാ ‘സാങ്കുരഡ’ ഇതി പശ്ചിമേ പ്രസിദ്ധാ, പാഠാ ഇത്യപരേ; ധാതകീകുസുമം ധാതകീപുഷ്പം; സമങ്ഗാऽഞ്ജലികാരികാ ‘ലജ്ജാലുഃ’ ഇതി ലോകേ; കട്വങ്ഗോऽരലുകഃ; ബില്വപേശികാ ബാലബില്വഗിരഃ; മഹാരോധ്രം കേചിത് പഠന്തി; സാവരരോധ്രോ ലോധ്രസ്തസ്യൈവ ഗ്രാഹിത്വാത്, നേതരസ്തസ്യ വിരേചനത്വാത്; പലാശഃ കിംശുകഃ; നന്ദീവൃക്ഷഃ കാശ്മരീ, അന്യേ ഗര്ദഭാണ്ഡമാഹുഃ; പദ്മകേശരം സ്വനാമഖ്യാതമ്| സന്ധാനീയാവിതി ഭഗ്നസന്ധാനകാരകൌ||൪൫-൪൭||

Meaning of the commentary

Samanga is anjalikarika, locally lajjalū. Punnaga is identified as tunga, while others describe a fragrant southern plant called suraparni or surangi. Nagapushpa is nagakeshara. Here chandana is red sandalwood and kuchandana is sandalwood from Malaya. Mocharasa is shalmali exudate; rasanjana is derived from a darvi decoction; srotoja is sauvira-anjana; yojanavalli is manjishtha. Dirghamula is duralabha, though others identify it as shaliparni. Ambashtha is machika, locally sangkurada in the west, while others identify it as patha. Katvanga is araluka and bilvaveshika is the kernel of young bilva. Some read maharodhra. Savararodhra is lodhra selected for its astringency, rather than the other purgative type. Palasha is kimshuka. Nandivriksha is kashmari, though others identify it as gardabhanda. Sandhaniya is explained as promoting union of fractures.

Key terms

priya~ggvAdi gaNa (priyangvadi gana)
The group beginning with priyangu.
ambaShThAdi gaNa (ambashthadi gana)
The group beginning with ambashtha.
sandhAnIya (sandhaniya)
Classified as promoting joining, explained here in relation to fractures.

Adhikarana ൨൪ (൪൮-൪൯) · Śloka ൪൯

ന്യഗ്രോധോദുമ്ബരാശ്വത്ഥപ്ലക്ഷമധുകകപീതനകകുഭാമ്രകോശാമ്രചോരകപത്രജമ്ബൂദ്വയപ്രിയാല- മധൂകരോഹിണീവഞ്ജുലകദമ്ബബദരീതിന്ദുകീസല്ലകീരോധ്രസാവരരോധ്രഭല്ലാതകപലാശാ നന്ദീവൃക്ഷശ്ചേതി ||൪൮|| ന്യഗ്രോധാദിര്ഗണോ വ്രണ്യഃ സങ്ഗ്രാഹീ ഭഗ്നസാധകഃ | രക്തപിത്തഹരോ ദാഹമേദോഘ്നോ യോനിദോഷഹൃത് ||൪൯||

View original

न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थप्लक्षमधुककपीतनककुभाम्रकोशाम्रचोरकपत्रजम्बूद्वयप्रियाल- मधूकरोहिणीवञ्जुलकदम्बबदरीतिन्दुकीसल्लकीरोध्रसावररोध्रभल्लातकपलाशा नन्दीवृक्षश्चेति ||४८|| न्यग्रोधादिर्गणो व्रण्यः सङ्ग्राही भग्नसाधकः | रक्तपित्तहरो दाहमेदोघ्नो योनिदोषहृत् ||४९||

Meaning of the śloka

Nyagrodha, udumbara, ashvattha, plaksha, madhuka, kapitāna, kakubha, amra, koshamra, chorakapatra, the two jambus, priyala, madhuka, rohini, vanjula, kadamba, badari, tinduki, sallaki, rodhra, savararodhra, bhallataka, palasha and nandivriksha constitute the nyagrodhadi group. It is described as beneficial for wounds, astringent, supporting fracture union, and countering raktapitta, burning, medas and disorders of the female reproductive tract.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

ന്യഗ്രോധേത്യാദി| ന്യഗ്രോധോ വടഃ; ഉദുമ്ബരഃ പ്രസിദ്ധഃ; അശ്വത്ഥഃ പിപ്പലഃ; പ്ലക്ഷഃ പര്കടീ; മധുകം പ്രസിദ്ധം; കപീതന ആമ്രാതകഃ; കകുഭഃ അര്ജുനഃ; ആമ്രാഃ പ്രസിദ്ധഃ; കോശാമ്രഃ സ്വനാമഖ്യാതഃ; ചോരകപത്രോ ലാക്ഷാവൃക്ഷഃ; ജമ്ബൂദ്വയമേകാ രാജജമ്ബൂര്ബൃഹത്ഫലാ, ദ്വിതീയാ കാകജമ്ബൂഃ സ്വല്പഫലാ, ദ്വയഗ്രഹണാദ്ഭൂമിജമ്ബ്വാസ്തൃതീയായാഃ പ്രതിഷേധഃ; പ്രിയാലഃ ചാരദ്രുമഃ; മധൂകോ ഗുഡപുഷ്പോ ‘മഹുവാ’ ഇതി ലോകേ; രോഹിണീ കട്ഫലഃ; വഞ്ജുലോ വേതസഃ; കദമ്ബഃ പ്രസിദ്ധഃ; ബദരീ പ്രസിദ്ധാ; തിന്ദുകീ തിന്ദുകവൃക്ഷഃ, ‘ടിമ്ബരുയണി’ ഇതി ലോകേ; നന്ദീവൃക്ഷോऽത്ര പ്രരോഹീ ഗര്ദഭാണ്ഡഃ ‘പാര്ശ്വപിപ്പല’ ഇതി ലോകേ| ശേഷം പ്രസിദ്ധമ്||൪൮-൪൯||

Meaning of the commentary

Nyagrodha is vata, ashvattha is pippala, plaksha is parkati, kapitāna is amrataka, kakubha is arjuna, and chorakapatra is the laksha tree. The two jambus are the large-fruited rajajambu and small-fruited kakajambu; naming two excludes a third, bhumijambu. Priyala is charadruma, the second madhuka is the sweet-flowered tree locally called mahuva, rohini is katphala, vanjula is vetasa, and tinduki is the tinduka tree locally called timbaruyani. Here nandivriksha is the sprouting gardabhanda, locally parshvapippala.

Key terms

nyagrodhAdi gaNa (nyagrodhadi gana)
The medicinal group beginning with nyagrodha.
jambUdvaya (jambudvaya)
The two jambus: rajajambu and kakajambu, excluding bhumijambu.
nandIvRukSha (nandivriksha)
Here identified as a sprouting gardabhanda called parshvapippala.

Adhikarana ൨൫ (൫൦-൫൧) · Śloka ൫൧

ഗുഡൂചീനിമ്ബകുസ്തുമ്ബുരുചന്ദനാനി പദ്മകം ചേതി ||൫൦|| ഏഷ സര്വജ്വരാന് ഹന്തി ഗുഡൂച്യാദിസ്തു ദീപനഃ | ഹൃല്ലാസാരോചകവമീപിപാസാദാഹനാശനഃ ||൫൧||

View original

गुडूचीनिम्बकुस्तुम्बुरुचन्दनानि पद्मकं चेति ||५०|| एष सर्वज्वरान् हन्ति गुडूच्यादिस्तु दीपनः | हृल्लासारोचकवमीपिपासादाहनाशनः ||५१||

Meaning of the śloka

Guduchi, nimba, kustumburu, chandana and padmaka constitute the guduchyadi group. It is described as countering all fevers, kindling digestion, and countering nausea, loss of appetite, vomiting, thirst and burning.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

ഗുഡൂചീത്യാദി| കുസ്തുസ്ബുരുഃ ധാന്യകം, ചന്ദനം രക്തചന്ദനമ്| ഹൃല്ലാസസ്ഥൂത്കരണമ്| ശേഷം പ്രസിദ്ധമ്||൫൦-൫൧||

Meaning of the commentary

Kustumburu is identified as dhanyaka and chandana here as red sandalwood. Hrillasa is explained as the urge to vomit.

Key terms

guDUcyAdi gaNa (guduchyadi gana)
The medicinal group beginning with guduchi.
hRullAsa (hrillasa)
Nausea or the urge to vomit.

Adhikarana ൨൬ (൫൨-൫൩) · Śloka ൫൩

ഉത്പലരക്തോത്പലകുമുദസൌഗന്ധികകുവലയപുണ്ഡരീകാണി മധുകം ചേതി ||൫൨|| ഉത്പലാദിരയം ദാഹപിത്തരക്തവിനാശനഃ | പിപാസാവിഷഹൃദ്രോഗച്ഛര്ദിമൂര്ച്ഛാഹരോ ഗണഃ ||൫൩||

View original

उत्पलरक्तोत्पलकुमुदसौगन्धिककुवलयपुण्डरीकाणि मधुकं चेति ||५२|| उत्पलादिरयं दाहपित्तरक्तविनाशनः | पिपासाविषहृद्रोगच्छर्दिमूर्च्छाहरो गणः ||५३||

Meaning of the śloka

Utpala, red utpala, kumuda, saugandhika, kuvalaya, pundarika and madhuka constitute the utpaladi group. It is described as countering burning, pitta and blood disorder, as well as thirst, poison, heart disorder, vomiting and fainting.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

ഉത്പലേത്യാദി| ഉത്പലം നീലോത്പലം, രക്തോത്പലം ലോഹിതോത്പലം, കുമുദം ശ്വേതോത്പലം, സൌഗന്ധികം നീലോത്പലാകാരവര്ണമുത്പലം സുഗന്ധി ച, കുവലയമീഷന്നീലധവലം, പുണ്ഡരീകം ശ്വേതപദ്മം, മധുകം യഷ്ടീമധുകമ്||൫൨-൫൩||

Meaning of the commentary

Utpala is blue lotus, red utpala is red lotus, kumuda is white water lily, saugandhika is a fragrant lotus resembling blue lotus in shape and color, kuvalaya is slightly blue-white, pundarika is white lotus, and madhuka is yashtimadhuka.

Key terms

utpalAdi gaNa (utpaladi gana)
The aquatic-flower group beginning with utpala.
saugandhika
A fragrant lotus described as resembling blue lotus.
puNDarIka (pundarika)
Identified here as white lotus.

Adhikarana ൨൭ (൫൪-൫൫) · Śloka ൫൫

മുസ്താഹരിദ്രാദാരുഹരിദ്രാഹരീതക്യാമലകബിഭീതകകുഷ്ഠഹൈമവതീവചാപാഠാകടുരോഹിണീശാര്ങ്ഗഷ്ടാതിവിഷാദ്രാവിഡീഭല്ലാതകാനി ചിത്രകശ്ചേതി ||൫൪|| ഏഷ മുസ്താദികോ നാമ്നാ ഗണഃ ശ്ലേഷ്മനിഷൂദനഃ | യോനിദോഷഹരഃ സ്തന്യശോധനഃ പാചനസ്തഥാ ||൫൫||

View original

मुस्ताहरिद्रादारुहरिद्राहरीतक्यामलकबिभीतककुष्ठहैमवतीवचापाठाकटुरोहिणीशार्ङ्गष्टातिविषाद्राविडीभल्लातकानि चित्रकश्चेति ||५४|| एष मुस्तादिको नाम्ना गणः श्लेष्मनिषूदनः | योनिदोषहरः स्तन्यशोधनः पाचनस्तथा ||५५||

Meaning of the śloka

Musta, haridra, daruharidra, haritaki, amalaki, bibhitaka, kushtha, haimavati, vacha, patha, katurohini, sharngeshta, ativisha, dravidi, bhallataka and chitraka constitute the mustadi group. It is described as destroying kapha, countering disorders of the female reproductive tract, purifying breast milk and promoting digestion.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

മുസ്തേത്യാദി| ഹൈമവതീ ശ്വേതവചാ; വചാ സ്വനാമഖ്യാതാऽരുണവര്ണാ; ശാര്ങ്ഗ(ര്ങ്ഗേ)ഷ്ടാ കാകതിക്താ ഗൌരവര്തുലാവഗുണ്ഠിതഫലാ ‘ചിരപോടികാ’ ഇതി പ്രസിദ്ധാ, ‘ഝഝരുഷ’ ഇതി പൂര്വദേശേ, കാകജങ്ഘാമന്യേ, കാകമാചീത്യപരേ; ദ്രാവിഡീ ഏലാ| സ്തന്യശോധന ഇതി സ്ത്രീക്ഷീരപ്രസാദനഃ| ശേഷം പ്രസിദ്ധമ്||൫൪-൫൫||

Meaning of the commentary

Haimavati is white vacha, while vacha itself is described as reddish. Sharngeshta is kakatikta, having a pale, round, covered fruit; it is locally called chirapotika and in the eastern region jhajharusha. Others identify it as kakajangha or kakamachi. Dravidi is ela. 'Purifying breast milk' is glossed as making a woman's milk clear or wholesome.

Key terms

mustAdi gaNa (mustadi gana)
The medicinal group beginning with musta.
shAr~ggeShTA (sharngeshta)
A plant with several competing identifications: kakatikta, kakajangha or kakamachi.
stanyashodhana
Classified as clarifying or purifying breast milk.

Adhikarana ൨൮ (൫൬-൫൭) · Śloka ൫൭

ഹരീതക്യാമലകബിഭീതകാനീതി ത്രിഫലാ ||൫൬|| ത്രിഫലാ കഫപിത്തഘ്നീ മേഹകുഷ്ഠവിനാശനീ | ചക്ഷുഷ്യാ ദീപനീ ചൈവ വിഷമജ്വരനാശനീ ||൫൭||

View original

हरीतक्यामलकबिभीतकानीति त्रिफला ||५६|| त्रिफला कफपित्तघ्नी मेहकुष्ठविनाशनी | चक्षुष्या दीपनी चैव विषमज्वरनाशनी ||५७||

Meaning of the śloka

Haritaki, amalaki and bibhitaka are called triphala. Triphala is described as countering kapha and pitta, meha and kushtha, benefiting the eyes, kindling digestion and countering irregular fever.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

ഹരീതകീത്യാദി| ത്രിഫലാ പ്രസിദ്ധാ| ത്രിഫലാത്രികടുകയോര്യഥാലാഭപരിഭാഷാ ന വ്യാപ്രിയതേ അത ഏവാനയോര്ഗ്രന്ഥകാരേണ സഞ്ജ്ഞാ കൃതേതി||൫൬-൫൭||

Meaning of the commentary

The three-member composition of triphala is treated as well known. The commentator notes that the usual interpretive rule allowing selection according to availability does not apply to triphala or trikatu; this is why the author explicitly defines both names.

Key terms

triphalA (triphala)
The fixed triad of haritaki, amalaki and bibhitaka.
yathAlAbhaparibhAShA (yathalabhaparibhasha)
A rule permitting use according to availability, stated here not to apply to this defined group.

Adhikarana ൨൯ (൫൮-൫൯) · Śloka ൫൯

പിപ്പലീമരിചശൃങ്ഗവേരാണീതി ത്രികടുകമ് ||൫൮|| ത്ര്യൂഷണം കഫമേദോഘ്നം മേഹകുഷ്ഠത്വഗാമയാന് | നിഹന്യാദ്ദീപനം ഗുല്മപീനസാഗ്ന്യല്പതാമപി ||൫൯||

View original

पिप्पलीमरिचशृङ्गवेराणीति त्रिकटुकम् ||५८|| त्र्यूषणं कफमेदोघ्नं मेहकुष्ठत्वगामयान् | निहन्याद्दीपनं गुल्मपीनसाग्न्यल्पतामपि ||५९||

Meaning of the śloka

Pippali, maricha and shringavera are called trikatu or tryushana. The group is described as countering kapha and medas, meha, kushtha and other skin disorders, kindling digestion, and countering gulma, pinasa and weak digestive fire.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

പിപ്പലീത്യാദി| ത്വഗാമയാന് കുഷ്ഠാദീന്| ശേഷം പ്രസിദ്ധമ്||൫൮-൫൯||

Meaning of the commentary

The commentary explains 'skin disorders' as including kushtha and related conditions; the rest is treated as clear. As with triphala, the named triad has a fixed composition rather than being selected according to availability.

Key terms

trikaTuka (trikatu)
The fixed triad of pippali, maricha and shringavera.
tryUShaNa (tryushana)
Another name for the same three pungent substances.

Adhikarana ൩൦ (൬൦-൬൧) · Śloka ൬൧

ആമലകീഹരീതകീപിപ്പല്യശ്ചിത്രകശ്ചേതി ||൬൦|| ആമലക്യാദിരിത്യേഷ ഗണഃ സര്വജ്വരാപഹഃ | ചക്ഷുഷ്യോ ദീപനോ വൃഷ്യഃ കഫാരോചകനാശനഃ ||൬൧||

View original

आमलकीहरीतकीपिप्पल्यश्चित्रकश्चेति ||६०|| आमलक्यादिरित्येष गणः सर्वज्वरापहः | चक्षुष्यो दीपनो वृष्यः कफारोचकनाशनः ||६१||

Meaning of the śloka

Amalaki, haritaki, pippali and chitraka constitute the amalakyadi group. It is described as countering all fevers, benefiting the eyes, kindling digestion, promoting virility, and countering kapha and loss of appetite.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

ആമലകീത്യാദി| മൂലേ സ്പഷ്ട ഏവ||൬൦-൬൧||

Meaning of the commentary

The commentary considers the ingredient list and stated properties clear in the root text and supplies no alternative identification.

Key terms

AmalakyAdi gaNa (amalakyadi gana)
The medicinal group beginning with amalaki.
dIpana (dipana)
Classified as kindling digestive activity.

Adhikarana ൩൧ (൬൨-൬൩) · Śloka ൬൩

ത്രപുസീസതാമ്രരജതസുവര്ണകൃഷ്ണലോഹാനി ലോഹമലശ്ചേതി ||൬൨|| ഗണസ്ത്രപ്വാദിരിത്യേഷ ഗരക്രിമിഹരഃ പരഃ | പിപാസാവിഷഹൃദ്രോഗപാണ്ഡുമേഹഹരസ്തഥാ ||൬൩||

View original

त्रपुसीसताम्ररजतसुवर्णकृष्णलोहानि लोहमलश्चेति ||६२|| गणस्त्रप्वादिरित्येष गरक्रिमिहरः परः | पिपासाविषहृद्रोगपाण्डुमेहहरस्तथा ||६३||

Meaning of the śloka

The Trapvadi group consists of tin, lead, copper, silver, gold, black iron and iron residue. The text attributes to it actions against gara, worms, thirst, poison, heart disease, pandu and meha.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

ത്രപ്വിത്യാദി| ത്രപു വങ്ഗം, സീസം നാഗം, താമ്രം പ്രസിദ്ധം, രജതം രൂപ്യം, സുവര്ണം പ്രസിദ്ധം, കൃഷ്ണലോഹം തീക്ഷ്ണലോഹം, ലോഹമലഃ പ്രസിദ്ധഃ ‘കാട’ ഇതി ലോകേ| ഗരഃ കൃത്രിമം വിഷമ്||൬൨-൬൩||

Meaning of the commentary

Trapu is vanga, sisa is naga, rajata silver, and krishnaloha sharp or hardened iron. Iron residue is popularly called kata. Gara means artificially prepared poison.

Key terms

garaH (garah)
Artificially compounded poison in the source classification.

Adhikarana ൩൨ (൬൪-൬൫) · Śloka ൬൫

ലാക്ഷാരേവതകുടജാശ്വമാരകട്ഫലഹരിദ്രാദ്വയനിമ്ബസപ്തച്ഛദമാലത്യസ്ത്രായമാണാ ചേതി ||൬൪|| കഷായതിക്തമധുരഃ കഫപിത്താര്തിനാശനഃ | കുഷ്ഠക്രിമിഹരശ്ചൈവ ദുഷ്ടവ്രണവിശോധനഃ ||൬൫||

View original

लाक्षारेवतकुटजाश्वमारकट्फलहरिद्राद्वयनिम्बसप्तच्छदमालत्यस्त्रायमाणा चेति ||६४|| कषायतिक्तमधुरः कफपित्तार्तिनाशनः | कुष्ठक्रिमिहरश्चैव दुष्टव्रणविशोधनः ||६५||

Meaning of the śloka

The group contains laksha, arevata, kutaja, ashvamaraka, katphala, both haridras, nimba, saptacchada, malati and trayamana. It is described as astringent, bitter and sweet, calming kapha- and pitta-related distress, addressing kushtha and worms, and cleansing unhealthy wounds.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

ലാക്ഷേത്യാദി| ആരേവതഃ കിരമാലകഃ; കുടജ ഇന്ദ്രയവഃ; അശ്വമാരകഃ കരവീരഃ; കട്ഫലഃ സോമകല്കലഃ ‘കായഫല’ ഇതി ലോകേ; സപ്തച്ഛദഃ സപ്തപര്ണഃ ‘സാതവന’ ഇതി ലോകേ; മാലതീ ജാതീ; ത്രായമാണാ സ്വനാമപ്രസിദ്ധാ| കേചിദത്ര ത്രിഫലാം പഠന്തി| ശേഷം പ്രസിദ്ധമ്||൬൪-൬൫||

Meaning of the commentary

Arevata is kiramalaka, kutaja indrayava, ashvamaraka karavira, katphala somakalkala or kayaphala, saptacchada saptaparna or satavana, and malati jati. Travamana is known by that name. Some read triphala in this group.

Adhikarana ൩൩ (൬൬-൬൭) · Śloka ൬൭

പഞ്ച പഞ്ചമൂലാന്യത ഊര്ധ്വം വക്ഷ്യാമഃ | - തത്ര ത്രികണ്ടകബൃഹതീദ്വയപൃഥക്പര്ണ്യോ വിദാരിഗന്ധാ ചേതി കനീയഃ ||൬൬|| കഷായതിക്തമധുരം കനീയഃ പഞ്ചമൂലകമ് | വാതഘ്നം പിത്തശമനം ബൃംഹണം ബലവര്ധനമ് ||൬൭||

View original

पञ्च पञ्चमूलान्यत ऊर्ध्वं वक्ष्यामः | - तत्र त्रिकण्टकबृहतीद्वयपृथक्पर्ण्यो विदारिगन्धा चेति कनीयः ||६६|| कषायतिक्तमधुरं कनीयः पञ्चमूलकम् | वातघ्नं पित्तशमनं बृंहणं बलवर्धनम् ||६७||

Meaning of the śloka

The five panchamulas are next described. The smaller panchamula contains trikantaka, the two brihatis, prithakparni and vidarigandha. It is astringent, bitter and sweet, and is described as calming vata and pitta, nourishing and strengthening.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

പഞ്ചേത്യാദി| ത്രികണ്ടകോ ഗോക്ഷുരകഃ, വിദാരിഗന്ധാ ശാലപര്ണീ| കനീയഃ ലഘുപഞ്ചമൂലമിത്യര്ഥഃ| കേചിദ്ഗോക്ഷുരകസ്ഥാന ഏരണ്ഡം പഠന്തി||൬൬-൬൭||

Meaning of the commentary

Trikantaka is gokshuraka and vidarigandha shalaparni. Kaniyas means laghu-panchamula. Some read eranda instead of gokshuraka.

Key terms

kanIyaH pa~jcamUlam (kaniyah panchamulam)
The smaller or laghu group of five roots.

Adhikarana ൩൪ (൬൮-൬൯) · Śloka ൬൯

ബില്വാഗ്നിമന്ഥടിണ്ടുകപാടലാഃ കാശ്മരീ ചേതി മഹത് ||൬൮|| സതിക്തം കഫവാതഘ്നം പാകേ ലഘ്വഗ്നിദീപനമ് | മധുരാനുരസം ചൈവ പഞ്ചമൂലം മഹത് സ്മൃതമ് ||൬൯||

View original

बिल्वाग्निमन्थटिण्टुकपाटलाः काश्मरी चेति महत् ||६८|| सतिक्तं कफवातघ्नं पाके लघ्वग्निदीपनम् | मधुरानुरसं चैव पञ्चमूलं महत् स्मृतम् ||६९||

Meaning of the śloka

The great panchamula consists of bilva, agnimantha, tintuka, patala and kashmari. It is slightly bitter, counters kapha and vata, is light after digestion, kindles agni and has a sweet secondary taste.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

ബില്വേത്യാദി| അഗ്നിമന്ഥഃ ‘അഗ്നിവധൂ’ ഇതി ലോകേ, ടുണ്ടുകഃ സ്യോനാകഃ| മഹത് മഹത്പഞ്ചമൂലമിത്യര്ഥഃ||൬൮-൬൯||

Meaning of the commentary

Agnimantha is popularly called agnivadhu, and tuntuka is syonaka. Mahat means the great panchamula.

Adhikarana ൩൫ (൭൦-൭൧) · Śloka ൭൧

അനയോര്ദശമൂലമുച്യതേ ||൭൦|| ഗണഃ ശ്വാസഹരോ ഹ്യേഷ കഫപിത്താനിലാപഹഃ | ആമസ്യ പാചനശ്ചൈവ സര്വജ്വരവിനാശനഃ ||൭൧||

View original

अनयोर्दशमूलमुच्यते ||७०|| गणः श्वासहरो ह्येष कफपित्तानिलापहः | आमस्य पाचनश्चैव सर्वज्वरविनाशनः ||७१||

Meaning of the śloka

These two groups together are called dashamula. The text describes this group as addressing difficult breathing, kapha, pitta and vata, digesting ama and countering all fevers.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

അനയോരിത്യാദി| തസ്യ ഗുണമാഹ- ഗണ ഇത്യാദി||൭൦-൭൧||

Meaning of the commentary

The commentary identifies the preceding two panchamulas as the combined dashamula and introduces its stated qualities.

Key terms

dashamUlam (dashamulam)
The combined group of the smaller and greater five-root groups.

Adhikarana ൩൬ (൭൨- ൭൪) · Śloka ൭൪

വിദാരീസാരിവാരജനീഗുഡൂച്യോऽജശൃങ്ഗീ ചേതി വല്ലീസഞ്ജ്ഞഃ ||൭൨|| കരമര്ദീത്രികണ്ടകസൈരീയകശതാവരീഗൃധ്രനഖ്യ ഇതി കണ്ടകസഞ്ജ്ഞഃ ||൭൩|| രക്തപിത്തഹരൌ ഹ്യേതൌ ശോഫത്രയവിനാശനൌ | സര്വമേഹഹരൌ ചൈവ ശുക്രദോഷവിനാശനൌ ||൭൪||

View original

विदारीसारिवारजनीगुडूच्योऽजशृङ्गी चेति वल्लीसञ्ज्ञः ||७२|| करमर्दीत्रिकण्टकसैरीयकशतावरीगृध्रनख्य इति कण्टकसञ्ज्ञः ||७३|| रक्तपित्तहरौ ह्येतौ शोफत्रयविनाशनौ | सर्वमेहहरौ चैव शुक्रदोषविनाशनौ ||७४||

Meaning of the śloka

The vine panchamula contains vidari, sariva, rajani, guduchi and ajashringi. The thorn panchamula contains karamardi, trikantaka, sairiyaka, shatavari and gridhranakhi. Both are described as addressing raktapitta, three kinds of swelling, all mehas and disorders of shukra.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

വിദാരീ വിദാരീകന്ദഃ, രജനീ ഹരിദ്രാ, ‘രഞ്ജനീ’ ഇത്യന്യേ പഠന്തി, രഞ്ജനീ ശിരഹലകഃ; അജശൃങ്ഗീ മേഢികാ, കര്കടശൃങ്ഗീത്യപരേ| വല്ലീസഞ്ജ്ഞഃ ‘പഞ്ചമൂലമ് ’ ഇതി ശേഷഃ| കരമര്ദീ ക്ഷീരഫലാ ‘കരമദീ’ ഇതി ലോകേ; ത്രികണ്ടഃ ഗോക്ഷുരകഃ; സൈരേയകഃ കണ്ടസേലിയാകഃ; ഗൃധ്രനഖീ ഹിംസ്രാ| കണ്ടകസഞ്ജ്ഞഃ ‘പഞ്ചമൂലമ്’ ഇതി ശേഷഃ| “വല്ലീജം പഞ്ചമൂലം തു പ്രശസ്തം കഫനാശനമ്| സൃഷ്ടമൂത്രാനിലഹരം വൃഷ്യമിന്ദ്രിയബോധനമ്|| കണ്ടകാഖ്യം പഞ്ചമൂലം കഫാനിലഹരം പരമ്| മധുരാനുരസം ചൈവ പക്വാശയവിശോധനമ്-” ഇത്യന്യേ പഠന്തി||൭൨- ൭൪||

Meaning of the commentary

Vidari is vidarikanda and rajani haridra. Others read ranjani, identified as shirahalaka. Ajashringi is medhika, while others identify karkatashringi. Karamardi is kshiraphala, trikantaka gokshuraka, sairiyaka kantaseliyaka and gridhranakhi himsra. Another reading assigns the vine group kapha-reducing, urine- and vata-facilitating, virility and sensory actions, and the thorn group kapha-vata reduction, sweet aftertaste and cleansing of pakvashaya.

Adhikarana ൩൭ (൭൫-൭൬) · Śloka ൭൬

കുശകാശനലദര്ഭകാണ്ഡേക്ഷുകാ ഇതി തൃണസഞ്ജ്ഞകഃ ||൭൫|| മൂത്രദോഷവികാരം ച രക്തപിത്തം തഥൈവ ച | അന്ത്യഃ പ്രയുക്തഃ ക്ഷീരേണ ശീഘ്രമേവ വിനാശയേത് ||൭൬||

View original

कुशकाशनलदर्भकाण्डेक्षुका इति तृणसञ्ज्ञकः ||७५|| मूत्रदोषविकारं च रक्तपित्तं तथैव च | अन्त्यः प्रयुक्तः क्षीरेण शीघ्रमेव विनाशयेत् ||७६||

Meaning of the śloka

The grass panchamula consists of kusha, kasha, nala, darbha and kandekshuka. Used with milk, this last five-root group is described as quickly addressing urinary disorders and raktapitta.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

കുശേത്യാദി| കുശോ ഹ്രസ്വോ മൃദുഃ സൂചീപത്രഃ, കാശശ്ചമരപത്രഃ, നലഃ സ്വനാമ്നാ ഖ്യാതഃ; ദര്ഭഃ പൃഥുലഃ ഖരപത്രോ ദീര്ഘഃ; കാണ്ഡേക്ഷുകാ മഹതീ ഖഗാലീ, അന്യേ ഇക്ഷുമേവാഹുഃ, അന്യേ തു പഠന്തി ‘കാണ്ഡശ്ച’ ഇതി, തത്ര കാണ്ഡഃ ശരഃ| അന്ത്യസ്തൃണപഞ്ചമൂലമിത്യര്ഥഃ||൭൫-൭൬||

Meaning of the commentary

Kusha is short, soft and needle-leaved; kasha has chamara-like leaves; nala is known by its name; darbha is broad, rough-leaved and long. Kandekshuka is great khagali; others say sugarcane, while another reading has kanda, meaning shara.

Adhikarana ൩൮ (൭൭) · Śloka ൭൭

ഏഷാം വാതഹരാവാദ്യാവന്ത്യഃ പിത്തവിനാശനഃ | പഞ്ചകൌ ശ്ലേഷ്മശമനാവിതരൌ പരികീര്തിതൌ ||൭൭||

View original

एषां वातहरावाद्यावन्त्यः पित्तविनाशनः | पञ्चकौ श्लेष्मशमनावितरौ परिकीर्तितौ ||७७||

Meaning of the śloka

Of these five groups, the first two are described as calming vata, the last as calming pitta, and the two middle groups as calming kapha.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

യേ പ്രതിപഞ്ചകം ഗുണശ്ലോകം ന പഠന്തി തേഷാം മതേ പഞ്ചകാനാം ഗുണാനേകേനൈവ ശ്ലോകേന വക്തുമാഹ- ഏഷാമിത്യാദി| ആദ്യാവിതി ലഘുപഞ്ചമൂലമഹാപഞ്ചമൂലൌ, അന്ത്യസ്തൃണപഞ്ചമൂലമിത്യര്ഥഃ, ഇതരൌ മധ്യൌ വല്ലീസഞ്ജ്ഞഃ കണ്ടകസഞ്ജ്ഞകശ്ചേത്യര്ഥഃ||൭൭||

Meaning of the commentary

This single verse supplies group actions for traditions that do not read a separate action verse after every panchamula. The first two are laghu and maha panchamula, the last grass panchamula, and the middle two vine and thorn panchamula.

Adhikarana ൩൯ (൭൮) · Śloka ൭൮

ത്രിവൃതാദികമന്യത്രോപദേക്ഷ്യാമഃ ||൭൮||

View original

त्रिवृतादिकमन्यत्रोपदेक्ष्यामः ||७८||

Meaning of the śloka

Trivrit and the remaining substances will be taught elsewhere.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

കേചിദത്ര വൃദ്ധാഃ പഠന്തി- ത്രിവൃദാദികമിത്യാദി||൭൮||

Meaning of the commentary

Some elder authorities read this line at this location.

Adhikarana ൪൦ (൭൯) · Śloka ൭൯

സമാസേന ഗണാ ഹ്യേതേ പ്രോക്താസ്തേഷാം തു വിസ്തരമ് | ചികിത്സിതേഷു വക്ഷ്യാമി, ... |൭൯|

View original

समासेन गणा ह्येते प्रोक्तास्तेषां तु विस्तरम् | चिकित्सितेषु वक्ष्यामि, ... |७९|

Meaning of the śloka

These groups have been stated in summary; their detailed treatment will be explained in the therapeutic sections. The supplied source then contains an ellipsis.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

അയമേഷാം സങ്ക്ഷേപ ഇതി ദര്ശയന്നാഹ- സമാസേനേത്യാദി||൭൯||-

Meaning of the commentary

The commentary says the verse marks the preceding account as a concise presentation.

Adhikarana ൪൧ (൭൯-൮൦) · Śloka ൮൦

... ജ്ഞാത്വാ ദോഷബലാബലമ് ||൭൯|| ഏഭിര്ലേപാന് കഷായാംശ്ച തൈലം സര്പീംഷി പാനകാന് | പ്രവിഭജ്യ യഥാന്യായം കുര്വീത മതിമാന് ഭിഷക് ||൮൦||

View original

... ज्ञात्वा दोषबलाबलम् ||७९|| एभिर्लेपान् कषायांश्च तैलं सर्पींषि पानकान् | प्रविभज्य यथान्यायं कुर्वीत मतिमान् भिषक् ||८०||

Meaning of the śloka

After assessing the relative strength of doshas and the other factors, a discerning physician should appropriately derive from these groups pastes, decoction preparations, oils, ghees and drinks.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

കിമേഭിര്ഗണൈഃ കര്തവ്യമിത്യാഹ- ജ്ഞാത്വേത്യാദി| ദോഷബലാബലമിതി ദോഷാദിബലാബലമിത്യര്ഥഃ, തേന സര്വേഷാമേവ പരീക്ഷാണാമവരോധഃ കൃതോ ഭവതി| കഷായശബ്ദേനാത്ര ശൃതശീതസ്വരസഫാണ്ടകല്കഭേദാഃ പഞ്ചോച്യന്തേ| പീയന്ത ഇതി പാനകാ യൂഷമണ്ഡാദയഃ കഥ്യന്തേ, കഷായാംശ്ചേതി ചകാരാദനുക്താ ഗുഡാദിസംസ്കാരാഃ സമുച്ചീയന്തേ||൭൯-൮൦||

Meaning of the commentary

Dosha strength includes the strength of all examined factors. Kashaya here covers five preparations: boiled decoction, cold infusion, expressed juice, phanta and paste. Panaka means drinkable preparations such as yusha and manda. The conjunction also includes unstated preparations such as those processed with jaggery.

Key terms

kaShAya (kashaya)
A collective term here covering five liquid or paste extraction preparations.

Adhikarana ൪൨ (൮൧) · Śloka ൮൧

ധൂമവര്ഷാനിലക്ലേദൈഃ സര്വര്തുഷ്വനഭിദ്രുതേ | ഗ്രാഹയിത്വാ ഗൃഹേ ന്യസ്യേദ്വിധിനൌഷധസങ്ഗ്രഹമ് ||൮൧||

View original

धूमवर्षानिलक्लेदैः सर्वर्तुष्वनभिद्रुते | ग्राहयित्वा गृहे न्यस्येद्विधिनौषधसङ्ग्रहम् ||८१||

Meaning of the śloka

After medicines have been collected according to rule, they should be stored in a house protected in every season from smoke, rain, wind and moisture.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

അത്ര കേചിദ്വൃദ്ധാഃ പഠന്തി- ധൂമേത്യാദി| ഏതദുക്തം ഭവതി- വിധിനൌഷധസങ്ഗ്രഹം ഗ്രാഹയിത്വാ ധൂമാദിഭിരനുപദ്രുതേ ഗൃഹേ നിക്ഷിപേദിതി||൮൧||

Meaning of the commentary

Some elder authorities read this verse. It instructs placing the properly collected medicines in a storehouse free from those damaging influences.

Adhikarana ൪൩ (൮൨) · Śloka ൮൨

സമീക്ഷ്യ ദോഷഭേദാംശ്ച ഭിന്നാന് മിശ്രാന് ഭിന്നാന് പ്രയോജയേത് | പൃഥങ്മിശ്രാന് സമസ്താന്വാ ഗണം വാ വ്യസ്തസംഹതമ് ||൮൨||

View original

समीक्ष्य दोषभेदांश्च भिन्नान् मिश्रान् भिन्नान् प्रयोजयेत् | पृथङ्मिश्रान् समस्तान्वा गणं वा व्यस्तसंहतम् ||८२||

Meaning of the śloka

After examining whether dosha varieties are separate, combined in pairs or all combined, the corresponding drug groups should be used separately, mixed, or together. A group itself may be used partially or in full.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

കഥമേതേ ദ്രവ്യഗണാ യോജ്യാ ഇത്യാഹ- സമീക്ഷ്യേത്യാദി| അയമര്ഥഃ- ദോഷഭേദാന് പൃഥക് കോऽര്ഥഃ? ഭിന്നാന് ദൃഷ്ട്വാ, ഗണാന് ഭിന്നാന് അമിശ്രാന് പ്രയോജയേത്| മിശ്രാന് വാ കോऽര്ഥഃ? ദ്വന്ദ്വാന് ദോഷഭേദാന് വാ സമീക്ഷ്യ മിശ്രാന് ഗണാന് പ്രയോജയേത്| സമസ്താന് വാ ദോഷഭേദാന് സമീക്ഷ്യ സംയുക്താംസ്ത്രീനേവ പ്രയോജയേദിതി| ഗണേനാപി ഗണസ്യ സംയോഗോऽഭിപ്രേതഃ| തദുക്തം- “വര്ഗമപി വര്ഗേണ സഹ യോജയേത്” ഇതി| അയം ചാര്ഥഃ പ്രതിഗണം ചകാരകരണാല്ലഭ്യതേ| ഏകസ്യൈവ ഗണസ്യ യഥാऽവചാരണം കരണീയം തഥാ നിര്ദിശന്നാഹ- ഗണം വേത്യാദി| വ്യസ്തം ദ്വിത്രിചതുരാദിദ്രവ്യയോഗഃ, സംഹതം സമസ്തദ്രവ്യയോഗഃ| ഇയം പുനഃ പരിഭാഷാ ഗണവിഷയൈവ ജ്ഞേയാ നാന്യയോഗേഷു| കേചിത് പുനരിമാം പരിഭാഷാം നാധീയത ഇതി||൮൨||

Meaning of the commentary

Separate doshas call for unmixed groups, paired doshas for mixed groups, and all three for three groups together. One group may also be joined with another. Vyasta means a selection of two, three, four or another number of its drugs; samhata means all its drugs. This rule applies only to the enumerated groups, not every formulation. Some do not read this rule.

Key terms

vyasta
A partial selection of substances from a group.
saMhata (samhata)
The complete set of substances in a group.

Adhikarana പുഷ്പികാ · Śloka ൩൮

ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാം സൂത്രസ്ഥാനേ ദ്രവ്യസങ്ഗ്രഹണീയോ നാമാഷ്ടത്രിംശോऽധ്യായഃ ||൩൮||

View original

इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने द्रव्यसङ्ग्रहणीयो नामाष्टत्रिंशोऽध्यायः ||३८||

Meaning of the śloka

Thus ends the thirty-eighth chapter, called Dravyasangrahaniya, in the Sutrasthana of the Sushruta Samhita.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

ഇതി ശ്രീഡല്ഹ(ഹ്ല)ണവിരചിതായാം നിബന്ധസങ്ഗ്രഹാഖ്യായാം സുശ്രുതവ്യാഖ്യായാം സൂത്രസ്ഥാനേऽഷ്ടത്രിംശത്തമോऽധ്യായഃ||൩൮||

Meaning of the commentary

Thus ends the thirty-eighth chapter in the Sutrasthana of the Nibandhasangraha commentary on Sushruta, composed by Shri Dalhana.