Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3
ਅਥਾਤਃ ਸ਼ਲ੍ਯਾਪਨਯਨੀਯਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨|| ਸ਼ਲ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਵਿਧਮਵਬਦ੍ਧਮਨਵਬਦ੍ਧਂ ਚ ||੩||
अथातः शल्यापनयनीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२|| शल्यं द्विविधमवबद्धमनवबद्धं च ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2 (4) · Śloka 4
ਤਤ੍ਰ ਸਮਾਸੇਨਾਨਵਬਦ੍ਧਸ਼ਲ੍ਯੋਦ੍ਧਰਣਾਰ੍ਥਂ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ ਹੇਤੂਨ੍ ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਃ | ਤਦ੍ਯਥਾ- ਸ੍ਵਭਾਵਃ, ਪਾਚਨਂ, ਭੇਦਨਂ, ਦਾਰਣਂ, ਪੀਡਨਂ, ਪ੍ਰਮਾਰ੍ਜਨਂ, ਨਿਰ੍ਧ੍ਮਾਪਨਂ, ਵਮਨਂ, ਵਿਰੇਚਨਂ, ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਨਂ, ਪ੍ਰਤਿਮਰ੍ਸ਼ਃ, ਪ੍ਰਵਾਹਣਮ੍, ਆਚੂਸਣਮ੍, ਅਯਸ੍ਕਾਨ੍ਤੋ, ਹਰ੍ਸਸ਼੍ਚੇਤਿ ||੪||
तत्र समासेनानवबद्धशल्योद्धरणार्थं पञ्चदश हेतून् वक्ष्यामः | तद्यथा- स्वभावः, पाचनं, भेदनं, दारणं, पीडनं, प्रमार्जनं, निर्ध्मापनं, वमनं, विरेचनं, प्रक्षालनं, प्रतिमर्शः, प्रवाहणम्, आचूषणम्, अयस्कान्तो, हर्षश्चेति ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (5) · Śloka 5
ਤਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰੁਕ੍ਸਵਥੂਦ੍ਗਾਰਕਾਸਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਾਨਿਲੈਃ ਸ੍ਵਭਾਵਬਲਪ੍ਰਵਤ੍ਤੈਰ੍ਨਯਨਾਦਿਭ੍ਯਃ ਪਤਤਿ | ਮਾਂਸਾਵਗਾਢਂ ਸ਼ਲ੍ਯਮਵਿਦਹ੍ਯਮਾਨਂ ਪਾਚਯਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਕੋਥਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਪੂਯਸ਼ੋਣਿਤਵੇਗਾਦ੍ਗੌਰਵਾਦ੍ਵਾ ਪਤਤਿ | ਪਕ੍ਵਮਭਿਦ੍ਯਮਾਨਂ ਭੇਦਯੇਦ੍ਦਾਰਯੇਦ੍ਵਾ | ਭਿਨ੍ਨਮਨਿਰਸ੍ਯਮਾਨਂ ਪੀਡਨੀਯੈਃ ਪੀਡਯੇਤ੍ ਪਾਣਿਭਿਰ੍ਵਾ | ਅਣੂਨ੍ਯਕ੍ਸਸ਼ਲ੍ਯਾਨਿ ਪਰਿਸੇਚਨਾਧ੍ਮਾਪਨੈਰ੍ਬਾਲਵਸ੍ਤ੍ਰਪਾਣਿਭਿਃ ਪ੍ਰਮਾਰ੍ਜਯੇਤ੍ | ਆਹਾਰਸ਼ੇਸਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਹੀਨਾਣੁਸ਼ਲ੍ਯਾਨਿ ਸ਼੍ਵਸਨੋਤ੍ਕਾਸਨਪ੍ਰਧਮਨੈਰ੍ਨਿਰ੍ਧਮੇਤ੍ | ਅਨ੍ਨਸ਼ਲ੍ਯਾਨਿ ਵਮਨਾਙ੍ਗੁਲਿਪ੍ਰਤਿਮਰ੍ਸ਼ਪ੍ਰਭਤਿਭਿਃ | ਵਿਰੇਚਨੈਃ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਗਤਾਨਿ | ਵ੍ਰਣਦੋਸਾਸ਼ਯਗਤਾਨਿ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਨੈਃ | ਵਾਤਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਗਰ੍ਭਸਙ੍ਗੇਸੁ ਪ੍ਰਵਾਹਣਮੁਕ੍ਤਮ੍ | ਮਾਰੁਤੋਦਕਸਵਿਸਰੁਧਿਰਦੁਸ੍ਟਸ੍ਤਨ੍ਯੇਸ੍ਵਾਚੂਸਣਮਾਸ੍ਯੇਨ ਵਿਸਾਣੈਰ੍ਵਾ | ਅਨੁਲੋਮਮਨਵਬਦ੍ਧਮਕਰ੍ਣਮਨਲ੍ਪਵ੍ਰਣਮੁਖਮਯਸ੍ਕਾਨ੍ਤੇਨ | ਹਦ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮਨੇਕਕਾਰਣੋਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸ਼ੋਕਸ਼ਲ੍ਯਂ ਹਰ੍ਸੇਣੇਤਿ ||੫||
तत्राश्रुक्षवथूद्गारकासमूत्रपुरीषानिलैः स्वभावबलप्रवृत्तैर्नयनादिभ्यः पतति | मांसावगाढं शल्यमविदह्यमानं पाचयित्वा प्रकोथात्तस्य पूयशोणितवेगाद्गौरवाद्वा पतति | पक्वमभिद्यमानं भेदयेद्दारयेद्वा | भिन्नमनिरस्यमानं पीडनीयैः पीडयेत् पाणिभिर्वा | अणून्यक्षशल्यानि परिषेचनाध्मापनैर्बालवस्त्रपाणिभिः प्रमार्जयेत् | आहारशेषश्लेष्महीनाणुशल्यानि श्वसनोत्कासनप्रधमनैर्निर्धमेत् | अन्नशल्यानि वमनाङ्गुलिप्रतिमर्शप्रभृतिभिः | विरेचनैः पक्वाशयगतानि | व्रणदोषाशयगतानि प्रक्षालनैः | वातमूत्रपुरीषगर्भसङ्गेषु प्रवाहणमुक्तम् | मारुतोदकसविषरुधिरदुष्टस्तन्येष्वाचूषणमास्येन विषाणैर्वा | अनुलोममनवबद्धमकर्णमनल्पव्रणमुखमयस्कान्तेन | हृद्यवस्थितमनेककारणोत्पन्नं शोकशल्यं हर्षेणेति ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
ਸਰ੍ਵਸ਼ਲ੍ਯਾਨਾਂ ਤੁ ਮਹਤਾਮਣੂਨਾਂ ਵਾ ਦ੍ਵਾਵੇਵਾਹਰਣਹੇਤੂ ਭਵਤਃ- ਪ੍ਰਤਿਲੋਮੋਨੁਲੋਮਸ਼੍ਚ ||੬||
सर्वशल्यानां तु महतामणूनां वा द्वावेवाहरणहेतू भवतः- प्रतिलोमोऽनुलोमश्च ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਤਿਲੋਮਮਰ੍ਵਾਚੀਨਮਾਨਯੇਤ੍ , ਅਨੁਲੋਮਂ ਪਰਾਚੀਨਮ੍ ||੭||
तत्र प्रतिलोममर्वाचीनमानयेत् , अनुलोमं पराचीनम् ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
ਉਤ੍ਤੁਣ੍ਡਿਤਂ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਘਾਤਯੇਚ੍ਛੇਦਨੀਯਮੁਖਮ੍ ||੮||
उत्तुण्डितं छित्त्वा निर्घातयेच्छेदनीयमुखम् ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
ਛੇਦਨੀਯਮੁਖਾਨ੍ਯਪਿ ਕੁਕ੍ਸਿਵਕ੍ਸਃਕਕ੍ਸਾਵਙ੍ਕ੍ਸਣਪਰ੍ਸ਼ੁਕਾਨ੍ਤਰਪਤਿਤਾਨਿ ਚ ਹਸ੍ਤਸ਼ਕ੍ਯਂ ਯਥਾਮਾਰ੍ਗੇਣ ਹਸ੍ਤੇਨੈਵਾਪਹਰ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਯਤੇਤ ||੯||
छेदनीयमुखान्यपि कुक्षिवक्षःकक्षावङ्क्षणपर्शुकान्तरपतितानि च हस्तशक्यं यथामार्गेण हस्तेनैवापहर्तुं प्रयतेत ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
ਹਸ੍ਤੇਨੈਵਾਪਹਰ੍ਤੁਮਸ਼ਕ੍ਯਂ ਵਿਸ਼ਸ੍ਯ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਯਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਪਹਰੇਤ੍ ||੧੦||
हस्तेनैवापहर्तुमशक्यं विशस्य शस्त्रेण यन्त्रेणापहरेत् ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਸ਼ੀਤਲੇਨ ਜਲੇਨੈਨਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਨ੍ਤਮਵਸੇਚਯੇਤ੍ | ਸਂਰਕ੍ਸੇਦਸ੍ਯ ਮਰ੍ਮਾਣਿ ਮੁਹੁਰਾਸ਼੍ਵਾਸਯੇਚ੍ਚ ਤਮ੍ ||੧੧||
भवति चात्र- शीतलेन जलेनैनं मूर्च्छन्तमवसेचयेत् | संरक्षेदस्य मर्माणि मुहुराश्वासयेच्च तम् ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
ਤਤਃ ਸ਼ਲ੍ਯਮੁਦ੍ਧਤ੍ਯ ਨਿਰ੍ਲੋਹਿਤਂ ਵ੍ਰਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵੇਦਾਰ੍ਹਮਗ੍ਨਿਘਤਪ੍ਰਭਤਿਭਿਃ ਸਂਸ੍ਵੇਦ੍ਯਾਵਦਹ੍ਯ ਪ੍ਰਦਿਹ੍ਯ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੁਭ੍ਯਾਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾਚਾਰਿਕਮੁਪਦਿਸ਼ੇਤ੍ | (ਸਿਰਾਸ੍ਨਾਯੁਵਿਲਗ੍ਨਂ ਸ਼ਲਾਕਾਦਿਭਿਰ੍ਵਿਮੋਚ੍ਯਾਪਨਯੇਤ੍; ਸ਼੍ਵਯਥੁਗ੍ਰਸ੍ਤਵਾਰਙ੍ਗਂ ਸਮਵਪੀਡ੍ਯ ਸ਼੍ਵਯਥੁਂ; ਦੁਰ੍ਬਲਵਾਰਙ੍ਗਂ ਕੁਸ਼ਾਦਿਭਿਰ੍ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ|) ||੧੨||
ततः शल्यमुद्धृत्य निर्लोहितं व्रणं कृत्वा स्वेदार्हमग्निघृतप्रभृतिभिः संस्वेद्यावदह्य प्रदिह्य सर्पिर्मधुभ्यां बद्ध्वाऽऽचारिकमुपदिशेत् | (सिरास्नायुविलग्नं शलाकादिभिर्विमोच्यापनयेत्; श्वयथुग्रस्तवारङ्गं समवपीड्य श्वयथुं; दुर्बलवारङ्गं कुशादिभिर्बद्ध्वा|) ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
ਹਦਯਮਭਿਤੋ ਵਰ੍ਤਮਾਨਂ ਸ਼ਲ੍ਯਂ ਸ਼ੀਤਜਲਾਦਿਭਿਰੁਦ੍ਵੇਜਿਤਸ੍ਯਾਪਹਰੇਦ੍ਯਥਾਮਾਰ੍ਗਂ; ਦੁਰੁਪਹਰਮਨ੍ਯਤੋਪਬਾਧ੍ਯਮਾਨਂ ਪਾਟਯਿਤ੍ਵੋਦ੍ਧਰੇਤ੍ ||੧੩||
हृदयमभितो वर्तमानं शल्यं शीतजलादिभिरुद्वेजितस्यापहरेद्यथामार्गं; दुरुपहरमन्यतोऽपबाध्यमानं पाटयित्वोद्धरेत् ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (14) · Śloka 14
ਅਸ੍ਥਿਵਿਵਰਪ੍ਰਵਿਸ੍ਟਮਸ੍ਥਿਵਿਦਸ੍ਟਂ ਵਾਵਗਹ੍ਯ ਪਾਦਾਭ੍ਯਾਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਪਹਰੇਤ੍, ਅਸ਼ਕ੍ਯਮੇਵਂ ਵਾ ਬਲਵਦ੍ਭਿਃ ਸੁਪਰਿਗਹੀਤਸ੍ਯ ਯਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਗ੍ਰਾਹਯਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ਲ੍ਯਵਾਰਙ੍ਗਂ ਪ੍ਰਵਿਭੁਜ੍ਯ ਧਨੁਰ੍ਗੁਣੈਰ੍ਬਦ੍ਧ੍ਵੈਕਤਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗ੍ਯਾਮੁਪਸਂਯਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯਵਕ੍ਤ੍ਰਕਵਿਕੇ ਬਧ੍ਨੀਯਾਤ੍, ਅਥੈਨਂ ਕਸ਼ਯਾ ਤਾਡਯੇਦ੍ਯਥੋਨ੍ਨਾਮਯਞ੍ ਸ਼ਿਰੋ ਵੇਗੇਨ ਸ਼ਲ੍ਯਮੁਦ੍ਧਰਤਿ; ਦਢਾਂ ਵਾ ਵਕ੍ਸਸ਼ਾਖਾਮਵਨਮ੍ਯ ਤਸ੍ਯਾਂ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਬਦ੍ਧ੍ਵੋਦ੍ਧਰੇਤ੍ ||੧੪||
अस्थिविवरप्रविष्टमस्थिविदष्टं वाऽवगृह्य पादाभ्यां यन्त्रेणापहरेत्, अशक्यमेवं वा बलवद्भिः सुपरिगृहीतस्य यन्त्रेण ग्राहयित्वा शल्यवारङ्गं प्रविभुज्य धनुर्गुणैर्बद्ध्वैकतश्चास्य पञ्चाङ्ग्यामुपसंयतस्याश्वस्यवक्त्रकविके बध्नीयात्, अथैनं कशया ताडयेद्यथोन्नामयञ् शिरो वेगेन शल्यमुद्धरति; दृढां वा वृक्षशाखामवनम्य तस्यां पूर्ववद्बद्ध्वोद्धरेत् ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (15) · Śloka 15
ਅਦੇਸ਼ੋਤ੍ਤੁਣ੍ਡਿਤਮਸ੍ਠੀਲਾਸ਼੍ਮਮੁਦ੍ਗਰਾਣਾਮਨ੍ਯਤਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰਹਾਰੇਣ ਵਿਚਾਲ੍ਯ ਯਥਾਮਾਰ੍ਗਮੇਵ ਯਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ||੧੫||
अदेशोत्तुण्डितमष्ठीलाश्ममुद्गराणामन्यतमस्य प्रहारेण विचाल्य यथामार्गमेव यन्त्रेण ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (16) · Śloka 16
ਵਿਮਦਿਤਕਰ੍ਣਾਨਿ ਕਰ੍ਣਵਨ੍ਤ੍ਯਨਾਬਾਧਕਰਦੇਸ਼ੋਤ੍ਤੁਣ੍ਡਿਤਾਨਿ ਪੁਰਸ੍ਤਾਦੇਵ ||੧੬||
विमृदितकर्णानि कर्णवन्त्यनाबाधकरदेशोत्तुण्डितानि पुरस्तादेव ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (17) · Śloka 17
ਜਾਤੁਸੇ ਕਣ੍ਠਾਸਕ੍ਤੇ ਕਣ੍ਠੇ ਨਾਡੀਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼੍ਯਾਗ੍ਨਿਤਪ੍ਤਾਂ ਚ ਸ਼ਲਾਕਾਂ, ਤਯਾਵਗਹ੍ਯ ਸ਼ੀਤਾਭਿਰਦ੍ਭਿਃ ਪਰਿਸਿਚ੍ਯ ਸ੍ਥਿਰੀਭੂਤਂ ਸ਼ਲ੍ਯਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍ ||੧੭||
जातुषे कण्ठासक्ते कण्ठे नाडीं प्रवेश्याग्नितप्तां च शलाकां, तयाऽवगृह्य शीताभिरद्भिः परिषिच्य स्थिरीभूतं शल्यमुद्धरेत् ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (18) · Śloka 18
ਅਜਾਤੁਸਂ ਤੁ ਜਤੁਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟਪ੍ਰਲਿਪ੍ਤਯਾ ਸ਼ਲਾਕਯਾ ਪੂਰ੍ਵਕਲ੍ਪੇਨੇਤ੍ਯੇਕੇ ||੧੮||
अजातुषं तु जतुमधूच्छिष्टप्रलिप्तया शलाकया पूर्वकल्पेनेत्येके ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (19) · Śloka 19
ਅਸ੍ਥਿਸ਼ਲ੍ਯਮਨ੍ਯਦ੍ਵਾ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਕਣ੍ਠਾਸਕ੍ਤਮਵੇਕ੍ਸ੍ਯ ਕੇਸ਼ੋਣ੍ਡੁਕਂ ਦਢੈਕਦੀਰ੍ਘਸੂਤ੍ਰਬਦ੍ਧਂ ਦ੍ਰਵਭਕ੍ਤੋਪਹਿਤਂ ਪਾਯਯੇਦਾਕਣ੍ਠਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਣਕੋਸ੍ਠਂ ਚ ਵਾਮਯੇਤ੍, ਵਮਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ਲ੍ਯੈਕਦੇਸ਼ਸਕ੍ਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸੂਤ੍ਰਂ ਸਹਸਾ ਤ੍ਵਾਕ੍ਸਿਪੇਤ੍; ਮਦੁਨਾ ਵਾ ਦਨ੍ਤਧਾਵਨਕੂਰ੍ਚਕੇਨਾਪਹਰੇਤ੍ ਪ੍ਰਣੁਦੇਦ੍ਵਾਨ੍ਤਃ | ਕ੍ਸਤਕਣ੍ਠਾਯ ਚ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸੀ ਲੇਢੁਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛੇਤ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਿਸ਼੍ਰਮ੍ ||੧੯||
अस्थिशल्यमन्यद्वा तिर्यक्कण्ठासक्तमवेक्ष्य केशोण्डुकं दृढैकदीर्घसूत्रबद्धं द्रवभक्तोपहितं पाययेदाकण्ठात् पूर्णकोष्ठं च वामयेत्, वमतश्च शल्यैकदेशसक्तं ज्ञात्वा सूत्रं सहसा त्वाक्षिपेत्; मृदुना वा दन्तधावनकूर्चकेनापहरेत् प्रणुदेद्वाऽन्तः | क्षतकण्ठाय च मधुसर्पिषी लेढुं प्रयच्छेत्त्रिफलाचूर्णं वा मधुशर्करामिश्रम् ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (20) · Śloka 20
ਉਦਕਪੂਰ੍ਣੋਦਰਮਵਾਕ੍ਸ਼ਿਰਸਮਵਪੀਡਯੇਦ੍ਧੁਨੀਯਾਦ੍ਵਾਮਯੇਦ੍ਵਾ ਭਸ੍ਮਰਾਸ਼ੌ ਵਾ ਨਿਖਨੇਦਾਮੁਖਾਤ੍ ||੨੦||
उदकपूर्णोदरमवाक्शिरसमवपीडयेद्धुनीयाद्वामयेद्वा भस्मराशौ वा निखनेदामुखात् ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (21) · Śloka 21
ਗ੍ਰਾਸਸ਼ਲ੍ਯੇ ਤੁ ਕਣ੍ਠਾਸਕ੍ਤੇ ਨਿਃਸ਼ਙ੍ਕਮਨਵਬੁਦ੍ਧਂ ਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਮੁਸ੍ਟਿਨਾਭਿਹਨ੍ਯਾਤ੍, ਸ੍ਨੇਹਂ ਮਦ੍ਯਂ ਪਾਨੀਯਂ ਵਾ ਪਾਯਯੇਤ੍ ||੨੧||
ग्रासशल्ये तु कण्ठासक्ते निःशङ्कमनवबुद्धं स्कन्धे मुष्टिनाऽभिहन्यात्, स्नेहं मद्यं पानीयं वा पाययेत् ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (22) · Śloka 22
ਬਾਹੁਰਜ੍ਜੁਲਤਾਪਾਸ਼ੈਃ ਕਣ੍ਠਪੀਡਨਾਦ੍ਵਾਯੁਃ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣਂ ਕੋਪਯਿਤ੍ਵਾ ਸ੍ਰੋਤੋ ਨਿਰੁਣਦ੍ਧਿ, ਲਾਲਾਸ੍ਰਾਵਂ ਫੇਨਾਗਮਨਂ ਸਞ੍ਜ੍ਞਾਨਾਸ਼ਂ ਚਾਪਾਦਯਤਿ; ਤਮਭ੍ਯਜ੍ਯ ਸਂਸ੍ਵੇਦ੍ਯ ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨਂ ਤਸ੍ਮੈ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਵਿਦਧ੍ਯਾਦ੍ਰਸਂ ਚ ਵਾਤਘ੍ਨਂ ਦਦ੍ਯਾਦਿਤਿ ||੨੨||
बाहुरज्जुलतापाशैः कण्ठपीडनाद्वायुः प्रकुपितः श्लेष्माणं कोपयित्वा स्रोतो निरुणद्धि, लालास्रावं फेनागमनं सञ्ज्ञानाशं चापादयति; तमभ्यज्य संस्वेद्य शिरोविरेचनं तस्मै तीक्ष्णं विदध्याद्रसं च वातघ्नं दद्यादिति ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (23-26) · Śloka 26
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਸ਼ਲ੍ਯਾਕਤਿਵਿਸ਼ੇਸਾਂਸ਼੍ਚ ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਯਾਵੇਕ੍ਸ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ | ਤਥਾ ਯਨ੍ਤ੍ਰਪਥਕ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸ਼ਲ੍ਯਮਥਾਹਰੇਤ੍ ||੨੩|| ਕਰ੍ਣਵਨ੍ਤਿ ਤੁ ਸ਼ਲ੍ਯਾਨਿ ਦੁਃਖਾਹਾਰ੍ਯਾਣਿ ਯਾਨਿ ਚ | ਆਦਦੀਤ ਭਿਸਕ੍ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਾਨਿ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਮਾਹਿਤਃ ||੨੪|| ਏਤੈਰੁਪਾਯੈਃ ਸ਼ਲ੍ਯਂ ਤੁ ਨੈਵ ਨਿਰ੍ਯਾਤ੍ਯਤੇ ਯਦਿ | ਮਤ੍ਯਾ ਨਿਪੁਣਯਾ ਵੈਦ੍ਯੋ ਯਨ੍ਤ੍ਰਯੋਗੈਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਹਰੇਤ੍ ||੨੫|| ਸ਼ੋਥਪਾਕੌ ਰੁਜਸ਼੍ਚੋਗ੍ਰਾਃ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛਲ੍ਯਮਨਾਹਤਮ੍ | ਵੈਕਲ੍ਯਂ ਮਰਣਂ ਚਾਪਿ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਤ੍ਨਾਦ੍ਵਿਨਿਰ੍ਹਰੇਤ੍ ||੨੬||
भवन्ति चात्र- शल्याकृतिविशेषांश्च स्थानान्यावेक्ष्य बुद्धिमान् | तथा यन्त्रपृथक्त्वं च सम्यक् शल्यमथाहरेत् ||२३|| कर्णवन्ति तु शल्यानि दुःखाहार्याणि यानि च | आददीत भिषक् तस्मात्तानि युक्त्या समाहितः ||२४|| एतैरुपायैः शल्यं तु नैव निर्यात्यते यदि | मत्या निपुणया वैद्यो यन्त्रयोगैश्च निर्हरेत् ||२५|| शोथपाकौ रुजश्चोग्राः कुर्याच्छल्यमनाहृतम् | वैकल्यं मरणं चापि तस्माद्यत्नाद्विनिर्हरेत् ||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 27
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਸ਼ਲ੍ਯਾਪਨਯਨੀਯੋ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ਤਿਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੨੭||
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने शल्यापनयनीयो नाम सप्तविंशतितमोऽध्यायः ||२७||
🔊 Audio coming soon