Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3
ਅਥਾਤਃ ਸ਼ਲ੍ਯਾਪਨਯਨੀਯਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨|| ਸ਼ਲ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਵਿਧਮਵਬਦ੍ਧਮਨਵਬਦ੍ਧਂ ਚ ||੩||
अथातः शल्यापनयनीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२|| शल्यं द्विविधमवबद्धमनवबद्धं च ||३||
🔊 Audio coming soon
ਅਵਬਦ੍ਧਮਨਵਬਦ੍ਧਂ ਚੇਤਿ ਤਤ੍ਰਾਵਬਦ੍ਧਂ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣਾਸਕ੍ਤਮ੍; ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ “ਅਸ੍ਥ੍ਯਾਦਿਪ੍ਰਵਿਸ੍ਟਮਵਬਦ੍ਧਮ੍ , ਇਤਰਦਨਵਬਦ੍ਧਮ੍” ਇਤਿ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ||੧-੩||
Adhikarana 2 (4) · Śloka 4
ਤਤ੍ਰ ਸਮਾਸੇਨਾਨਵਬਦ੍ਧਸ਼ਲ੍ਯੋਦ੍ਧਰਣਾਰ੍ਥਂ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ ਹੇਤੂਨ੍ ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਃ | ਤਦ੍ਯਥਾ- ਸ੍ਵਭਾਵਃ, ਪਾਚਨਂ, ਭੇਦਨਂ, ਦਾਰਣਂ, ਪੀਡਨਂ, ਪ੍ਰਮਾਰ੍ਜਨਂ, ਨਿਰ੍ਧ੍ਮਾਪਨਂ, ਵਮਨਂ, ਵਿਰੇਚਨਂ, ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਨਂ, ਪ੍ਰਤਿਮਰ੍ਸ਼ਃ, ਪ੍ਰਵਾਹਣਮ੍, ਆਚੂਸਣਮ੍, ਅਯਸ੍ਕਾਨ੍ਤੋ, ਹਰ੍ਸਸ਼੍ਚੇਤਿ ||੪||
तत्र समासेनानवबद्धशल्योद्धरणार्थं पञ्चदश हेतून् वक्ष्यामः | तद्यथा- स्वभावः, पाचनं, भेदनं, दारणं, पीडनं, प्रमार्जनं, निर्ध्मापनं, वमनं, विरेचनं, प्रक्षालनं, प्रतिमर्शः, प्रवाहणम्, आचूषणम्, अयस्कान्तो, हर्षश्चेति ||४||
🔊 Audio coming soon
ਤਤ੍ਰਾਨਵਬਦ੍ਧਸ੍ਯੈਵ ਪ੍ਰਥਮਮਙ੍ਗੀਕਤਸ੍ਯ ਪਰਿਸਙ੍ਖ੍ਯਾਯ ਹੇਤੂਨ੍ ਪਰਿਹਰਣੇ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਤਤ੍ਰੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਤ੍ਰੇਤਿ ਤਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ| ਸ੍ਵਭਾਵਃ ਪ੍ਰਕਤਿਃ; ਪਾਚਨਮਿਤਿ ਅਪਕ੍ਵਸ਼ਲ੍ਯਸ੍ਯ ਪਾਚਨਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਪਾਕਵਿਧਾਨਂ; ਭੇਦਨਮਿਤਿ ਵਦ੍ਧਿਪਤ੍ਰਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਃ ਸ੍ਫੋਟਨਂ; ਦਾਰਣਮਿਤਿ ਚਿਰਬਿਲ੍ਵਾਦਿਭਿਰ੍ਮਿਸ਼੍ਰਕੋਕ੍ਤੈਰੌਸਧੈਰ੍ਵਿਦਾਰਣਂ; ਪੀਡਨਮਿਤਿ ‘ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਪਿਚ੍ਛਿਲਾਨਾਂ’(ਸੂ. ਅ.੩੭) ਇਤ੍ਯਾਦਿਮਿਸ਼੍ਰਕੋਕ੍ਤੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਕਤ੍ਵਾ ਪੀਡ੍ਯਤੇ ਯਤ੍; ਪ੍ਰਮਾਰ੍ਜਨਮਿਤਿ ਬਾਲਵਸ੍ਤ੍ਰਾਭਿਃ ਪ੍ਰੋਞ੍ਛਨਂ; ਨਿਰ੍ਧ੍ਮਾਪਨਮਿਤਿ ਪ੍ਰਧਮਨਮ੍, ਏਤਦੁਕ੍ਤਂ ਭਵਤਿ ਪਿਪ੍ਪਲੀਕਟ੍ਫਲਾਦਿਚੂਰ੍ਣਸ੍ਯ ਨਾਡ੍ਯਾ ਨਾਸਾਨ੍ਤਃਪ੍ਰਾਪਣਂ; ਪ੍ਰਤਿਮਰ੍ਸ਼ਃ ਅਙ੍ਗੁਲ੍ਯਾਦਿਘਰ੍ਸਣਂ; ਪ੍ਰਵਾਹਣਂ ਵਿ(ਨਿ)ਕੁਨ੍ਥਨਮ੍; ਆਚੂਸਣਂ ਮੁਖਸ਼ਙ੍ਗੈਃ ਕਤ੍ਵਾ ਯਚ੍ਚੂਸ੍ਯਤੇ; ਅਯਸ੍ਕਾਨ੍ਤਃ ਪਾਸਾਣਵਿਸ਼ੇਸਃ, ਯਦ੍ਯਪ੍ਯਯਸ੍ਕਾਨ੍ਤ ਇਤਿ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨੋਪਾਤ੍ਤਸ੍ਤਥਾਪ੍ਯਤ੍ਰ ਕਰ੍ਸਕੋ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਃ; ਹਰ੍ਸਸ੍ਤੁਸ੍ਟਿਃ||੪||
Adhikarana 3 (5) · Śloka 5
ਤਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰੁਕ੍ਸਵਥੂਦ੍ਗਾਰਕਾਸਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਾਨਿਲੈਃ ਸ੍ਵਭਾਵਬਲਪ੍ਰਵਤ੍ਤੈਰ੍ਨਯਨਾਦਿਭ੍ਯਃ ਪਤਤਿ | ਮਾਂਸਾਵਗਾਢਂ ਸ਼ਲ੍ਯਮਵਿਦਹ੍ਯਮਾਨਂ ਪਾਚਯਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਕੋਥਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਪੂਯਸ਼ੋਣਿਤਵੇਗਾਦ੍ਗੌਰਵਾਦ੍ਵਾ ਪਤਤਿ | ਪਕ੍ਵਮਭਿਦ੍ਯਮਾਨਂ ਭੇਦਯੇਦ੍ਦਾਰਯੇਦ੍ਵਾ | ਭਿਨ੍ਨਮਨਿਰਸ੍ਯਮਾਨਂ ਪੀਡਨੀਯੈਃ ਪੀਡਯੇਤ੍ ਪਾਣਿਭਿਰ੍ਵਾ | ਅਣੂਨ੍ਯਕ੍ਸਸ਼ਲ੍ਯਾਨਿ ਪਰਿਸੇਚਨਾਧ੍ਮਾਪਨੈਰ੍ਬਾਲਵਸ੍ਤ੍ਰਪਾਣਿਭਿਃ ਪ੍ਰਮਾਰ੍ਜਯੇਤ੍ | ਆਹਾਰਸ਼ੇਸਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਹੀਨਾਣੁਸ਼ਲ੍ਯਾਨਿ ਸ਼੍ਵਸਨੋਤ੍ਕਾਸਨਪ੍ਰਧਮਨੈਰ੍ਨਿਰ੍ਧਮੇਤ੍ | ਅਨ੍ਨਸ਼ਲ੍ਯਾਨਿ ਵਮਨਾਙ੍ਗੁਲਿਪ੍ਰਤਿਮਰ੍ਸ਼ਪ੍ਰਭਤਿਭਿਃ | ਵਿਰੇਚਨੈਃ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਗਤਾਨਿ | ਵ੍ਰਣਦੋਸਾਸ਼ਯਗਤਾਨਿ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਨੈਃ | ਵਾਤਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਗਰ੍ਭਸਙ੍ਗੇਸੁ ਪ੍ਰਵਾਹਣਮੁਕ੍ਤਮ੍ | ਮਾਰੁਤੋਦਕਸਵਿਸਰੁਧਿਰਦੁਸ੍ਟਸ੍ਤਨ੍ਯੇਸ੍ਵਾਚੂਸਣਮਾਸ੍ਯੇਨ ਵਿਸਾਣੈਰ੍ਵਾ | ਅਨੁਲੋਮਮਨਵਬਦ੍ਧਮਕਰ੍ਣਮਨਲ੍ਪਵ੍ਰਣਮੁਖਮਯਸ੍ਕਾਨ੍ਤੇਨ | ਹਦ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮਨੇਕਕਾਰਣੋਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸ਼ੋਕਸ਼ਲ੍ਯਂ ਹਰ੍ਸੇਣੇਤਿ ||੫||
तत्राश्रुक्षवथूद्गारकासमूत्रपुरीषानिलैः स्वभावबलप्रवृत्तैर्नयनादिभ्यः पतति | मांसावगाढं शल्यमविदह्यमानं पाचयित्वा प्रकोथात्तस्य पूयशोणितवेगाद्गौरवाद्वा पतति | पक्वमभिद्यमानं भेदयेद्दारयेद्वा | भिन्नमनिरस्यमानं पीडनीयैः पीडयेत् पाणिभिर्वा | अणून्यक्षशल्यानि परिषेचनाध्मापनैर्बालवस्त्रपाणिभिः प्रमार्जयेत् | आहारशेषश्लेष्महीनाणुशल्यानि श्वसनोत्कासनप्रधमनैर्निर्धमेत् | अन्नशल्यानि वमनाङ्गुलिप्रतिमर्शप्रभृतिभिः | विरेचनैः पक्वाशयगतानि | व्रणदोषाशयगतानि प्रक्षालनैः | वातमूत्रपुरीषगर्भसङ्गेषु प्रवाहणमुक्तम् | मारुतोदकसविषरुधिरदुष्टस्तन्येष्वाचूषणमास्येन विषाणैर्वा | अनुलोममनवबद्धमकर्णमनल्पव्रणमुखमयस्कान्तेन | हृद्यवस्थितमनेककारणोत्पन्नं शोकशल्यं हर्षेणेति ||५||
🔊 Audio coming soon
ਸ੍ਵਭਾਵਾਦਿਹੇਤੋਰ੍ਵਿਸਯਮਾਹ- ਤਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰੁਕ੍ਸਵਥੂਦ੍ਗਾਰੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਤ੍ਰ ਤੇਸਾਂ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ਾਨਾਂ ਮਧ੍ਯੇ| ਏਤੈਰਸ਼੍ਰੁਪ੍ਰਭਤਿਭਿਃ ਸ੍ਵਭਾਵਬਲਂ ਸ੍ਵਭਾਵਸ਼ਕ੍ਤਿਃ, ਤਤਃ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤੈਰਾਗਤੈਰ੍ਹੇਤੁਭਿਰ੍ਨਯਨਾਦਿਭ੍ਯਃ ਸ਼ਰੀਰਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇਭ੍ਯੋ ਰਜਃਪ੍ਰਭਤਿ ਸ਼ਲ੍ਯਂ ਪਤਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਪਾਚਨਵਿਸਯਮਾਹ- ਮਾਂਸਾਵਗਾਢਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਵਗਾਢਮ੍ ਅਭ੍ਯਨ੍ਤਰਗਤਮ੍| ਅਵਿਦਹ੍ਯਮਾਨਮ੍ ਅਪਚ੍ਯਮਾਨਮ੍| ਪ੍ਰਕੋਥਾਤ੍ਤਸ੍ਯੇਤਿ ਪੂਤਿਭਾਵਾਨ੍ਮਾਂਸਸ੍ਯੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਭੇਦਨਦਾਰਣਯੋਰ੍ਵਿਸਯਮਾਹ- ਪਕ੍ਵਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਪੀਡਨਵਿਸਯਮਾਹ- ਭਿਨ੍ਨਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਨਿਰਸ੍ਯਮਾਨਮ੍ ਅਨਿਸ੍ਕ੍ਰਾਮਨ੍ਤਮ੍| ਪ੍ਰਮਾਰ੍ਜਨਵਿਸਯਮਾਹ- ਅਣੂਨੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਕ੍ਸਾਣਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ| ਪਰਿਸੇਚਨਂ ਧਾਰਾਭਿਸੇਚਨਮ੍| ਆਧ੍ਮਾਪਨਮ੍ ਅਕ੍ਸਿਸੁ ਮੁਖਮਾਰੁਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਣਮ੍| ਨਿਰ੍ਧ੍ਮਾਪਨਵਿਸਯਮਾਹ- ਆਹਾਰਸ਼ੇਸਤ੍ਯਾਦਿ|- ਭੁਞ੍ਜਾਨਸ੍ਯ ਨਾਸਾਨ੍ਤਰਾਦਿਸ੍ਥਿਤਮਨ੍ਨਮਾਹਾਰਸ਼ੇਸਃ| ਹੀਨਾਨਾਂ ਪਤਿਤਾਨਾਂ ਭ੍ਰਸ੍ਟਾਨਾਂ ਸ਼ਲ੍ਯਾਨਾਮਲ੍ਪਾਵਯਵਾ ਹੀਨਾਣੁਸ਼ਲ੍ਯਾਨ੍ਯੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਸ਼੍ਵਸਨਂ ਸ਼੍ਵਾਸਃ, ਉਤ੍ਕਾਸ ਉਤ੍ਕਸ੍ਟਂ ਕਾਸਨਮ੍| ਨਿਰ੍ਧਮੇਤ੍ ਨਿਸ੍ਕਾਸਯੇਤ੍| ਵਮਨਪ੍ਰਤਿਮਰ੍ਸ਼ਯੋਰ੍ਵਿਸਯਮਾਹ- ਅਨ੍ਨਸ਼ਲ੍ਯਾਨੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਨ੍ਨਸ਼ਲ੍ਯਂ ਵਮਨੇਨ ਪਤਤਿ, ਅਙ੍ਗੁਲਿਪ੍ਰਤਿਮਰ੍ਸ਼ੇਨ ਚ; ਅਙ੍ਗੁਲਿਪ੍ਰਤਿਮਰ੍ਸ਼ਃ ਅਙ੍ਗੁਲ੍ਯਾਦਿਘਰ੍ਸਣਮ੍| ਵਿਰੇਚਨਵਿਸਯਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਵਿਰੇਚਨੈਃ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਗਤਾਨੀਤਿ|- ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਗਤਾਨਿ ‘ਸ਼ਲ੍ਯਾਨਿ’ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਨਵਿਸਯਮਾਹ- ਵ੍ਰਣੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਵ੍ਰਣਦੋਸਃ ਪੂਯਃ, ਸ ਏਵ ਸ਼ਲ੍ਯਂ, ਵ੍ਰਣਾਸ਼ਯਗਤਾਨ੍ਯਨ੍ਯਾਨ੍ਯਪਿ ਸ਼ਲ੍ਯਾਨੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਪ੍ਰਵਾਹਣਵਿਸਯਮਾਹ- ਵਾਤੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਙ੍ਗਃ ਅਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਃ| ਚੂਸਣਵਿਸਯਮਾਹ- ਮਾਰੁਤੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਯਸ੍ਕਾਨ੍ਤਵਿਸਯਮਾਹ- ਅਨੁਲੋਮਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਹਰ੍ਸਵਿਸਯਮਾਹ- ਹਦ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਕੇਚਿਦਨਵਬਦ੍ਧਸ਼ਲ੍ਯਹਰਣਮਧ੍ਯੇ ਭੇਦਨਦਾਰਣਪੀਡਨਵਮਨਵਿਰੇਚਨਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਨਾਨਿ ਨ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ, ਤੇਸਾਂ ਮਤੇ ਭੇਦਨਦਾਰਣਯੋਰਵਬਦ੍ਧਸ਼ਲ੍ਯਵਿਸਯਤ੍ਵਂ, ਪੀਡਨਾਦੀਨਾਂ ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਮੁਕ੍ਤੇਸ੍ਵੇਵਾਨ੍ਤਰ੍ਭਾਵਃ||੫||
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
ਸਰ੍ਵਸ਼ਲ੍ਯਾਨਾਂ ਤੁ ਮਹਤਾਮਣੂਨਾਂ ਵਾ ਦ੍ਵਾਵੇਵਾਹਰਣਹੇਤੂ ਭਵਤਃ- ਪ੍ਰਤਿਲੋਮੋਨੁਲੋਮਸ਼੍ਚ ||੬||
सर्वशल्यानां तु महतामणूनां वा द्वावेवाहरणहेतू भवतः- प्रतिलोमोऽनुलोमश्च ||६||
🔊 Audio coming soon
ਪਞ੍ਚਗਤੀਨਾਂ ਸ਼ਲ੍ਯਾਨਾਮਪਿ ਸਰ੍ਵੇਸਾਮਮਾਰ੍ਗਮਾਰ੍ਗਭੇਦੇਨ ਦ੍ਵਿਵਿਧਮਾਹਰਣਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਸਰ੍ਵਸ਼ਲ੍ਯਾਨਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਮਾਰ੍ਗੇਣੈਵਾਹਰਣਂ ਪ੍ਰਤਿਲੋਮਂ, ਤਦ੍ਵਿਪਰੀਤਂ ਚਾਨੁਲੋਮਮ੍||੬||
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਤਿਲੋਮਮਰ੍ਵਾਚੀਨਮਾਨਯੇਤ੍ , ਅਨੁਲੋਮਂ ਪਰਾਚੀਨਮ੍ ||੭||
तत्र प्रतिलोममर्वाचीनमानयेत् , अनुलोमं पराचीनम् ||७||
🔊 Audio coming soon
ਪ੍ਰਤਿਲੋਮਾਨੁਲੋਮਾਹਰਣਯੋਰ੍ਵਿਸਯਮਾਹ- ਤਤ੍ਰੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਤ੍ਰੇਤਿ ਤਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ| ਅਰ੍ਵਾਚੀਨਮਿਤਿ ਨਾਤਿਦੂਰਪ੍ਰਵੇਸ਼ਾਤ੍, ਨਿਵਿਸ੍ਟਸ਼ਲ੍ਯਦ੍ਵਾਰਾਪੇਕ੍ਸਯਾ ਕਾਯਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਾਰ੍ਧਸ੍ਥਿਤਂ ਸ਼ਲ੍ਯਮਾਰ੍ਵਾਚੀਨਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਤਤ੍ਤੁ ਸ਼ਲ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿਲੋਮਮਾਨਯੇਤ੍| ਕੋਰ੍ਥਃ? ਪਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਯੇਰ੍ਵਾਚੀਨਦੇਸ਼ੇ ਆਨਯੇਤ੍, ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਮਾਰ੍ਗੇਣੈਵਾਨਯੇਤ੍; ਅਨੁਲੋਮੇਨ ਪਰਾਰ੍ਧੇਨ ਨਿਰ੍ਹ੍ਰਿਯਮਾਣਮਵਿਦ੍ਧਮਪਿ ਬਹੁਤਰਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਂ ਵੇਧਯੇਤ੍; ਤਤ੍ਰ ਮਰਣਮੁਪਦ੍ਰਵਾ ਵਾ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਅਨੁਲੋਮਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਰਾਚੀਨਮਿਤਿ ਦੂਰਪ੍ਰਵਿਸ੍ਟਂ; ਕਾਯਸ੍ਯ ਪਰਾਰ੍ਧਨਿਰ੍ਗਤਂ ਸ਼ਲ੍ਯਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਤਚ੍ਛਲ੍ਯਮਨੁਲੋਮਮਾਨਯੇਤ੍| ਕੋਰ੍ਥਃ? ਅਗ੍ਰੇਤਨੇ ਪਰਾਚੀਨੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਆਨਯੇਤ੍||੭||
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
ਉਤ੍ਤੁਣ੍ਡਿਤਂ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਘਾਤਯੇਚ੍ਛੇਦਨੀਯਮੁਖਮ੍ ||੮||
उत्तुण्डितं छित्त्वा निर्घातयेच्छेदनीयमुखम् ||८||
🔊 Audio coming soon
ਯਦਾ ਤ੍ਵਨਤਿਵੇਗਾਚ੍ਛਲ੍ਯਮਗ੍ਰੇਤਨਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇਨ ਨਿਰ੍ਗਤਮੁਤ੍ਤੁਣ੍ਡਿਤਮੁਖਂ ਚ ਭਵਤਿ ਤਦਾ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਲ੍ਯਸ੍ਯ ਛੇਦਨੀਯਮੁਖਸ੍ਯ ਛੇਦ੍ਯਪ੍ਰਦੇਸ਼ਜਟਿਤਸ੍ਯ ਪਰਾਚੀਨਾਨੁਲੋਮਹਰਣੇ ਕੀਦਸ਼ਂ ਵਿਧਾਨਮਿਤਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਉਤ੍ਤੁਣ੍ਡਿਤਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਉਤ੍ਤੁਣ੍ਡਿਤਮੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਨਿਃਸਰਨ੍ਮੁਖਮਿਵ| ਨਿਰ੍ਘਾਤਯੇਦਿਤਿ ਇਤਸ੍ਤਤਸ਼੍ਚਾਲਯੇਦ੍ਧਸ੍ਤੇਨ ਮੁਦ੍ਗਰਾਦਿਨਾ ਵਾ; ਤਤਸ਼੍ਚਾਨੁਲੋਮਮਾਹਰੇਤ੍| ਛੇਦਨੀਯਮੁਖਮਿਤਿ ਕਣ੍ਟਕਖਰ੍ਜੂਰੀਪਤ੍ਰਪ੍ਰਭਤਿਕਮ੍, ਏਤੇਨੋਤ੍ਤੁਣ੍ਡਿਤਂ ਛੇਦਨੀਯਮੁਖਂ ਪਰਾਨ੍ਨਿਰ੍ਗਤਮੁਖਂ ਛੇਦ੍ਯਪ੍ਰਦੇਸ਼ਜਟਿਤਂ ਚ ਸ਼ਲ੍ਯਂ ਪਰਾਚੀਨਾਨੁਲੋਮਾਹਰਣਵਿਸਯ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਭਵਤਿ||੮||
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
ਛੇਦਨੀਯਮੁਖਾਨ੍ਯਪਿ ਕੁਕ੍ਸਿਵਕ੍ਸਃਕਕ੍ਸਾਵਙ੍ਕ੍ਸਣਪਰ੍ਸ਼ੁਕਾਨ੍ਤਰਪਤਿਤਾਨਿ ਚ ਹਸ੍ਤਸ਼ਕ੍ਯਂ ਯਥਾਮਾਰ੍ਗੇਣ ਹਸ੍ਤੇਨੈਵਾਪਹਰ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਯਤੇਤ ||੯||
छेदनीयमुखान्यपि कुक्षिवक्षःकक्षावङ्क्षणपर्शुकान्तरपतितानि च हस्तशक्यं यथामार्गेण हस्तेनैवापहर्तुं प्रयतेत ||९||
🔊 Audio coming soon
ਕਿਂ ਛੇਦਨੀਯਮੁਖਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਯਂ ਵਿਧਿਰ੍ਨੇਤ੍ਯਾਹ- ਛੇਦਨੀਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਕ੍ਸ ਇਤਿ ਹਦਯਮ੍| ਹਸ੍ਤੇਨਾਹਰ੍ਤੁਂ ਯਚ੍ਛਕ੍ਯਤੇ ਸ਼ਲ੍ਯਂ ਤਤ੍ ਹਸ੍ਤਸ਼ਕ੍ਯਮ੍| ਯਥਾਮਾਰ੍ਗੇਣੇਤਿ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਮਾਰ੍ਗੇਣੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਹਸ੍ਤੇਨੈਵੇਤਿ ਹਸ੍ਤੇਨੈਵੋਦ੍ਧਰੇਤ੍, ਨ ਕਦਾਚਿਨ੍ਮੁਦ੍ਗਰਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚਾਲਯੇਤ੍| ਪ੍ਰਯਤੇਤ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਂ ਕੁਰ੍ਵੀਤ| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ‘ਅਚ੍ਛੇਦਨੀਯਮੁਖਾਨਿ ਤੁ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਪਾਠਂ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ ਚ- ਨ ਕੇਵਲਮਨੁਤ੍ਤੁਣ੍ਡਿਤਾਨ੍ਯਨਿਰ੍ਘਾਤ੍ਯਮੁਖਾਨ੍ਯਪੀਤਿ ਸਮੁਚ੍ਚੀਯਤੇ ਤੁਸ਼ਬ੍ਦੇਨ, ਤਾਨਿ ਕੁਕ੍ਸ੍ਯਾਦਿਪਤਿਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯੇਵਾਚ੍ਛੇਦ੍ਯਤ੍ਵਾਦਨਿਰ੍ਘਾਤ੍ਯਾਹਰਣੀਯਾਨਿ | ਏਤੇਨੈਤਦੁਕ੍ਤਂ ਭਵਤਿ- ਪਰਾਚੀਨਾਨਾਮਪਿ ਸ਼ਲ੍ਯਾਨਾਮਨੁਲੋਮਮਾਹਰਣੀਯਾਨਾਮਪਿ ਪ੍ਰਤਿਲੋਮਮੇਵਾਹਰਣਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮ੍, ਅਨੁਲੋਮਾਹਰਣੇ ਕੁਕ੍ਸ੍ਯਾਦਿਸੁ ਮਹਾਨ੍ ਛੇਦਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਭਵੇਤ੍| ਪਰ੍ਸ਼ੁਕਾਨ੍ਤਰਪਤਿਤਾਨਿ ਚੇਤ੍ਯਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ, “ਅਨੁਤ੍ਤੁਣ੍ਡਿਤਸ਼ਲ੍ਯਾਨਿ ਛੇਦਨੀਯਮੁਖਾਨਿ ਚ| ਅਨਿਰ੍ਘਾਤ੍ਯਾਨਿ ਜਾਨੀਯਾਦ੍ਭੂਯਸ਼੍ਛੇਦਾਨੁਬਨ੍ਧਤਃ”- ਇਤਿ ਭੋਜਸਂਹਿਤੋਕ੍ਤਂ ਕੇਚਿਤ੍ ਪਾਠਂ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਸ ਚ ਪ੍ਰਮਾਦਪਾਠਃ, ਨਿਬਨ੍ਧੇਸ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍||੯||
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
ਹਸ੍ਤੇਨੈਵਾਪਹਰ੍ਤੁਮਸ਼ਕ੍ਯਂ ਵਿਸ਼ਸ੍ਯ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਯਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਪਹਰੇਤ੍ ||੧੦||
हस्तेनैवापहर्तुमशक्यं विशस्य शस्त्रेण यन्त्रेणापहरेत् ||१०||
🔊 Audio coming soon
ਹਸ੍ਤੇਨਾਪਹਰ੍ਤੁਮਸ਼ਕ੍ਯੇ ਸ਼ਲ੍ਯੇ ਕਿਂ ਵਿਧਾਨਮਿਤਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ- ਹਸ੍ਤੇਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਿਸ਼ਸ੍ਯ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਕੇਚਿਤ੍ ‘ਹਸ੍ਤੇਨ ਚਾਹਰ੍ਤੁਮਸ਼ਕ੍ਯੇ ਅਵਿਸ਼ਸ੍ਯ ਯਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਪਹਰੇਤ੍’ ਇਤਿ ਪਾਠਂ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਤੇਸਾਂ ਮਤੇ ਅਵਿਸ਼ਸ੍ਯ ਅਚ੍ਛਿਤ੍ਤ੍ਵੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ, ਹਸ੍ਤੇਨ ਚੇਤਿ ਚਕਾਰੇਣ ਯਨ੍ਤ੍ਰਾਹਰਣਾਸ਼ਕ੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼ਲ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ਸ੍ਯੇਤ੍ਯੁਪਲਭ੍ਯਤੇ||੧੦||
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਸ਼ੀਤਲੇਨ ਜਲੇਨੈਨਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਨ੍ਤਮਵਸੇਚਯੇਤ੍ | ਸਂਰਕ੍ਸੇਦਸ੍ਯ ਮਰ੍ਮਾਣਿ ਮੁਹੁਰਾਸ਼੍ਵਾਸਯੇਚ੍ਚ ਤਮ੍ ||੧੧||
भवति चात्र- शीतलेन जलेनैनं मूर्च्छन्तमवसेचयेत् | संरक्षेदस्य मर्माणि मुहुराश्वासयेच्च तम् ||११||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਲ੍ਯਾਹਰਣੇ ਉਪਦ੍ਰਵਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸੂਤ੍ਰਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਸ਼ੀਤਲੇਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਨਮਿਤਿ ਸ਼ਲ੍ਯਾਤੁਰਮ੍| ਅਵਸੇਚਯੇਦਿਤਿ ਸਿਞ੍ਚੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਆਸ਼੍ਵਾਸਯੇਦਿਤਿ ਕ੍ਸੀਰਤਰ੍ਪਣਾਦਿਦਾਨੇਨ| ਬਾਹੁਲ੍ਯੇਨਾਮੁਂ ਪਾਠਂ ਕੇਚਿਨ੍ਨ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਗਯਦਾਸੇਨ ਤੁ ਪਠਿਤ੍ਵਾਯਂ ਪਾਠੋਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੇ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਃ, ਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚਾਯਂ, ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਠਨੀਯ ਏਵ||੧੧||
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
ਤਤਃ ਸ਼ਲ੍ਯਮੁਦ੍ਧਤ੍ਯ ਨਿਰ੍ਲੋਹਿਤਂ ਵ੍ਰਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵੇਦਾਰ੍ਹਮਗ੍ਨਿਘਤਪ੍ਰਭਤਿਭਿਃ ਸਂਸ੍ਵੇਦ੍ਯਾਵਦਹ੍ਯ ਪ੍ਰਦਿਹ੍ਯ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੁਭ੍ਯਾਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾਚਾਰਿਕਮੁਪਦਿਸ਼ੇਤ੍ | (ਸਿਰਾਸ੍ਨਾਯੁਵਿਲਗ੍ਨਂ ਸ਼ਲਾਕਾਦਿਭਿਰ੍ਵਿਮੋਚ੍ਯਾਪਨਯੇਤ੍; ਸ਼੍ਵਯਥੁਗ੍ਰਸ੍ਤਵਾਰਙ੍ਗਂ ਸਮਵਪੀਡ੍ਯ ਸ਼੍ਵਯਥੁਂ; ਦੁਰ੍ਬਲਵਾਰਙ੍ਗਂ ਕੁਸ਼ਾਦਿਭਿਰ੍ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ|) ||੧੨||
ततः शल्यमुद्धृत्य निर्लोहितं व्रणं कृत्वा स्वेदार्हमग्निघृतप्रभृतिभिः संस्वेद्यावदह्य प्रदिह्य सर्पिर्मधुभ्यां बद्ध्वाऽऽचारिकमुपदिशेत् | (सिरास्नायुविलग्नं शलाकादिभिर्विमोच्यापनयेत्; श्वयथुग्रस्तवारङ्गं समवपीड्य श्वयथुं; दुर्बलवारङ्गं कुशादिभिर्बद्ध्वा|) ||१२||
🔊 Audio coming soon
ਹਤੇ ਸ਼ਲ੍ਯੇ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਕਰ੍ਮ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਤਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਨਿਰ੍ਲੋਹਿਤਮਿਤਿ ਅਰੁਧਿਰਵਨ੍ਤਮ੍ | ਸਂਸ੍ਵੇਦ੍ਯੇਤਿ ਅਤਿਨਿਃਸਤਸ਼ੋਣਿਤਮਵੇਦਨਂ ਸੁਖੋਸ੍ਣੇਨ ਘਤੇਨ, ਤਦਿਤਰਮਗ੍ਨਿਨਾ ਸਂਸ੍ਵੇਦ੍ਯੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਅਵਦਹ੍ਯੇਤਿ ਅਗ੍ਨਿਕਤ੍ਯਾਨ੍ ਵ੍ਰਣਾਨ੍ ਦਗ੍ਧ੍ਵੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਪ੍ਰਦਿਹ੍ਯੇਤਿ ਲੇਪਯਿਤ੍ਵਾ, ਅਸ੍ਵੇਦ੍ਯਮਤਿਸ੍ਰੁਤਸ਼ੋਣਿਤਂ ਚ| ਅਤ੍ਰ ਕੇਚਿਤ੍ ‘ਅਵਦਹ੍ਯ’ ਇਤਿ ਨ ਪਠਨ੍ਤਿ, ‘ਪ੍ਰਦਿਹ੍ਯ’ ਇਤ੍ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨੇ ‘ਤਰ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾ’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਅਤ੍ਰ ਕੇਚਿਦ੍ਗਡ੍ਡੁਰਿਕਾਪ੍ਰਵਾਹੇਣ ਭੋਜੋਕ੍ਤਂ ‘ਸਿਰਾਸ੍ਨਾਯੁਵਿਲਗ੍ਨਂ ਸ਼ਲਾਕਾਭਿਰ੍ਵਿਮੋਚ੍ਯਾਪਨਯੇਤ੍, ਸ਼੍ਵਯਥੁਗ੍ਰਸ੍ਤਵਾਰਙ੍ਗਂ ਸਮਵਪੀਡ੍ਯ ਸ਼੍ਵਯਥੁਂ, ਦੁਰ੍ਬਲਵਾਰਙ੍ਗਂ ਕੁਸ਼ਾਦਿਭਿਰ੍ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ’ ਇਤਿ ਪਾਠਂ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਪ੍ਰਵਾਹਪਠਿਤਾ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ ਚ- ਵਾਰਙ੍ਗਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਨਾਲਮ੍, ਅਵਪੀਡ੍ਯ ਸ਼੍ਵਯਥੁਮਪਨਯੇਦਿਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ; ਕੁਸ਼ਾਦਿਭਿਃ ਬਧ੍ਵਾ ‘ਅਪਨਯੇਤ੍’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਯੋਜ੍ਯਤੇ; ਕੁਸ਼ਾ ਵਂਸ਼ਵੇਤ੍ਰਾਦਿਕਮ੍ਬੀ| ਅਯਂ ਚ ਵਿਧਿਸ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰਾਦਵਸੇਯੋ ਨ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਮਸ੍ਤਿ, ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਲਸੈਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਰੈਵਾਨੀਯ ਲਿਖਿਤ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਨ ਪਠਨੀਯ ਏਵ||੧੨||
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
ਹਦਯਮਭਿਤੋ ਵਰ੍ਤਮਾਨਂ ਸ਼ਲ੍ਯਂ ਸ਼ੀਤਜਲਾਦਿਭਿਰੁਦ੍ਵੇਜਿਤਸ੍ਯਾਪਹਰੇਦ੍ਯਥਾਮਾਰ੍ਗਂ; ਦੁਰੁਪਹਰਮਨ੍ਯਤੋਪਬਾਧ੍ਯਮਾਨਂ ਪਾਟਯਿਤ੍ਵੋਦ੍ਧਰੇਤ੍ ||੧੩||
हृदयमभितो वर्तमानं शल्यं शीतजलादिभिरुद्वेजितस्यापहरेद्यथामार्गं; दुरुपहरमन्यतोऽपबाध्यमानं पाटयित्वोद्धरेत् ||१३||
🔊 Audio coming soon
ਵਕ੍ਸਃਪਤਿਤੇਸੁ ਵਿਸ਼ੇਸਵਿਧਿਮਾਹ- ਹਦਯਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਹਦਯਮਭਿਤੋ ਵਰ੍ਤਮਾਨਮਿਤਿ ਹਦਯਸਮੀਪੇ ਸ੍ਥਿਤਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਉਦ੍ਵੇਜਿਤਸ੍ਯ ਉਦ੍ਵਿਗ੍ਨਹਦਯਸ੍ਯ, ਸ਼ੀਤਜਲਾਦੁਦ੍ਵੇਜਨਂ ਚ ਕ੍ਲਮਪਰਿਹਾਰਾਯ| ਯਥਾਮਾਰ੍ਗਮਿਤਿ ਯੇਨੈਵ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਪ੍ਰਵਿਸ੍ਟਂ ਤੇਨੈਵਾਪਹਰੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤੇਨਾਸ਼ਕ੍ਯੇ ਉਪਾਯਾਨ੍ਤਰਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਦੁਰੁਪਹਰਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਦੁਃਖੇਨੋਪਹ੍ਰਿਯਤੇ ਤਦ੍ਦੁਰੁਪਹਰਮ੍| ਅਨ੍ਯਤ ਇਤਿ ਅਨ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਪਿ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ| ਅਪਬਾਧ੍ਯਮਾਨਮਿਤਿ ਮਰ੍ਮਪੀਡਾਕਰਂ, ‘ਸ਼ਲ੍ਯਂ’ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ਪਾਟਯਿਤ੍ਵੇਤਿ ਦਾਰਯਿਤ੍ਵੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੧੩||
Adhikarana 12 (14) · Śloka 14
ਅਸ੍ਥਿਵਿਵਰਪ੍ਰਵਿਸ੍ਟਮਸ੍ਥਿਵਿਦਸ੍ਟਂ ਵਾਵਗਹ੍ਯ ਪਾਦਾਭ੍ਯਾਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਪਹਰੇਤ੍, ਅਸ਼ਕ੍ਯਮੇਵਂ ਵਾ ਬਲਵਦ੍ਭਿਃ ਸੁਪਰਿਗਹੀਤਸ੍ਯ ਯਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਗ੍ਰਾਹਯਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ਲ੍ਯਵਾਰਙ੍ਗਂ ਪ੍ਰਵਿਭੁਜ੍ਯ ਧਨੁਰ੍ਗੁਣੈਰ੍ਬਦ੍ਧ੍ਵੈਕਤਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗ੍ਯਾਮੁਪਸਂਯਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯਵਕ੍ਤ੍ਰਕਵਿਕੇ ਬਧ੍ਨੀਯਾਤ੍, ਅਥੈਨਂ ਕਸ਼ਯਾ ਤਾਡਯੇਦ੍ਯਥੋਨ੍ਨਾਮਯਞ੍ ਸ਼ਿਰੋ ਵੇਗੇਨ ਸ਼ਲ੍ਯਮੁਦ੍ਧਰਤਿ; ਦਢਾਂ ਵਾ ਵਕ੍ਸਸ਼ਾਖਾਮਵਨਮ੍ਯ ਤਸ੍ਯਾਂ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਬਦ੍ਧ੍ਵੋਦ੍ਧਰੇਤ੍ ||੧੪||
अस्थिविवरप्रविष्टमस्थिविदष्टं वाऽवगृह्य पादाभ्यां यन्त्रेणापहरेत्, अशक्यमेवं वा बलवद्भिः सुपरिगृहीतस्य यन्त्रेण ग्राहयित्वा शल्यवारङ्गं प्रविभुज्य धनुर्गुणैर्बद्ध्वैकतश्चास्य पञ्चाङ्ग्यामुपसंयतस्याश्वस्यवक्त्रकविके बध्नीयात्, अथैनं कशया ताडयेद्यथोन्नामयञ् शिरो वेगेन शल्यमुद्धरति; दृढां वा वृक्षशाखामवनम्य तस्यां पूर्ववद्बद्ध्वोद्धरेत् ||१४||
🔊 Audio coming soon
ਅਵਬਦ੍ਧਸ਼ਲ੍ਯਸ੍ਯ ਹਸ੍ਤੇਨਾਪਹਰ੍ਤੁਮਸ਼ਕ੍ਯਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਹਰਣੋਪਾਯਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਅਸ੍ਥੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਸ੍ਥਿਵਿਵਰਪ੍ਰਵਿਸ੍ਟਮਿਤਿ ਅਸ੍ਥਿਚ੍ਛਿਦ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤਮ੍| ਵਿਦਸ੍ਟਮਿਤਿ ਅਤ੍ਯਾਸਕ੍ਤਮ੍| ਸੁਪਰਿਗਹੀਤਸ੍ਯ ਆਤੁਰਸ੍ਯੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਪ੍ਰਵਿਭੁਜ੍ਯ ਵਕ੍ਰੀਕਤ੍ਯ| ਧਨੁਰ੍ਗੁਣੈਰਿਤਿ ਮੁਰ੍ਵਾਰ੍ਕਸੂਤ੍ਰਮਯੈਃ| ਏਕਤ ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ| ਅਸ੍ਯੇਤਿ ਸ਼ਲ੍ਯਵਤੋ ਨਰਸ੍ਯ| ਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗ੍ਯਾਮਿਤਿ ਬਨ੍ਧਵਿਸ਼ੇਸੇ| ਉਪਸਂਯਤਸ੍ਯ ਬਦ੍ਧਸ੍ਯ| ਅਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਘੋਟਕਸ੍ਯ, ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਮੁਖਂ, ਤਤ੍ਰ ਕਵਿਕਾ ਕਟਕਂ, ਤਤ੍ਰ ਬਧ੍ਨੀਯਾਤ੍ ਸ਼ਲ੍ਯਮਿਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਏਨਮ੍ ਅਸ਼੍ਵਂ, ਕਸ਼ਯਾ ਸਟ੍ਟਯਾ, ਉਨ੍ਨਾਮਯਨ੍ਨਿਤਿ ਉਚ੍ਚੈਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍| ਪਕ੍ਸਾਨ੍ਤਰਮਾਹ- ਦਢਾਂ ਵਾ ਵਕ੍ਸਸ਼ਾਖਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਵਨਮ੍ਯ ਨਮਯਿਤ੍ਵਾ, ਤਸ੍ਯਾਮਿਤਿ ਵਕ੍ਸਸ਼ਾਖਾਯਾਮ੍| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ‘ਦਢਾਂ’ ਇਤ੍ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨੇ ‘ਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗੀ’ ਇਤਿ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ; ਤਤ੍ਰ ਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗੀਂ ਪਞ੍ਚਭਿਃ ਸ਼ਾਖਾਨ੍ਤਰੈਰ੍ਯੁਤਾਂ ਸ਼ਾਖਾਂ ਵਦਨ੍ਤਿ| ਅਪਰੇ ਤੁ ਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗੀਂ ਪ੍ਲਕ੍ਸਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥੋਦੁਮ੍ਬਰਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਵੇਤਸਾਨਾਮਿਤਿ ਕਥਯਨ੍ਤਿ| ਅਨ੍ਯੇ ਤ੍ਵੇਵਂ ਪਠਨ੍ਤਿ ‘ਅਸ਼ਕ੍ਯਮੇਵਂ ਵਾ ਬਲਵਦ੍ਭਿਃ ਸੁਪਰਿਗਹੀਤਸ੍ਯ ਯਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਗ੍ਰਾਹਯਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ਲ੍ਯਵਾਰਙ੍ਗਂ ਪ੍ਰਵਿਭੁਜ੍ਯ ਧਨੁਰ੍ਗੁਣੈਰ੍ਬਦ੍ਧ੍ਵੈਕਤੋਸ਼੍ਵਵਕ੍ਤ੍ਰਕਵਿਕੇ ਬਧ੍ਨੀਯਾਤ੍, ਅਥੈਨਂ ਕਸ਼ਯਾ ਤਾਡਯੇਦ੍ਯਥੋਨ੍ਨਾਮਯਞ੍ਛਿਰੋ ਵੇਗੇਨ ਸ਼ਲ੍ਯਮੁਦ੍ਧਰਤਿ, ਨਾਮਿਤਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗ੍ਯਾਂ ਵਕ੍ਸਸ਼ਾਖਾਯਾਂ ਵਾ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਬਦ੍ਧ੍ਵੋਦ੍ਧਰੇਤ੍’ ਇਤਿ||੧੪||
Adhikarana 13 (15) · Śloka 15
ਅਦੇਸ਼ੋਤ੍ਤੁਣ੍ਡਿਤਮਸ੍ਠੀਲਾਸ਼੍ਮਮੁਦ੍ਗਰਾਣਾਮਨ੍ਯਤਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰਹਾਰੇਣ ਵਿਚਾਲ੍ਯ ਯਥਾਮਾਰ੍ਗਮੇਵ ਯਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ||੧੫||
अदेशोत्तुण्डितमष्ठीलाश्ममुद्गराणामन्यतमस्य प्रहारेण विचाल्य यथामार्गमेव यन्त्रेण ||१५||
🔊 Audio coming soon
ਕੁਕ੍ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਚ੍ਛੇਦਨੀਯਪ੍ਰਦੇਸ਼ੋਤ੍ਤੁਣ੍ਡਿਤਾਨਾਮਸ੍ਥ੍ਯਾਦਿਵਿਦਸ੍ਟਾਨਾਂ ਯਥਾਮਾਰ੍ਗਾਪਹਰਣੋਪਾਯਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਅਦੇਸ਼ੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਯਥਾਮਾਰ੍ਗਮੇਵ ਯਨ੍ਤ੍ਰੇਣੇਤਿ ‘ਅਪਹਰੇਤ੍’ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ‘ਅਸ੍ਥਿਦੇਸ਼ੋਤ੍ਤੁਣ੍ਡਿਤਂ’ ਇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ ਪਠਨ੍ਤਿ||੧੫||
Adhikarana 14 (16) · Śloka 16
ਵਿਮਦਿਤਕਰ੍ਣਾਨਿ ਕਰ੍ਣਵਨ੍ਤ੍ਯਨਾਬਾਧਕਰਦੇਸ਼ੋਤ੍ਤੁਣ੍ਡਿਤਾਨਿ ਪੁਰਸ੍ਤਾਦੇਵ ||੧੬||
विमृदितकर्णानि कर्णवन्त्यनाबाधकरदेशोत्तुण्डितानि पुरस्तादेव ||१६||
🔊 Audio coming soon
ਕਰ੍ਣਵਤਾਮਾਹਰਣਂ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਵਿਮਦਿਤੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਰ੍ਣਵਦ੍ਯਚ੍ਛਲ੍ਯਂ ਤਦਨਾਬਾਧਕਰਪ੍ਰਦੇਸ਼ੋਤ੍ਤੁਣ੍ਡਿਤਂ ਯਦਾ ਭਵਤਿ ਤਦਾ ਵਿਮਦਿਤਕਰ੍ਣਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਕੋਰ੍ਥਃ? ਸਙ੍ਕੁਚਿਤਕਰ੍ਣਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਪੁਰਸ੍ਤਾਦੇਵ ਕੋਰ੍ਥਃ? ਅਗ੍ਰੇਤਨੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਏਵ, ‘ਆਕਰ੍ਸਯੇਤ੍’ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ||੧੬||
Adhikarana 15 (17) · Śloka 17
ਜਾਤੁਸੇ ਕਣ੍ਠਾਸਕ੍ਤੇ ਕਣ੍ਠੇ ਨਾਡੀਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼੍ਯਾਗ੍ਨਿਤਪ੍ਤਾਂ ਚ ਸ਼ਲਾਕਾਂ, ਤਯਾਵਗਹ੍ਯ ਸ਼ੀਤਾਭਿਰਦ੍ਭਿਃ ਪਰਿਸਿਚ੍ਯ ਸ੍ਥਿਰੀਭੂਤਂ ਸ਼ਲ੍ਯਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍ ||੧੭||
जातुषे कण्ठासक्ते कण्ठे नाडीं प्रवेश्याग्नितप्तां च शलाकां, तयाऽवगृह्य शीताभिरद्भिः परिषिच्य स्थिरीभूतं शल्यमुद्धरेत् ||१७||
🔊 Audio coming soon
ਜਾਤੁਸਸ਼ਲ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿਧਾਨਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਜਾਤੁਸ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਜਾਤੁਸੇ ਲਾਕ੍ਸਾਮਯੇ| ਕਣ੍ਠਾਸਕ੍ਤੇ ਗਲਲਗ੍ਨੇ| ਨਾਡੀਮਿਤਿ ਤਾਮ੍ਰਾਦਿਰਚਿਤਨਲਿਕਾਂ, ਸ੍ਥਿਰੀਭੂਤਾਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਗਾਢਤਾਮ੍| ਸ਼ਿਸ਼ਵੋ ਜਾਤੁਸੈਃ ਸ਼ਲ੍ਯੈਃ ਕ੍ਰੀਡਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਯਦਾ ਪ੍ਰਮਾਦਾਨ੍ਨਿਗਿਲਨ੍ਤਿ ਤਦਾਯਂ ਵਿਧਿਰ੍ਵੇਦਿਤਵ੍ਯਃ| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਜਾਤੁਸਾਣਿ ਸਿਰਾਦਿਸ੍ਵੇਵ ਘ(ਜ)ਟਿਤਾਨਿ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ||੧੭||
Adhikarana 16 (18) · Śloka 18
ਅਜਾਤੁਸਂ ਤੁ ਜਤੁਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟਪ੍ਰਲਿਪ੍ਤਯਾ ਸ਼ਲਾਕਯਾ ਪੂਰ੍ਵਕਲ੍ਪੇਨੇਤ੍ਯੇਕੇ ||੧੮||
अजातुषं तु जतुमधूच्छिष्टप्रलिप्तया शलाकया पूर्वकल्पेनेत्येके ||१८||
🔊 Audio coming soon
ਅਜਾਤੁਸੇ ਕਣ੍ਠਾਸਕ੍ਤੇ ਵਿਧਿਮਾਹ- ਅਜਾਤੁਸਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਜਤੁ ਲਾਕ੍ਸਾ, ਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟਂ ਸਿਕ੍ਥਕਮ੍, ਪੂਰ੍ਵਕਲ੍ਪੇਨੇਤਿ ਸ਼ੀਤੋਦਕਸ੍ਥਿਰੀਭੂਤਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੧੮||
Adhikarana 17 (19) · Śloka 19
ਅਸ੍ਥਿਸ਼ਲ੍ਯਮਨ੍ਯਦ੍ਵਾ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਕਣ੍ਠਾਸਕ੍ਤਮਵੇਕ੍ਸ੍ਯ ਕੇਸ਼ੋਣ੍ਡੁਕਂ ਦਢੈਕਦੀਰ੍ਘਸੂਤ੍ਰਬਦ੍ਧਂ ਦ੍ਰਵਭਕ੍ਤੋਪਹਿਤਂ ਪਾਯਯੇਦਾਕਣ੍ਠਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਣਕੋਸ੍ਠਂ ਚ ਵਾਮਯੇਤ੍, ਵਮਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ਲ੍ਯੈਕਦੇਸ਼ਸਕ੍ਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸੂਤ੍ਰਂ ਸਹਸਾ ਤ੍ਵਾਕ੍ਸਿਪੇਤ੍; ਮਦੁਨਾ ਵਾ ਦਨ੍ਤਧਾਵਨਕੂਰ੍ਚਕੇਨਾਪਹਰੇਤ੍ ਪ੍ਰਣੁਦੇਦ੍ਵਾਨ੍ਤਃ | ਕ੍ਸਤਕਣ੍ਠਾਯ ਚ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸੀ ਲੇਢੁਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛੇਤ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਿਸ਼੍ਰਮ੍ ||੧੯||
अस्थिशल्यमन्यद्वा तिर्यक्कण्ठासक्तमवेक्ष्य केशोण्डुकं दृढैकदीर्घसूत्रबद्धं द्रवभक्तोपहितं पाययेदाकण्ठात् पूर्णकोष्ठं च वामयेत्, वमतश्च शल्यैकदेशसक्तं ज्ञात्वा सूत्रं सहसा त्वाक्षिपेत्; मृदुना वा दन्तधावनकूर्चकेनापहरेत् प्रणुदेद्वाऽन्तः | क्षतकण्ठाय च मधुसर्पिषी लेढुं प्रयच्छेत्त्रिफलाचूर्णं वा मधुशर्करामिश्रम् ||१९||
🔊 Audio coming soon
ਅਸ੍ਥ੍ਯਾਦਿਸ਼ਲ੍ਯਸ੍ਯਾਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਕਣ੍ਠਾਸਕ੍ਤਸ੍ਯਾਹਰਣਮੁਦ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਅਸ੍ਥਿਸ਼ਲ੍ਯਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਕੇਸ਼ੋਣ੍ਡੁਕਂ ਬਾਲਕਤਂ ਬਿਟੁਕਮ੍| ਉਪਹਿਤਂ ਸਹਿਤਮ੍| ਸਹਸਾ ਤ੍ਵਾਕ੍ਸਿਪੇਦਿਤਿ ਸ਼ਲ੍ਯਨਿਰ੍ਗਮਨਾਰ੍ਥਮ੍| ਦਨ੍ਤਧਾਵਨਕੂਰ੍ਚਕੇਨੇਤਿ ਦਨ੍ਤਧਾਵਨਾਨਾਂ ਕਰਞ੍ਜਕਾਦੀਨਾਂ ਕੁਟ੍ਟਿਤਾਗ੍ਰਂ ਕੂਰ੍ਚਕਂ, ਤੇਨਾਪਹਰੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਪ੍ਰਣੁਦੇਦ੍ਵਾਨ੍ਤਰਿਤਿ ਬਹਿਰਨਿਰ੍ਗਚ੍ਛਦਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਣੁਦੇਤ੍ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਯੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ‘ਕੇਸ਼ੋਨ੍ਦੁਕਂ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਕੇਚਿਤ੍ ਪਾਠਂ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਆਹਤਕਣ੍ਠਸ਼ਲ੍ਯਸ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਕਰ੍ਮ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਕ੍ਸਤਕਣ੍ਠਾਯੇਤ੍ਯਾਦਿ||੧੯||
Adhikarana 18 (20) · Śloka 20
ਉਦਕਪੂਰ੍ਣੋਦਰਮਵਾਕ੍ਸ਼ਿਰਸਮਵਪੀਡਯੇਦ੍ਧੁਨੀਯਾਦ੍ਵਾਮਯੇਦ੍ਵਾ ਭਸ੍ਮਰਾਸ਼ੌ ਵਾ ਨਿਖਨੇਦਾਮੁਖਾਤ੍ ||੨੦||
उदकपूर्णोदरमवाक्शिरसमवपीडयेद्धुनीयाद्वामयेद्वा भस्मराशौ वा निखनेदामुखात् ||२०||
🔊 Audio coming soon
ਉਦਕਂ ਯਦਾਨ੍ਤਰ੍ਨਿਵਿਸ੍ਟਂ ਜਲਮਤਾਦੀਨਾਮੁਦਰੇ ਭਵਤਿ ਤਦਾ ਤਸ੍ਯਾਪਹਰਣੋਪਾਯਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਉਦਕੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਵਾਕ੍ਸ਼ਿਰਸਮਧੋਮੁਖੀਕਤਮ੍, ਅਵਪੀਡਯੇਦੁਦਰਂ, ਧੁਨੀਯਾਤ੍ ਕਮ੍ਪਯੇਤ੍, ਵਾਮਯੇਤ੍ ਘਰ੍ਸਣੈਰਵਾਕ੍ਸ਼ਿਰਸਮੇਵ, ਨਿਖਨੇਤ੍ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਯੇਤ੍, ਆਮੁਖਾਦਿਤਿ ਮੁਖਪਰ੍ਯਨ੍ਤਮ੍||੨੦||
Adhikarana 19 (21) · Śloka 21
ਗ੍ਰਾਸਸ਼ਲ੍ਯੇ ਤੁ ਕਣ੍ਠਾਸਕ੍ਤੇ ਨਿਃਸ਼ਙ੍ਕਮਨਵਬੁਦ੍ਧਂ ਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਮੁਸ੍ਟਿਨਾਭਿਹਨ੍ਯਾਤ੍, ਸ੍ਨੇਹਂ ਮਦ੍ਯਂ ਪਾਨੀਯਂ ਵਾ ਪਾਯਯੇਤ੍ ||੨੧||
ग्रासशल्ये तु कण्ठासक्ते निःशङ्कमनवबुद्धं स्कन्धे मुष्टिनाऽभिहन्यात्, स्नेहं मद्यं पानीयं वा पाययेत् ||२१||
🔊 Audio coming soon
ਕਣ੍ਠਾਸਕ੍ਤਗ੍ਰਾਸਾਹਰਣੋਪਾਯਮਾਹ- ਗ੍ਰਾਸਸ਼ਲ੍ਯੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਨਵਬੁਦ੍ਧਮਿਤਿ ਅਜ੍ਞਾਤਂ ਯਥਾ ਭਵਤਿ| ਅਭਿਹਨ੍ਯਾਦਿਤਿ ਪ੍ਰਹਾਰਂ ਦਦ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੨੧||
Adhikarana 20 (22) · Śloka 22
ਬਾਹੁਰਜ੍ਜੁਲਤਾਪਾਸ਼ੈਃ ਕਣ੍ਠਪੀਡਨਾਦ੍ਵਾਯੁਃ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣਂ ਕੋਪਯਿਤ੍ਵਾ ਸ੍ਰੋਤੋ ਨਿਰੁਣਦ੍ਧਿ, ਲਾਲਾਸ੍ਰਾਵਂ ਫੇਨਾਗਮਨਂ ਸਞ੍ਜ੍ਞਾਨਾਸ਼ਂ ਚਾਪਾਦਯਤਿ; ਤਮਭ੍ਯਜ੍ਯ ਸਂਸ੍ਵੇਦ੍ਯ ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨਂ ਤਸ੍ਮੈ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਵਿਦਧ੍ਯਾਦ੍ਰਸਂ ਚ ਵਾਤਘ੍ਨਂ ਦਦ੍ਯਾਦਿਤਿ ||੨੨||
बाहुरज्जुलतापाशैः कण्ठपीडनाद्वायुः प्रकुपितः श्लेष्माणं कोपयित्वा स्रोतो निरुणद्धि, लालास्रावं फेनागमनं सञ्ज्ञानाशं चापादयति; तमभ्यज्य संस्वेद्य शिरोविरेचनं तस्मै तीक्ष्णं विदध्याद्रसं च वातघ्नं दद्यादिति ||२२||
🔊 Audio coming soon
ਬਾਹੁਰਜ੍ਜਵਾਦਿਪੀਡਿਤਕਣ੍ਠਪ੍ਰਕੁਪਿਤਵਾਯੁਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਪਹਰਣੋਪਾਯਮਾਹ- ਬਾਹ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਾਸ਼ਸ਼ਬ੍ਦੋ ਬਾਹ੍ਵਾਦਿਭਿਃ ਸਹ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ| ਕੇਚਿਦਮੁਂ ਪਾਠਂ ਨ ਪਠਨ੍ਤਿ||੨੨||
Adhikarana 21 (23-26) · Śloka 26
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਸ਼ਲ੍ਯਾਕਤਿਵਿਸ਼ੇਸਾਂਸ਼੍ਚ ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਯਾਵੇਕ੍ਸ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ | ਤਥਾ ਯਨ੍ਤ੍ਰਪਥਕ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸ਼ਲ੍ਯਮਥਾਹਰੇਤ੍ ||੨੩|| ਕਰ੍ਣਵਨ੍ਤਿ ਤੁ ਸ਼ਲ੍ਯਾਨਿ ਦੁਃਖਾਹਾਰ੍ਯਾਣਿ ਯਾਨਿ ਚ | ਆਦਦੀਤ ਭਿਸਕ੍ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਾਨਿ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਮਾਹਿਤਃ ||੨੪|| ਏਤੈਰੁਪਾਯੈਃ ਸ਼ਲ੍ਯਂ ਤੁ ਨੈਵ ਨਿਰ੍ਯਾਤ੍ਯਤੇ ਯਦਿ | ਮਤ੍ਯਾ ਨਿਪੁਣਯਾ ਵੈਦ੍ਯੋ ਯਨ੍ਤ੍ਰਯੋਗੈਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਹਰੇਤ੍ ||੨੫|| ਸ਼ੋਥਪਾਕੌ ਰੁਜਸ਼੍ਚੋਗ੍ਰਾਃ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛਲ੍ਯਮਨਾਹਤਮ੍ | ਵੈਕਲ੍ਯਂ ਮਰਣਂ ਚਾਪਿ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਤ੍ਨਾਦ੍ਵਿਨਿਰ੍ਹਰੇਤ੍ ||੨੬||
भवन्ति चात्र- शल्याकृतिविशेषांश्च स्थानान्यावेक्ष्य बुद्धिमान् | तथा यन्त्रपृथक्त्वं च सम्यक् शल्यमथाहरेत् ||२३|| कर्णवन्ति तु शल्यानि दुःखाहार्याणि यानि च | आददीत भिषक् तस्मात्तानि युक्त्या समाहितः ||२४|| एतैरुपायैः शल्यं तु नैव निर्यात्यते यदि | मत्या निपुणया वैद्यो यन्त्रयोगैश्च निर्हरेत् ||२५|| शोथपाकौ रुजश्चोग्राः कुर्याच्छल्यमनाहृतम् | वैकल्यं मरणं चापि तस्माद्यत्नाद्विनिर्हरेत् ||२६||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਲ੍ਯਾਕਤੀਨਾਮਾਨਨ੍ਤ੍ਯਾਦਨੁਕ੍ਤਮਪਿ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਸ਼ਲ੍ਯਾਕਤੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਸ਼ਿਰੋਕ੍ਸਿਕਰ੍ਣਨਾਸਾਹਦਯਾਦੀਨਿ| ਕਰ੍ਣਵਤਾਂ ਦੁਰਾਹਰਤ੍ਵਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਕਰ੍ਣਵਨ੍ਤੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਆਦਦੀਤੇਤਿ ਸਙ੍ਗਹ੍ਣੀਯਾਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਯੁਕ੍ਤ੍ਯੇਤਿ ਯੋਗੇਨ, ਨ ਤੁ ਹੀਨਯੋਗਾਤਿਯੋਗਮਿਥ੍ਯਾਯੋਗੈਃ| ਸਮਾਹਿਤਃ ਸਾਵਧਾਨਃ| ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਨਿਰ੍ਹਰਣੀਯਸ੍ਯ ਸ਼ਲ੍ਯਸ੍ਯੋਕ੍ਤੈਃ ਪ੍ਰਕਾਰੈਰਨਾਹਰਣੇਨੁਕ੍ਤੋਪਾਯਮਨੁਕ੍ਤਯਨ੍ਤ੍ਰਕਰਣਸੂਤ੍ਰਮੁਦ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਏਤੈਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਨੈਵ ਨਿਰ੍ਯਾਤ੍ਯਤੇ ਯਦੀਤਿ ਨੈਵ ਨਿਸ੍ਕਾਸ੍ਯਤੇ ਯਦੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਮਤ੍ਯਾ ਨਿਪੁਣਯਾ ਵੈਦ੍ਯ ਇਤਿ ਮਤ੍ਯਾ ਨਿਪੁਣਯਾ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਿ ਪ੍ਰਵੀਣਯਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਯੁਕ੍ਤਃ| ਯਨ੍ਤ੍ਰਯੋਗੈਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਹਰੇਦਿਤਿ ਯੋਗੈਃ ਸਂਯੋਗੈਃ, ਯੋਗੈਸ਼੍ਚੇਤਿ ਚਕਾਰਾਦਨੁਕ੍ਤਗੁਣਾਦਿਬਨ੍ਧਨਾਦਿ ਸਮੁਚ੍ਚੀਯਤੇ| ਸ਼ਲ੍ਯਸ੍ਯਾਨਾਹਰਣੇ ਦੋਸਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਸ਼ੋਥਪਾਕਾਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਮੁਂ ਸ਼੍ਲੋਕਂ ਕੇਚਿਦਤ੍ਰ ਨ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਨ੍ਯਾਯਚਨ੍ਦ੍ਰਿਕਾਯਾਂ ਤੁ ਪਠਿਤਤ੍ਵਾਦਵਸ਼੍ਯਂ ਪਠਨੀਯ ਏਵ||੨੩-੨੬||
Adhikarana puShpikA · Śloka 27
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਸ਼ਲ੍ਯਾਪਨਯਨੀਯੋ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ਤਿਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੨੭||
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने शल्यापनयनीयो नाम सप्तविंशतितमोऽध्यायः ||२७||
🔊 Audio coming soon
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਡਲ੍ਹ(ਹ੍ਲ)ਣਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਨਿਬਨ੍ਧਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ਤਿਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨੭||