Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతః స్వభావవిప్రతిపత్తిమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||
अथातः स्वभावविप्रतिपत्तिमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
స్వభావశబ్దానంతరమాదిశబ్దో లుప్తో ద్రష్టవ్యః, తేన స్వభావాదివిప్రతిపత్తిరిత్యర్థః| స్వభావశబ్దేనాత్ర ప్రకృతిరుచ్యతే||1-2||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
స్వభావసిద్ధానాం శరీరైకదేశానామన్యభావిత్వం మరణాయ | తద్యథా- శుక్లానాం కృష్ణత్వం, కృష్ణానాం శుక్లతా, రక్తానామన్యవర్ణత్వం, స్థిరాణాం మృదుత్వం , మృదూనాం స్థిరతా, చలానామచలత్వం, అచలానాం చలతా, పృథూనాం సంక్షిప్తత్వం, సంక్షిప్తానాం పృథుతా, దీర్ఘాణాం హ్రస్వత్వం, హ్రస్వానాం దీర్ఘతా, అపతనధర్మిణాం పతనధర్మిత్వం , పతనధర్మిణామపతనధర్మిత్వమకస్మాత్, శైత్యౌష్ణ్యస్నైగ్ధ్యరౌక్ష్యప్రస్తంభవైవర్ణ్యావసాదనం చాంగానాం ||3||
स्वभावसिद्धानां शरीरैकदेशानामन्यभावित्वं मरणाय | तद्यथा- शुक्लानां कृष्णत्वं, कृष्णानां शुक्लता, रक्तानामन्यवर्णत्वं, स्थिराणां मृदुत्वं , मृदूनां स्थिरता, चलानामचलत्वं, अचलानां चलता, पृथूनां सङ्क्षिप्तत्वं, सङ्क्षिप्तानां पृथुता, दीर्घाणां ह्रस्वत्वं, ह्रस्वानां दीर्घता, अपतनधर्मिणां पतनधर्मित्वं , पतनधर्मिणामपतनधर्मित्वमकस्मात्, शैत्यौष्ण्यस्नैग्ध्यरौक्ष्यप्रस्तम्भवैवर्ण्यावसादनं चाङ्गानाम् ||३||
🔊 Audio coming soon
తాం స్వభావవిప్రతిపత్తిం సంక్షేపేణ తావన్నిర్దిష్టుమాహ- స్వభావసిద్ధానామిత్యాది| అన్యభావిత్వం గుణకర్మభ్యాం కృత్వా, తథా విశిష్టద్రవ్యాంతరసంయోగాచ్చ; విశిష్టద్రవ్యాంతరసంయోగశ్చ ‘సిరాణాం దర్శనం లలాటే, నాసావంశే వా పిడకోత్పత్తిః’ ఇత్యాదినా వక్ష్యమాణః| తత్ర స్వభావసిద్ధానాం శరీరైకదేశానామన్యథాభావిత్వం విస్తరేణోపదర్శయన్నాహ- తద్యథేత్యాది| అకస్మాచ్చ శుక్లానాం నేత్రైకదేశానాం నిర్నిమిత్తం కార్ష్ణ్యం మరణాయ| కృష్ణానాం లోచనమధ్యస్య తారుణ్యే కేశశ్మశ్రులోమ్నాం చ శుక్లత్వమరిష్టం| రక్తానాం నేత్రాంతపాదకరతలతాల్వోష్ఠజిహ్వానామాకస్మికమన్యవర్ణత్వం శ్వేతపీతకృష్ణనీలత్వమరిష్టమితి| స్థిరాణాం కఠినానాం కేశశ్మశ్రునఖదంతశిరాస్నాయుస్రోతఃప్రభృతీనాం మృదుత్వం కోమలత్వమరిష్టమితి| మృదూనాం మాంసశోణితమేదోమజ్జశుక్రనాభిహృదయయకృత్ప్లీహప్రభృతీనాం స్థిరత్వం కాఠిన్యం వికృతిరితి| కేచిత ‘మృదూనాం’ ఇత్యత్ర ‘అదృఢానాం’ ఇతి పఠంతి| చలానాం వాతాశయశిరాసంధిజిహ్వాదీనామస్పందనత్వమరిష్టమితి| సిరా దశైవ చలా భవంతి, తాస్తు శారీరే వక్ష్యతి| అచలా మాంసమేదోఽస్థినాభయస్తేషాం చలత్వమరిష్టం, అన్యే తు నాసాకర్ణమాంసాదీనామిత్యాహుః| పృథూనాం సంక్షిప్తత్వమితి విస్తీర్ణానాం స్వల్పత్వం; తత్ర విస్తీర్ణాని శిరోలలాటవక్త్రాంసోరఃపృష్ఠాదీని, తేషాం సంక్షిప్తత్వమరిష్టం| సంక్షిప్తానాం దృష్టిమండలనఖరోమగుల్ఫాదీనాం పృథుత్వమరిష్టం| దీర్ఘాణాం నయనభుజాంగులిపర్వోచ్ఛ్వాసాదీనాం హ్రస్వత్వమరిష్టం| హ్రస్వానాం జంఘామేఢ్రగ్రీవాదీనాం దీర్ఘత్వమరిష్టం| అపతనధర్మిణాం పతనధర్మిత్వమితి అపతనస్వభావానాం పతనస్వభావత్వమిత్యర్థః| తత్రాపతనధర్మిణః కేశశ్మశ్రులోమనఖాదయః, తేషాం పతనధర్మిత్వమరిష్టం| పతనధర్మిణామపతనధర్మిత్వమితి పతనధర్మిణాం స్వేదమూత్రపురీషాదీనామపతనధర్మిత్వమరిష్టం| అకస్మాదితి అనిమిత్తమిత్యర్థః| అకస్మాదిత్యేతదుక్తైః శుక్లానాం కృష్ణత్వమిత్యాదిభిర్వక్ష్యమాణైశ్చ శైత్యౌష్ణ్యాదిభిః సహ ప్రత్యేకం సంబధ్యతే| శైత్యేత్యాది| హస్తపాదోచ్ఛ్వాసాదిషు స్వభావోష్ణతాయుక్తేషు శైత్యం, శీతత్వయుక్తేషు ఫూత్కారాదిషు చౌష్ణ్యం, స్నిగ్ధతాయుక్తేషు నయనతారకాదిషు రౌక్ష్యం, అనభ్యక్తకేశత్వగాదిషు రూక్షేషు స్నిగ్ధత్వం| ప్రస్తంభః ప్రకర్షేణ స్తబ్ధతా| నేత్రయోరంగావయవానాం చ వైవర్ణ్యం గౌరశ్యామాదివర్ణానాం వైపరీత్యం| అవసాదోఽప్రవృత్తిర్వైకల్యమిత్యర్థః| కేచిత్ ‘వైవర్ణ్యోపసర్జనం చాంగానాం’ ఇతి పఠంతి, వ్యాఖ్యానయంతి చ- ఉపసర్జనం తద్భావాపత్తిరిత్యర్థః||3||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
స్వేభ్యః స్థానేభ్యః శరీరైకదేశానామవస్త్రస్తోత్క్షిప్తభ్రాంతావక్షిప్తపతితవిముక్తనిర్గతాంతర్గతగురులఘుత్వాని, ప్రవాలవర్ణవ్యంగప్రాదుర్భావో వాఽప్యకస్మాత్, సిరాణాం చ దర్శనం లలాటే, నాసావంశే వా పిడకోత్పత్తిః , లలాటే వా ప్రభాతకాలే స్వేదః, నేత్రరోగాద్వినా వాఽశ్రుప్రవృత్తిః, గోమయచూర్ణప్రకాశస్య వా రజసో దర్శనముత్తమాంగే నిలయనం వా కపోతకంకకాకప్రభృతీనాం, మూత్రపురీషవృద్ధిరభుంజానానాం, తత్ప్రణాశో వా భుంజానానాం, స్తనమూలహృదయోరఃసు చ శూలోత్పత్తయః, మధ్యే శూనత్వమంతేషు పరిమ్లాయిత్వం విపర్యయో వా, తథాఽర్ధాంగే శ్వయథుః శోషోఽంగపక్షయోర్వా, నష్టహీనవికలవికృతస్వరతా వా, వివర్ణపుష్పప్రాదుర్భావో వా దంతముఖనఖశరీరేషు, యస్య వాఽప్సు కఫపురీషరేతాంసి నిమజ్జంతి, యస్య వా దృష్టిమండలే భిన్నవికృతాని రూపాణ్యాలోక్యంతే, స్నేహాభ్యక్తకేశాంగ ఇవ యో భాతి, యశ్చ దుర్బలో భక్తద్వేషాతిసారాభ్యాం పీడ్యతే, కాసమానశ్చ తృష్ణాభిభూతః, క్షీణశ్ఛర్దిభక్తద్వేషయుక్తః సఫేనపూయరుధిరోద్వామీ హతస్వరః శూలాభిపన్నశ్చ మనుష్యః, శూనకరచరణవదనఃక్షీణోఽన్నద్వేషీ స్రస్తపిండికాంసపాణిపాదో జ్వరకాసాభిభూతః, యస్తు పూర్వాహ్ణే భుక్తమపరాహ్ణే ఛర్దయత్యవిదగ్ధమతిసార్యతే వా స శ్వాసాన్మ్రియతే, బస్తవద్విలపన్ యశ్చ భూమౌ పతతి స్రస్తముష్కః, స్తబ్ధమేఢ్రో భగ్నగ్రీవః ప్రనష్టమేహనశ్చ మనుష్యః, ప్రాగ్విశుష్యమాణాహృదయ ఆర్ద్రశరీరః, యశ్చ లోష్టం లోష్టేనాభిహంతి కాష్ఠం కాష్ఠేన, తృణాని వా ఛినత్తి, అధరోష్ఠం దశతి, ఉత్తరోష్ఠం వా లేఢి, ఆలుంచతి వా కర్ణౌ కేశాంశ్చ; దేవద్విజగురుసుహృద్వైద్యాంశ్చ ద్వేష్టి, యస్య వక్రానువక్రగా గ్రహా గర్హితస్థానగతాః పీడయంతి, జన్మర్క్షం వా, యస్యోల్కాశనిభ్యామభిహన్యతే హోరా వా, గృహదారశయనాసనయానవాహనమణిరత్నోపకరణగర్హితలక్షణనిమిత్తప్రాదుర్భావో వేతి ||4||
स्वेभ्यः स्थानेभ्यः शरीरैकदेशानामवस्त्रस्तोत्क्षिप्तभ्रान्तावक्षिप्तपतितविमुक्तनिर्गतान्तर्गतगुरुलघुत्वानि, प्रवालवर्णव्यङ्गप्रादुर्भावो वाऽप्यकस्मात्, सिराणां च दर्शनं ललाटे, नासावंशे वा पिडकोत्पत्तिः , ललाटे वा प्रभातकाले स्वेदः, नेत्ररोगाद्विना वाऽश्रुप्रवृत्तिः, गोमयचूर्णप्रकाशस्य वा रजसो दर्शनमुत्तमाङ्गे निलयनं वा कपोतकङ्ककाकप्रभृतीनां, मूत्रपुरीषवृद्धिरभुञ्जानानां, तत्प्रणाशो वा भुञ्जानानां, स्तनमूलहृदयोरःसु च शूलोत्पत्तयः, मध्ये शूनत्वमन्तेषु परिम्लायित्वं विपर्ययो वा, तथाऽर्धाङ्गे श्वयथुः शोषोऽङ्गपक्षयोर्वा, नष्टहीनविकलविकृतस्वरता वा, विवर्णपुष्पप्रादुर्भावो वा दन्तमुखनखशरीरेषु, यस्य वाऽप्सु कफपुरीषरेतांसि निमज्जन्ति, यस्य वा दृष्टिमण्डले भिन्नविकृतानि रूपाण्यालोक्यन्ते, स्नेहाभ्यक्तकेशाङ्ग इव यो भाति, यश्च दुर्बलो भक्तद्वेषातिसाराभ्यां पीड्यते, कासमानश्च तृष्णाभिभूतः, क्षीणश्छर्दिभक्तद्वेषयुक्तः सफेनपूयरुधिरोद्वामी हतस्वरः शूलाभिपन्नश्च मनुष्यः, शूनकरचरणवदनःक्षीणोऽन्नद्वेषी स्रस्तपिण्डिकांसपाणिपादो ज्वरकासाभिभूतः, यस्तु पूर्वाह्णे भुक्तमपराह्णे छर्दयत्यविदग्धमतिसार्यते वा स श्वासान्म्रियते, बस्तवद्विलपन् यश्च भूमौ पतति स्रस्तमुष्कः, स्तब्धमेढ्रो भग्नग्रीवः प्रनष्टमेहनश्च मनुष्यः, प्राग्विशुष्यमाणाहृदय आर्द्रशरीरः, यश्च लोष्टं लोष्टेनाभिहन्ति काष्ठं काष्ठेन, तृणानि वा छिनत्ति, अधरोष्ठं दशति, उत्तरोष्ठं वा लेढि, आलुञ्चति वा कर्णौ केशांश्च; देवद्विजगुरुसुहृद्वैद्यांश्च द्वेष्टि, यस्य वक्रानुवक्रगा ग्रहा गर्हितस्थानगताः पीडयन्ति, जन्मर्क्षं वा, यस्योल्काशनिभ्यामभिहन्यते होरा वा, गृहदारशयनासनयानवाहनमणिरत्नोपकरणगर्हितलक्षणनिमित्तप्रादुर्भावो वेति ||४||
🔊 Audio coming soon
స్వేభ్య ఇత్యాది| అవస్త్రస్తత్వం భ్రూపక్ష్మప్రభృతీనాం స్థానాదధః ప్రలంబనం, ఉత్క్షిప్తత్వం తేషామేవోర్ధ్వగమనం, భ్రాంతత్వం చక్షురాదీనాం భ్రమణం, అవక్షిప్తత్వం తేషామేవ తిర్యక్క్షిప్తత్వం, పతితత్వం శిరోగ్రీవాదీనామధార్యమాణతా, విముక్తత్వం సంధీనాం మోక్షః, నిర్గతత్వం బహిర్నిఃసరణం జిహ్వానేత్రప్రభృతీనాం, అంతర్గతత్వం జిహ్వానేత్రనాసాదీనామంతఃప్రవేశః, ‘అనిర్గతత్వం’ ఇతి కేచిత్ పఠంతి తత్రాపి స ఏవార్థః; గురులఘుత్వాని గురూణి బాహుశిరఃసక్థ్యాదీని, లఘూన్యక్షిపక్ష్మాదీని, తేషాం విపరీతత్వమరిష్టం; ‘అవక్షిప్తత్వం’ ఇత్యత్ర ‘అవక్షిప్తం’ ఇతి కేచిత్ పఠంతి, తత్రాపి స ఏవార్థః| ప్రవాలవర్ణేత్యాది వ్యంగానాం క్షుద్రరోగవిశేషాణామకస్మాదనిమిత్తం ప్రవాలసదృశవర్ణతాప్రాదుర్భావో భవతీత్యర్థః; ప్రవాలో విద్రుమః, స చ సముద్రజాతోఽత్యంతరక్తో వల్లీవిశేషః; వ్యంగరోగస్య శ్యావత్వం ప్రాకృతం, రక్తత్వం వైకృతం| సిరాణామితి ప్రవాలవర్ణానామితి అత్రాపి చకారాత్ సంబంధనీయం; అథవాఽప్రాకృతసిరాణాం దర్శనమరిష్టమితి| నాసేత్యాది ‘పిడకాయాః ప్రవాలవర్ణాయాః’ ఇత్యత్రాపి జ్ఞేయం, నాసావంశో నాసాస్థిదండః, అన్యే తు నాసావంశే లలాటే చ పిడకాయా ఉత్పత్తిం వాశబ్దాన్మన్యంతే| లలాటే ఇతి అత్ర ‘లేపజ్వరిణ ’ ఇతి శేషో జ్ఞేయస్తంత్రాంతరదర్శనాత్| నేత్రరోగాదిత్యాది- అయం పాఠో నిబంధేషు న పఠితః, వృద్ధైః పఠితత్వాదస్మాభిరపి పఠితః| గోమయేత్యాది|- గోమయం గోపురీషం, తస్య రజఃప్రకాశస్యేత్యాది ప్రథమం మాసికమరిష్టం; నిలయనం వేత్యాది ద్వితీయం, ‘ఉత్తమాంగే’ ఇత్యత్రాపి సంబధ్యతే, నిలయనమితి ఉపవిశనం| స్తనమూలేత్యాది|- అత్రాపి భుంజానానామేవేతి బోద్ధవ్యం, ఏతచ్చ మలప్రణాశేన సహ యదా సముదితం భవతి తదాఽరిష్టమితి జ్ఞేయం| మధ్య ఇత్యాది|- మధ్యే శూనత్వం, అంతేషు హస్తపాదాదిషు పరిమ్లాయిత్వం శుష్కతా, విపర్యయో వేతి అంతే శూనత్వం మధ్యే చ పరిమ్లాయిత్వమిత్యర్థః| ఏతదరిష్టం మాసికం| తథేత్యాది|- అర్ధాంగే శ్వయథౌ సత్యర్ధే పరిమ్లాయిత్వమితి యోజ్యం| అంగపక్షయోరితి పక్షః శరీరార్ధం| నష్టేత్యాది|- నష్టస్వరతా అత్యంతస్వరాభావః, హీనస్వరతా శబ్దహ్రస్వత్వం, వికలస్వరతా గద్గదాదిస్వరత్వం, వికృతస్వరతా స్వాభావికస్వరస్య వైపరీత్యం| వివర్ణేత్యాది|- వివర్ణపుష్పప్రాదుర్భావః అనుజ్జ్వలవర్ణబిందుప్రాదుర్భావో దంతాదిష్వరిష్టం| యస్యేత్యాది|- యస్య పురుషస్య, అప్సు పానీయేషు, నిమజ్జంతి బుడంతి; ఏతదరిష్టం తు యదా త్రయాణామపి నిమజ్జనం భవతి తదా రిష్టమితి జ్ఞేయం, మాసికం చైతదరిష్టం| యస్యేత్యాది| భిన్నాని నానావిధాని గవాశ్వప్రభృతీనాం, వికృతాని బీభత్సాని త్రిభుజత్రిశిరఆదిత్వేనాధికాంగాని, ఏకాక్ష్యేకభుజైకకర్ణాదిత్వేన వా న్యూనాంగాని; యస్య పురుషస్య దృష్టిమండలాభ్యంతర ఏవంవిధాని రూపాణ్యాలోక్యంతే దృశ్యంతే తస్యారిష్టం| అన్యే తు “యస్య వా దృష్టిమండలేఽభిన్నే ఇతి దృష్టిమండలవిశేషణం ‘అభిన్నే’ ఇతి కుర్వంతి; తత్రాఽభిన్న ఇత్యత్రాభిఘాతజో భేద ఆధ్యాత్మికదోషేభ్యో వా భేదోఽభిప్రేతః| తత్ర వికృతరూపావలోకనం సద్యోఽరిష్టం పాంచవార్షికం వా” ఇతి వ్యాఖ్యానయంతి| స్నేహేత్యాది|- సర్వదా యద్యేవం భవతి తదేదమరిష్టం| యశ్చేత్యాది|- యః పుమాన్ దుర్బలో బలహీనో మాంసహీనో వా; తత్ర కాసతృష్ణారుచ్యతీసారా ఇతి సముదితమరిష్టం దుర్బలే నరే| క్షీణేత్యాది క్షీణే నరే యదా ఛర్ద్యాదయ ఉపద్రవాః సముదితా భవంతి తదాఽరిష్టం| శూనేత్యాది|- జ్వరకాసాభిభూతే క్షీణే నరే యదా శూనకరచరణాద్యుపద్రవా భవంతి తదాఽరిష్టం| స్రస్తపిండికః శిథిలజానుగుల్ఫాంతరాలస్థితమాంసపిండః; స్రస్తశబ్దః పిండికాదిభిః సహ ప్రత్యేకం సంబధ్యతే| అంసః స్కంధః| యస్త్విత్యాది|- యథా శౌనికేన వ్యాపాద్యమానో బస్తశ్ఛగలకః, విలపన్ శబ్దం కుర్వన్, భూమౌ పతతి తద్వన్మనుష్యోఽప్యరిష్టయుక్త ఇతి| స్రస్తముష్క ఇతి స్థానాచ్చ్యుతాండః, స్తబ్ధమేఢ్రః స్తబ్ధలింగ; భగ్నగ్రీవ ఇతి నతగ్రీవః, ప్రనష్టమేహనశ్చేతి అంతఃప్రవిష్టలింగ ఇత్యర్థః; అత్ర చకారో వాశబ్దార్థః, తేన స్తబ్ధమేఢ్రో భవతి ప్రనష్టమేహనో వా భవతీత్యర్థః| అత్రాపి శ్వాసాన్మ్రియత ఇతి యోజ్యం| ప్రాగిత్యాది| యస్య మనుష్యస్య శరీరమార్ద్రమేవావతిష్ఠతే హృదయం ప్రథమమేవ శుష్యతి తస్యారిష్టం, ఏతదరిష్టం పాక్షికం| యశ్చేత్యాది|- తృణాని ఛినత్తి ‘నఖైః’ ఇతి శేషః| అధరౌష్ఠం దశతీతి అధస్తనమోష్ఠం దంతైర్గృహ్ణాతీత్యర్థః| ఉత్తరౌష్ఠం వా లేఢీతి ఉపరితనౌష్ఠం జిహ్వయా స్పృశతీత్యర్థః| అయం పాఠో నిబంధేషు న దృశ్యతే, వృద్ధైః పఠితత్వాదస్మాభిః పఠితః| ఆలుంచతీత్యాది| ఆలుంచతి ఉత్పాటయతీత్యర్థః| దేవేత్యాది| సుహృన్మిత్రం| ద్వేష్టి అప్రీతో భవతి| ఏతదరిష్టం వార్షికం| యస్యేత్యాది| సమాక్రాంతం రాశిం ముక్త్వా పునః పూర్వమేవ భుక్తరాశిం నక్షత్రం వా యాతి సః వక్రగః, పునశ్చానుగత ఏవోత్తరే స్థానేఽనువక్రగః; గర్హితస్థానగతా ఇతి ‘గ్రహా’ ఇతి సంబధ్యతే, తచ్చ గర్హితం నిందితం స్థానం జ్యోతిఃశాస్త్రాదేవావగంతవ్యం| జన్మర్క్షం జన్మనక్షత్రం| తేజఃపిండనిపతనముల్కా, అశనిర్విద్యుదగ్నిభేదః, ఏతాభ్యాం యదా ఆకాశే ఉదితం జన్మనక్షత్రం జన్మనక్షత్రవేలా వా అభిహన్యతే తదాఽరిష్టమిత్యర్థః| హోరా జన్మలగ్నం, తదపి యదోల్కాశనిభ్యాం హన్యత ఇత్యర్థః| గృహేత్యాది|- గృహాదీనాం యాని గర్హితలక్షణాని వాస్తువిద్యాదిషూక్తాని తన్నిమిత్తస్తత్కారణః ప్రాదుర్భావ ఉత్పత్తిరరిష్టస్యేత్యర్థః; దారా భార్యా, యానం శిబికారథాది, వాహనం హస్త్యాది, మణయః స్ఫటికాదయః| రత్నశబ్దో గృహాదిభిః సహ ప్రత్యేకం సంబధ్యతే| ఉపకరణాని ఘటపిఠరసూర్పాదీని||4||
Adhikarana 4 (5-6) · Śloka 6
భవంతి చాత్ర- చికిత్స్యమానః సమ్యక్ చ వికారో యోఽభివర్ధతే | ప్రక్షీణబలమాంసస్య లక్షణం తద్గతాయుషః ||5|| నివర్తతే మహావ్యాధిః సహసా యస్య దేహినః | న చాహారఫలం యస్య దృశ్యతే స వినశ్యతి ||6||
भवन्ति चात्र- चिकित्स्यमानः सम्यक् च विकारो योऽभिवर्धते | प्रक्षीणबलमांसस्य लक्षणं तद्गतायुषः ||५|| निवर्तते महाव्याधिः सहसा यस्य देहिनः | न चाहारफलं यस्य दृश्यते स विनश्यति ||६||
🔊 Audio coming soon
సర్వవికారాణామనుక్తమరిష్టమభినిర్దిశన్నాహ- చికిత్స్యమాన ఇత్యాది| మహావ్యాధిర్వాతవ్యాధిప్రమేహాదిరష్టవిధః; శోషాదిః కాయచికిత్సాపఠితో వా| సహసా వేగేనేత్యర్థః||5-6||
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
ఏతాన్యరిష్టరూపాణి సమ్యగ్ బుధ్యేత యో భిషక్ | సాధ్యాసాధ్యపరీక్షాయాం స రాజ్ఞః సమ్మతో భవేత్ ||7||
एतान्यरिष्टरूपाणि सम्यग् बुध्येत यो भिषक् | साध्यासाध्यपरीक्षायां स राज्ञः सम्मतो भवेत् ||७||
🔊 Audio coming soon
అరిష్టజ్ఞానఫలం దర్శయన్నాహ- ఏతానీత్యాది| సాధ్యాసాధ్యేత్యాది స వైద్యః సాధ్యాసాధ్యయోః పరీక్షాయాం నృపతేః శ్లాఘ్యో భవేత్||7||
Adhikarana puShpikA · Śloka 32
ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాం సూత్రస్థానే స్వభావవిప్రతిపత్తిర్నామ ద్వాత్రింశోఽధ్యాయః ||32||
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने स्वभावविप्रतिपत्तिर्नाम द्वात्रिंशोऽध्यायः ||३२||
🔊 Audio coming soon
ఇతి శ్రీడల్హ(హ్ల)ణవిరచితాయాం సుశ్రుతవ్యాఖ్యాయాం నిబంధసంగ్రహాఖ్యాయాం సూత్రస్థానే ద్వాత్రింశత్తమోఽధ్యాయః||32||