Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாதோ வமநத்ரவ்யவிகல்பவிஜ்ஞாநீயமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||
अथातो वमनद्रव्यविकल्पविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
அதாதோ வமநத்ரவ்யேத்யாதி| விகல்பாஃ ப்ரயோகாஃ||௧-௨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
வமநத்ரவ்யாணாஂ பலாதீநாஂ மதநபலாநி ஶ்ரேஷ்டதமாநி பவந்தி | அத மதநபுஷ்பாணாமாதபபரிஶுஷ்காணாஂ சூர்ணப்ரகுஞ்ஜஂ ப்ரத்யக்புஷ்பாஸதாபுஷ்பீநிம்பகஷாயாணாமந்யதமேநாலோட்ய மதுஸைந்தவயுக்தாஂ புஷ்பசூர்ணமாத்ராஂ பாயயித்வா வாமயேத் | மதநஶலாடுசூர்ணாந்யேவஂ வா பகுலரம்யகோபயுக்தாநி மதுலவணயுக்தாந்யபிப்ரதப்தாநி; மதநஶலாடுசூர்ணஸித்தாஂ வா திலதண்டுலயவாகூம் | நிர்வத்தாநாஂ வா நாதிஹரிதபாண்டூநாஂ குஶமூடாவபத்தமத்கோமயப்ரலிப்தாநாஂ யவபு(து)ஷமுத்கமாஷஶால்யாதிதாந்யராஶாவஷ்டராத்ரோஷிதக்லிந்நபிந்நாநாஂ பலாநாஂ பலபிப்பலீருத்தத்யாதபே ஶோஷயேத், தாஸாஂ ததிமதுபலலவிமதிதபரிஶுஷ்காணாஂ ஸுபாஜநஸ்தாநாமந்தர்நகமுஷ்டிமுஷ்ணே யஷ்டீமதுககஷாயே கோவிதாராதீநாமந்யதமே வா கஷாயே ப்ரமத்ய ராத்ரிபர்யுஷிதஂ மதுஸைந்தவயுக்தமாஶீர்பிரபிமந்த்ரிதமுதங்முகஃ ப்ராங்முகமாதுரஂ பாயயேதநேந மந்த்ரேணாபிமந்த்ர்ய- “ப்ரஹ்மதக்ஷாஶ்விருத்ரேந்த்ரபூசந்த்ரார்காநலாநிலாஃ| ஷயஃ ஸௌஷதீக்ராமா பூதஸங்காஶ்ச பாந்து தே ||௧|| ரஸாயநமிவர்ஷீணாஂ தேவாநாமமதஂ யதா | ஸுதேவோத்தமநாகாநாஂ பைஷஜ்யமிதமஸ்து தே ||௨|| விஶேஷேண ஶ்லேஷ்மஜ்வரப்ரதிஶ்யாயாந்தர்வித்ரதிஷு; அப்ரவர்தமாநே வா தோஷே பிப்பலீவசாகௌரஸர்ஷபகல்கோந்மிஶ்ரைஃ ஸலவணைருஷ்ணாம்புபிஃ புநஃ புநஃ ப்ரவர்தயேதாஸம்யக்வாந்தலக்ஷணாதிதி | மதநபலமஜ்ஜசூர்ணஂ வா தத்க்வாதபரிபாவிதஂ மதநபலகஷாயேண; மதநபலமஜ்ஜஸித்தஸ்ய வா பயஸஃ ஸந்தாநிகாஂ க்ஷௌத்ரயுக்தாஂ , மதநபலமஜ்ஜஸித்தஂ வா பயஃ, மதநபலமஜ்ஜஸித்தேந வா பயஸா யவாகூம், அதோபாகாஸக்பித்தஹத்தாஹயோஃ; மதநபலமஜ்ஜஸித்தஸ்ய வா பயஸோ ததிபாவமுபகதஸ்ய தத்யுத்தரஂ ததி வா கபப்ரஸேகச்சர்திமூர்ச்சாதமகேஷு; மதநபலமஜ்ஜரஸஂ ஸ்நேஹஂ வா பல்லாதகஸ்நேஹவதாதாய பாணிதீபூதஂ லேஹயேத், ஆதபபரிஶுஷ்கஂ வா தமேவ ஜீவந்தீகஷாயேண, பித்தே கபஸ்தாநகதே; மதநபலமஜ்ஜக்வாதஂ வா பிப்பல்யாதிப்ரதீவாபஂ, தச்சூர்ணஂ வா நிம்பரூபிகாகஷாயயோரந்யதரேண ஸந்தர்பணகபஜவ்யாதிஹரஂ, மதநபலமஜ்ஜசூர்ணஂ வா மதூககாஶ்மர்யத்ராக்ஷாகஷாயேண | மதநபலவிதாநமுக்தம் ||௩||
वमनद्रव्याणां फलादीनां मदनफलानि श्रेष्ठतमानि भवन्ति | अथ मदनपुष्पाणामातपपरिशुष्काणां चूर्णप्रकुञ्जं प्रत्यक्पुष्पासदापुष्पीनिम्बकषायाणामन्यतमेनालोड्य मधुसैन्धवयुक्तां पुष्पचूर्णमात्रां पाययित्वा वामयेत् | मदनशलाटुचूर्णान्येवं वा बकुलरम्यकोपयुक्तानि मधुलवणयुक्तान्यभिप्रतप्तानि; मदनशलाटुचूर्णसिद्धां वा तिलतण्डुलयवागूम् | निर्वृत्तानां वा नातिहरितपाण्डूनां कुशमूढावबद्धमृद्गोमयप्रलिप्तानां यवबु(तु)षमुद्गमाषशाल्यादिधान्यराशावष्टरात्रोषितक्लिन्नभिन्नानां फलानां फलपिप्पलीरुद्धृत्यातपे शोषयेत्, तासां दधिमधुपललविमृदितपरिशुष्काणां सुभाजनस्थानामन्तर्नखमुष्टिमुष्णे यष्टीमधुककषाये कोविदारादीनामन्यतमे वा कषाये प्रमृद्य रात्रिपर्युषितं मधुसैन्धवयुक्तमाशीर्भिरभिमन्त्रितमुदङ्मुखः प्राङ्मुखमातुरं पाययेदनेन मन्त्रेणाभिमन्त्र्य- “ब्रह्मदक्षाश्विरुद्रेन्द्रभूचन्द्रार्कानलानिलाः| ऋषयः सौषधीग्रामा भूतसङ्घाश्च पान्तु ते ||१|| रसायनमिवर्षीणां देवानाममृतं यथा | सुधेवोत्तमनागानां भैषज्यमिदमस्तु ते ||२|| विशेषेण श्लेष्मज्वरप्रतिश्यायान्तर्विद्रधिषु; अप्रवर्तमाने वा दोषे पिप्पलीवचागौरसर्षपकल्कोन्मिश्रैः सलवणैरुष्णाम्बुभिः पुनः पुनः प्रवर्तयेदासम्यग्वान्तलक्षणादिति | मदनफलमज्जचूर्णं वा तत्क्वाथपरिभावितं मदनफलकषायेण; मदनफलमज्जसिद्धस्य वा पयसः सन्तानिकां क्षौद्रयुक्तां , मदनफलमज्जसिद्धं वा पयः, मदनफलमज्जसिद्धेन वा पयसा यवागूम्, अधोभागासृक्पित्तहृद्दाहयोः; मदनफलमज्जसिद्धस्य वा पयसो दधिभावमुपगतस्य दध्युत्तरं दधि वा कफप्रसेकच्छर्दिमूर्च्छातमकेषु; मदनफलमज्जरसं स्नेहं वा भल्लातकस्नेहवदादाय फाणितीभूतं लेहयेत्, आतपपरिशुष्कं वा तमेव जीवन्तीकषायेण, पित्ते कफस्थानगते; मदनफलमज्जक्वाथं वा पिप्पल्यादिप्रतीवापं, तच्चूर्णं वा निम्बरूपिकाकषाययोरन्यतरेण सन्तर्पणकफजव्याधिहरं, मदनफलमज्जचूर्णं वा मधूककाश्मर्यद्राक्षाकषायेण | मदनफलविधानमुक्तम् ||३||
🔊 Audio coming soon
வமநேத்யாதி| பலாதீநாமிதி பலஂ மதநபலம், ஆதிக்ரஹணாத் குடஜஜீமூதகேக்ஷ்வாகுதாமார்கவகதவேதநாநி கஹ்யந்தே| மதநபுஷ்பாணாமிதி அத்ர புஷ்பஶப்தஃ பலே வர்ததே, காரணே கார்யோபசாராத்| சூர்ணப்ரகுஞ்சஂ புநரஸ்ய மத்யமா மாத்ரா; ப்ரகுஞ்சஃ பலஂ, ‘முஷ்டிஃ’ இத்யேகே, ‘கராங்குலிசதுஷ்கமூலாவதிமிதஂ சூர்ணம்’ இத்யபரே| ப்ரத்யக்புஷ்பா அபாமார்கஃ, ஸதாபுஷ்பீ அர்கஸ்தஸ்ய மூலஂ, நிம்பஃ ப்ரஸித்தஃ; கஷாயாணாஂ த்ரித்வாத்யோகத்ரயமுக்தம்| புஷ்பசூர்ணமாத்ராமிதி மாத்ரா ச தந்த்ராந்தரே சூர்ணஶராவஃ, அத்ர ச மாத்ராஶப்தோ யதாயோகவசநோऽபிப்ரேதஃ| அஸ்யாக்ரே ‘அக்ரூராஶயமுபஸ்திததோஷஂ மதுப்ரச்சர்தநஂ’ இதி கேசித் படந்தி; தந்ந, நிபந்தகாரைரபடிதத்வாத்| மதநேத்யாதி| ஶலாடு ஆமஂ பலம்| ஏவமிதி ஏவஂஶப்தாத் ப்ரத்யக்புஷ்பாதீநாஂ த்ரயஃ கஷாயா ஜ்ஞேயாஃ, தேந யோகா அபி த்ரயஃ| ரம்யகோ மஹாநிம்பஃ| அபிப்ரதப்தாநி உஷ்ணீகதாநி, ‘பாயயித்வா வாமயேத்’ இத்யநுவர்தநீயம்| ஶலாடுசூர்ணேஷு யோகாந்தரஂ நிர்திஶந்நாஹ- மதநேத்யாதி| அத்ராபி சூர்ணஸ்ய ப்ரகுஞ்ச ஏவ, திலதண்டுலயோஸ்து யவாகூப்ரமாணேந மாத்ராகல்பநஂ; லேஹயித்வா வாமயேதிதி ஜ்ஞேயஂ, லேஹ்யத்வாத்யவாக்வாஃ| ததேவஂ ஶலாடுசூர்ணேஷு மதநஸ்ய சத்வாரோ யோகாஃ| மதநபலாநாஂ பக்வாநாஂ ப்ரதாநஂ யோகஂ நிர்திஶந்நாஹ- நிர்வத்தாநாமித்யாதி| நிர்வத்தாநாஂ நிஷ்பந்நாநாஂ நாதிஹரிதபாண்டுத்வேந, பரிபாகாதிபாண்டுத்வே ஹி வீர்யாதிக்ரமஃ ஸ்யாத்| குஶமூடஃ குஶவிரசிதஃ புடகஃ| பலபிப்பலீஃ மதநபலபீஜாநி| தாஸாமிதி தாஸாஂ பலபிப்பலீநாம்| அந்தர்நகமுஷ்டிமிதி நகாநாஂ மத்யே முஷ்டிர்ந து பரிபாஷிகா பலாபிதாநா, அந்தர்நகமுஷ்டிஂ யஷ்டீமதுககஷாயே ஆதுரஂ பாயயேதிதி ஸம்பந்தஃ| கோவிதாரேத்யாதி| கோவிதாராதீநாஂ ஸஂஶோதநஸஂஶமநீயோக்தாநாமேகாதஶாநாமந்யதமஸ்யைகதமஸ்ய கஷாயே| ஏதேநைகாதஶயோகா உக்தாஃ| ப்ரமத்யேதி பலபிப்பலீநாமந்தர்நகமுஷ்டிமிதி ஸம்பந்தஃ| கிஂவிஶிஷ்டமந்தர்நகமுஷ்டிஂ? ராத்ரிபர்யுஷிதஂ மதுஸைந்தவயுக்தஂ ச| ஆஶீர்பிரபிமந்த்ரிதமிதி இஷ்டாஶாநிஷ்பாதநமந்த்ரோऽப்யாஶீஃ, தாபிர்வேதோக்தாபிரபிமந்த்ரிதமந்தர்நகமுஷ்டிம்| உதங்முக உத்தராபிமுகோ வைத்யஃ, ப்ராங்முகஂ பூர்வாபிமுகமாதுரம்| அபிமந்த்ரணமந்த்ரமாஹ- ப்ரஹ்மதக்ஷேத்யாதி| மந்த்ரார்தஸ்த்வதர்ஶநீயஃ, ஆவத்த்யைவ கேவலயா மந்த்ராணாஂ பலதத்வாத்| அஸ்ய யோகஸ்ய விஷயஂ நியமயந்நாஹ- விஶேஷேணேத்யாதி| விஶேஷேண அதிஶயேந, ஶ்லேஷ்மஜ்வராதிஷு ‘தேய’ இத்யத்யாஹாரஃ| அப்ரவர்தமாநஸ்ய தோஷஸ்ய ப்ரவர்தநே ஹேதுஂ தர்ஶயந்நாஹ- அப்ரவர்தமாந இத்யாதி| துர்வமநபஹுதோஷவிஷயயோகமாஹ- மதநேத்யாதி| மதநபலமஜ்ஜா மதநபலமத்யஸ்ய ஸ்நிக்தோ பாகஃ, ‘ஸகலமேவ மதநபலம்’ இத்யந்யே| மதநபலகஷாயேண ‘பாயயேத்’ இத்யத்யாஹாரஃ| மதநேத்யாதி| ஸந்தாநிகாமிதி லேஹயேதிதி ஸம்பந்தஃ; ஸந்தாநிகா க்ஷீரஸ்யோபரிதநஃ ஸ்த்யாநோ பாகஃ| மதநபலமஜ்ஜஸித்தஂ வா பயஃ பாயயேதித்யத்யாஹாரஃ; அத்ராபி ப்ரகுஞ்சஃ| மதநபலபக்வஸித்தேந வா பயஸா யவாகூஂ லேஹயேதிதி ஸம்பந்தஃ| பயஃஸந்தாநிகாயவாகூநாஂ விஷயமாஹ- அதோபவரக்தபித்தே பித்தகதஹதயதாஹே ச| மதநேத்யாதி| தத்யுத்தரஂ ஸரஂ, லேஹயேதிதி ஸம்பந்தஃ| ததி வா ‘பாயயேத்’ இத்யத்யாஹாரஃ| ஏதத்யோகத்வயமுக்தம்| மதநேத்யாதி| மதநபலமஜ்ஜரஸஂ பாணிதீபூதஂ காகவீபூதஂ லேஹயேதிதி ஸம்பந்தஃ| பல்லாதகஸ்நேஹவதாதாயேதி த்விவ்ரணீயோக்தேந விதிநா| ஆதபேத்யாதி ஜீவந்தீகஷாயேண ஆதபவிஶுஷ்கஂ தமேவ மதநபலமஜ்ஜரஸஂ ‘பாயயேத்’ இதி ஶேஷஃ| ஜீவந்தீ ஶுஷ்கயாவநாலவர்ணா லதௌஷதீ பர்வவதீ| ஏதயோர்யோகயோர்விஷயமாஹ- பித்தே கபஸ்தாநகதே இதி| மதநபலமஜ்ஜக்வாதஂ வேத்யாதி மதநபலமஜ்ஜக்வாதஂ வேத்யாத்யேகோ யோகஃ| தச்சூர்ணஂ வா நிம்பரூபிகாகஷாயயோரந்யதரேணேதி யோகத்வயஂ; தச்சூர்ணஂ மதநபலமஜ்ஜசூர்ணஂ, ரூபிகா அர்கஃ| ஏதேஷாஂ த்ரயாணாஂ யோகாநாஂ விஷயஂ நியமயந்நாஹ- ஸந்தர்பணேத்யாதி| மதநபலமஜ்ஜசூர்ணஂ வா மதுககாஶ்மர்யத்ராக்ஷாகஷாயேணேத்யாதி த்வாத்ரிஂஶத்தமஂ யோகஂ கேசித் படந்தி, தந்நேச்சதி கயீ| வ்யாக்யாதமேவோபஸஂஹரந்நாஹ- மதநேத்யாதி| ஏதேநாப்ரவர்தநவ்யாபச்சிகித்ஸாஂ விஹாய மதநபலயோகா ஏகத்ரிஂஶதுக்தாஃ||௩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ஜீமூதககுஸுமசூர்ணஂ பூர்வவதேவ க்ஷீரேண, நிர்வத்தேஷு க்ஷீரயவாகூஂ, ரோமஶேஷு ஸந்தாநிகாஂ, அரோமஶேஷு தத்யுத்தரஂ, ஹரிதபாண்டுஷு ததி, தத்கஷாயஸஂஸஷ்டாஂ வா ஸுராஂ கபாரோசககாஸஶ்வாஸபாண்டுரோகயக்ஷ்மஸு; பர்யாகதேஷு மதநபலமஜ்ஜவதுபயோகஃ ||௪||
जीमूतककुसुमचूर्णं पूर्ववदेव क्षीरेण, निर्वृत्तेषु क्षीरयवागूं, रोमशेषु सन्तानिकां, अरोमशेषु दध्युत्तरं, हरितपाण्डुषु दधि, तत्कषायसंसृष्टां वा सुरां कफारोचककासश्वासपाण्डुरोगयक्ष्मसु; पर्यागतेषु मदनफलमज्जवदुपयोगः ||४||
🔊 Audio coming soon
மதநபலஸ்ய பஶ்சாஜ்ஜீமூதகஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஜீமூதகேத்யாதி| ஜீமூதகோ தேவதாலீ| பூர்வவதேவேதி ப்ரத்யக்புஷ்பாதித்ரவ்யத்ரயக்வாதைஸ்த்ரயோ யோகாஃ புஷ்பசூர்ணஸ்ய| அந்யே து சரகே ப்ரத்யக்புஷ்பாதியோகா ந ஸந்தீதி க்ஷீரேணைவாந்யமேகஂ யோகமிச்சந்தி, பூர்வவதித்யநேந ப்ரகுஞ்சஂ மதுஸைந்தவாதியுக்தஂ சாமநந்தி| நிர்வத்தேஷ்வித்யாதி| நிர்வத்தேஷு ஜாதமாத்ரேஷு; க்ஷீரயவாகூஂ ஜீமூதஶலாடுக்வதிதக்ஷீரயவாகூம்| ரோமஶேஷ்வித்யாதி| ரோமஶேஷு கடிநாவஸ்தாஂ ப்ராப்தேஷு; ஸந்தாநிகாமிதி ஜீமூதசூர்ணக்வதிதக்ஷீரஸந்தாநிகாம்| அரோமஶேஷ்வித்யாதி அரோமஶேஷு பஹத்தமேஷு, சூர்ணக்வதிதக்ஷீரஸ்ய ததிபாவஂ கதஸ்யோத்தரஂ ஸரகம்| ஹரிதபாண்டுஷ்வித்யாதி ஹரிதபாண்டுஷு கடிநதமேஷு தச்சூர்ணக்வதிதக்ஷீரஸ்ய ததி| தத்கஷாயஸஂஸஷ்டாமிதி ஜீமூதககஷாயகதாம்| தஸ்யாஸ்து கல்பநஂ- ஜீமூதக்வாதே மாஷாஃ ஸாதநீயாஃ, ஜீமூதகஸ்ய க்வாதேநைவ ஶாலிதண்டுலாஃ ப்ரக்ஷாலநீயாஃ, மாஷாஃ ஶாலிதண்டுலாஸ்தே ச ஸங்க்ஷுத்யைகத்ர பிண்டாஃ கார்யாஃ, தாஞ் ஶுஷ்கசூர்ணிதாந் கத்வாऽபரஶாலீதண்டுலசூர்ணஂ பிஷ்டபாசநிகாயாஂ ஜீமூதகஷாயோஷ்மணா ஸம்யகுத்ஸ்வேத்யாவதாரயேத், ததஃ ஸ்விந்நஶீதலஸ்ய தஸ்ய பிஷ்டஸ்ய த்ரயோ பாகாஃ, கிண்வபாகஶ்சதுர்தஃ, ஸந்தாநார்தே பார்கீக்வாதஃ, தத்ஸர்வஂ கலஶே நிதாபிதஂ ஜாதரஸஂ ஸுரா பவதி; பைஷ்டீயஂ, தேநாத்ர நாஸ்தி குடோ ந வா மது; அந்யே புநஃ ‘அத்ராநுக்தோऽபி குடோ தாதவ்யஃ’ இத்யாஹுஃ| குடப்ரமாணஂ த்வர்ஶோநிர்திஷ்டாபயாரிஷ்டக்வாதஶேஷத்ரோணே குடபலஶதத்வயஂ ப்ரக்ஷேபவிபாகபரிபாஷாரூபேண ஸர்வத்ர| அந்யே து ‘ஜீமூதகஷாயேண ஸஹ ஸுராமேவ, ந புநர்ஜீமூதகஷாயஸாதிதாம்’ இதி வதந்தி| ஜீமூதகுஸுமசூர்ணஂ வேத்யாதீநாஂ யோகாநாஂ விஷயமாஹ- கபேத்யாதி| ‘தத்யாத்’ இதி ஶேஷஃ| பர்யாகதேஷு நாதிஹரிதபாண்டுஷ்வதிதேஶேந யோகஂ நிர்திஶந்நாஹ- பர்யாகதேஷ்வித்யாதி| மதநபலமஜ்ஜவதிதிவத்கரணாந்மதநபுஷ்பஶலாடுயோகாந் வர்ஜயித்வாऽந்யே யே மதநபலயோகாஸ்தே ஸர்வே பர்யாகதேஷு ஜீமூதகேஷு விஜ்ஞேயாஃ| ஏதேந பர்யாகதஜீமூதகயோகாஶ்சதுர்விஂஶதிருக்தாஃ| ‘பர்யாகதேஷு பரிபக்வேஷு’ இத்யந்யே||௪||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
தத்வதேவ குடஜபலவிதாநம் ||௫||
तद्वदेव कुटजफलविधानम् ||५||
🔊 Audio coming soon
குடஜபலயோகாந்நிர்திஶந்நாஹ- தத்வதித்யாதி| அத்ராபி ஜீமூதகவச்சதுர்விஂஶதியோகா ஜ்ஞேயாஃ||௫||
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
கதவேதநாநாமப்யேஷ ஏவ கல்பஃ ||௬||
कृतवेधनानामप्येष एव कल्पः ||६||
🔊 Audio coming soon
கதவேதநயோகாந்நிர்திஶந்நாஹ- கதவேதநாநாமித்யாதி| அத்ராபி குடஜவச்சதுர்விஂஶதியோகா இத்யர்தஃ| கதவேதநஂ கோஶாதகீ||௬||
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
இக்ஷ்வாகுகுஸுமசூர்ணஂ வா பூர்வவத் , ஏவஂ க்ஷீரேண, காஸஶ்வாஸச்சர்திகபரோகேஷூபயோகஃ ||௭||
इक्ष्वाकुकुसुमचूर्णं वा पूर्ववत् , एवं क्षीरेण, कासश्वासच्छर्दिकफरोगेषूपयोगः ||७||
🔊 Audio coming soon
இக்ஷ்வாகுயோகாந்நிர்திஶந்நாஹ- இக்ஷ்வாக்வித்யாதி| இக்ஷ்வாகுஃ கடுகாலாபூஃ| ஏவஂ க்ஷீரேண ததா பூர்வவந்மதநபலவத்; ந புநஃ குடஜவத் கதவேதநவச்ச, தயோஃ புஷ்பஶலாடுவர்ஜநாத்| இதி மதநபலவதேகத்ரிஂஶத், ததா பூர்வக்ரஹணேந ஸுரா கஹ்யதே, ஏதேநேக்ஷ்வாகுயோகாஸ்த்ரயஸ்த்ரிஂஶதுக்தாஃ||௭||
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
தாமார்கவஸ்யாபி மதநபலமஜ்ஜவதுபயோகஃ; விஶேஷதஸ்து கரகுல்மோதரகாஸஶ்வாஸஶ்லேஷ்மாமயேஷு வாயௌ ச கபஸ்தாநகதே ||௮||
धामार्गवस्यापि मदनफलमज्जवदुपयोगः; विशेषतस्तु गरगुल्मोदरकासश्वासश्लेष्मामयेषु वायौ च कफस्थानगते ||८||
🔊 Audio coming soon
தாமார்கவயோகாந்நிர்திஶந்நாஹ- தாமார்கவஸ்யேத்யாதி| ஏதேந தாமார்கவஸ்ய சதுர்விஂஶதியோகாஃ| அபிஶப்தாத் புஷ்பஶலாடுக்ஷீரஸுராயோகாஶ்ச| வமநத்ரவ்யேஷு ஸர்வேஷாமேவாதிதேஶயோகாநாஂ மதநபலதுல்யகல்பாநாஂ மதநபலயோகவிஷய ஏவ விஷயோ நாபூர்வஃ||௮||
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
கதவேதநபலபிப்பலீநாஂ வமநத்ரவ்யகஷாயபரிபீதாநாஂ பஹுஶஶ்சூர்ணமுத்பலாதிஷு தத்தமாக்ராதஂ வாமயதி, தத்த்வநவபத்ததோஷேஷு யவாகூமாகண்டாத்பீதவத்ஸு ச விதத்யாத் | வமநவிரேசநஶிரோவிரோசநத்ரவ்யாண்யேவஂ வா ப்ரதாநதமாநி பவந்தி ||௯||
कृतवेधनफलपिप्पलीनां वमनद्रव्यकषायपरिपीतानां बहुशश्चूर्णमुत्पलादिषु दत्तमाघ्रातं वामयति, तत्त्वनवबद्धदोषेषु यवागूमाकण्ठात्पीतवत्सु च विदध्यात् | वमनविरेचनशिरोविरोचनद्रव्याण्येवं वा प्रधानतमानि भवन्ति ||९||
🔊 Audio coming soon
கதவேதநேத்யாதி| கதவேதநக்ரஹணஂ ஸமஸ்தஜீமூதகபேதஜ்ஞாபகம்| பரிபீதாநாமிதி பாவிதாநாம்| உத்பலாதிஷ்விதி ஆதிக்ரஹணாத்ரக்தோத்பலகுமுதபுண்டரீகஸௌகந்திகாநி கஹ்யந்தே| தஸ்ய ப்ரயோகவிஶேஷஸ்ய விஷயஂ தர்ஶயந்நாஹ- தத்த்வித்யாதி| தத்து ப்ராகுக்தஂ சூர்ணஂ விதத்யாதிதி ஸம்பந்தஃ| கேஷு? அநவபத்ததோஷேஷு அத்யுத்க்லிஷ்டதோஷேஷு புருஷேஷ்வித்யர்தஃ| புநரபி கிஂவிஶிஷ்டேஷு? யவாகூமாகண்டாத் பீதவத்ஸு ச| ‘ததநவபத்ததோஷேஷு’ இதி கேசித் படந்தி| பாவநாயாஃ பலாதிஶயஂ தர்ஶயந்நாஹ- வமநேத்யாதி| ஏவமிதி தத்த்ரவ்யஸ்வரஸைர்பஹுஶோ பாவிதாநி||௯||
Adhikarana 9 (10-11) · Śloka 11
பவதஶ்சாத்ர- வமநத்ரவ்யயோகாணாஂ திகியஂ ஸம்ப்ரகீர்திதா | தாந் விபஜ்ய யதாவ்யாதி காலஶக்திவிநிஶ்சயாத் ||௧௦|| கஷாயைஃ ஸ்வரஸைஃ கல்கைஶ்சூர்ணைரபி ச புத்திமாந் | பேயலேஹ்யாத்யபோஜ்யேஷு வமநாந்யுபகல்பயேத் ||௧௧||
भवतश्चात्र- वमनद्रव्ययोगाणां दिगियं सम्प्रकीर्तिता | तान् विभज्य यथाव्याधि कालशक्तिविनिश्चयात् ||१०|| कषायैः स्वरसैः कल्कैश्चूर्णैरपि च बुद्धिमान् | पेयलेह्याद्यभोज्येषु वमनान्युपकल्पयेत् ||११||
🔊 Audio coming soon
வமநத்ரவ்யேத்யாதி| திகியஂ ஸம்ப்ரகீர்திதேதி இயஂ திக் ஸம்ப்ரகீர்திதா கதிதேத்யர்தஃ| தாந் வாந்தித்ரவ்யவிகல்பாந், விபஜ்ய பதக்கத்ய, யதாவ்யாதி ‘வமநாந்யுபகல்பயேத்’ இத்யக்ரேதநேந ஸம்பந்தஃ| கஸ்மாத்? காலஶக்திவிநிஶ்சயாத்| கேஷு வமநாந்யுபகல்பயேதித்யாஹ- பேயலேஹ்யாத்யபோஜ்யேஷு| கைஃ கத்வா? கஷாயைரித்யாதிபிஃ| கஷாயைஃ ஶதஶீதபாண்டபேதாத்த்ரிவிதைஃ, ஸ்வரஸைஃ யந்த்ராதிபீடிதார்த்ரத்ரவ்யோத்தைஃ, கல்கைர்தஷதி பிஷ்டைஃ, சூர்ணைஃ ஶுஷ்கபேஷணாணூகதாவயவைஃ| அபிஶப்தாத்வமநத்ரவ்யபக்வைஃ ஸ்நேஹைரித்யநுக்தஂ ஸமுச்சீயதே| போஜ்யக்ரஹணாந்மோதகோத்காரிகாஶஷ்குலீப்ரபதீநாஂ க்ரஹணம்||௧௦-௧௧||
Adhikarana puShpikA · Śloka 43
இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே வமநத்ரவ்யவிகல்பவிஜ்ஞாநீயோ நாம த்ரிசத்வாரிஂஶத்தமோऽத்யாயஃ ||௪௩||
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने वमनद्रव्यविकल्पविज्ञानीयो नाम त्रिचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः ||४३||
🔊 Audio coming soon
இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே த்ரிசத்வாரிஂஶத்தமோऽத்யாயஃ||௪௩||