Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਮਿਸ਼੍ਰਕਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
अथातो मिश्रकमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ਸਸ੍ਟ੍ਯੁਪਕ੍ਰਮਾਣਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਵਿਮ੍ਲਾਪਨਪਾਚਨਦਾਰਣਪੀਡਨਸ਼ੋਧਨਰੋਪਣੋਤ੍ਸਾਦਨਾਵਸਾਦਨਾਨਾਮਸ੍ਟਾਨਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨਾਨਾਮਿਹ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾਨਾਂ ਮਿਸ਼੍ਰੀਕਤ੍ਯ ਕਥਨਾਨ੍ਮਿਸ਼੍ਰਕਾਖ੍ਯੋਧ੍ਯਾਯ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ; ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਸ਼ੋਫਸ੍ਯ ਵ੍ਰਣਸ੍ਯ ਚ ਮਿਸ਼੍ਰਯੋਗਕਥਨਾਨ੍ਮਿਸ਼੍ਰਕ ਇਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ||੧-੨||
Adhikarana 2 (3-7) · Śloka 7
ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗ੍ਯਗ੍ਨਿਮਨ੍ਥੌ ਚ ਭਦ੍ਰਦਾਰੁ ਮਹੌਸਧਮ੍ | ਅਹਿਂਸ੍ਰਾ ਚੈਵ ਰਾਸ੍ਨਾ ਚ ਪ੍ਰਲੇਪੋ ਵਾਤਸ਼ੋਫਜਿਤ੍ ||੩|| ਦੂਰ੍ਵਾ ਚ ਨਲਮੂਲਂ ਚ ਮਧੁਕਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਤਥਾ | ਸ਼ੀਤਲਾਸ਼੍ਚ ਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਲੇਪਃ ਪਿਤ੍ਤਸ਼ੋਫਹਤ੍ ||੪|| ਆਗਨ੍ਤੁਜੇ ਰਕ੍ਤਜੇ ਚ ਹ੍ਯੇਸ ਏਵ ਵਿਧਿਃ ਸ੍ਮਤਃ | ਵਿਧਿਰ੍ਵਿਸਘ੍ਨੋ ਵਿਸਜੇ ਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨੋਪਿ ਹਿਤਸ੍ਤਥਾ ||੫|| ਅਜਗਨ੍ਧਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾ ਚ ਕਾਲਾ ਸਰਲਯਾ ਸਹ | ਏਕੈਸਿਕਾਜਸ਼ਙ੍ਗੀ ਚ ਪ੍ਰਲੇਪਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਸ਼ੋਫਹਤ੍ ||੬|| ਏਤੇ ਵਰ੍ਗਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਲੋਧ੍ਰਂ ਪਥ੍ਯਾ ਪਿਣ੍ਡੀਤਕਾਨਿ ਚ | ਅਨਨ੍ਤਾ ਚੇਤਿ ਲੇਪੋਯਂ ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕਸ਼ੋਫਹਤ੍ ||੭||
मातुलुङ्ग्यग्निमन्थौ च भद्रदारु महौषधम् | अहिंस्रा चैव रास्ना च प्रलेपो वातशोफजित् ||३|| दूर्वा च नलमूलं च मधुकं चन्दनं तथा | शीतलाश्च गणाः सर्वे प्रलेपः पित्तशोफहृत् ||४|| आगन्तुजे रक्तजे च ह्येष एव विधिः स्मृतः | विधिर्विषघ्नो विषजे पित्तघ्नोऽपि हितस्तथा ||५|| अजगन्धाऽश्वगन्धा च काला सरलया सह | एकैषिकाजशृङ्गी च प्रलेपः श्लेष्मशोफहृत् ||६|| एते वर्गास्त्रयो लोध्रं पथ्या पिण्डीतकानि च | अनन्ता चेति लेपोऽयं सान्निपातिकशोफहृत् ||७||
🔊 Audio coming soon
ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਥਮਂ ਵਿਮ੍ਲਾਪਨਂ ਕ੍ਰਮੇਣ ਵਾਤਾਦਿਦੋਸਜਸ਼ੋਫਪ੍ਰਤ੍ਯਨੀਕਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗੀ ਬੀਜਪੂਰਕਃ, ਅਗ੍ਨਿਮਨ੍ਥਃ ਅਰਣੀ, ਭਦ੍ਰਦਾਰੁ ਦੇਵਦਾਰੁ, ਮਹੌਸਧਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ, ਅਹਿਂਸ੍ਰਾ ਬਹਦਹਿਂਸ੍ਰਾ, ਰਾਸ੍ਨਾ ਸੁਰਭਿਃ| ਦੂਰ੍ਵੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਦੂਰ੍ਵਾਦੀਨਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾਨਿ| ਸ਼ੀਤਲਾਸ਼੍ਚ ਗਣਾ ਇਤਿ ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦ੍ਯੁਤ੍ਪਲਾਦਿਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਯਃ| ਪਿਤ੍ਤਵਿਮ੍ਲਾਪਨਵਦਾਗਨ੍ਤੁਜਰਕ੍ਤਜਯੋਰਪਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਆਗਨ੍ਤੁਜ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਆਗਨ੍ਤੁਜੇ ਪਾਕਪ੍ਰਤਿਬਨ੍ਧਾਯ ਸ਼ੀਤਵਿਧਿਃ ਸ੍ਮਤਃ| ਵਿਸਜਨਿਤਸ਼ੋਥਸ੍ਯਾਗਨ੍ਤੁਭੇਦਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਾਤਿਦੇਸ਼ੇਨ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਵਿਧਿਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਿਧਿਰ੍ਵਿਸਘ੍ਨਃ ਕਲ੍ਪੋਕ੍ਤਃ| ਅਜਗਨ੍ਧੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਜਗਨ੍ਧਾ ਬੋਥਯਿਕਾ, ਲਤੌਸਧੀਤ੍ਯੇਕੇ, ਅਨ੍ਯੇ ਯਵਾਨਿਕਾਮਾਹੁਃ; ਅਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾ; ਕਾਲਾ ਅਹਿਂਸ੍ਰਾ; ਸਰਲਾ ਅਰੁਣਮੂਲਾ ਤ੍ਰਿਵਤ੍; ਏਕੈਸਿਕਾ ਸ਼ੁਕ੍ਲਮੂਲਾ ਤ੍ਰਿਵਤ੍; ਅਜਸ਼ਙ੍ਗੀ ਕਰ੍ਕਟਸ਼ਙ੍ਗੀ, ਅਨ੍ਯੇ ਅਜਸ਼ਙ੍ਗੀ ਛਗਲਵਿਸਾਣਿਕਾ ਉਤ੍ਤਮਾਰਣੀ ‘ਮੇਢਿਕਾ’ ਇਤਿ ਲੋਕੇ| ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਦੋਸਜਸ਼ੋਥਵਿਮ੍ਲਾਪਨਮਭਿਧਾਯ ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕਸ੍ਯ ਵਿਮ੍ਲਾਪਨਂ ਨਿਰ੍ਦੇਸ੍ਟੁਮਾਹ- ਏਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਤੇ ਵਰ੍ਗਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਾਦਯਃ, ਲੋਧ੍ਰਂ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਂ, ਪਥ੍ਯਾ ਹਰੀਤਕੀ, ਪਿਣ੍ਡੀਤਕੋ ਮਦਨਃ, ਅਨਨ੍ਤਾ ਦੁਰਾਲਭਾ| ਕੇਚਿਤ੍ ਪਿਣ੍ਡੀਤਕਤ੍ਰਯਮਿਤ੍ਯਾਦਿ ਪਾਠਂ ਪਠਨ੍ਤਿ||੩-੭||
Adhikarana 3 (8) · Śloka 8
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਮ੍ਲਲਵਣੋ ਵਾਤੇ ਕੋਸ੍ਣਃ, ਸ਼ੀਤਃ ਪਯੋਯੁਤਃ | ਪਿਤ੍ਤੇ, ਚੋਸ੍ਣਃ ਕਫੇ ਕ੍ਸਾਰਮੂਤ੍ਰਾਢ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ ||੮||
स्निग्धाम्ललवणो वाते कोष्णः, शीतः पयोयुतः | पित्ते, चोष्णः कफे क्षारमूत्राढ्यस्तत्प्रशान्तये ||८||
🔊 Audio coming soon
ਦੋਸਭੇਦੇਨ ਲੇਪਸ੍ਯ ਸਂਸ੍ਕਾਰਵਿਸ਼ੇਸਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਆਢ੍ਯੋ ਬਹੁਲ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੮||
Adhikarana 4 (9) · Śloka 9
ਸ਼ਣਮੂਲਕਸ਼ਿਗ੍ਰੂਣਾਂ ਫਲਾਨਿ ਤਿਲਸਰ੍ਸਪਾਃ | ਸਕ੍ਤਵਃ ਕਿਣ੍ਵਮਤਸੀ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯੁਸ੍ਣਾਨਿ ਪਾਚਨਮ੍ ||੯||
शणमूलकशिग्रूणां फलानि तिलसर्षपाः | सक्तवः किण्वमतसी द्रव्याण्युष्णानि पाचनम् ||९||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਮ੍ਲਾਪਨਮਭਿਧਾਯ ਪਾਚਨਾਨਿ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਸ਼ਣਮੂਲਕੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਫਲਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸ਼ਣਾਦਿਭਿਃ ਸਰ੍ਸਪਾਨ੍ਤੈਃ ਸਹ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ| ਸ਼ਣਃ ਪਰਿਪਾਕੇ ਸਸ੍ਵਨਫਲਃ, ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਃ ਸ਼ੋਭਾਞ੍ਜਨਕਃ, ਕਿਣ੍ਵਂ ਸੁਰਾਬੀਜਂ ਯਦ੍ਬਹਿਃ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਯਤੇ, ਅਤਸੀ ‘ਅਲਸੀ’ ਇਤਿ ਲੋਕੇ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾ, ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯੁਸ੍ਣਾਨਿ ਉਸ੍ਣਵੀਰ੍ਯਾਣਿ ਕੁਸ੍ਠਾਗੁਰੁਪ੍ਰਭਤੀਨਿ| ਏਤੇਨਾਨੁਕ੍ਤਪਾਚਨਦ੍ਰਵ੍ਯਸਙ੍ਗ੍ਰਹ ਉਕ੍ਤਃ| ਪਾਚਨਂ ਸ਼ੋਥਸ੍ਯ| ਸ਼ੇਸਂ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਮ੍| ਏਤੇਸਾਂ ਵ੍ਯਸ੍ਤਾਨਾਂ ਸਮਸ੍ਤਾਨਾਂ ਚ ਪਾਚਨਤ੍ਵਂ, ਸਕ੍ਤੂਨਾਂ ਸ਼ੀਤਵੀਰ੍ਯਤ੍ਵੇਪਿ ਪ੍ਰਭਾਵਵਿਸ਼ੇਸਾਤ੍ ਪਾਚਨਤ੍ਵਂ ਸਂਯੋਗਵਿਸ਼ੇਸਾਦ੍ਵਾ||੯||
Adhikarana 5 (10) · Śloka 10
ਚਿਰਬਿਲ੍ਵੋਗ੍ਨਿਕੋ ਦਨ੍ਤੀ ਚਿਤ੍ਰਕੋ ਹਯਮਾਰਕਃ | ਕਪੋਤਕਙ੍ਕਗਧ੍ਰਾਣਾਂ ਪੁਰੀਸਾਣਿ ਚ ਦਾਰਣਮ੍ | ਕ੍ਸਾਰਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਵਾ ਯਾਨਿ ਕ੍ਸਾਰੋ ਵਾ ਦਾਰਣਂ ਪਰਮ੍ ||੧੦||
चिरबिल्वोऽग्निको दन्ती चित्रको हयमारकः | कपोतकङ्कगृध्राणां पुरीषाणि च दारणम् | क्षारद्रव्याणि वा यानि क्षारो वा दारणं परम् ||१०||
🔊 Audio coming soon
ਪਾਚਨਮਭਿਧਾਯ ਦਾਰਣਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਚਿਰਬਿਲ੍ਵ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਚਿਰਬਿਲ੍ਵੋ ਵਦ੍ਧਕਰਞ੍ਜਃ ‘ਚਿਰਿਹਿਲਿ’ ਇਤਿ ਲੋਕੇ; ਅਗ੍ਨਿਕਃ ਕਲਿਕਾਰਿਕਾ, ਅਨ੍ਯੇ ਭਲ੍ਲਾਤਕਮਾਹੁਃ; ਦਨ੍ਤੀ ਦਨ੍ਤਿਨੀ; ਚਿਤ੍ਰਕਃ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ; ਹਯਮਾਰਃ ਕਰਵੀਰਃ| ਪੁਰੀਸਸ਼ਬ੍ਦਃ ਕਪੋਤਾਦਿਭਿਃ ਸਹ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ| ਕਪੋਤੋ ਵਨਵਾਸੀ ਪਾਣ੍ਡੁਕਃ, ਕਙ੍ਕਃ ਕਙ੍ਕਮਲ੍ਲਃ ਨ ਪੁਨਃ ਕਾਕਃ; ਗਧ੍ਰੋ ਮਾਂਸਾਸ਼ੀ ਪਕ੍ਸਿਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਦਾਰਣਂ ਵਿਦਾਰਣਂ, ਪਕ੍ਵਸ਼ੋਥਸ੍ਯ| ਦਾਰਣਦ੍ਰਵ੍ਯਯੋਗਭੇਦਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਕ੍ਸਾਰਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਕ੍ਸਾਰਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਮੁਸ੍ਕਕਕੁਟਜਪਲਾਸ਼ਾਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਪਾਰਿਭਦ੍ਰਾਦੀਨਿ| ਕ੍ਸਾਰੋ ਵੇਤਿ ਏਤੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਸਿਦ੍ਧਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣੀਯਃ| ਪਰਮਿਤਿ ਕਚ੍ਛ੍ਰੋ ਦਾਰਣਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ; ਬਾਲਵਦ੍ਧਾਦਿਸ੍ਵਯੋਜਨੀਯਃ; ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਹਿ ਪਕ੍ਵਸ਼ੋਥਦਾਰਣਂ ਸੁਕੁਮਾਰਂ ਕਚ੍ਛ੍ਰਂ ਚੇਤਿ; ਤਤ੍ਰ ਕਪੋਤਪੁਰੀਸਾਦਿ ਸੁਕੁਮਾਰਂ, ਕ੍ਸਾਰਃ ਕਚ੍ਛ੍ਰਮਿਤਿ||੧੦||
Adhikarana 6 (11) · Śloka 11
ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਪਿਚ੍ਛਿਲਾਨਾਂ ਤੁ ਤ੍ਵਙ੍ਮੂਲਾਨਿ ਪ੍ਰਪੀਡਨਮ੍ | ਯਵਗੋਧੂਮਮਾਸਾਣਾਂ ਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਚ ਸਮਾਸਤਃ ||੧੧||
द्रव्याणां पिच्छिलानां तु त्वङ्मूलानि प्रपीडनम् | यवगोधूममाषाणां चूर्णानि च समासतः ||११||
🔊 Audio coming soon
ਤਤਃ ਪਰਂ ਪੀਡਨਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਿਚ੍ਛਿਲਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਸ਼ੇਲੁਵਟਪਰ੍ਣਾਦੀਨਿ| ਪ੍ਰਪੀਡਨਂ ਮਰ੍ਮਾਦਿਸਮੀਪਸੂਕ੍ਸ੍ਮਮੁਖਵ੍ਰਣਪੀਡਨਮ੍| ਸਮਾਸਤਃ ਸਙ੍ਕ੍ਸੇਪਤਃ| ਪ੍ਰਪੀਡਨਂ ਚੇਤ੍ਥਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ- ਵ੍ਰਣਮੁਖਂ ਬਹਿਃਕਤ੍ਯ ਲੇਪਯੇਤ੍, ਲਿਪ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਸ਼ੋਸਯੇਤ੍ ਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਸਤ੍ ਪੀਡਨਂ ਭਵਤਿ||੧੧||
Adhikarana 7 (12) · Śloka 12
ਸ਼ਾਙ੍ਖਿਨ੍ਯਙ੍ਕੋਠਸੁਮਨਃਕਰਵੀਰਸੁਵਰ੍ਚਲਾਃ | ਸ਼ੋਧਨਾਨਿ ਕਸਾਯਾਣਿ ਵਰ੍ਗਸ਼੍ਚਾਰਗ੍ਵਧਾਦਿਕਃ ||੧੨||
शाङ्खिन्यङ्कोठसुमनःकरवीरसुवर्चलाः | शोधनानि कषायाणि वर्गश्चारग्वधादिकः ||१२||
🔊 Audio coming soon
ਅਥ ਸ਼ੋਧਨਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਸ਼ਙ੍ਖਿਨੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ਙ੍ਖਿਨੀ ਯਵਤਿਕ੍ਤਾਭੇਦਃ ਸੁਦੁਗ੍ਧਾ ਬਹਤ੍ਪਤ੍ਰਾ; ਅਙ੍ਕੋਠਃ ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਹੀ ਚੀਰਿਤਸ੍ਵਲ੍ਪਪਤ੍ਰਃ,‘ਅਙ੍ਕੋਲ੍ਲ’ ਇਤਿ ਲੋਕੇ; ਸੁਮਨਾ ਜਾਤੀ; ਕਰਵੀਰਃ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ; ਸੁਵਰ੍ਚਲਾ ਸੂਰ੍ਯਾਵਰ੍ਤਃ, ਸੌਞ੍ਚ(ਚ)ਲੀਤਿ ਲੋਕੇ| ਸ਼ਙ੍ਖਿਨ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਕਸਾਯਾ ਆਰਗ੍ਵਧਾਦਿਸ਼੍ਚ ਧਾਵਨਾਦਿਦ੍ਵਾਰੇਣ ਸ਼ੋਧਨਃ| ਸ਼ੋਧਨਂ ਪੁਨਰਸ੍ਟਵਿਧਂ ਕਸਾਯਵਰ੍ਤਿਕਲ੍ਕਘਤਤੈਲਰਸਕ੍ਰਿਯਾਚੂਰ੍ਣਧੂਪਨਭੇਦੇਨ| ਏਤਚ੍ਚਾਸ੍ਟਵਿਧਮਪਿ ਕ੍ਰਮੇਣਾਤ੍ਰੈਵ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤਿ| ਕਸਾਯਸ੍ਤੁ ਸ਼ਤਸ਼ੀਤਫਾਣ੍ਟਸ੍ਵਰਸਭੇਦੇਨ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧੋ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਃ| ਕਲ੍ਕਂ ਚਾਤ੍ਰ ਪਞ੍ਚਮਂ ਪਥਗੇਵ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤਿ||੧੨||
Adhikarana 8 (13-14) · Śloka 15
ਅਜਗਨ੍ਧਾਜਸ਼ਙ੍ਗੀ ਚ ਗਵਾਕ੍ਸੀ ਲਾਙ੍ਗਲਾਹ੍ਵਯਾ | ਪੂਤੀਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕਃ ਪਾਠਾ ਵਿਡਙ੍ਗੈਲਾਹਰੇਣਵਃ ||੧੩|| ਕਟੁਤ੍ਰਿਕਂ ਯਵਕ੍ਸਾਰੋ ਲਵਣਾਨਿ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾ | ਕਾਸੀਸਂ ਤ੍ਰਿਵਤਾ ਦਨ੍ਤੀ ਹਰਿਤਾਲਂ ਸੁਰਾਸ੍ਟ੍ਰਜਾ ||੧੪|| ਸਂਸ਼ੋਧਨੀਨਾਂ ਵਰ੍ਤੀਨਾਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯੇਤਾਨਿ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ੇਤ੍ |੧੫|
अजगन्धाऽजशृङ्गी च गवाक्षी लाङ्गलाह्वया | पूतीकश्चित्रकः पाठा विडङ्गैलाहरेणवः ||१३|| कटुत्रिकं यवक्षारो लवणानि मनःशिला | कासीसं त्रिवृता दन्ती हरितालं सुराष्ट्रजा ||१४|| संशोधनीनां वर्तीनां द्रव्याण्येतानि निर्दिशेत् |१५|
🔊 Audio coming soon
ਕਸਾਯਮਭਿਧਾਯ ਵਰ੍ਤਿਮਾਹ- ਅਜਗਨ੍ਧੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਗਵਾਕ੍ਸੀ ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਾਰੁਣੀ; ਲਾਙ੍ਗਲਾਹ੍ਵਯਾ ਕਲਿਕਾਰਿਕਾ; ਪੂਤੀਕਃ ਚਿਰਬਿਲ੍ਵਃ, ‘ਕਣ੍ਟਕੀ ਵਿਟਪਕਰਞ੍ਜ’ ਇਤ੍ਯੇਕੇ; ਹਰੇਣਵੋ ਰੇਣੁਕਾਃ; ਲਵਣਾਨਿ ਸੈਨ੍ਧਵਸੌਵਰ੍ਚਲਬਿਡਗਡਸਾਮੁਦ੍ਰਿਕਾਣਿ ਪਞ੍ਚ, ਅਨ੍ਯੇ ਗਡਸ੍ਥਾਨੇ ਕਾਲਲਵਣੇਨ ਸਹ ਪਞ੍ਚਸਙ੍ਖ੍ਯਾਮਾਹੁਃ, ਕਾਲਲਵਣਂ ਤੁ ਨਿਰ੍ਗਨ੍ਧਂ ਸੌਵਰ੍ਚਲਭੇਦਃ; ਸੁਰਾਸ੍ਟ੍ਰਜਾ ਤੁਮ੍ਬੁਰੁਮਤ੍ ‘ਤੁਰੀ’ ਇਤਿ ਲੋਕੇ, ਅਪਰੇ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨ ਕਸ੍ਣਮਤ੍ਤਿਕਾਮਾਹੁਃ| ਸ਼ੇਸਾਣਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾਨਿ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾਨਿ| ਏਤੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਸੂਤ੍ਰਵਰ੍ਤਿਂ ਲਿਪ੍ਤ੍ਵਾ ਵ੍ਰਣੇ ਨਿਕ੍ਸਿਪੇਤ੍, ਏਵਂ ਵਰ੍ਤਿਰ੍ਭਵਤਿ||੧੩-੧੪||-
Adhikarana 9 (15) · Śloka 15
ਏਤੈਰੇਵੌਸਧੈਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕਲ੍ਕਾਨਪਿ ਚ ਸ਼ੋਧਨਾਨ੍ ||੧੫||
एतैरेवौषधैः कुर्यात्कल्कानपि च शोधनान् ||१५||
🔊 Audio coming soon
ਵਰ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕਲ੍ਕਮਾਹ- ਏਤੈਰੇਵੌਸਧੈਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਤੈਰੌਸਧੈਰਜਗਨ੍ਧਾਦਿਭਿਃ ਸੁਰਾਸ੍ਟ੍ਰਜਾਨ੍ਤੈਃ||੧੫||
Adhikarana 10 (16) · Śloka 17
ਅਰ੍ਕੋਤ੍ਤਮਾਂ ਸ੍ਨੁਹੀਕ੍ਸੀਰਂ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਕ੍ਸਾਰੋਤ੍ਤਮਾਨਿ ਚ | ਜਾਤੀਮੂਲਂ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਦ੍ਵੇ ਕਾਸੀਸਂ ਕਟੁਰੋਹਿਣੀਮ੍ ||੧੬|| ਪੂਰ੍ਵੋਦ੍ਦਿਸ੍ਟਾਨਿ ਚਾਨ੍ਯਾਨਿ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਸਂਸ਼ੋਧਨਂ ਘਤਮ੍ |੧੭|
अर्कोत्तमां स्नुहीक्षीरं पिष्ट्वा क्षारोत्तमानि च | जातीमूलं हरिद्रे द्वे कासीसं कटुरोहिणीम् ||१६|| पूर्वोद्दिष्टानि चान्यानि कुर्यात् संशोधनं घृतम् |१७|
🔊 Audio coming soon
ਕਲ੍ਕਮਭਿਧਾਯ ਸ਼ੋਧਨਘਤਮਾਹ- ਅਰ੍ਕੋਤ੍ਤਮਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਰ੍ਕਃ ਅਕਰ੍ਮੂਲਮ੍, ਉਤ੍ਤਮਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਪੁਨਰਰ੍ਕੋਤ੍ਤਮਮਿਤ੍ਯਭਿਨ੍ਨਪਦੇਨ ਮਨ੍ਦਾਰਕਮਾਹੁਃ; ਸ੍ਨੁਹੀਕ੍ਸੀਰਂ ਸੇਹੁਣ੍ਡਦੁਗ੍ਧਂ; ਕ੍ਸਾਰੋਤ੍ਤਮਾਨਿ ਕ੍ਸਾਰਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਮੁਸ੍ਕਕਕੁਟਜਪਲਾਸ਼ਾਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਾਦੀਨਿ; ਜਾਤੀਮੂਲਂ ਜਾਤ੍ਯਾ ਜਟਾ; ਅਨ੍ਯੇ ‘ਜਾਤੁਕਨ੍ਦ’, ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਰ ਜਾਤੁਕਨ੍ਦੋ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਕ ਉਤ੍ਤਰਾਪਥੇ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ; ਪੂਰ੍ਵੋਦ੍ਦਿਸ੍ਟਾਨਿ ਸ਼ੋਧਨਵਰ੍ਤਿਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾਨਿ| ਸ਼ੇਸਂ ਸੁਗਮਮ੍||੧੬||-
Adhikarana 11 (17-18) · Śloka 18
ਮਯੂਰਕੋ ਰਾਜਵਕ੍ਸੋ ਨਿਮ੍ਬਃ ਕੋਸ਼ਾਤਕੀ ਤਿਲਾਃ ||੧੭|| ਬਹਤੀ ਕਣ੍ਟਕਾਰੀ ਚ ਹਰਿਤਾਲਂ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾ | ਸ਼ੋਧਨਾਨਿ ਚ ਯੋਜ੍ਯਾਨਿ ਤੈਲੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਸ਼ੋਧਨੇ ||੧੮||
मयूरको राजवृक्षो निम्बः कोशातकी तिलाः ||१७|| बृहती कण्टकारी च हरितालं मनःशिला | शोधनानि च योज्यानि तैले द्रव्याणि शोधने ||१८||
🔊 Audio coming soon
ਤੈਲਂ ਸ਼ੋਧਨਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਮਯੂਰਕ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਮਯੂਰਕੋਪਾਮਾਰ੍ਗਃ; ਰਾਜਵਕ੍ਸਃ ਕਿਰਮਾਲਕਃ| ਕੋਸ਼ਾਤਕੀ ਘੋਸਕਃ, ‘ਘੁਸੁਣ੍ਡੀ’ ਇਤਿ ਲੋਕੇ| ਸ਼ੋਧਨਾਨਿ ਚ ਯੋਜ੍ਯਾਨੀਤਿ ਸ਼ੋਧਨਵਰ੍ਤਿਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾਨਿ, ਵਮਨਵਿਰੇਚਨਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾਨੀਤ੍ਯਨ੍ਯੇ| ਸ਼ੇਸਂ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਮ੍||੧੭-੧੮||
Adhikarana 12 (19) · Śloka 19
ਕਾਸੀਸੇ ਸੈਨ੍ਧਵੇ ਕਿਣ੍ਵੇ ਵਚਾਯਾਂ ਰਜਨੀਦ੍ਵਯੇ | ਸ਼ੋਧਨਾਙ੍ਗੇਸੁ ਚਾਨ੍ਯੇਸੁ ਚੂਰ੍ਣਂ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਸ਼ੋਧਨਮ੍ ||੧੯||
कासीसे सैन्धवे किण्वे वचायां रजनीद्वये | शोधनाङ्गेषु चान्येषु चूर्णं कुर्वीत शोधनम् ||१९||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ੋਧਨਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਕਾਸੀਸ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ੋਧਨਾਙ੍ਗੇਸੁ ਚਾਨ੍ਯੇਸ੍ਵਿਤਿ ਸ਼ੋਧਨਵਰ੍ਤਿਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟੇਸੁ ਵਮਨਵਿਰੇਚਨਾਙ੍ਗਦ੍ਰਵ੍ਯੇਸੁ ਚ; ਕਾਨਿਚਿਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾਨਿ ਕਾਨਿਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾਨਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ||੧੯||
Adhikarana 13 (20) · Śloka 20
ਸਾਲਸਾਰਾਦਿਸਾਰੇਸੁ ਪਟੋਲਤ੍ਰਿਫਲਾਸੁ ਚ | ਰਸਕ੍ਰਿਯਾ ਵਿਧਾਤਵ੍ਯਾ ਸ਼ੋਧਨੀ ਸ਼ੋਧਨੇਸੁ ਚ ||੨੦||
सालसारादिसारेषु पटोलत्रिफलासु च | रसक्रिया विधातव्या शोधनी शोधनेषु च ||२०||
🔊 Audio coming soon
ਰਸਕ੍ਰਿਯਾਂ ਸ਼ੋਧਨੀਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਸਾਲਸਾਰਾਦਿਸਾਰੇਸ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਰਸਕ੍ਰਿਯਾ ਫਾਣਿਤਾਕਤਿਃ, ‘ਕਾਕਵੀ’ ਇਤਿ ਲੋਕੇ| ਵਿਧਾਤਵ੍ਯਾ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ| ਸ਼ੋਧਨੇਸੁ ਚੇਤਿ ਸ਼ੋਧਨਵਰ੍ਤਿਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟੇਸੁ, ਅਥਵੋਰ੍ਧ੍ਵਾਧਃਸ਼ੋਧਨੇਸੁ ਵਮਨਵਿਰੇਚਨਦ੍ਰਵ੍ਯੇਸੁ, ਸ਼ੇਸਂ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਮ੍| ਰਸਕ੍ਰਿਯਾਕਲ੍ਪਨਾ ਚੇਯਂ- ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਪੇਕ੍ਸਯਾਸ੍ਟਗੁਣਂ ਸੋਡਸ਼ਗੁਣਂ ਵਾ ਜਲਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਸ੍ਟਭਾਗਾਵਸ਼ੇਸਃ ਸੋਡਸ਼ਭਾਗਾਵਸ਼ੇਸੋ ਵਾ ਕ੍ਵਾਥਃ ਕਾਰ੍ਯਃ, ਤਤਃ ਪੂਤਂ ਕਸਾਯਂ ਪੁਨਸ੍ਤਾਵਤ੍ ਪਚੇਦ੍ਯਾਵਤ੍ ਫਾਣਿਤਾਕਤਿਃ||੨੦||
Adhikarana 14 (21) · Śloka 21
ਸ਼੍ਰੀਵੇਸ੍ਟਕੇ ਸਰ੍ਜਰਸੇ ਸਰਲੇ ਦੇਵਦਾਰੁਣਿ | ਸਾਰੇਸ੍ਵਪਿ ਚ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਮਤਿਮਾਨ੍ ਵ੍ਰਣਧੂਪਨਮ੍ ||੨੧||
श्रीवेष्टके सर्जरसे सरले देवदारुणि | सारेष्वपि च कुर्वीत मतिमान् व्रणधूपनम् ||२१||
🔊 Audio coming soon
ਪਰਿਸ਼ਿਸ੍ਟਮਸ੍ਟਮਂ ਧੂਪਨਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਸ਼੍ਰੀਵੇਸ੍ਟਕ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼੍ਰੀਵੇਸ੍ਟਕਃ ਸਰਲਰਸੋ ਨਵਨੀਤਪਿਣ੍ਡਪ੍ਰਾਯਃ, ‘ਗੁਗ੍ਗੁਲੀ’ ਇਤਿ ਲੋਕੇ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ; ਸਰ੍ਜਰਸਃ ‘ਰਾਲਾ’ ਇਤਿ ਲੋਕੇ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ; ਸਰਲੇ ਸਰਲਵਕ੍ਸਤ੍ਵਚੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਸਾਰੇਸ੍ਵਿਤਿ ਅਨੁਕ੍ਤੇਸੁ ਸਾਲਸਾਰਾਦਿਸਾਰੇਸ੍ਵਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਸ਼ੇਸਂ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਮ੍| ਅਤ੍ਰ ਸ਼ੋਧਨਪ੍ਰਕਰਣੇ ਕੇਚਿਤ੍ “ਏਤੈਰੇਵੌਸਧੈਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਕਲ੍ਕਾਨਪਿ ਚ ਸ਼ੋਧਨਾਨ੍” ਅਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ “ਕਾਸੀਸਕਟੁਰੋਹਿਣ੍ਯੋਰ੍ਜਾਤੀਕਨ੍ਦਹਰਿਦ੍ਰਯੋਃ| ਪੂਰ੍ਵੋਦ੍ਦਿਸ੍ਟੇਸੁ ਚਾਙ੍ਗੇਸੁ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤੈਲਘਤਾਨਿ ਵੈ”- ਇਤਿ ਪਾਠਂ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ ਚ- ਕਨ੍ਦਹਰਿਦ੍ਰਯੋਰਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਕਨ੍ਦਸ਼ਬ੍ਦੋ ਦਾਰੁਹਰਿਦ੍ਰਾਪਰਿਹਾਰਾਯ| ‘ਜਾਤੁਕਨ੍ਦਹਰਿਦ੍ਰਯੋਃ’ ਇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਰ ਜਾਤੁਕਨ੍ਦੋ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਃ| ਪੂਰ੍ਵੋਦ੍ਦਿਸ੍ਟੇਸੁ ਚਾਙ੍ਗੇਸ੍ਵਿਤਿ ਸ਼ਙ੍ਖਿਨ੍ਯਾਦਿਸੁ ਅਜਗਨ੍ਧਾਦਿਸੁ ਚ| ਏਸਾਂ ਕਸਾਯਾਦੀਨਾਂ ਵ੍ਰਣਧਾਵਨਾਦੌ ਦ੍ਵਿਵ੍ਰਣੀਯੇ ਯਥੋਕ੍ਤਵਿਸਯਮਵਚਾਰਣਮ੍||੨੧||
Adhikarana 15 (22-23) · Śloka 23
ਕਸਾਯਾਣਾਮਨੁਸ੍ਣਾਨਾਂ ਵਕ੍ਸਾਣਾਂ ਤ੍ਵਕ੍ਸੁ ਸਾਧਿਤਃ | ਸ਼ਤਃ ਸ਼ੀਤਕਸਾਯੋ ਵਾ ਰੋਪਣਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ||੨੨|| ਸੋਮਾਮਤਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਸੁ ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦੌ ਗਣੇ ਤਥਾ | ਕ੍ਸੀਰਿਪ੍ਰਰੋਹੇਸ੍ਵਪਿ ਚ ਵਰ੍ਤਯੋ ਰੋਪਣਾਃ ਸ੍ਮਤਾਃ ||੨੩||
कषायाणामनुष्णानां वृक्षाणां त्वक्षु साधितः | शृतः शीतकषायो वा रोपणार्थं प्रशस्यते ||२२|| सोमामृताश्वगन्धासु काकोल्यादौ गणे तथा | क्षीरिप्ररोहेष्वपि च वर्तयो रोपणाः स्मृताः ||२३||
🔊 Audio coming soon
ਰੋਪਣਮਪਿ ਧੂਪਨਵਰ੍ਜ੍ਯਂ ਸ਼ੋਧਨਮਿਵ ਸਪ੍ਤਵਿਧਂ ਕਸਾਯਾਦਿਭੇਦੇਨ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਕਸਾਯਾਣਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਸਾਯਾਣਾਮਨੁਸ੍ਣਾਨਾਮਿਤਿ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧੋਦੁਮ੍ਬਰਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਪ੍ਲਕ੍ਸਪ੍ਰਭਤੀਨਾਮ੍| ਸ਼ਤਂ ਸ਼ੀਤਕਸਾਯਂ ਵੇਤ੍ਯੁਪਲਕ੍ਸਣਂ, ਤੇਨ ਫਾਣ੍ਟਸ੍ਵਰਸਾਵਪਿ ਗਹ੍ਯੇਤੇ| ਦ੍ਰਵ੍ਯਮੁਸ੍ਣੋਦਕੇ ਰਾਤ੍ਰੌ ਸ੍ਥਾਪਿਤਂ ‘ਸ਼ੀਤਕਸਾਯਃ’ ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ| ਰੋਪਣਾਰ੍ਥਂ ਸਂਰੋਹਣਾਰ੍ਥਮ੍| ਰੋਪਣਵਰ੍ਤੀਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਸੋਮੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸੋਮਃ ਸੋਮ ਏਵ, ‘ਸੋਮਵਲ੍ਕਲ’ ਇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ, ਅਪਰੇ ‘ਸੋਮਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ’ ਇਤ੍ਯਾਹੁਃ; ਅਮਤਾ ਗੁਡੂਚੀ; ਕ੍ਸੀਰਿਪ੍ਰਰੋਹਾ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧੋਦੁਮ੍ਬਰਾਦੀਨਾਮਙ੍ਕੁਰਾਃ| ਸ਼ੇਸਂ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਮ੍||੨੨-੨੩||
Adhikarana 16 (24) · Śloka 24
ਸਮਙ੍ਗਾ ਸੋਮਸਰਲਾ ਸੋਮਵਲ੍ਕਃ ਸਚਨ੍ਦਨਃ | ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਿਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਕਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤੋ ਵ੍ਰਣਰੋਪਣੇ ||੨੪||
समङ्गा सोमसरला सोमवल्कः सचन्दनः | काकोल्यादिश्च कल्कः स्यात् प्रशस्तो व्रणरोपणे ||२४||
🔊 Audio coming soon
ਰੋਪਣਕਲ੍ਕਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ-ਸਮਙ੍ਗੇਤ੍ਯਾਦਿ|- ਸਮਙ੍ਗਾ ਅਞ੍ਜਲਿਕਾਰਿਕਾ ‘ਲਜ੍ਜਾਲੁਕੀ’ ਇਤਿ ਲੋਕੇ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾ, ਵਰਾਹਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਮਪਰੇ; ਸੋਮਃ ਸੋਮ ਏਵ; ਸਰਲਾ ਸਰਲਃ, ਵਿਸ਼ਂਸਿਕਾਮਨ੍ਯੇ; ਸੋਮਵਲ੍ਕਃ ਕਟ੍ਫਲਃ| ਸ਼ੇਸਂ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਮ੍||੨੪||
Adhikarana 17 (25) · Śloka 25
ਪਥਕ੍ਪਰ੍ਣ੍ਯਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾ ਚ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਮਾਲਤੀ ਸਿਤਾ | ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਿਸ਼੍ਚ ਯੋਜ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਭਿਸਜਾ ਰੋਪਣੇ ਘਤੇ ||੨੫||
पृथक्पर्ण्यात्मगुप्ता च हरिद्रे मालती सिता | काकोल्यादिश्च योज्यः स्याद्भिषजा रोपणे घृते ||२५||
🔊 Audio coming soon
ਰੋਪਣਘਤਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਪਥਕ੍ਪਰ੍ਣੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਥਕ੍ਪਰ੍ਣੀ ਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀ, ਆਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾ ਕਪਿਕਚ੍ਛੂਃ, ਮਾਲਤੀ ਜਾਤੀ, ਸਿਤਾ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ, ਸ਼੍ਵੇਤਦੂਰ੍ਵੇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ| ਸ਼ੇਸਂ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਮ੍||੨੫||
Adhikarana 18 (26) · Śloka 26
ਕਾਲਾਨੁਸਾਰ੍ਯਾਗੁਰੁਣੀ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਦੇਵਦਾਰੁ ਚ | ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗਵਸ਼੍ਚ ਰੋਧ੍ਰਂ ਚ ਤੈਲੇ ਯੋਜ੍ਯਾਨਿ ਰੋਪਣੇ ||੨੬||
कालानुसार्यागुरुणी हरिद्रे देवदारु च | प्रियङ्गवश्च रोध्रं च तैले योज्यानि रोपणे ||२६||
🔊 Audio coming soon
ਰੋਪਣਤੈਲਮੁਦ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਕਾਲਾਨੁਸਾਰ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਾਲਾਨੁਸਾਰ੍ਯਂ ਤਗਰਂ, ਸ਼ੈਲਜਮਿਤਿ ਕੇਚਿਤ੍| ਸ਼ੇਸਂ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਮ੍||੨੬||
Adhikarana 19 (27-28) · Śloka 28
ਕਙ੍ਗੁਕਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਰੋਧ੍ਰਂ ਕਾਸੀਸਂ ਸ਼੍ਰਵਣਾਹ੍ਵਯਾ | ਧਵਾਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਯੋਸ੍ਤ੍ਵਕ੍ ਚ ਰੋਪਣਂ ਚੂਰ੍ਣਮਿਸ੍ਯਤੇ ||੨੭|| ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਕਾ ਸਰ੍ਜਰਸਃ ਪੁਸ੍ਪਕਾਸੀਸਮੇਵ ਚ | ਤ੍ਵਕ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਧਵਜਂ ਚੈਵ ਰੋਪਣਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ||੨੮||
कङ्गुका त्रिफला रोध्रं कासीसं श्रवणाह्वया | धवाश्वकर्णयोस्त्वक् च रोपणं चूर्णमिष्यते ||२७|| प्रियङ्गुका सर्जरसः पुष्पकासीसमेव च | त्वक्चूर्णं धवजं चैव रोपणार्थं प्रशस्यते ||२८||
🔊 Audio coming soon
ਰੋਪਣਚੂਰ੍ਣਮਾਹ- ਕਙ੍ਗੁਕੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਙ੍ਗੁਕਾਃ ਕਙ੍ਗਵਃ, ‘ਅਨ੍ਨਵਿਸ਼ੇਸਾ’ ਇਤ੍ਯਪਰੇ| ਸ਼੍ਰਵਣਾਹ੍ਵਯਾ ਮੁਣ੍ਡਿਤਿਕਾ| ਧਵਃ ਸ਼ਕਟਾਖ੍ਯਃ, ਅਨੇਨੈਵ ਨਾਮ੍ਨਾ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ; ਅਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਃ ਪੂਰ੍ਵਦੇਸ਼ੇ ਗਨ੍ਧਮੁਣ੍ਡੋਸ਼੍ਵਤ੍ਥਸਦਸ਼ਵਕ੍ਸਃ| ਸ਼ੇਸਂ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਮ੍| ਕਙ੍ਗੁਕਾਸ੍ਥਾਨੇ ਕੇਚਿਤ੍ ‘ਕਿਂਸ਼ੁਕਾ’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਰੋਪਣਚੂਰ੍ਣਮਾਹ- ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਕੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਂ ਸੁਬੋਧਮ੍||੨੭-੨੮||
Adhikarana 20 (29) · Śloka 29
ਤ੍ਵਕ੍ਸੁ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ | ਰਸਕ੍ਰਿਯਾਂ ਰੋਪਣਾਰ੍ਥੇ ਵਿਦਧੀਤ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ||੨੯||
त्वक्षु न्यग्रोधवर्गस्य त्रिफलायास्तथैव च | रसक्रियां रोपणार्थे विदधीत यथाक्रमम् ||२९||
🔊 Audio coming soon
ਰਸਕ੍ਰਿਯਾਂ ਰੋਪਣੀਮਾਹ- ਤ੍ਵਕ੍ਸ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਰਸਕ੍ਰਿਯਾਵਸ੍ਥਾਯਾਂ ਰੋਪਣਰਸਕ੍ਰਿਯਾ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਸ਼ੇਸਂ ਸੁਗਮਮ੍||੨੯||
Adhikarana 21 (30) · Śloka 30
ਅਪਾਮਾਰ੍ਗੋਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾ ਚ ਤਾਲਪਤ੍ਰੀ ਸੁਵਰ੍ਚਲਾ | ਉਤ੍ਸਾਦਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਿਸ਼੍ਚ ਯੋ ਗਣਃ ||੩੦||
अपामार्गोऽश्वगन्धा च तालपत्री सुवर्चला | उत्सादने प्रशस्यन्ते काकोल्यादिश्च यो गणः ||३०||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਮੁਤ੍ਸਾਦਨਮਾਹ- ਅਪਾਮਾਰ੍ਗ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਪਾਮਾਰ੍ਗਸ੍ਯ ਮੂਲਂ ਸ਼ੀਤਲਂ ਗਹ੍ਯਤੇ; ਨ ਤੁ ਫਲਂ, ਤਸ੍ਯੋਸ੍ਣਵੀਰ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍| ਤਾਲਪਤ੍ਰੀ ਮੁਸ਼ਲੀ| ਸੁਵਰ੍ਚਲਾ ਸੂਰ੍ਯਾਵਰ੍ਤਃ; ਅਸ੍ਯਾ ਅਪਿ ਮੂਲਂ ਨ ਤੁ ਫਲਂ, ਤਸ੍ਯੋਸ੍ਣਵੀਰ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍| ਉਤ੍ਸਾਦਨ ਇਤਿ ਉਤ੍ਸਾਦਨਂ ਮਾਂਸਵਰ੍ਧਨਂ, ਲੇਪਪ੍ਰਯੋਗਾਦੁਤ੍ਸਾਦਨਂ ਭਵਤਿ| ਸ਼ੇਸਂ ਸੁਗਮਮ੍||੩੦||
Adhikarana 22 (31-32) · Śloka 32
ਕਾਸੀਸਂ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਕਿਣ੍ਵਂ ਕੁਰੁਵਿਨ੍ਦੋ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾ | ਕੁਕ੍ਕੁਟਾਣ੍ਡਕਪਾਲਾਨਿ ਸੁਮਨੋਮੁਕੁਲਾਨਿ ਚ ||੩੧|| ਫਲੇ ਸ਼ੈਰੀਸਕਾਰਞ੍ਜੇ ਧਾਤੁਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚ | ਵ੍ਰਣੇਸੂਤ੍ਸਨ੍ਨਮਾਂਸੇਸੁ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾਨ੍ਯਵਸਾਦਨੇ ||੩੨||
कासीसं सैन्धवं किण्वं कुरुविन्दो मनःशिला | कुक्कुटाण्डकपालानि सुमनोमुकुलानि च ||३१|| फले शैरीषकारञ्जे धातुचूर्णानि यानि च | व्रणेषूत्सन्नमांसेषु प्रशस्तान्यवसादने ||३२||
🔊 Audio coming soon
ਅਵਸਾਦਨਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਕਾਸੀਸਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਕੁਰੁਵਿਨ੍ਦੋ ਲੋਹਿਤਰਤ੍ਨਂ ‘ਪਦ੍ਮਰਾਗ’ ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ| ਕੁਕ੍ਕੁਟਾਣ੍ਡਕਪਾਲਾਨਿ ਕੁਕ੍ਕੁਟਾਣ੍ਡਕਰ੍ਪਰਾਣਿ| ਸੁਮਨੋਮੁਕੁਲਾਨਿ ਚੇਤਿ ਜਾਤਿਕਲਿਕੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|ਧਾਤੁਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚੇਤਿ ਹਰਿਤਾਲਪੁਸ੍ਪਕਾਸੀਸਰਸਾਞ੍ਜਨਪ੍ਰਭਤੀਨਿ| ਉਤ੍ਸਨ੍ਨਮਾਂਸੇਸੁ ਉਨ੍ਨਤਮਾਂਸੇਸ੍ਵਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਵਸਾਦਨ ਇਤਿ ਮਾਂਸਸ੍ਫੋਟਨੇ||੩੧-੩੨||
Adhikarana 23 (33) · Śloka 33
ਸਮਸ੍ਤਂ ਵਰ੍ਗਮਰ੍ਧਂ ਵਾ ਯਥਾਲਾਭਮਥਾਪਿ ਵਾ | ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਭਿਸਕ੍ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਯਥੋਦ੍ਦਿਸ੍ਟੇਸੁ ਕਰ੍ਮਸੁ ||੩੩||
समस्तं वर्गमर्धं वा यथालाभमथापि वा | प्रयुञ्जीत भिषक् प्राज्ञो यथोद्दिष्टेषु कर्मसु ||३३||
🔊 Audio coming soon
ਏਸਾਂ ਸ਼ੋਧਨਰੋਪਣਾਦਿਵਰ੍ਗਾਣਾਂ ਸਮਸ੍ਤਾਨਾਮਲਾਭੇ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਰਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਸਮਸ੍ਤਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਮਿਸ਼੍ਰਕੀਯੇਸੁ ਦ੍ਰਵ੍ਯਗਣੇਸੁ ਤਥਾ ਦ੍ਰਵ੍ਯਸਙ੍ਗ੍ਰਹਣੀਯੋਕ੍ਤੇਸੁ ਤਥਾ ਸਂਸ਼ੋਧਨਸਂਸ਼ਮਨੀਯੋਕ੍ਤੇਸੁ ਯਾਨਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਤੇਸਾਂ ਸਮਸ੍ਤਾਨਾਮਲਾਭੇ ਤ੍ਰਿਚਤੁਃਪਞ੍ਚਸਡਾਦਿਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਮਪਿ ਯੋਗਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤੇਨਾਧ੍ਯਾਯਤ੍ਰਯਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਗਣਵਿਸਯਿਣ੍ਯੇਵੇਯਂ ਪਰਿਭਾਸਾ, ਨ ਸਮਸ੍ਤਤਨ੍ਤ੍ਰਵ੍ਯਾਪਿਨੀ| ਅਨ੍ਯੇ ਸਮਸ੍ਤਮੁਤ੍ਤਮਬਲੇ ਵ੍ਯਾਧੌ, ਅਰ੍ਧਂ ਮਧ੍ਯਬਲੇ, ਯਥਾਲਾਭਂ ਹੀਨਬਲੇ, ਇਤਿ ਕਥਯਨ੍ਤਿ| ਅਯਂ ਪਕ੍ਸੋ ਗਯਦਾਸਾਚਾਰ੍ਯੇਣ ਦੂਸਿਤਃ| ਯਥਾਲਾਭਮਿਤਿ ਯਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯ ਲਾਭਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਤਤ੍ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਯਥੋਦ੍ਦਿਸ੍ਟੇਸੁ ਕਰ੍ਮਸ੍ਵਿਤਿ ਉਕ੍ਤੇਸੁ ਵਿਮ੍ਲਾਪਨਾਦਿਕਰ੍ਮਸ੍ਵਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੩੩||
Adhikarana puShpikA · Śloka 37
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਮਿਸ਼੍ਰਕਾਧ੍ਯਾਯੋ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੩੭||
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने मिश्रकाध्यायो नाम सप्तत्रिंशत्तमोऽध्यायः ||३७||
🔊 Audio coming soon
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਡਲ੍ਹ(ਹ੍ਲ)ਣਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਨਿਬਨ੍ਧਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਸਪ੍ਤਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੩੭||