Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤਃ ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਵਿਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧||
ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
View original
अथातः पञ्चेन्द्रियार्थविप्रतिपत्तिमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१||
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਾਦੀਨਿ, ਤੇਸਾਮਰ੍ਥਾਃ ਸ਼ਬ੍ਦਾਦਯਃ, ਅਰ੍ਥਾਨਾਂ ਸ਼ਬ੍ਦਾਦੀਨਾਂ ਵਿਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਰ੍ਵਿਪਰੀਤਾਵਬੋਧੋ ਹੀਨਾਤਿਯੋਗੇਨੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਪਞ੍ਚਗ੍ਰਹਣਂ ਕਰ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਮੁਭਯਾਤ੍ਮਕਸ੍ਯ ਮਨਸਸ਼੍ਚ ਨਿਸੇਧਾਰ੍ਥਂ; ਕਰ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਸ਼ਰੀਰਗ੍ਰਹਣੇਨੈਵ ਗ੍ਰਹਣਾਤ੍; ਮਨਸਸ੍ਤ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗ੍ਰਹਣੇਨੈਵ ਗ੍ਰਹਣਂ, ਮਨੋਵ੍ਯਤਿਰੇਕੇਣੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਵਿਸਯਗ੍ਰਹਣਾਭਾਵਾਤ੍||੧-੨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਸ਼ਰੀਰਸ਼ੀਲਯੋਰ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕਤੇਰ੍ਵਿਕਤਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ |
ਤਤ੍ਤ੍ਵਰਿਸ੍ਟਂ ਸਮਾਸੇਨ, ਵ੍ਯਾਸਤਸ੍ਤੁ ਨਿਬੋਧ ਮੇ ||੩||
View original
शरीरशीलयोर्यस्य प्रकृतेर्विकृतिर्भवेत् |
तत्त्वरिष्टं समासेन, व्यासतस्तु निबोध मे ||३||
ਪ੍ਰਾਗਧ੍ਯਾਯੇ ਦੂਤਾਦਿਜ੍ਞੇਯਬਾਹ੍ਯਾਰਿਸ੍ਟਂ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦ੍ਯਾਸ੍ਮਿਨ੍ਨਧ੍ਯਾਯੇ ਆਭ੍ਯਨ੍ਤਰਮਰਿਸ੍ਟਮਾਸ਼੍ਰਯਭੇਦੇਨ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਸਙ੍ਕ੍ਸੇਪੇਣ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਸ਼ਰੀਰਸ਼ੀਲਯੋਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ਰੀਰਂ ਪਾਞ੍ਚਭੌਤਿਕਂ ਪ੍ਰਾਣਿਕਾਯਃ, ਸ਼ੀਲਂ ਮਾਨਸੋ ਭਾਵਃ, ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ `ਸ਼ੀਲਂ ਸਮਾਧਾਨਯੁਕ੍ਤਂ ਮਨਃ' ਇਤ੍ਯਾਚਕ੍ਸਤੇ; ਪ੍ਰਕਤਿਃ ਸ੍ਵਾਭਾਵਿਕਃ ਪ੍ਰਾਣਿਨੋ ਨਿਜੋ ਧਰ੍ਮਃ; ਏਤੇਸਾਂ ਸ਼ਰੀਰਸ਼ੀਲਪ੍ਰਕਤੀਨਾਂ ਤ੍ਰਯਾਣਾਂ ਭਾਵਾਨਾਂ ਵਿਕਤਿਰ੍ਵੈਪਰੀਤ੍ਯਂ ਯਦ੍ਭਵੇਤ੍ਤਦਰਿਸ੍ਟਂ ਮਰਣਲਕ੍ਸਣਂ ਭਵਤਿ| ਸਮਾਸੇਨ ਸਙ੍ਕ੍ਸੇਪੇਣ| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ `ਸ਼ਰੀਰਸ਼ੀਲਯੋਰ੍ਦ੍ਵਯੋਰ੍ਯਾ ਪ੍ਰਕਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਯਾ ਵਿਕਤਿਸ੍ਤਦਰਿਸ੍ਟਂ ਮਰਣਲਕ੍ਸਣਂ ਭਵਤਿ' ਇਤ੍ਯਾਚਕ੍ਸਤੇ| ਪ੍ਰਕਤੇਃ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵਾਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਿਚਾਰਃ ਕ੍ਰਿਯਤੇ, ਸਾ ਹਿ ਪ੍ਰਕਤਿਰ੍ਜਾਤ੍ਯਾਦੀਨ੍ ਸਡੁਪਾਧੀਨਪੇਕ੍ਸਤੇ| ਤਦੁਕ੍ਤਂ ਚਰਕੇ- “ਪ੍ਰਕਤਿਰ੍ਹਿ ਜਾਤਿਪ੍ਰਸਕ੍ਤਾ ਚ ਕੁਲਪ੍ਰਸਕ੍ਤਾ ਚ ਦੇਸ਼ਾਨੁਪਾਤਿਨੀ ਚ ਕਾਲਾਨੁਪਾਤਿਨੀ ਚ ਵਯੋਨੁਪਾਤਿਨੀ ਚ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨਿਯਤਾ ਚ”- (ਚ. ਇ. ਅ. ੧) ਇਤਿ| ਸਰ੍ਵਭੇਦੇਸੁ ਚਕਾਰਕਰਣਮਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸਮਾਵੇਸ਼ਾਰ੍ਥਂ; ਤਤ੍ਰ ਜਾਤਿਪ੍ਰਸਕ੍ਤਾ ਨਾਮ ਤਾਸੁ ਤਾਸੁ ਮਨੁਸ੍ਯਾਦਿਜਾਤਿਸੁ ਤੇ ਤੇ ਕਰਚਰਣਾਦਯਃ ਸ੍ਵਭਾਵਵਿਸ਼ੇਸਾਃ; ਵਚਨੇਸੁ ਚ ਨਾਨਾਵਿਵਿਧਾ ਏਵ ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਵ੍ਯਕ੍ਤਾਦਯੋ ਧਰ੍ਮਾਃ, ਮਨਸਿ ਚ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਮੈਥੁਨਾਹਾਰਪ੍ਰਭਤਯੋਪਿ ਭਾਵਾਃ; ਕੁਲਪ੍ਰਸਕ੍ਤਾ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਜਕੁਲੇ ਤਪਃਪ੍ਰਿਯਤਾਦਯਃ, ਕ੍ਸਤ੍ਰਿਯਕੁਲੇ ਸਮਰਪ੍ਰਿਯਤਾਦਯੋ ਧਰ੍ਮਵਿਸ਼ੇਸਾ ਭਵਨ੍ਤਿ; ਦੇਸ਼ਾਨੁਪਾਤਿਨੀ ਨਾਮ ਲਾਟਕਰ੍ਣਾਟਾਦੀਨਾਂ ਕਾਯੇ ਵਾਚਿ ਮਨਸਿ ਚ ਤੇ ਤੇ ਸ੍ਵਭਾਵਵਿਸ਼ੇਸਾ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਭਵਨ੍ਤਿ; ਕਾਲਾਨੁਪਾਤਿਨੀ ਨਾਮ ਦੇਹਾਦਿਸੁ ਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਾਦ੍ਯਾਦਾਨਾਦ੍ਯਪੇਕ੍ਸਂ, ਗਦੇਸੁ ਚ ਦੋਸਮਲਾਦ੍ਯਪੇਕ੍ਸਿਣੀ; ਵਯੋਨੁਪਾਤਿਨੀ ਨਾਮ ਬਾਲ੍ਯਾਦ੍ਯਵਸ੍ਥਾਸੁ ਬਾਲਾਦੌ ਸੌਕੁਮਾਰ੍ਯਾਦਯੋ ਧਰ੍ਮਾਃ; ਏਤੇਸੁ ਤ੍ਰਿਸ੍ਵਨੁਪਾਤਿਸ਼ਬ੍ਦਪ੍ਰਯੋਗਾਤ੍ ਸਞ੍ਚਾਰਿਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਭਾਵਗੁਣਾਨਾਮਿਸ੍ਟਂ; ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨਿਯਤੇਤਿ ਆਤ੍ਮਨ੍ਯਾਤ੍ਮਨਿ ਨਿਯਤਾ ਪ੍ਰਤਿਪੁਰੁਸਨਿਯਤੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤੇ ਪੁਨਃ ਕਾਯੇ ਵਾਚਿ ਮਨਸਿ ਚ ਸ੍ਵਭਾਵਵਿਸ਼ੇਸਾਃ ਪ੍ਰਤਿਪੁਰੁਸਭੇਦਭਿਨ੍ਨਾ ਦਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ; ਏਵਂ ਤਾਵਤ੍ ਸੋਢਾ ਪ੍ਰਕਤਿਰ੍ਭਵਤ੍ਯੇਵ| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ “ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਪਿ ਭਵੇਤ੍ ਪ੍ਰਾਯੋ ਦੇਹੇ ਲਕ੍ਸਣਹੈਤੁਕੀ| ਉਤ੍ਤਮਾਧਮਮਧ੍ਯਾਯੁਰ੍ਲਿਙ੍ਗਾਨਾਂ ਕਾਰਣਂ ਹਿ ਸਾ”- ਇਤਿ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਪ੍ਰਕਤਿਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਰਜਸ੍ਤਮੋਮਯੀਂ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਮਯੀਂ ਵਾ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਤਸ੍ਯਾ ਵਿਕਤਿਰ੍ਵੈਪਰੀਤ੍ਯਮਨ੍ਯਥਾਭਾਵਃ||੩||
Adhikarana 3 (4-6) · Śloka 6
ਸ਼ਣੋਤਿ ਵਿਵਿਧਾਞ੍ ਸ਼ਬ੍ਦਾਨ੍ ਯੋ ਦਿਵ੍ਯਾਨਾਮਭਾਵਤਃ |
ਸਮੁਦ੍ਰਪੁਰਮੇਘਾਨਾਮਸਮ੍ਪਤ੍ਤੌ ਚ ਨਿਃਸ੍ਵਨਾਨ੍ ||੪||
ਤਾਨ੍ ਸ੍ਵਨਾਨ੍ਨਾਵਗਹ੍ਣਾਤਿ ਮਨ੍ਯਤੇ ਚਾਨ੍ਯਸ਼ਬ੍ਦਵਤ੍ |
ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਰਣ੍ਯਸ੍ਵਨਾਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਿਪਰੀਤਾਞ੍ ਸ਼ਣੋਤਿ ਚ ||੫||
ਦ੍ਵਿਸਚ੍ਛਬ੍ਦੇਸੁ ਰਮਤੇ ਸੁਹਚ੍ਛਬ੍ਦੇਸੁ ਕੁਪ੍ਯਤਿ |
ਨ ਸ਼ਣੋਤਿ ਚ ਯੋਕਸ੍ਮਾਤ੍ਤਂ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤਿ ਗਤਾਯੁਸਮ੍ ||੬||
View original
शृणोति विविधाञ् शब्दान् यो दिव्यानामभावतः |
समुद्रपुरमेघानामसम्पत्तौ च निःस्वनान् ||४||
तान् स्वनान्नावगृह्णाति मन्यते चान्यशब्दवत् |
ग्राम्यारण्यस्वनांश्चापि विपरीताञ् शृणोति च ||५||
द्विषच्छब्देषु रमते सुहृच्छब्देषु कुप्यति |
न शृणोति च योऽकस्मात्तं ब्रुवन्ति गतायुषम् ||६||
ਆਤੁਰਗਤਗ੍ਰਾਹ੍ਯਵਿਰੁਦ੍ਧਸ਼ਬ੍ਦਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਸ਼ਣੋਤੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਬਹੁਪ੍ਰਕਾਰਾਨ੍ ਸਞ੍ਜਲ੍ਪਪਾਠਗੀਤਵਾਦ੍ਯਾਦੀਨ੍| ਦਿਵ੍ਯਾਨਾਂ ਸਿਦ੍ਧਕਿਨ੍ਨਰਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਦੀਨਾਮ੍| ਸਮੁਦ੍ਰਪੁਰਮੇਘਾਨਾਮਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸਮੁਦ੍ਰਾਦਿਭਿਃ ਸਹ ਨਿਃਸ੍ਵਨਸ਼ਬ੍ਦਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ| ਏਤੇਨ ਸਮੁਦ੍ਰਾਦੀਨਾਮਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾਵਭਾਵੇਪਿ ਤੇਸਾਂ ਸ਼ਬ੍ਦਾਞ੍ਛਣੋਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਪੁਰਸ੍ਵਨਃ ਪੁਰਵਾਸਿਪ੍ਰਾਣਿਸ਼ਬ੍ਦਃ; ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਪੁਰਸ੍ਥਾਨੇ `ਤੂਰ੍ਯ' ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ; ਅਪਰੇ `ਵਾਤ' ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਤਾਨ੍ ਸ੍ਵਨਾਨਿਤ੍ਯਾਦਿ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨੇਸੁ ਵਾ ਸਮੁਦ੍ਰਾਦਿਸ੍ਵਨੇਸੁ ਤਾਨ੍ਨ ਗਹ੍ਣਾਤਿ, ਵਾਨ੍ਯਸ਼ਬ੍ਦਵਨ੍ਮਨ੍ਯਤੇ| ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਸ੍ਵਨਾਨ੍ ਗ੍ਰਾਮਵਾਸਿਪ੍ਰਾਣਿਸ਼ਬ੍ਦਾਨ੍, ਆਰਣ੍ਯਾਨ੍ ਅਰਣ੍ਯਵਾਸਿਪ੍ਰਾਣਿਧ੍ਵਨੀਨ੍; ਵਿਪਰੀਤਾਨਿਤਿ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਨਾਰਣ੍ਯਾਨਿਵ ਸ਼ਣੋਤਿ, ਆਰਣ੍ਯਾਨ੍ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਨਿਵ ਸ਼ਣੋਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਦ੍ਵਿਸਚ੍ਛਬ੍ਦੇਸੁ ਸ਼ਤ੍ਰੁਸ਼ਬ੍ਦੇਸੁ| ਸੁਹਨ੍ਮਿਤ੍ਰਾਦਿਃ| ਅਕਸ੍ਮਾਚ੍ਛ੍ਰਵਣਰੋਗਂ ਵਿਨਾ||੪-੬||
Adhikarana 4 (7-8) · Śloka 8
ਯਸ੍ਤੂਸ੍ਣਮਿਵ ਗਹ੍ਣਾਤਿ ਸ਼ੀਤਮੁਸ੍ਣਂ ਚ ਸ਼ੀਤਵਤ੍ |
ਸਞ੍ਜਾਤਸ਼ੀਤਪਿਡਕੋ ਯਸ਼੍ਚ ਦਾਹੇਨ ਪੀਡ੍ਯਤੇ ||੭||
ਉਸ੍ਣਗਾਤ੍ਰੋਤਿਮਾਤ੍ਰਂ ਚ ਯਃ ਸ਼ੀਤੇਨ ਪ੍ਰਵੇਪਤੇ |
ਪ੍ਰਹਾਰਾਨ੍ਨਾਭਿਜਾਨਾਤਿ ਯੋਙ੍ਗਚ੍ਛੇਦਮਥਾਪਿ ਵਾ ||੮||
View original
यस्तूष्णमिव गृह्णाति शीतमुष्णं च शीतवत् |
सञ्जातशीतपिडको यश्च दाहेन पीड्यते ||७||
उष्णगात्रोऽतिमात्रं च यः शीतेन प्रवेपते |
प्रहारान्नाभिजानाति योऽङ्गच्छेदमथापि वा ||८||
ਆਤੁਰਗਤਗ੍ਰਾਹ੍ਯਵਿਰੁਦ੍ਧਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਯਸ੍ਤੂਸ੍ਣਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਤ੍ਰ ਸ਼ੀਤਪੀਡਕਾ ਹਿ ਕਫਕਤਾਃ, ਤਾਸਾਂ ਜਾਡ੍ਯਾਦਯੋ ਵੇਦਨਾਵਿਸ਼ੇਸਾਃ ਪ੍ਰਾਕਤਾਃ, ਦਾਹਸ੍ਤੁ ਵੈਕਤ ਇਤਿ| ਪ੍ਰਹਾਰੋ ਲਗੁਡਾਦਿਕਤਃ| ਅਙ੍ਗਚ੍ਛੇਦਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿਕਤਃ||੭-੮||
Adhikarana 5 (9) · Śloka 9
ਪਾਂਸ਼ੁਨੇਵਾਵਕੀਰ੍ਣਾਨਿ ਯਸ਼੍ਚ ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਮਨ੍ਯਤੇ |
ਵਰ੍ਣਾਨ੍ਯਤਾ ਵਾ ਰਾਜ੍ਯੋ ਵਾ ਯਸ੍ਯ ਗਾਤ੍ਰੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਹਿ ||੯||
View original
पांशुनेवावकीर्णानि यश्च गात्राणि मन्यते |
वर्णान्यता वा राज्यो वा यस्य गात्रे भवन्ति हि ||९||
ਆਤੁਰਗਤਗ੍ਰਾਹ੍ਯਵਿਰੁਦ੍ਧਰੂਪਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਪਾਂਸ਼ੁਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਾਂਸ਼ੁਰ੍ਧੂਲਿਃ, ਅਵਕੀਰ੍ਣਾਨਿ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਾਨਿ| ਰਾਜ੍ਯੋ ਲੇਖਾ ਨੀਲਲੋਹਿਤਾਦਯਃ||੯||
Adhikarana 6 (10) · Śloka 10
ਸ੍ਨਾਤਾਨੁਲਿਪ੍ਤਂ ਯਂ ਚਾਪਿ ਭਜਨ੍ਤੇ ਨੀਲਮਕ੍ਸਿਕਾਃ |੧੦|
View original
स्नातानुलिप्तं यं चापि भजन्ते नीलमक्षिकाः |१०|
ਆਤੁਰਗਤਾਮੇਵ ਵਿਰੁਦ੍ਧਰਸਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਸ੍ਨਾਤੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ੍ਨਾਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਦਨੁਲਿਪ੍ਤ ਇਤ੍ਥਮ੍ਭੂਤਮਪਿ ਸੁਗਨ੍ਧਿਕਾਯਂ ਬਹਿਰ੍ਮਲਵਰ੍ਜਿਤਂ ਯਦਾ ਨੀਲਮਕ੍ਸਿਕਾਃ ਸ਼੍ਰਯਨ੍ਤੇ ਤਦਾਸੌ ਕਾਲਪਕ੍ਵਤ੍ਵਾਦਤਿਮਧੁਰੀਭੂਤਸ਼ਰੀਰਃ, ਯੇਨ ਨਿਰ੍ਮਲਸ਼ਰੀਰੋਪਿ ਮਕ੍ਸਿਕਾਭਿਃ ਕਾਮ੍ਯਤ ਇਤਿ| ਸ੍ਨਾਤਾਨੁਲਿਪ੍ਤਮਿਤ੍ਯੇਤਦਰਿਸ੍ਟਂ ਵਰ੍ਸਾਵਧਿ|੧੦|-
Adhikarana 7 (10) · Śloka 10
ਸੁਗਨ੍ਧਿਰ੍ਵਾਤਿ ਯੋਕਸ੍ਮਾਤ੍ਤਂ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤਿ ਗਤਾਯੁਸਮ੍ ||੧੦||
View original
सुगन्धिर्वाऽति योऽकस्मात्तं ब्रुवन्ति गतायुषम् ||१०||
ਆਤੁਰਗਤਗ੍ਰਾਹ੍ਯਵਿਰੁਦ੍ਧਗਨ੍ਧਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਸੁਗਨ੍ਧਿਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਤਿ ਸੁਗਨ੍ਧਿਰ੍ਵਾਕਸ੍ਮਾਤ੍ `ਸੁਗਨ੍ਧਿਪ੍ਰਯੋਗਂ ਵਿਨਾ ਭਵਤਿ' ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ, ਇਦਮਪਿ ਵਾਰ੍ਸਿਕਮਰਿਸ੍ਟਮ੍||੧੦||
Adhikarana 8 (11-12) · Śloka 12
ਵਿਪਰੀਤੇਨ ਗਹ੍ਣਾਤਿ ਰਸਾਨ੍ ਯਸ਼੍ਚੋਪਯੋਜਿਤਾਨ੍ |
ਉਪਯੁਕ੍ਤਾਃ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਯਸ੍ਯ ਰਸਾ ਦੋਸਾਭਿਵਦ੍ਧਯੇ ||੧੧||
ਯਸ੍ਯ ਦੋਸਾਗ੍ਨਿਸਾਮ੍ਯਂ ਚ ਕੁਰ੍ਯੁਰ੍ਮਿਥ੍ਯੋਪਯੋਜਿਤਾਃ |
ਯੋ ਵਾ ਰਸਾਨ੍ਨ ਸਂਵੇਤ੍ਤਿ ਗਤਾਸੁਂ ਤਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸਤੇ ||੧੨||
View original
विपरीतेन गृह्णाति रसान् यश्चोपयोजितान् |
उपयुक्ताः क्रमाद्यस्य रसा दोषाभिवृद्धये ||११||
यस्य दोषाग्निसाम्यं च कुर्युर्मिथ्योपयोजिताः |
यो वा रसान्न संवेत्ति गतासुं तं प्रचक्षते ||१२||
ਆਤੁਰਗਤਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਵਿਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼੍ਯਾਤੁਰਗ੍ਰਾਹ੍ਯਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਵਿਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਾਭਿਪ੍ਰਾਯਃ, ਤਤ੍ਰ ਰਸਸ੍ਯ ਦੇਹਮੂਲਤ੍ਵੇਨ ਪ੍ਰਧਾਨਤ੍ਵਾਤ੍ਤਸ੍ਯੈਵ ਵਿਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਵਿਪਰੀਤੇਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਿਪਰੀਤੇਨੇਤਿ ਮਧੁਰੋਮ੍ਲਃ, ਅਮ੍ਲੋ ਮਧੁਰ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਉਪਯੁਕ੍ਤਾਃ ਕ੍ਰਮਾਦਿਤਿ ‘ਪੂਰ੍ਵਂ ਮਧੁਰਮਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਕ੍ਰਮਃ| ਗਤਾਸੁਂ ਗਤਪ੍ਰਾਣਮ੍| ਏਤਦਰਿਸ੍ਟਂ ਮਾਸਿਕਮ੍||੧੧-੧੨||
Adhikarana 9 (13) · Śloka 14
ਸੁਗਨ੍ਧਂ ਵੇਤ੍ਤਿ ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਂ ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਸ੍ਯ ਸੁਗਨ੍ਧਿਤਾਮ੍ |
ਗਹ੍ਣੀਤੇ ਵਾਨ੍ਯਥਾ ਗਨ੍ਧਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਦੀਪੇ ਚ ਨੀਰੁਜਃ ||੧੩||
ਯੋ ਵਾ ਗਨ੍ਧਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਗਤਾਸੁਂ ਤਂ ਵਿਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ੇਤ੍ |੧੪|
View original
सुगन्धं वेत्ति दुर्गन्धं दुर्गन्धस्य सुगन्धिताम् |
गृह्णीते वाऽन्यथा गन्धं शान्ते दीपे च नीरुजः ||१३||
यो वा गन्धं न जानाति गतासुं तं विनिर्दिशेत् |१४|
ਗਨ੍ਧਗ੍ਰਹਣਮਧਿਕਤ੍ਯਾਹ- ਸੁਗਨ੍ਧਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਦੀਪੇ ਨਿਰ੍ਵਾਣੇ ਪ੍ਰਦੀਪੇ, ਯੋ ਗਨ੍ਧਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ| ਨੀਰੁਜੋ ਨੀਰੋਗਃ ਪੀਨਸਾਦਿਰੋਗਵਰ੍ਜਿਤਃ||੧੩||-
Adhikarana 10 (14) · Śloka 15
ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਾਨ੍ਯੁਸ੍ਣਹਿਮਾਦੀਨਿ ਕਾਲਾਵਸ੍ਥਾ ਦਿਸ਼ਸ੍ਤਥਾ ||੧੪||
ਵਿਪਰੀਤੇਨ ਗਹ੍ਣਾਤਿ ਭਾਵਾਨਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਯੋ ਨਰਃ |੧੫|
View original
द्वन्द्वान्युष्णहिमादीनि कालावस्था दिशस्तथा ||१४||
विपरीतेन गृह्णाति भावानन्यांश्च यो नरः |१५|
ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਗ੍ਰਹਣਮਧਿਕਤ੍ਯਾਹ- ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਾਨੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਾਨਿ ਕਸ੍ਟਕਰਾਣਿ; ਆਦਿਗ੍ਰਹਣਾਤ੍ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾਣਿ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਦਿਵੀਰ੍ਯਾਣਿ| ਕਾਲਾਵਸ੍ਥਾ ਪ੍ਰਵਾਤਨਿਰ੍ਵਾਤਵਰ੍ਸਾਦ੍ਯਾਃ| ਦਿਸ਼ ਇਤਿ ਪੂਰ੍ਵਾਦਿਕਾਃ| ਅਨੇਨ ਮਾਨਸਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ ਉਕ੍ਤਃ| ਦ੍ਵਿਵਿਧੋ ਹਿ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਃ- ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗ੍ਰਾਹ੍ਯਃ, ਮਾਨਸਸ਼੍ਚ| ਤਥਾ ਚ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰਮ੍- “ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੋ ਮਾਨਸ ਏਵ ਚ” (ਚ. ਸ਼ਾ. ੧) ਇਤਿ| ਅਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਭਾਵਾਨ੍ ਦ੍ਰਵ੍ਯਗੁਣਕਰ੍ਮਾਣਿ, ਵਿਪਰੀਤੇਨ ਗਹ੍ਣਾਤਿ| ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਾਨ੍ਯੁਸ੍ਣਹਿਮਾਦੀਨ੍ਯੇਤਦਰਿਸ੍ਟਮੇਕਮਾਸਿਕਮਿਤਿ; ਦਿਸ਼ੋ ਵੈਪਰੀਤ੍ਯੇਨ ਗਹ੍ਣਾਤ੍ਯੇਤਦਰਿਸ੍ਟਂ ਤ੍ਰਿਮਾਸਿਕਮ੍||੧੪||
Adhikarana 11 (15-23) · Śloka 23
ਦਿਵਾ ਜ੍ਯੋਤੀਂਸਿ ਯਸ਼੍ਚਾਪਿ ਜ੍ਵਲਿਤਾਨੀਵ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ||੧੫||
ਰਾਤ੍ਰੌ ਸੂਰ੍ਯਂ ਜ੍ਵਲਨ੍ਤਂ ਵਾ ਦਿਵਾ ਵਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਵਰ੍ਚਸਮ੍ |
ਅਮੇਘੋਪਪ੍ਲਵੇ ਯਸ਼੍ਚ ਸ਼ਕ੍ਰਚਾਪਤਡਿਦ੍ਗੁਣਾਨ੍ ||੧੬||
ਤਡਿਤ੍ਤ੍ਵਤੋਸਿਤਾਨ੍ ਯੋ ਵਾ ਨਿਰ੍ਮਲੇ ਗਗਨੇ ਘਨਾਨ੍ |
ਵਿਮਾਨਯਾਨਪ੍ਰਾਸਾਦੈਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਙ੍ਕੁਲਮਮ੍ਬਰਮ੍ ||੧੭||
ਯਸ਼੍ਚਾਨਿਲਂ ਮੂਰ੍ਤਿਮਨ੍ਤਮਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸਂ ਚ ਪਸ਼੍ਯਤਿ |
ਧੂਮਨੀਹਾਰਵਾਸੋਭਿਰਾਵਤਾਮਿਵ ਮੇਦਿਨੀਮ੍ ||੧੮||
ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਮਿਵ ਲੋਕਂ ਚ ਯੋ ਵਾ ਪ੍ਲੁਤਮਿਵਾਮ੍ਭਸਾ |
ਭੂਮਿਮਸ੍ਟਾਪਦਾਕਾਰਾਂ ਲੇਖਾਭਿਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ||੧੯||
ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸਨਕ੍ਸਤ੍ਰਾਂ ਯਸ਼੍ਚ ਦੇਵੀਮਰੁਨ੍ਧਤੀਮ੍ |
ਧ੍ਰੁਵਮਾਕਾਸ਼ਗਙ੍ਗਾਂ ਵਾ ਤਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਗਤਾਯੁਸਮ੍ ||੨੦||
ਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾਦਰ੍ਸ਼ੋਸ੍ਣਤੋਯੇਸੁ ਛਾਯਾਂ ਯਸ਼੍ਚ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ |
ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯੇਕਾਙ੍ਗਹੀਨਾਂ ਵਾ ਵਿਕਤਾਂ ਵਾਨ੍ਯਸਤ੍ਤ੍ਵਜਾਮ੍ ||੨੧||
ਸ਼੍ਵਕਾਕਕਙ੍ਕਗਧ੍ਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰੇਤਾਨਾਂ ਯਕ੍ਸਰਕ੍ਸਸਾਮ੍ |
ਪਿਸ਼ਾਚੋਰਗਨਾਗਾਨਾਂ ਭੂਤਾਨਾਂ ਵਿਕਤਾਮਪਿ ||੨੨||
ਯੋ ਵਾ ਮਯੂਰਕਣ੍ਠਾਭਂ ਵਿਧੂਮਂ ਵਹ੍ਨਿਮੀਕ੍ਸਤੇ |
ਆਤੁਰਸ੍ਯ ਭਵੇਨ੍ਮਤ੍ਯੁਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਵ੍ਯਾਧਿਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ||੨੩||
View original
दिवा ज्योतींषि यश्चापि ज्वलितानीव पश्यति ||१५||
रात्रौ सूर्यं ज्वलन्तं वा दिवा वा चन्द्रवर्चसम् |
अमेघोपप्लवे यश्च शक्रचापतडिद्गुणान् ||१६||
तडित्त्वतोऽसितान् यो वा निर्मले गगने घनान् |
विमानयानप्रासादैर्यश्च सङ्कुलमम्बरम् ||१७||
यश्चानिलं मूर्तिमन्तमन्तरिक्षं च पश्यति |
धूमनीहारवासोभिरावृतामिव मेदिनीम् ||१८||
प्रदीप्तमिव लोकं च यो वा प्लुतमिवाम्भसा |
भूमिमष्टापदाकारां लेखाभिर्यश्च पश्यति ||१९||
न पश्यति सनक्षत्रां यश्च देवीमरुन्धतीम् |
ध्रुवमाकाशगङ्गां वा तं वदन्ति गतायुषम् ||२०||
ज्योत्स्नादर्शोष्णतोयेषु छायां यश्च न पश्यति |
पश्यत्येकाङ्गहीनां वा विकृतां वाऽन्यसत्त्वजाम् ||२१||
श्वकाककङ्कगृध्राणां प्रेतानां यक्षरक्षसाम् |
पिशाचोरगनागानां भूतानां विकृतामपि ||२२||
यो वा मयूरकण्ठाभं विधूमं वह्निमीक्षते |
आतुरस्य भवेन्मृत्युः स्वस्थो व्याधिमवाप्नुयात् ||२३||
ਰੂਪਗ੍ਰਹਣਮਧਿਕਤ੍ਯਾਹ- ਦਿਵੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਜ੍ਯੋਤੀਂਸਿ ਤਾਰਕਾਦੀਨਿ| ਚਨ੍ਦ੍ਰਵਰ੍ਚਸਮਿਤਿ ਸੂਰ੍ਯਮੇਵ ਚਨ੍ਦ੍ਰਤੇਜਃਸਮਂ ਪਸ਼੍ਯਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਮੇਘੋਪਪ੍ਲਵ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਮੇਘੈਰਨਾਵਤੇਪਿ ਨਭਸੀਨ੍ਦ੍ਰਧਨੁਰ੍ਵਿਦ੍ਯੁਲ੍ਲਤਾਃ `ਪਸ਼੍ਯਤਿ' ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ਤਡਿਤ੍ਤ੍ਵਤੋ ਵਿਦ੍ਯੁਦ੍ਯੁਕ੍ਤਾਨ੍, ਅਸਿਤਾਨ੍ ਕਸ੍ਣਾਨ੍, ਮੇਘਾਨਿਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਅਮੇਘੋਪਪ੍ਲਵੇ ਸ਼ਕ੍ਰਚਾਪਤਡਿਲ੍ਲਤਾਵਲੋਕਨਮਿਤ੍ਯਰਿਸ੍ਟਂ ਦ੍ਵਿਤ੍ਰਿਮਾਸਿਕਮ੍| ਸਙ੍ਕੁਲਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮ੍| ਅਮ੍ਬਰਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਮ੍| ਮੂਰ੍ਤਿਮਨ੍ਤਂ ਦੇਵਤਾਕਾਰਮ੍; ਅਨ੍ਯੇ ਪੁਰੁਸਾਕਾਰਮਿਤ੍ਯਾਹੁਃ| ਮੇਦਿਨੀਂ ਪਥਿਵੀਂ, ਨੀਹਾਰਃ ਕੁਹੇਡੀ, ਯੇਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯੂਸਕਾਲੇ ਦਿਨਂ ਧੂਮਾਵਤਮਿਵ ਭਾਤਿ; ਨੇਤ੍ਰਰੋਗਂ ਵਿਨਾਪਿ ਧੂਮਾਦਿਭਿਰਾਵਤਾਂ ਮੇਦਿਨੀਂ ਪਸ਼੍ਯਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਲੋਕਂ ਜਗਤ੍, ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਮਿਵ ਗ੍ਰੀਸ੍ਮਕਾਲਾਦਤੇਪਿ ਜ੍ਵਲਿਤਮਿਵ| ਆਪ੍ਲੁਤਮਿਵ ਬੁਡਿਤਮਿਵ, ਅਮ੍ਭਸਾ ਪਾਨੀਯੇਨ| ਭੂਮਿਮਸ੍ਟਾਪਦਾਕਾਰਾਮਿਤਿ ਅਸ੍ਟਾਪਦਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਲੇਖਾਭਿਃ ਕੋਸ੍ਠਸਨ੍ਤਾਨਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਚਤੁਰਙ੍ਗਕ੍ਰੀਡਨਾਰ੍ਥਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਅਰੁਨ੍ਧਤੀਂ ਵਸਿਸ੍ਠਭਾਰ੍ਯਾਂ, ਧ੍ਰੁਵਂ ਤਾਰਕਾਵਿਸ਼ੇਸਮ੍, ਆਕਾਸ਼ਗਙ੍ਗਾਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਘਨਤਾਰਕਾਸਨ੍ਤਤਿਰ੍ਨਦ੍ਯਾਕਾਰੋਚ੍ਯਤੇ| ਆਦਰ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਂ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਕਾਰਃ ਕਾਂਸ੍ਯਮਯ ਉਚ੍ਯਤੇ| ਉਸ੍ਣੋ ਘਰ੍ਮਃ| ਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾਤਪਯੋਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਤਿਚ੍ਛਾਯਾਂ ਛਾਯਾਪੁਰੁਸਂ ਕੇਚਿਨ੍ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਵਿਕਤਾਂ ਪ੍ਰਕਤੇਰਨ੍ਯਥਾਭੂਤਾਮ੍| ਅਨ੍ਯਸਤ੍ਤ੍ਵਜਾਮ੍ ਅਨ੍ਯੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣਿਭ੍ਯੋ ਜਾਤਾਮਨ੍ਯਸਤ੍ਤ੍ਵਜਾਤਾਮ੍| ਸ਼੍ਵਾ ਕੁਕ੍ਕੁਰਃ, ਕਙ੍ਕਃ ਕਙ੍ਕਮਲ੍ਲਃ; ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਕਙ੍ਕਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕਙ੍ਕਮਲ੍ਲਾਖ੍ਯੋ ਬਾਣਪਕ੍ਸਾਰ੍ਹਪਕ੍ਸਕਃ| ਲੋਹਪਸ੍ਠੋ ਦੀਰ੍ਘਪਾਦਃ ਪਕ੍ਸਾਧਃਪਾਣ੍ਡੁਵਰ੍ਣਭਾਕ੍- ਇਤਿ| ਭੂਤਾਨਾਂ ਦੇਵਯੋਨੀਨਾਮ੍, ਅਥਵਾ ਭੂਤਾਨਿ ਪ੍ਰਾਣਿਨਸ੍ਤੇਸਾਂ; ਵਿਕਤਾਮਪਿ ਵਿਕਤਾਂ ਵਿਕਤਿਂ ਗਤਾਂ ਛਾਯਾਂ ਪਸ਼੍ਯਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਯੋ ਵਾ ਮਯੂਰਕਣ੍ਠਾਭਮਿਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਦੀਪ੍ਤਖਦਿਰਾਙ੍ਗਾਰਜ੍ਵਲਿਤਂ ਧੂਮਰਹਿਤਮਪਿ ਮਯੂਰਕਣ੍ਠਾਭਂ ਨੀਲਂ ਧੂਮਸਦਸ਼ਂ ਪਸ਼੍ਯਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਤ੍ਰ `ਦਿਵਾ ਜ੍ਯੋਤੀਂਸਿ' ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ `ਵਿਧੂਮਂ ਵਹ੍ਨਿਮੀਕ੍ਸਤੇ' ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ਪਰ੍ਯਨ੍ਤੇਨ ਗ੍ਰਨ੍ਥੇਨ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਰੂਪਮੁਕ੍ਤਮ੍| ਤਥਾਹਿ- `ਦਿਵਾ ਜ੍ਯੋਤੀਂਸਿ' ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾਕਾਸ਼ਸ੍ਥਰੂਪਿਦ੍ਰਵ੍ਯਰੂਪਮੁਕ੍ਤਮ੍, ਆਕਾਸ਼ਰੂਪਾਸਮ੍ਭਵਾਤ੍; `ਯਸ਼੍ਚਾਨਿਲਂ' ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਾਯੁਰੂਪਮੁਕ੍ਤਂ; `ਧੂਮਨੀਹਾਰ' ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪਥ੍ਵੀਰੂਪਮੁਕ੍ਤਂ; `ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਮਿਵ' ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਹ੍ਨਿਰੂਪਮੁਕ੍ਤਮ੍, `ਆਪ੍ਲੁਤਮਿਵਾਮ੍ਭਸਾ' ਇਤ੍ਯਨੇਨਾਪਾਂ ਰੂਪਮੁਕ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਰੂਪਮੁਕ੍ਤਮ੍| `ਭੂਮਿਮਸ੍ਟਾਪਦਾਕਾਰਾਮ੍' ਇਤ੍ਯਨੇਨ ਭੂਮੇਰ੍ਵਿਕਤਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮੁਕ੍ਤਂ, ਪੂਰ੍ਵਂ ਤੁ ਧੂਮਾਦ੍ਯਾਵਰਣਦਰ੍ਸ਼ਨਮੇਵੇਤਿ ਨ ਪੌਨਰੁਕ੍ਤ੍ਯਮ੍| `ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸਨਕ੍ਸਤ੍ਰਾਮ੍' ਇਤ੍ਯਨੇਨ ਵ੍ਯੋਮਸ੍ਥਾਨਾਮਦਰ੍ਸ਼ਨਮੁਕ੍ਤਂ, `ਦਿਵਾ ਜ੍ਯੋਤੀਂਸਿ' ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮੁਕ੍ਤਮ੍, ਅਤੋ ਨ ਪੌਨਰੁਕ੍ਤ੍ਯਮ੍| `ਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾਦਰ੍ਸ਼ੋਸ੍ਣਤੋਯੇਸੁ' ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਰੂਪਸ੍ਯਾਯੋਗ ਉਕ੍ਤਃ, `ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯੇਕਾਙ੍ਗਹੀਨਾਂ ਵਾ' ਇਤ੍ਯਨੇਨ ਰੂਪਹੀਨਯੋਗ ਉਕ੍ਤਃ, `ਵਿਕਤਾਂ ਚ' ਇਤ੍ਯਨੇਨ ਮਿਥ੍ਯਾਯੋਗੋ ਰੂਪਸ੍ਯੋਕ੍ਤਃ| ਅਗ੍ਨੇਰ੍ਮਿਥ੍ਯਾਗ੍ਰਹਣਮਧਿਕਤ੍ਯੋਕ੍ਤਂ `ਯੋ ਵਾ ਮਯੂਰਕਣ੍ਠਾਭਮ੍' ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ| ਏਤਦਰਿਸ੍ਟਫਲਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਆਤੁਰਸ੍ਯ ਭਵੇਨ੍ਮਤ੍ਯੁਰਿਤ੍ਯਾਦਿ||੧੫-੨੩||
Adhikarana puShpikA · Śloka 30
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਵਿਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਰ੍ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੩੦||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने पञ्चेन्द्रियार्थविप्रतिपत्तिर्नाम त्रिंशोऽध्यायः ||३०||
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਡਲ੍ਹ(ਹ੍ਲ)ਣਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਨਿਬਨ੍ਧਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੩੦||