37. miśrakādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதோ மிஶ்ரகமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||

ஷஷ்ட்யுபக்ரமாணாஂ மத்யே விம்லாபநபாசநதாரணபீடநஶோதநரோபணோத்ஸாதநாவஸாதநாநாமஷ்டாநாஂ ப்ரதாநாநாமிஹ நிர்திஷ்டாநாஂ மிஶ்ரீகத்ய கதநாந்மிஶ்ரகாக்யோऽத்யாய இத்யர்தஃ; அந்யே து ஶோபஸ்ய வ்ரணஸ்ய ச மிஶ்ரயோககதநாந்மிஶ்ரக இதி வதந்தி||௧-௨||

Adhikarana 2 (3-7) · Śloka 7

மாதுலுங்க்யக்நிமந்தௌ ச பத்ரதாரு மஹௌஷதம் | அஹிஂஸ்ரா சைவ ராஸ்நா ச ப்ரலேபோ வாதஶோபஜித் ||௩|| தூர்வா ச நலமூலஂ ச மதுகஂ சந்தநஂ ததா | ஶீதலாஶ்ச கணாஃ ஸர்வே ப்ரலேபஃ பித்தஶோபஹத் ||௪|| ஆகந்துஜே ரக்தஜே ச ஹ்யேஷ ஏவ விதிஃ ஸ்மதஃ | விதிர்விஷக்நோ விஷஜே பித்தக்நோऽபி ஹிதஸ்ததா ||௫|| அஜகந்தாऽஶ்வகந்தா ச காலா ஸரலயா ஸஹ | ஏகைஷிகாஜஶங்கீ ச ப்ரலேபஃ ஶ்லேஷ்மஶோபஹத் ||௬|| ஏதே வர்காஸ்த்ரயோ லோத்ரஂ பத்யா பிண்டீதகாநி ச | அநந்தா சேதி லேபோऽயஂ ஸாந்நிபாதிகஶோபஹத் ||௭||

தத்ர ப்ரதமஂ விம்லாபநஂ க்ரமேண வாதாதிதோஷஜஶோபப்ரத்யநீகஂ தர்ஶயந்நாஹ- மாதுலுங்கீத்யாதி| மாதுலுங்கீ பீஜபூரகஃ, அக்நிமந்தஃ அரணீ, பத்ரதாரு தேவதாரு, மஹௌஷதஂ ஶுண்டீ, அஹிஂஸ்ரா பஹதஹிஂஸ்ரா, ராஸ்நா ஸுரபிஃ| தூர்வேத்யாதி| தூர்வாதீநி த்ரவ்யாணி ப்ரஸித்தாநி| ஶீதலாஶ்ச கணா இதி காகோல்யாத்யுத்பலாதிந்யக்ரோதாதயஃ| பித்தவிம்லாபநவதாகந்துஜரக்தஜயோரபி தர்ஶயந்நாஹ- ஆகந்துஜ இத்யாதி| ஆகந்துஜே பாகப்ரதிபந்தாய ஶீதவிதிஃ ஸ்மதஃ| விஷஜநிதஶோதஸ்யாகந்துபேதஸ்ய வக்ஷ்யமாணாதிதேஶேந சிகித்ஸாஂ தர்ஶயந்நாஹ- விதிரித்யாதி| விதிர்விஷக்நஃ கல்போக்தஃ| அஜகந்தேத்யாதி| அஜகந்தா போதயிகா, லதௌஷதீத்யேகே, அந்யே யவாநிகாமாஹுஃ; அஶ்வகந்தா ப்ரஸித்தா; காலா அஹிஂஸ்ரா; ஸரலா அருணமூலா த்ரிவத்; ஏகைஷிகா ஶுக்லமூலா த்ரிவத்; அஜஶங்கீ கர்கடஶங்கீ, அந்யே அஜஶங்கீ சகலவிஷாணிகா உத்தமாரணீ ‘மேடிகா’ இதி லோகே| ப்ரத்யேகதோஷஜஶோதவிம்லாபநமபிதாய ஸாந்நிபாதிகஸ்ய விம்லாபநஂ நிர்தேஷ்டுமாஹ- ஏத இத்யாதி| ஏதே வர்காஸ்த்ரயோ மாதுலுங்காதயஃ, லோத்ரஂ ப்ரஸித்தஂ, பத்யா ஹரீதகீ, பிண்டீதகோ மதநஃ, அநந்தா துராலபா| கேசித் பிண்டீதகத்ரயமித்யாதி பாடஂ படந்தி||௩-௭||

Adhikarana 3 (8) · Śloka 8

ஸ்நிக்தாம்லலவணோ வாதே கோஷ்ணஃ, ஶீதஃ பயோயுதஃ | பித்தே, சோஷ்ணஃ கபே க்ஷாரமூத்ராட்யஸ்தத்ப்ரஶாந்தயே ||௮||

தோஷபேதேந லேபஸ்ய ஸஂஸ்காரவிஶேஷஂ நிர்திஶந்நாஹ- ஸ்நிக்தேத்யாதி| ஆட்யோ பஹுல இத்யர்தஃ||௮||

Adhikarana 4 (9) · Śloka 9

ஶணமூலகஶிக்ரூணாஂ பலாநி திலஸர்ஷபாஃ | ஸக்தவஃ கிண்வமதஸீ த்ரவ்யாண்யுஷ்ணாநி பாசநம் ||௯||

விம்லாபநமபிதாய பாசநாநி நிர்திஶந்நாஹ- ஶணமூலகேத்யாதி| பலஶப்தஃ ஶணாதிபிஃ ஸர்ஷபாந்தைஃ ஸஹ ப்ரத்யேகஂ ஸம்பத்யதே| ஶணஃ பரிபாகே ஸஸ்வநபலஃ, ஶிக்ருஃ ஶோபாஞ்ஜநகஃ, கிண்வஂ ஸுராபீஜஂ யத்பஹிஃ ப்ரக்ஷிப்யதே, அதஸீ ‘அலஸீ’ இதி லோகே ப்ரஸித்தா, த்ரவ்யாண்யுஷ்ணாநி உஷ்ணவீர்யாணி குஷ்டாகுருப்ரபதீநி| ஏதேநாநுக்தபாசநத்ரவ்யஸங்க்ரஹ உக்தஃ| பாசநஂ ஶோதஸ்ய| ஶேஷஂ ப்ரஸித்தம்| ஏதேஷாஂ வ்யஸ்தாநாஂ ஸமஸ்தாநாஂ ச பாசநத்வஂ, ஸக்தூநாஂ ஶீதவீர்யத்வேऽபி ப்ரபாவவிஶேஷாத் பாசநத்வஂ ஸஂயோகவிஶேஷாத்வா||௯||

Adhikarana 5 (10) · Śloka 10

சிரபில்வோऽக்நிகோ தந்தீ சித்ரகோ ஹயமாரகஃ | கபோதகங்ககத்ராணாஂ புரீஷாணி ச தாரணம் | க்ஷாரத்ரவ்யாணி வா யாநி க்ஷாரோ வா தாரணஂ பரம் ||௧௦||

பாசநமபிதாய தாரணஂ நிர்திஶந்நாஹ- சிரபில்வ இத்யாதி| சிரபில்வோ வத்தகரஞ்ஜஃ ‘சிரிஹிலி’ இதி லோகே; அக்நிகஃ கலிகாரிகா, அந்யே பல்லாதகமாஹுஃ; தந்தீ தந்திநீ; சித்ரகஃ ப்ரஸித்தஃ; ஹயமாரஃ கரவீரஃ| புரீஷஶப்தஃ கபோதாதிபிஃ ஸஹ ப்ரத்யேகஂ ஸம்பத்யதே| கபோதோ வநவாஸீ பாண்டுகஃ, கங்கஃ கங்கமல்லஃ ந புநஃ காகஃ; கத்ரோ மாஂஸாஶீ பக்ஷிவிஶேஷஃ| தாரணஂ விதாரணஂ, பக்வஶோதஸ்ய| தாரணத்ரவ்யயோகபேதஂ தர்ஶயந்நாஹ- க்ஷாரத்ரவ்யாணீத்யாதி| க்ஷாரத்ரவ்யாணி முஷ்கககுடஜபலாஶாஶ்வகர்ணபாரிபத்ராதீநி| க்ஷாரோ வேதி ஏதைர்த்ரவ்யைஃ ஸித்தஃ ப்ரதிஸாரணீயஃ| பரமிதி கச்ச்ரோ தாரணமித்யர்தஃ; பாலவத்தாதிஷ்வயோஜநீயஃ; த்விவிதஂ ஹி பக்வஶோததாரணஂ ஸுகுமாரஂ கச்ச்ரஂ சேதி; தத்ர கபோதபுரீஷாதி ஸுகுமாரஂ, க்ஷாரஃ கச்ச்ரமிதி||௧௦||

Adhikarana 6 (11) · Śloka 11

த்ரவ்யாணாஂ பிச்சிலாநாஂ து த்வங்மூலாநி ப்ரபீடநம் | யவகோதூமமாஷாணாஂ சூர்ணாநி ச ஸமாஸதஃ ||௧௧||

ததஃ பரஂ பீடநஂ தர்ஶயந்நாஹ- த்ரவ்யாணாமித்யாதி| பிச்சிலத்ரவ்யாணி ஶால்மலீஶேலுவடபர்ணாதீநி| ப்ரபீடநஂ மர்மாதிஸமீபஸூக்ஷ்மமுகவ்ரணபீடநம்| ஸமாஸதஃ ஸங்க்ஷேபதஃ| ப்ரபீடநஂ சேத்தஂ கர்தவ்யஂ- வ்ரணமுகஂ பஹிஃகத்ய லேபயேத், லிப்த்வா ச ஶோஷயேத் ஶுஷ்கஂ ஸத் பீடநஂ பவதி||௧௧||

Adhikarana 7 (12) · Śloka 12

ஶாங்கிந்யங்கோடஸுமநஃகரவீரஸுவர்சலாஃ | ஶோதநாநி கஷாயாணி வர்கஶ்சாரக்வதாதிகஃ ||௧௨||

அத ஶோதநஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஶங்கிநீத்யாதி| ஶங்கிநீ யவதிக்தாபேதஃ ஸுதுக்தா பஹத்பத்ரா; அங்கோடஃ ஸங்க்ராஹீ சீரிதஸ்வல்பபத்ரஃ,‘அங்கோல்ல’ இதி லோகே; ஸுமநா ஜாதீ; கரவீரஃ ப்ரஸித்தஃ; ஸுவர்சலா ஸூர்யாவர்தஃ, ஸௌஞ்ச(ச)லீதி லோகே| ஶங்கிந்யாதீநாஂ கஷாயா ஆரக்வதாதிஶ்ச தாவநாதித்வாரேண ஶோதநஃ| ஶோதநஂ புநரஷ்டவிதஂ கஷாயவர்திகல்ககததைலரஸக்ரியாசூர்ணதூபநபேதேந| ஏதச்சாஷ்டவிதமபி க்ரமேணாத்ரைவ வக்ஷ்யதி| கஷாயஸ்து ஶதஶீதபாண்டஸ்வரஸபேதேந சதுர்விதோ க்ராஹ்யஃ| கல்கஂ சாத்ர பஞ்சமஂ பதகேவ வக்ஷ்யதி||௧௨||

Adhikarana 8 (13-14) · Śloka 15

அஜகந்தாऽஜஶங்கீ ச கவாக்ஷீ லாங்கலாஹ்வயா | பூதீகஶ்சித்ரகஃ பாடா விடங்கைலாஹரேணவஃ ||௧௩|| கடுத்ரிகஂ யவக்ஷாரோ லவணாநி மநஃஶிலா | காஸீஸஂ த்ரிவதா தந்தீ ஹரிதாலஂ ஸுராஷ்ட்ரஜா ||௧௪|| ஸஂஶோதநீநாஂ வர்தீநாஂ த்ரவ்யாண்யேதாநி நிர்திஶேத் |௧௫|

கஷாயமபிதாய வர்திமாஹ- அஜகந்தேத்யாதி| கவாக்ஷீ இந்த்ரவாருணீ; லாங்கலாஹ்வயா கலிகாரிகா; பூதீகஃ சிரபில்வஃ, ‘கண்டகீ விடபகரஞ்ஜ’ இத்யேகே; ஹரேணவோ ரேணுகாஃ; லவணாநி ஸைந்தவஸௌவர்சலபிடகடஸாமுத்ரிகாணி பஞ்ச, அந்யே கடஸ்தாநே காலலவணேந ஸஹ பஞ்சஸங்க்யாமாஹுஃ, காலலவணஂ து நிர்கந்தஂ ஸௌவர்சலபேதஃ; ஸுராஷ்ட்ரஜா தும்புருமத் ‘துரீ’ இதி லோகே, அபரே ஸாமாந்யேந கஷ்ணமத்திகாமாஹுஃ| ஶேஷாணி த்ரவ்யாணி கிஞ்சித்பூர்வஂ வ்யாக்யாதாநி கிஞ்சித்ப்ரஸித்தாநி| ஏதைர்த்ரவ்யைஃ ஸூத்ரவர்திஂ லிப்த்வா வ்ரணே நிக்ஷிபேத், ஏவஂ வர்திர்பவதி||௧௩-௧௪||-

Adhikarana 9 (15) · Śloka 15

ஏதைரேவௌஷதைஃ குர்யாத்கல்காநபி ச ஶோதநாந் ||௧௫||

வர்திமுக்த்வா கல்கமாஹ- ஏதைரேவௌஷதைரித்யாதி| ஏதைரௌஷதைரஜகந்தாதிபிஃ ஸுராஷ்ட்ரஜாந்தைஃ||௧௫||

Adhikarana 10 (16) · Śloka 17

அர்கோத்தமாஂ ஸ்நுஹீக்ஷீரஂ பிஷ்ட்வா க்ஷாரோத்தமாநி ச | ஜாதீமூலஂ ஹரித்ரே த்வே காஸீஸஂ கடுரோஹிணீம் ||௧௬|| பூர்வோத்திஷ்டாநி சாந்யாநி குர்யாத் ஸஂஶோதநஂ கதம் |௧௭|

கல்கமபிதாய ஶோதநகதமாஹ- அர்கோத்தமாமித்யாதி| அர்கஃ அகர்மூலம், உத்தமா த்ரிபலா, அந்யே து புநரர்கோத்தமமித்யபிந்நபதேந மந்தாரகமாஹுஃ; ஸ்நுஹீக்ஷீரஂ ஸேஹுண்டதுக்தஂ; க்ஷாரோத்தமாநி க்ஷாரஶ்ரேஷ்டத்ரவ்யாணி முஷ்கககுடஜபலாஶாஶ்வகர்ணாதீநி; ஜாதீமூலஂ ஜாத்யா ஜடா; அந்யே ‘ஜாதுகந்த’, இதி படந்தி, தத்ர ஜாதுகந்தோ குக்குலுக உத்தராபதே ப்ரஸித்தஃ; பூர்வோத்திஷ்டாநி ஶோதநவர்திநிர்திஷ்டாநி| ஶேஷஂ ஸுகமம்||௧௬||-

Adhikarana 11 (17-18) · Śloka 18

மயூரகோ ராஜவக்ஷோ நிம்பஃ கோஶாதகீ திலாஃ ||௧௭|| பஹதீ கண்டகாரீ ச ஹரிதாலஂ மநஃஶிலா | ஶோதநாநி ச யோஜ்யாநி தைலே த்ரவ்யாணி ஶோதநே ||௧௮||

தைலஂ ஶோதநஂ நிர்திஶந்நாஹ- மயூரக இத்யாதி| மயூரகோऽபாமார்கஃ; ராஜவக்ஷஃ கிரமாலகஃ| கோஶாதகீ கோஷகஃ, ‘குஸுண்டீ’ இதி லோகே| ஶோதநாநி ச யோஜ்யாநீதி ஶோதநவர்திநிர்திஷ்டாநி, வமநவிரேசநநிர்திஷ்டாநீத்யந்யே| ஶேஷஂ ப்ரஸித்தம்||௧௭-௧௮||

Adhikarana 12 (19) · Śloka 19

காஸீஸே ஸைந்தவே கிண்வே வசாயாஂ ரஜநீத்வயே | ஶோதநாங்கேஷு சாந்யேஷு சூர்ணஂ குர்வீத ஶோதநம் ||௧௯||

ஶோதநசூர்ணாநி நிர்திஶந்நாஹ- காஸீஸ இத்யாதி| ஶோதநாங்கேஷு சாந்யேஷ்விதி ஶோதநவர்திநிர்திஷ்டேஷு வமநவிரேசநாங்கத்ரவ்யேஷு ச; காநிசித் பூர்வஂ வ்யாக்யாதாநி காநிசித் ப்ரஸித்தாநி த்ரவ்யாணி||௧௯||

Adhikarana 13 (20) · Śloka 20

ஸாலஸாராதிஸாரேஷு படோலத்ரிபலாஸு ச | ரஸக்ரியா விதாதவ்யா ஶோதநீ ஶோதநேஷு ச ||௨௦||

ரஸக்ரியாஂ ஶோதநீஂ நிர்திஶந்நாஹ- ஸாலஸாராதிஸாரேஷ்வித்யாதி| ரஸக்ரியா பாணிதாகதிஃ, ‘காகவீ’ இதி லோகே| விதாதவ்யா கர்தவ்யா| ஶோதநேஷு சேதி ஶோதநவர்திநிர்திஷ்டேஷு, அதவோர்த்வாதஃஶோதநேஷு வமநவிரேசநத்ரவ்யேஷு, ஶேஷஂ ப்ரஸித்தம்| ரஸக்ரியாகல்பநா சேயஂ- த்ரவ்யாபேக்ஷயாऽஷ்டகுணஂ ஷோடஶகுணஂ வா ஜலஂ தத்த்வாऽஷ்டபாகாவஶேஷஃ ஷோடஶபாகாவஶேஷோ வா க்வாதஃ கார்யஃ, ததஃ பூதஂ கஷாயஂ புநஸ்தாவத் பசேத்யாவத் பாணிதாகதிஃ||௨௦||

Adhikarana 14 (21) · Śloka 21

ஶ்ரீவேஷ்டகே ஸர்ஜரஸே ஸரலே தேவதாருணி | ஸாரேஷ்வபி ச குர்வீத மதிமாந் வ்ரணதூபநம் ||௨௧||

பரிஶிஷ்டமஷ்டமஂ தூபநஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஶ்ரீவேஷ்டக இத்யாதி| ஶ்ரீவேஷ்டகஃ ஸரலரஸோ நவநீதபிண்டப்ராயஃ, ‘குக்குலீ’ இதி லோகே ப்ரஸித்தஃ; ஸர்ஜரஸஃ ‘ராலா’ இதி லோகே ப்ரஸித்தஃ; ஸரலே ஸரலவக்ஷத்வசீத்யர்தஃ| ஸாரேஷ்விதி அநுக்தேஷு ஸாலஸாராதிஸாரேஷ்வித்யர்தஃ| ஶேஷஂ ப்ரஸித்தம்| அத்ர ஶோதநப்ரகரணே கேசித் “ஏதைரேவௌஷதைஃ குர்யாத் கல்காநபி ச ஶோதநாந்” அஸ்யாக்ரே “காஸீஸகடுரோஹிண்யோர்ஜாதீகந்தஹரித்ரயோஃ| பூர்வோத்திஷ்டேஷு சாங்கேஷு குர்யாத்தைலகதாநி வை”- இதி பாடஂ படந்தி, வ்யாக்யாநயந்தி ச- கந்தஹரித்ரயோரித்யத்ர கந்தஶப்தோ தாருஹரித்ராபரிஹாராய| ‘ஜாதுகந்தஹரித்ரயோஃ’ இத்யந்யே படந்தி, அத்ர ஜாதுகந்தோ குக்குலுஃ| பூர்வோத்திஷ்டேஷு சாங்கேஷ்விதி ஶங்கிந்யாதிஷு அஜகந்தாதிஷு ச| ஏஷாஂ கஷாயாதீநாஂ வ்ரணதாவநாதௌ த்விவ்ரணீயே யதோக்தவிஷயமவசாரணம்||௨௧||

Adhikarana 15 (22-23) · Śloka 23

கஷாயாணாமநுஷ்ணாநாஂ வக்ஷாணாஂ த்வக்ஷு ஸாதிதஃ | ஶதஃ ஶீதகஷாயோ வா ரோபணார்தஂ ப்ரஶஸ்யதே ||௨௨|| ஸோமாமதாஶ்வகந்தாஸு காகோல்யாதௌ கணே ததா | க்ஷீரிப்ரரோஹேஷ்வபி ச வர்தயோ ரோபணாஃ ஸ்மதாஃ ||௨௩||

ரோபணமபி தூபநவர்ஜ்யஂ ஶோதநமிவ ஸப்தவிதஂ கஷாயாதிபேதேந தர்ஶயந்நாஹ- கஷாயாணாமித்யாதி| கஷாயாணாமநுஷ்ணாநாமிதி ந்யக்ரோதோதும்பராஶ்வத்தப்லக்ஷப்ரபதீநாம்| ஶதஂ ஶீதகஷாயஂ வேத்யுபலக்ஷணஂ, தேந பாண்டஸ்வரஸாவபி கஹ்யேதே| த்ரவ்யமுஷ்ணோதகே ராத்ரௌ ஸ்தாபிதஂ ‘ஶீதகஷாயஃ’ இத்யுச்யதே| ரோபணார்தஂ ஸஂரோஹணார்தம்| ரோபணவர்தீத்ரவ்யாணி நிர்திஶந்நாஹ- ஸோமேத்யாதி| ஸோமஃ ஸோம ஏவ, ‘ஸோமவல்கல’ இத்யந்யே, அபரே ‘ஸோமா ப்ராஹ்மீ’ இத்யாஹுஃ; அமதா குடூசீ; க்ஷீரிப்ரரோஹா ந்யக்ரோதோதும்பராதீநாமங்குராஃ| ஶேஷஂ ப்ரஸித்தம்||௨௨-௨௩||

Adhikarana 16 (24) · Śloka 24

ஸமங்கா ஸோமஸரலா ஸோமவல்கஃ ஸசந்தநஃ | காகோல்யாதிஶ்ச கல்கஃ ஸ்யாத் ப்ரஶஸ்தோ வ்ரணரோபணே ||௨௪||

ரோபணகல்கத்ரவ்யஂ நிர்திஶந்நாஹ-ஸமங்கேத்யாதி|- ஸமங்கா அஞ்ஜலிகாரிகா ‘லஜ்ஜாலுகீ’ இதி லோகே ப்ரஸித்தா, வராஹக்ராந்தாமபரே; ஸோமஃ ஸோம ஏவ; ஸரலா ஸரலஃ, விஶஂஸிகாமந்யே; ஸோமவல்கஃ கட்பலஃ| ஶேஷஂ ப்ரஸித்தம்||௨௪||

Adhikarana 17 (25) · Śloka 25

பதக்பர்ண்யாத்மகுப்தா ச ஹரித்ரே மாலதீ ஸிதா | காகோல்யாதிஶ்ச யோஜ்யஃ ஸ்யாத்பிஷஜா ரோபணே கதே ||௨௫||

ரோபணகதஂ நிர்திஶந்நாஹ- பதக்பர்ணீத்யாதி| பதக்பர்ணீ பஶ்நிபர்ணீ, ஆத்மகுப்தா கபிகச்சூஃ, மாலதீ ஜாதீ, ஸிதா ஶர்கரா, ஶ்வேததூர்வேத்யந்யே| ஶேஷஂ ப்ரஸித்தம்||௨௫||

Adhikarana 18 (26) · Śloka 26

காலாநுஸார்யாகுருணீ ஹரித்ரே தேவதாரு ச | ப்ரியங்கவஶ்ச ரோத்ரஂ ச தைலே யோஜ்யாநி ரோபணே ||௨௬||

ரோபணதைலமுத்திஶந்நாஹ- காலாநுஸார்யேத்யாதி| காலாநுஸார்யஂ தகரஂ, ஶைலஜமிதி கேசித்| ஶேஷஂ ப்ரஸித்தம்||௨௬||

Adhikarana 19 (27-28) · Śloka 28

கங்குகா த்ரிபலா ரோத்ரஂ காஸீஸஂ ஶ்ரவணாஹ்வயா | தவாஶ்வகர்ணயோஸ்த்வக் ச ரோபணஂ சூர்ணமிஷ்யதே ||௨௭|| ப்ரியங்குகா ஸர்ஜரஸஃ புஷ்பகாஸீஸமேவ ச | த்வக்சூர்ணஂ தவஜஂ சைவ ரோபணார்தஂ ப்ரஶஸ்யதே ||௨௮||

ரோபணசூர்ணமாஹ- கங்குகேத்யாதி| கங்குகாஃ கங்கவஃ, ‘அந்நவிஶேஷா’ இத்யபரே| ஶ்ரவணாஹ்வயா முண்டிதிகா| தவஃ ஶகடாக்யஃ, அநேநைவ நாம்நா ப்ரஸித்தஃ; அஶ்வகர்ணஃ பூர்வதேஶே கந்தமுண்டோऽஶ்வத்தஸதஶவக்ஷஃ| ஶேஷஂ ப்ரஸித்தம்| கங்குகாஸ்தாநே கேசித் ‘கிஂஶுகா’ இதி படந்தி| த்விதீயஂ ரோபணசூர்ணமாஹ- ப்ரியங்குகேத்யாதி| அத்ர ஸர்வஂ ஸுபோதம்||௨௭-௨௮||

Adhikarana 20 (29) · Śloka 29

த்வக்ஷு ந்யக்ரோதவர்கஸ்ய த்ரிபலாயாஸ்ததைவ ச | ரஸக்ரியாஂ ரோபணார்தே விததீத யதாக்ரமம் ||௨௯||

ரஸக்ரியாஂ ரோபணீமாஹ- த்வக்ஷ்வித்யாதி| ரஸக்ரியாவஸ்தாயாஂ ரோபணரஸக்ரியா கர்தவ்யேத்யர்தஃ| ஶேஷஂ ஸுகமம்||௨௯||

Adhikarana 21 (30) · Śloka 30

அபாமார்கோऽஶ்வகந்தா ச தாலபத்ரீ ஸுவர்சலா | உத்ஸாதநே ப்ரஶஸ்யந்தே காகோல்யாதிஶ்ச யோ கணஃ ||௩௦||

இதாநீமுத்ஸாதநமாஹ- அபாமார்க இத்யாதி| அபாமார்கஸ்ய மூலஂ ஶீதலஂ கஹ்யதே; ந து பலஂ, தஸ்யோஷ்ணவீர்யத்வாத்| தாலபத்ரீ முஶலீ| ஸுவர்சலா ஸூர்யாவர்தஃ; அஸ்யா அபி மூலஂ ந து பலஂ, தஸ்யோஷ்ணவீர்யத்வாத்| உத்ஸாதந இதி உத்ஸாதநஂ மாஂஸவர்தநஂ, லேபப்ரயோகாதுத்ஸாதநஂ பவதி| ஶேஷஂ ஸுகமம்||௩௦||

Adhikarana 22 (31-32) · Śloka 32

காஸீஸஂ ஸைந்தவஂ கிண்வஂ குருவிந்தோ மநஃஶிலா | குக்குடாண்டகபாலாநி ஸுமநோமுகுலாநி ச ||௩௧|| பலே ஶைரீஷகாரஞ்ஜே தாதுசூர்ணாநி யாநி ச | வ்ரணேஷூத்ஸந்நமாஂஸேஷு ப்ரஶஸ்தாந்யவஸாதநே ||௩௨||

அவஸாதநஂ நிர்திஶந்நாஹ- காஸீஸமித்யாதி| குருவிந்தோ லோஹிதரத்நஂ ‘பத்மராக’ இத்யுச்யதே| குக்குடாண்டகபாலாநி குக்குடாண்டகர்பராணி| ஸுமநோமுகுலாநி சேதி ஜாதிகலிகேத்யர்தஃ|தாதுசூர்ணாநி யாநி சேதி ஹரிதாலபுஷ்பகாஸீஸரஸாஞ்ஜநப்ரபதீநி| உத்ஸந்நமாஂஸேஷு உந்நதமாஂஸேஷ்வித்யர்தஃ| அவஸாதந இதி மாஂஸஸ்போடநே||௩௧-௩௨||

Adhikarana 23 (33) · Śloka 33

ஸமஸ்தஂ வர்கமர்தஂ வா யதாலாபமதாபி வா | ப்ரயுஞ்ஜீத பிஷக் ப்ராஜ்ஞோ யதோத்திஷ்டேஷு கர்மஸு ||௩௩||

ஏஷாஂ ஶோதநரோபணாதிவர்காணாஂ ஸமஸ்தாநாமலாபே கல்பாந்தரஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஸமஸ்தமித்யாதி| மிஶ்ரகீயேஷு த்ரவ்யகணேஷு ததா த்ரவ்யஸங்க்ரஹணீயோக்தேஷு ததா ஸஂஶோதநஸஂஶமநீயோக்தேஷு யாநி த்ரவ்யாணி தேஷாஂ ஸமஸ்தாநாமலாபே த்ரிசதுஃபஞ்சஷடாதித்ரவ்யாணாமபி யோகஃ கர்தவ்ய இத்யர்தஃ| தேநாத்யாயத்ரயநிர்திஷ்டகணவிஷயிண்யேவேயஂ பரிபாஷா, ந ஸமஸ்ததந்த்ரவ்யாபிநீ| அந்யே ஸமஸ்தமுத்தமபலே வ்யாதௌ, அர்தஂ மத்யபலே, யதாலாபஂ ஹீநபலே, இதி கதயந்தி| அயஂ பக்ஷோ கயதாஸாசார்யேண தூஷிதஃ| யதாலாபமிதி யஸ்ய யஸ்ய லாபஃ ஸ்யாத்தத்தத் ப்ரயுஞ்ஜீதேத்யர்தஃ| யதோத்திஷ்டேஷு கர்மஸ்விதி உக்தேஷு விம்லாபநாதிகர்மஸ்வித்யர்தஃ||௩௩||

Adhikarana puShpikA · Śloka 37

இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே மிஶ்ரகாத்யாயோ நாம ஸப்தத்ரிஂஶத்தமோऽத்யாயஃ ||௩௭||

இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே ஸப்தத்ரிஂஶத்தமோऽத்யாயஃ||௩௭||