Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

37. miśrakādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதோ மிஶ்ரகமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||

View original

अथातो मिश्रकमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3-7) · Śloka 7

மாதுலுங்க்யக்நிமந்தௌ ச பத்ரதாரு மஹௌஷதம் | அஹிஂஸ்ரா சைவ ராஸ்நா ச ப்ரலேபோ வாதஶோபஜித் ||௩|| தூர்வா ச நலமூலஂ ச மதுகஂ சந்தநஂ ததா | ஶீதலாஶ்ச கணாஃ ஸர்வே ப்ரலேபஃ பித்தஶோபஹத் ||௪|| ஆகந்துஜே ரக்தஜே ச ஹ்யேஷ ஏவ விதிஃ ஸ்மதஃ | விதிர்விஷக்நோ விஷஜே பித்தக்நோऽபி ஹிதஸ்ததா ||௫|| அஜகந்தாऽஶ்வகந்தா ச காலா ஸரலயா ஸஹ | ஏகைஷிகாஜஶங்கீ ச ப்ரலேபஃ ஶ்லேஷ்மஶோபஹத் ||௬|| ஏதே வர்காஸ்த்ரயோ லோத்ரஂ பத்யா பிண்டீதகாநி ச | அநந்தா சேதி லேபோऽயஂ ஸாந்நிபாதிகஶோபஹத் ||௭||

View original

मातुलुङ्ग्यग्निमन्थौ च भद्रदारु महौषधम् | अहिंस्रा चैव रास्ना च प्रलेपो वातशोफजित् ||३|| दूर्वा च नलमूलं च मधुकं चन्दनं तथा | शीतलाश्च गणाः सर्वे प्रलेपः पित्तशोफहृत् ||४|| आगन्तुजे रक्तजे च ह्येष एव विधिः स्मृतः | विधिर्विषघ्नो विषजे पित्तघ्नोऽपि हितस्तथा ||५|| अजगन्धाऽश्वगन्धा च काला सरलया सह | एकैषिकाजशृङ्गी च प्रलेपः श्लेष्मशोफहृत् ||६|| एते वर्गास्त्रयो लोध्रं पथ्या पिण्डीतकानि च | अनन्ता चेति लेपोऽयं सान्निपातिकशोफहृत् ||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (8) · Śloka 8

ஸ்நிக்தாம்லலவணோ வாதே கோஷ்ணஃ, ஶீதஃ பயோயுதஃ | பித்தே, சோஷ்ணஃ கபே க்ஷாரமூத்ராட்யஸ்தத்ப்ரஶாந்தயே ||௮||

View original

स्निग्धाम्ललवणो वाते कोष्णः, शीतः पयोयुतः | पित्ते, चोष्णः कफे क्षारमूत्राढ्यस्तत्प्रशान्तये ||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (9) · Śloka 9

ஶணமூலகஶிக்ரூணாஂ பலாநி திலஸர்ஷபாஃ | ஸக்தவஃ கிண்வமதஸீ த்ரவ்யாண்யுஷ்ணாநி பாசநம் ||௯||

View original

शणमूलकशिग्रूणां फलानि तिलसर्षपाः | सक्तवः किण्वमतसी द्रव्याण्युष्णानि पाचनम् ||९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (10) · Śloka 10

சிரபில்வோऽக்நிகோ தந்தீ சித்ரகோ ஹயமாரகஃ | கபோதகங்ககத்ராணாஂ புரீஷாணி ச தாரணம் | க்ஷாரத்ரவ்யாணி வா யாநி க்ஷாரோ வா தாரணஂ பரம் ||௧௦||

View original

चिरबिल्वोऽग्निको दन्ती चित्रको हयमारकः | कपोतकङ्कगृध्राणां पुरीषाणि च दारणम् | क्षारद्रव्याणि वा यानि क्षारो वा दारणं परम् ||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (11) · Śloka 11

த்ரவ்யாணாஂ பிச்சிலாநாஂ து த்வங்மூலாநி ப்ரபீடநம் | யவகோதூமமாஷாணாஂ சூர்ணாநி ச ஸமாஸதஃ ||௧௧||

View original

द्रव्याणां पिच्छिलानां तु त्वङ्मूलानि प्रपीडनम् | यवगोधूममाषाणां चूर्णानि च समासतः ||११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (12) · Śloka 12

ஶாங்கிந்யங்கோடஸுமநஃகரவீரஸுவர்சலாஃ | ஶோதநாநி கஷாயாணி வர்கஶ்சாரக்வதாதிகஃ ||௧௨||

View original

शाङ्खिन्यङ्कोठसुमनःकरवीरसुवर्चलाः | शोधनानि कषायाणि वर्गश्चारग्वधादिकः ||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (13-14) · Śloka 15

அஜகந்தாऽஜஶங்கீ ச கவாக்ஷீ லாங்கலாஹ்வயா | பூதீகஶ்சித்ரகஃ பாடா விடங்கைலாஹரேணவஃ ||௧௩|| கடுத்ரிகஂ யவக்ஷாரோ லவணாநி மநஃஶிலா | காஸீஸஂ த்ரிவதா தந்தீ ஹரிதாலஂ ஸுராஷ்ட்ரஜா ||௧௪|| ஸஂஶோதநீநாஂ வர்தீநாஂ த்ரவ்யாண்யேதாநி நிர்திஶேத் |௧௫|

View original

अजगन्धाऽजशृङ्गी च गवाक्षी लाङ्गलाह्वया | पूतीकश्चित्रकः पाठा विडङ्गैलाहरेणवः ||१३|| कटुत्रिकं यवक्षारो लवणानि मनःशिला | कासीसं त्रिवृता दन्ती हरितालं सुराष्ट्रजा ||१४|| संशोधनीनां वर्तीनां द्रव्याण्येतानि निर्दिशेत् |१५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (15) · Śloka 15

ஏதைரேவௌஷதைஃ குர்யாத்கல்காநபி ச ஶோதநாந் ||௧௫||

View original

एतैरेवौषधैः कुर्यात्कल्कानपि च शोधनान् ||१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (16) · Śloka 17

அர்கோத்தமாஂ ஸ்நுஹீக்ஷீரஂ பிஷ்ட்வா க்ஷாரோத்தமாநி ச | ஜாதீமூலஂ ஹரித்ரே த்வே காஸீஸஂ கடுரோஹிணீம் ||௧௬|| பூர்வோத்திஷ்டாநி சாந்யாநி குர்யாத் ஸஂஶோதநஂ கதம் |௧௭|

View original

अर्कोत्तमां स्नुहीक्षीरं पिष्ट्वा क्षारोत्तमानि च | जातीमूलं हरिद्रे द्वे कासीसं कटुरोहिणीम् ||१६|| पूर्वोद्दिष्टानि चान्यानि कुर्यात् संशोधनं घृतम् |१७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (17-18) · Śloka 18

மயூரகோ ராஜவக்ஷோ நிம்பஃ கோஶாதகீ திலாஃ ||௧௭|| பஹதீ கண்டகாரீ ச ஹரிதாலஂ மநஃஶிலா | ஶோதநாநி ச யோஜ்யாநி தைலே த்ரவ்யாணி ஶோதநே ||௧௮||

View original

मयूरको राजवृक्षो निम्बः कोशातकी तिलाः ||१७|| बृहती कण्टकारी च हरितालं मनःशिला | शोधनानि च योज्यानि तैले द्रव्याणि शोधने ||१८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (19) · Śloka 19

காஸீஸே ஸைந்தவே கிண்வே வசாயாஂ ரஜநீத்வயே | ஶோதநாங்கேஷு சாந்யேஷு சூர்ணஂ குர்வீத ஶோதநம் ||௧௯||

View original

कासीसे सैन्धवे किण्वे वचायां रजनीद्वये | शोधनाङ्गेषु चान्येषु चूर्णं कुर्वीत शोधनम् ||१९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (20) · Śloka 20

ஸாலஸாராதிஸாரேஷு படோலத்ரிபலாஸு ச | ரஸக்ரியா விதாதவ்யா ஶோதநீ ஶோதநேஷு ச ||௨௦||

View original

सालसारादिसारेषु पटोलत्रिफलासु च | रसक्रिया विधातव्या शोधनी शोधनेषु च ||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (21) · Śloka 21

ஶ்ரீவேஷ்டகே ஸர்ஜரஸே ஸரலே தேவதாருணி | ஸாரேஷ்வபி ச குர்வீத மதிமாந் வ்ரணதூபநம் ||௨௧||

View original

श्रीवेष्टके सर्जरसे सरले देवदारुणि | सारेष्वपि च कुर्वीत मतिमान् व्रणधूपनम् ||२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (22-23) · Śloka 23

கஷாயாணாமநுஷ்ணாநாஂ வக்ஷாணாஂ த்வக்ஷு ஸாதிதஃ | ஶதஃ ஶீதகஷாயோ வா ரோபணார்தஂ ப்ரஶஸ்யதே ||௨௨|| ஸோமாமதாஶ்வகந்தாஸு காகோல்யாதௌ கணே ததா | க்ஷீரிப்ரரோஹேஷ்வபி ச வர்தயோ ரோபணாஃ ஸ்மதாஃ ||௨௩||

View original

कषायाणामनुष्णानां वृक्षाणां त्वक्षु साधितः | शृतः शीतकषायो वा रोपणार्थं प्रशस्यते ||२२|| सोमामृताश्वगन्धासु काकोल्यादौ गणे तथा | क्षीरिप्ररोहेष्वपि च वर्तयो रोपणाः स्मृताः ||२३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (24) · Śloka 24

ஸமங்கா ஸோமஸரலா ஸோமவல்கஃ ஸசந்தநஃ | காகோல்யாதிஶ்ச கல்கஃ ஸ்யாத் ப்ரஶஸ்தோ வ்ரணரோபணே ||௨௪||

View original

समङ्गा सोमसरला सोमवल्कः सचन्दनः | काकोल्यादिश्च कल्कः स्यात् प्रशस्तो व्रणरोपणे ||२४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 (25) · Śloka 25

பதக்பர்ண்யாத்மகுப்தா ச ஹரித்ரே மாலதீ ஸிதா | காகோல்யாதிஶ்ச யோஜ்யஃ ஸ்யாத்பிஷஜா ரோபணே கதே ||௨௫||

View original

पृथक्पर्ण्यात्मगुप्ता च हरिद्रे मालती सिता | काकोल्यादिश्च योज्यः स्याद्भिषजा रोपणे घृते ||२५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 18 (26) · Śloka 26

காலாநுஸார்யாகுருணீ ஹரித்ரே தேவதாரு ச | ப்ரியங்கவஶ்ச ரோத்ரஂ ச தைலே யோஜ்யாநி ரோபணே ||௨௬||

View original

कालानुसार्यागुरुणी हरिद्रे देवदारु च | प्रियङ्गवश्च रोध्रं च तैले योज्यानि रोपणे ||२६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 19 (27-28) · Śloka 28

கங்குகா த்ரிபலா ரோத்ரஂ காஸீஸஂ ஶ்ரவணாஹ்வயா | தவாஶ்வகர்ணயோஸ்த்வக் ச ரோபணஂ சூர்ணமிஷ்யதே ||௨௭|| ப்ரியங்குகா ஸர்ஜரஸஃ புஷ்பகாஸீஸமேவ ச | த்வக்சூர்ணஂ தவஜஂ சைவ ரோபணார்தஂ ப்ரஶஸ்யதே ||௨௮||

View original

कङ्गुका त्रिफला रोध्रं कासीसं श्रवणाह्वया | धवाश्वकर्णयोस्त्वक् च रोपणं चूर्णमिष्यते ||२७|| प्रियङ्गुका सर्जरसः पुष्पकासीसमेव च | त्वक्चूर्णं धवजं चैव रोपणार्थं प्रशस्यते ||२८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 20 (29) · Śloka 29

த்வக்ஷு ந்யக்ரோதவர்கஸ்ய த்ரிபலாயாஸ்ததைவ ச | ரஸக்ரியாஂ ரோபணார்தே விததீத யதாக்ரமம் ||௨௯||

View original

त्वक्षु न्यग्रोधवर्गस्य त्रिफलायास्तथैव च | रसक्रियां रोपणार्थे विदधीत यथाक्रमम् ||२९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 21 (30) · Śloka 30

அபாமார்கோऽஶ்வகந்தா ச தாலபத்ரீ ஸுவர்சலா | உத்ஸாதநே ப்ரஶஸ்யந்தே காகோல்யாதிஶ்ச யோ கணஃ ||௩௦||

View original

अपामार्गोऽश्वगन्धा च तालपत्री सुवर्चला | उत्सादने प्रशस्यन्ते काकोल्यादिश्च यो गणः ||३०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 22 (31-32) · Śloka 32

காஸீஸஂ ஸைந்தவஂ கிண்வஂ குருவிந்தோ மநஃஶிலா | குக்குடாண்டகபாலாநி ஸுமநோமுகுலாநி ச ||௩௧|| பலே ஶைரீஷகாரஞ்ஜே தாதுசூர்ணாநி யாநி ச | வ்ரணேஷூத்ஸந்நமாஂஸேஷு ப்ரஶஸ்தாந்யவஸாதநே ||௩௨||

View original

कासीसं सैन्धवं किण्वं कुरुविन्दो मनःशिला | कुक्कुटाण्डकपालानि सुमनोमुकुलानि च ||३१|| फले शैरीषकारञ्जे धातुचूर्णानि यानि च | व्रणेषूत्सन्नमांसेषु प्रशस्तान्यवसादने ||३२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 23 (33) · Śloka 33

ஸமஸ்தஂ வர்கமர்தஂ வா யதாலாபமதாபி வா | ப்ரயுஞ்ஜீத பிஷக் ப்ராஜ்ஞோ யதோத்திஷ்டேஷு கர்மஸு ||௩௩||

View original

समस्तं वर्गमर्धं वा यथालाभमथापि वा | प्रयुञ्जीत भिषक् प्राज्ञो यथोद्दिष्टेषु कर्मसु ||३३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 37

இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே மிஶ்ரகாத்யாயோ நாம ஸப்தத்ரிஂஶத்தமோऽத்யாயஃ ||௩௭||

View original

इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने मिश्रकाध्यायो नाम सप्तत्रिंशत्तमोऽध्यायः ||३७||

🔊 Audio coming soon

37. miśrakādhyāyaḥ — Sushruta Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi