Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ವ್ರಣಾಸ್ರಾವವಿಜ್ಞಾನೀಯಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
अथातो व्रणास्रावविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ಆದಿಶಬ್ದಃ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಯಾಂ ಲುಪ್ತನಿರ್ದಿಷ್ಟೋ ದ್ರಷ್ಟವ್ಯಃ| ತೇನ ವ್ರಣಾಸ್ರಾವಾದಿವಿಜ್ಞಾನೀಯಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಏತೇನ ವೇದನಾದಯೋಽಪಿ ಸಙ್ಗೃಹೀತಾ||೧-೨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ತ್ವಙ್ಮಾಂಸಸಿರಾಸ್ನಾಯ್ವಸ್ಥಿಸನ್ಧಿಕೋಷ್ಠಮರ್ಮಾಣೀತ್ಯಷ್ಟೌ ವ್ರಣವಸ್ತೂನಿ | ಅತ್ರ ಸರ್ವವ್ರಣಸನ್ನಿವೇಶಃ ||೩||
त्वङ्मांससिरास्नाय्वस्थिसन्धिकोष्ठमर्माणीत्यष्टौ व्रणवस्तूनि | अत्र सर्वव्रणसन्निवेशः ||३||
🔊 Audio coming soon
ತ್ವಗಿತ್ಯಾದಿ| ವ್ರಣವಸ್ತೂನಿ ವ್ರಣಾಧಿಷ್ಠಾನಾನಿ| ಅತ್ರ ಏಷ್ವಿತ್ಯರ್ಥಃ| ವ್ರಣಸನ್ನಿವೇಶೋ ವ್ರಣಾವಸ್ಥಾನಮ್||೩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ತತ್ರ, ಆದ್ಯೈಕವಸ್ತುಸನ್ನಿವೇಶೀ ತ್ವಗ್ಭೇದೀ ವ್ರಣಃ ಸೂಪಚರಃ, ಶೇಷಾಃ ಸ್ವಯಮವದೀರ್ಯಮಾಣಾ ದುರುಪಚಾರಾಃ ||೪||
तत्र, आद्यैकवस्तुसन्निवेशी त्वग्भेदी व्रणः सूपचरः, शेषाः स्वयमवदीर्यमाणा दुरुपचाराः ||४||
🔊 Audio coming soon
ತೇಷಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಏಕಸ್ಮಿನ್ನೇವ ವಸ್ತುನಿ ವ್ರಣಸ್ಯ ಸುಖೋಪಚರ್ಯತ್ವಂ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ತತ್ರೇತ್ಯಾದಿ| ಆದ್ಯೈಕವಸ್ತುಸನ್ನಿವೇಶೀತಿ ತ್ವಕ್ಸನ್ನಿವೇಶೀತ್ಯರ್ಥಃ| ತ್ವಗ್ಭೇದೀತಿ ಪುನರ್ನಿಯಮಾರ್ಥಮ್; ಏತೇನ ತ್ವಗಾಶ್ರಿತಮಾಂಸಭೇದೀ ನ ಸೂಪಚರಃ| ಅನ್ಯೇ ತು ‘ಆದ್ಯೈಕವಸ್ತುಸನ್ನಿವೇಶೀ ತ್ವಗ್ಭೇದೀ ಚ’ ಇತ್ಯನಯೋಃ ಪದಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ಏಕತರಪದೇನೈವ ತ್ವಗ್ವಸ್ತು ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ಕಿಂ ಪದದ್ವಯೇನೇತಿ ಯತ್ ಪದದ್ವಯಂ ತದ್ಗ್ರನ್ಥಾಧಿಕ್ಯಾದರ್ಥಾಧಿಕ್ಯಂ ಬೋಧಯತಿ, ತೇನ ವಿಕೃತಾಕೃತಯೋಽಪಿ ತ್ವಗ್ಭೇದಿನೋ ವ್ರಣಾಃ ಸೂಪಚರಾ ಇತ್ಯಧಿಕೋಽರ್ಥ ಉಕ್ತೋ ಭವತಿ’ ಇತಿ ಮನ್ಯನ್ತೇ| ಅಪರವಸ್ತುಸನ್ನಿವೇಶಿನಃ ಕಿಂವಿಶಿಷ್ಟಾ ಇತ್ಯಾಹ- ಶೇಷಾ ಇತ್ಯಾದಿ| ಶೇಷಾ ಇತಿ ಮಾಂಸಾದ್ಯಧಿಷ್ಠಾನಾಃ| ಸ್ವಯಮವದೀರ್ಯಮಾಣಾ ಇತಿ ಆಲೇಪಸ್ರಾವಣಾದಿಭಿರ್ವಿನಾ ಸ್ವಯಮೇವ ಪಕ್ವಾಃ ಪಶ್ಚಾದ್ಭಿನ್ನಾ ಇತ್ಯರ್ಥಃ||೪||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ತತ್ರಾಯತಶ್ಚತುರಸ್ರೋ ವೃತ್ತಸ್ತ್ರಿಪುಟಕ ಇತಿ ವ್ರಣಾಕೃತಿಸಮಾಸಃ, ಶೇಷಾಸ್ತು ವಿಕೃತಾಕೃತಯೋ ದುರುಪಕ್ರಮಾ ಭವನ್ತಿ ||೫||
तत्रायतश्चतुरस्रो वृत्तस्त्रिपुटक इति व्रणाकृतिसमासः, शेषास्तु विकृताकृतयो दुरुपक्रमा भवन्ति ||५||
🔊 Audio coming soon
ಯಥಾ ಸ್ರಾವಜ್ಞಾನಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಹೇತುಸ್ತಥಾ ವ್ರಣಾಕೃತಿರಪೀತಿ ತಾಂ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ತತ್ರಾಯತ ಇತ್ಯಾದಿ| ಆಯತೋ ದೀರ್ಘಃ, ಚತುರಸ್ರಶ್ಚತುಷ್ಕೋಣಃ, ವೃತ್ತೋ ವರ್ತುಲಃ, ತ್ರಿಪುಟಕಸ್ತ್ರಿಕೋಣಃ, ಇತಿಶಬ್ದ ಉಪಸಂಹಾರೇ ದೋಷಜವ್ರಣಾಕೃತೀನಾಂ; ಸಮಾಸಃ ಸಙ್ಕ್ಷೇಪಃ| ಶೇಷಾ ಇತಿ ಉಕ್ತೇಭ್ಯೋಽನ್ಯೇ ಅರ್ಧಚನ್ದ್ರಸ್ವಸ್ತಿಕಾದ್ಯಾ ವ್ರಣಾಕೃತಯೋ ವಿಕೃತಾ ಇತ್ಯರ್ಥಃ||೫||
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ಸರ್ವ ಏವ ವ್ರಣಾಃ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಸಂರೋಹನ್ತ್ಯಾತ್ಮವತಾಂ ಸುಭಿಷಗ್ಭಿಶ್ಚೋಪಕ್ರಾನ್ತಾಃ; ಅನಾತ್ಮವತಾಮಜ್ಞೈಶ್ಚೋಪಕ್ರಾನ್ತಾಃ ಪ್ರದುಷ್ಯನ್ತಿ, ಪ್ರವೃದ್ಧತ್ವಾದ್ದೋಷಾಣಾಮ್ ||೬||
सर्व एव व्रणाः क्षिप्रं संरोहन्त्यात्मवतां सुभिषग्भिश्चोपक्रान्ताः; अनात्मवतामज्ञैश्चोपक्रान्ताः प्रदुष्यन्ति, प्रवृद्धत्वाद्दोषाणाम् ||६||
🔊 Audio coming soon
ವ್ರಣಿನಾಮಾತ್ಮವತಾಂ ಭಿಷಜಾಂ ಗುಣಸಮ್ಪದೋಽಪಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾಹೇತವ ಇತಿ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಸರ್ವ ಇತ್ಯಾದಿ| ಆತ್ಮವತಾಂ ಪಥ್ಯಾಹಾರವಿಹಾರಸೇವಿನಾಮ್| ಅನಾತ್ಮವತಾಮಿತಿ ಅಹಿತಾಹಾರವಿಹಾರಸೇವಿನಾಮ್| ಅಜ್ಞೈಶ್ಚೋಪಕ್ರಾನ್ತಾ ಇತಿ ಚಕಾರೇಣಾತ್ಮವತಾಂ ಸುಭಿಷಗ್ಭಿರುಪಕ್ರಾನ್ತಾನಾಮಪಿ ಕುಷ್ಠಿಪ್ರಮೇಹಿಣಾಂ ತಥಾ ಕದಾಚಿಚ್ಛುಕ್ರಪ್ರವೃತ್ತಿಮಾತ್ರಾದೇವ ವ್ರಣದುಷ್ಟಿರನುಕ್ತಾ ಸಮುಚ್ಚೀಯತೇ| ಕುತಃ ಪುನರನಾತ್ಮವತಾಮಜ್ಞಭಿಷಗುಪಕ್ರಾನ್ತಾನಾಂ ವ್ರಣಾನಾಂ ದುಷ್ಟಿರಿತ್ಯಾಹ- ಪ್ರವೃದ್ಧತ್ವಾದ್ದೋಷಾಣಾಮಿತಿ| ಅನ್ಯೇ ತ್ವೇವಂ ಯೋಜಯನ್ತಿ- ‘ನ ಕೇವಲಮಜ್ಞೈರುಪಕ್ರಾನ್ತಾ ಏವ ಪ್ರದುಷ್ಯನ್ತಿ, ಅಪಿ ತು ಪ್ರವೃದ್ಧತ್ವಾಚ್ಚ ದೋಷಾಣಾಮ್’ ಇತಿ||೬||
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
ತತ್ರಾತಿಸಂವೃತೋಽತಿವಿವೃತೋಽತಿಕಠಿನೋಽತಿಮೃದುರುತ್ಸನ್ನೋಽವಸನ್ನೋಽತಿಶೀತೋಽತ್ಯುಷ್ಣಃ ನಗನ್ಧಾತ್ಯರ್ಥದಾಹಪಾಕರಾಗವೇದನಾವಾನಿತಿ ಪಿತ್ತೇನ, ಶೇಷಾಃ ಕಫೇನ; ಉನ್ಮಾರ್ಗೀ ಮುಖಾತ್ ಮುಖಾನ್ತರವಾನ್, ಉತ್ಸಙ್ಗಃ ಕೋಟರಃ’ ಇತಿ ಚಕ್ರಃ; ಕೃಷ್ಣರಕ್ತಪೀತಶುಕ್ಲಾದೀನಾಂ ವರ್ಣಾನಾಮನ್ಯತಮವರ್ಣೋ ಭೈರವಃ ಪೂತಿಪೂಯಮಾಂಸಸಿರಾಸ್ನಾಯುಪ್ರಭೃತಿಭಿಃ ಪೂರ್ಣಃ ಪೂತಿಪೂಯಾಸ್ರಾವ್ಯುನ್ಮಾರ್ಗ್ಯುತ್ಸಙ್ಗ್ಯಮನೋಜ್ಞದರ್ಶನಗನ್ಧೋಽತ್ಯರ್ಥಂ ವೇದನಾವಾನ್ ದಾಹಪಾಕರಾಗಕಣ್ಡೂಶೋಫಪಿಡಕೋಪದ್ರುತೋಽತ್ಯರ್ಥಂ ದುಷ್ಟಶೋಣಿತಾಸ್ರಾವೀ ದೀರ್ಘಕಾಲಾನುಬನ್ಧೀ ಚೇತಿ ದುಷ್ಟವ್ರಣಲಿಙ್ಗಾನಿ | ತಸ್ಯ ದೋಷೋಚ್ಛ್ರಾಯೇಣ ಷಟ್ತ್ವಂ ವಿಭಜ್ಯ ಯಥಾಸ್ವಂ ಪ್ರತೀಕಾರೇ ಪ್ರಯತೇತ ||೭||
तत्रातिसंवृतोऽतिविवृतोऽतिकठिनोऽतिमृदुरुत्सन्नोऽवसन्नोऽतिशीतोऽत्युष्णः नगन्धात्यर्थदाहपाकरागवेदनावानिति पित्तेन, शेषाः कफेन; उन्मार्गी मुखात् मुखान्तरवान्, उत्सङ्गः कोटरः’ इति चक्रः; कृष्णरक्तपीतशुक्लादीनां वर्णानामन्यतमवर्णो भैरवः पूतिपूयमांससिरास्नायुप्रभृतिभिः पूर्णः पूतिपूयास्राव्युन्मार्ग्युत्सङ्ग्यमनोज्ञदर्शनगन्धोऽत्यर्थं वेदनावान् दाहपाकरागकण्डूशोफपिडकोपद्रुतोऽत्यर्थं दुष्टशोणितास्रावी दीर्घकालानुबन्धी चेति दुष्टव्रणलिङ्गानि | तस्य दोषोच्छ्रायेण षट्त्वं विभज्य यथास्वं प्रतीकारे प्रयतेत ||७||
🔊 Audio coming soon
ಪ್ರಾಯೇಣ ದುಷ್ಟೇಷ್ವೇವ ವ್ರಣೇಷು ಸ್ರಾವಾ ಭವನ್ತಿ, ಅತಸ್ತೇಷಾಂ ದುಷ್ಟವ್ರಣಾನಾಂ ಲಕ್ಷಣಮಾಹ- ತತ್ರಾತಿಸಂವೃತ ಇತ್ಯಾದಿ| ಅತಿಸಂವೃತಃ ಅತಿಸಙ್ಕುಚಿತೋ ವಾತೇನ| ಅತಿವಿವೃತೋ ವ್ಯಾತ್ತಮುಖಃ ಪಿತ್ತಶೋಣಿತೇನ| ಕಾಠಿನ್ಯಂ ವಾತೇನ| ಅತಿಮಾರ್ದವಂ ಕಫೇನ; ಅನ್ಯೇ ಪಿತ್ತಶೋಣಿತೇನ ಮಾರ್ದವಮಿಚ್ಛನ್ತಿ| ಉತ್ಸನ್ನ ಉನ್ನತಮಾಂಸಃ, ಅವಸನ್ನೋ ಹೀನಮಾಂಸೋ ನಿಮ್ನಾಕಾರಃ, ಏತೌ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇನ; ಅನ್ಯೇ ವಾತೇನೋತ್ಸನ್ನಾವಸನ್ನತ್ವಮಿಚ್ಛನ್ತಿ; ‘ಅತ್ರೋತ್ಸನ್ನತ್ವಂ ಕಫೇನ’ ಇತಿ ಕೇಚಿತ್| ಅತಿಶೈತ್ಯಂ ಕಫವಾತಾತ್| ಅತ್ಯೌಷ್ಣ್ಯಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಾತ್| ಕೃಷ್ಣಾದಯೋ ವರ್ಣಾ ಯಥಾಸಮ್ಭವಂ ವಾತಾದಿಭಿರ್ಜ್ಞೇಯಾಃ| ಭೈರವಃ ಅನವಧಾರಿತಲಿಙ್ಗಃ| ಪೂತಿಪೂಯಮಾಂಸಸಿರಾಸ್ನಾಯುಪ್ರಭೃತಿಭಿಃ ಪೂರ್ಣ ಇತಿ ಪೂತಿಶಬ್ದಃ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಪೂಯಾದಿಭಿರಭಿಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ‘ಪೂತಿಮಾಂಸಸಿರಾಸ್ನಾಯುಪ್ರತಿಪೂರ್ಣ’ ಇತ್ಯೇಕೇ ಪಠನ್ತಿ; ಪೂತಿಮಾಂಸಸಿರಾಸ್ನಾಯುಪ್ರತಿಪೂರ್ಣತ್ವಂ ತಸ್ರಾವಿತ್ವಂ ಚ ಯಥಾಸಮ್ಭವಂ ವೇದಿತವ್ಯಮ್| ಉನ್ಮಾರ್ಗೀ ತಿರ್ಯಗ್ಗತಿಃ| ಉತ್ಸಙ್ಗೀ ಊರ್ಧ್ವಗತಿಃ; ಅನ್ಯೇ ಪೂಯೋಪೇಕ್ಷಾವದಾರಿತಮಾಂಸಾದಿದೇಶತ್ವೇನಾತಿನಿಮ್ನತ್ವಾದುತ್ಸಙ್ಗತುಲ್ಯತ್ವಾದುತ್ಸಙ್ಗಃ, ಸೋಽಸ್ಯಾಸ್ತೀತಿ ಉತ್ಸಙ್ಗೀ ಉನ್ಮಾರ್ಗೀ; ಉತ್ಸಙ್ಗೀತಿ ಕಫೇನ| ಅಮನೋಜ್ಞದರ್ಶನಗನ್ಧ ಇತಿ ಅಮನೋಜ್ಞದರ್ಶನೋಽಮನೋಜ್ಞಗನ್ಧಶ್ಚೇತ್ಯರ್ಥಃ ಅಮನೋಜ್ಞದರ್ಶನಗನ್ಧತ್ವಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇನ, ಅನ್ಯೇ ದೋಷತ್ರಯೇಣ ಮನ್ಯನ್ತೇ| ಅತ್ಯರ್ಥಂ ವೇದನಾವಾನಿತಿ ವಾತೇನ| ದಾಹಪಾಕರಾಗಕಣ್ಡೂಶೋಫೇತ್ಯಾದಿ, ಅತ್ರ ದಾಹಾದಿಭಿಃ ಸಹೋಪದ್ರುತಶಬ್ದಃ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ; ಅತ್ರ ದಾಹಪಾಕರಾಗೋಪದ್ರುತತ್ವಂ ಪಿತ್ತರಕ್ತೇನ, ಕಣ್ಡೂಪದ್ರುತತ್ವಂ ಕಫೇನ, ಶೋಫೋಪದ್ರುತತ್ವಂ ವಾತೇನ, ಪಿಡಕೋಪದ್ರುತತ್ವಂ ದುಷ್ಟಶೋಣಿತಾಸ್ರಾವಶ್ಚ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇನ, ದೀರ್ಘಕಾಲಾನುಬನ್ಧಿತ್ವಂ ದೋಷತ್ರಯೇಣ| ದೀರ್ಘಕಾಲಾನುಬನ್ಧೀ ಚೇತಿ ಚಕಾರೇಣ ರೋಪ್ಯಾದಯೋ ದುಷ್ಟವ್ರಣವಿಶೇಷಾ ಗೃಹ್ಯನ್ತೇ| ರೋಪ್ಯಲಕ್ಷಣಂ ತು “ಬಹಿಃಶುದ್ಧ ಇವಾಭಾತಿ ಸ ವ್ರಣೋ ರೋಪ್ಯ ಉಚ್ಯತೇ” ( ಚ. ಚಿ. ಅ. ೨೫)- ಇತಿ ಚರಕೇಣೋಕ್ತಮ್| ವ್ರಣದುಷ್ಟೌ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸೂತ್ರಂ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ತಸ್ಯೇತ್ಯಾದಿ| ತಸ್ಯ ವ್ರಣಸ್ಯ ಉಚ್ಛ್ರಾಯೇಣ ಔತ್ಕಟ್ಯೇನ ಷಟ್ತ್ವಂ ವಾತಪಿತ್ತಕಫರಕ್ತಸನ್ನಿಪಾತಾಗನ್ತುಭೇದತಃ| ಯಥಾಸ್ವಂ ಸ್ವಸ್ಯ ದೋಷಸ್ಯಾನತಿಕ್ರಮೇಣ| ಪ್ರತೀಕಾರೇ ಚಿಕಿತ್ಸಿತೇ, ಪ್ರಯತೇತ ಪ್ರಯತ್ನಂ ಕುರ್ವೀತ| ಅನ್ಯೇ ತ್ವತ್ರ ‘ದೋಷೋಚ್ಛ್ರಾಯಮವೇಕ್ಷ್ಯ’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ||೭||
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
ಅತ ಊರ್ಧ್ವಂ ಸರ್ವಸ್ರಾವಾನ್ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಃ- ತತ್ರ ಘೃಷ್ಟಾಸು ಛಿನ್ನಾಸು ವಾ ತ್ವಕ್ಷು ಸ್ಫೋಟೇ ಭಿನ್ನೇ ವಿದಾರಿತೇ ವಾ ಸಲಿಲಪ್ರಕಾಶೋ ಭವತ್ಯಾಸ್ರಾವಃ ಕಿಞ್ಚಿದ್ವಿಸ್ರಃ ಪೀತಾವಭಾಸಶ್ಚ; ಮಾಂಸಗತಃ ಸರ್ಪಿಃಪ್ರಕಾಶಃ ಸಾನ್ದ್ರಃ ಶ್ವೇತಃ ಪಿಚ್ಛಿಲಶ್ಚ; ಸಿರಾಗತಃ ಸದ್ಯಶ್ಛಿನ್ನಾಸು ಸಿರಾಸು ರಕ್ತಾತಿಪ್ರವೃತ್ತಿಃ ಪಕ್ವಾಸು ಚ ತೋಯನಾಡೀಭಿರಿವ ತೋಯಾಗಮನಂ ಪೂಯಸ್ಯ, ಆಸ್ರಾವಶ್ಚಾತ್ರ ತನುರ್ವಿಚ್ಛಿನ್ನಃ ಪಿಚ್ಛಿಲೋಽವಲಮ್ಬೀ ಶ್ಯಾವೋಽವಶ್ಯಾಯಪ್ರತಿಮಶ್ಚ; ಸ್ನಾಯುಗತಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೋ ಘನಃ ಸಿಙ್ಘಾಣಕಪ್ರತಿಮಃ ಸರಕ್ತಶ್ಚ; ಅಸ್ಥಿಗತೋಽಸ್ಥನ್ಯಭಿಹತೇ ಸ್ಫುಟಿತೇ ಭಿನ್ನೇ ದೋಷಾವದಾರಿತೇ ವಾ ದೋಷಭಕ್ಷಿತತ್ವಾದಸ್ಥಿ ನಿಃಸಾರಂ ಶುಕ್ತಿಧೌತಮಿವಾಭಾತಿ , ಆಸ್ರಾವಶ್ಚಾತ್ರ ಮಜ್ಜಮಿಶ್ರಃ ಸರುಧಿರಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಶ್ಚ; ಸನ್ಧಿಗತಃ ಪೀಡ್ಯಮಾನೋ ನ ಪ್ರವರ್ತತೇ, ಆಕುಞ್ಚನಪ್ರಸಾರಣೋನ್ನಮನವಿನಮನಪ್ರಧಾವನೋತ್ಕಾಸನಪ್ರವಾಹಣೈಶ್ಚ ಸ್ರವತಿ, ಆಸ್ರಾವಶ್ಚಾತ್ರ ಪಿಚ್ಛಿಲೋಽವಲಮ್ಬೀ ಸರುಧಿರೋನ್ಮಥಿತಶ್ಚ ; ಕೋಷ್ಠಗತೋಽಸೃಙ್ಮೂತ್ರಪುರೀಷಪೂಯೋದಕಾನಿ ಸ್ರವತಿ; ಮರ್ಮಗತಸ್ತ್ವಗಾದಿಷ್ವವರುದ್ಧತ್ವಾನ್ನೋಚ್ಯತೇ | ತತ್ರ ತ್ವಗಾದಿಗತಾನಾಮಾಸ್ರಾವಾಣಾಂ ಯಥಾಕ್ರಮಂ ಪಾರುಷ್ಯಶ್ಯಾವಾವಶ್ಯಾಯದಧಿಮಸ್ತುಕ್ಷಾರೋದಕಮಾಂಸಧಾವನಪುಲಾಕೋದಕಸನ್ನಿಭತ್ವಾನಿ ಮಾರುತಾದ್ಭವನ್ತಿ; ಪಿತ್ತಾದ್ಗೋಮೇದಕಗೋಮೂತ್ರಭಸ್ಮಶಙ್ಖಕಷಾಯೋದಕಮಾಧ್ವೀಕತೈಲಸನ್ನಿಭತ್ವಾನಿ; ಪಿತ್ತವದ್ರಕ್ತಾದತಿವಿಸ್ರತ್ವಂ ಚ; ಕಫಾನ್ನವನೀತಕಾಸೀಸಮಜ್ಜಪಿಷ್ಟತಿಲನಾಲಿಕೇರೋದಕವರಾಹವಸಾಸನ್ನಿಭತ್ವಾನಿ; ಸನ್ನಿಪಾತಾನ್ನಾಲಿಕೇರೋದಕೈರ್ವಾರುಕರಸಕಾಞ್ಜಿಕಪ್ರಸಾದಾರುಕೋದಕಪ್ರಿಯಙ್ಗುಫಲಯಕೃನ್ಮುದ್ಗಯೂಷಸವರ್ಣತ್ವಾನೀತಿ ||೮||
अत ऊर्ध्वं सर्वस्रावान् वक्ष्यामः- तत्र घृष्टासु छिन्नासु वा त्वक्षु स्फोटे भिन्ने विदारिते वा सलिलप्रकाशो भवत्यास्रावः किञ्चिद्विस्रः पीतावभासश्च; मांसगतः सर्पिःप्रकाशः सान्द्रः श्वेतः पिच्छिलश्च; सिरागतः सद्यश्छिन्नासु सिरासु रक्तातिप्रवृत्तिः पक्वासु च तोयनाडीभिरिव तोयागमनं पूयस्य, आस्रावश्चात्र तनुर्विच्छिन्नः पिच्छिलोऽवलम्बी श्यावोऽवश्यायप्रतिमश्च; स्नायुगतः स्निग्धो घनः सिङ्घाणकप्रतिमः सरक्तश्च; अस्थिगतोऽस्थन्यभिहते स्फुटिते भिन्ने दोषावदारिते वा दोषभक्षितत्वादस्थि निःसारं शुक्तिधौतमिवाभाति , आस्रावश्चात्र मज्जमिश्रः सरुधिरः स्निग्धश्च; सन्धिगतः पीड्यमानो न प्रवर्तते, आकुञ्चनप्रसारणोन्नमनविनमनप्रधावनोत्कासनप्रवाहणैश्च स्रवति, आस्रावश्चात्र पिच्छिलोऽवलम्बी सरुधिरोन्मथितश्च ; कोष्ठगतोऽसृङ्मूत्रपुरीषपूयोदकानि स्रवति; मर्मगतस्त्वगादिष्ववरुद्धत्वान्नोच्यते | तत्र त्वगादिगतानामास्रावाणां यथाक्रमं पारुष्यश्यावावश्यायदधिमस्तुक्षारोदकमांसधावनपुलाकोदकसन्निभत्वानि मारुताद्भवन्ति; पित्ताद्गोमेदकगोमूत्रभस्मशङ्खकषायोदकमाध्वीकतैलसन्निभत्वानि; पित्तवद्रक्तादतिविस्रत्वं च; कफान्नवनीतकासीसमज्जपिष्टतिलनालिकेरोदकवराहवसासन्निभत्वानि; सन्निपातान्नालिकेरोदकैर्वारुकरसकाञ्जिकप्रसादारुकोदकप्रियङ्गुफलयकृन्मुद्गयूषसवर्णत्वानीति ||८||
🔊 Audio coming soon
ಅತ್ರ ವ್ರಣದುಷ್ಟಿರಸೂತ್ರಿತಾಽಪ್ಯುಕ್ತಾ, ತಾಂ ನಿರ್ದಿಶ್ಯ ವ್ರಣಾಸ್ರಾವಾನ್ನಿರ್ದಿಶನ್ನಾಹ- ಅತ ಊರ್ಧ್ವಮಿತ್ಯಾದಿ| ಸರ್ವಸ್ರಾವಾನಿತಿ ಸರ್ವವ್ರಣವಸ್ತೂನಾಂ ಸರ್ವದೋಷಾಣಾಮಾಗನ್ತೋಶ್ಚ ವ್ರಣಸ್ಯ ಸ್ರಾವಾನಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಘೃಷ್ಟಾಸು ಛಿನ್ನಾಸ್ವಿತ್ಯಾಗನ್ತೋಃ, ತ್ವಕ್ಷ್ವಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ; ಬಹುವಚನಂ ತು ಸಪ್ತತ್ವಗಪೇಕ್ಷಯಾ| ಅತ್ರ ತ್ವಗ್ಗ್ರಹಣಾಲ್ಲಕ್ಷಣಯಾ ರಸಾಧಿಷ್ಠಾನೋ ವ್ರಣ ಉಕ್ತಃ| ಸ್ಫೋಟೇ ಇತಿ ತ್ವಕ್ಸ್ಥಿತೇ ವ್ರಣೇ, ಭಿನ್ನೇ ಸ್ವಯಂ ಭಿನ್ನೇ, ವಿದಾರಿತೇ ಯತ್ನೇನ ವಿದಾರಿತೇ ಇತ್ಯರ್ಥಃ; ಅತ್ರ ಭಿನ್ನೇ ವಿದಾರಿತೇ ಇತಿ ಶಾರೀರವ್ರಣಸ್ಯ| ಸಲಿಲಪ್ರಕಾಶ ಇತಿ ಉದಕರಸಯೋರಚ್ಛಯೋಸ್ತ್ವಚಾಮಧಿಷ್ಠಾನತ್ವಾತ್| ವಿಸ್ರ ಆಮಗನ್ಧಿಃ, ಪೀತಾವಭಾಸಃ ಪಾಕಾರಮ್ಭಕೇಣ ಪಿತ್ತೇನೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಮಾಂಸಗತ ಇತಿ ಮಾಂಸಗತ ಆಸ್ರಾವ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಸರ್ಪಿಃಪ್ರಕಾಶಸ್ತ್ರಾವತ್ವಮಾಗನ್ತೋಃ| ಸಾನ್ದ್ರಶ್ವೇತಪಿಚ್ಛಿಲತ್ವಂ ಶಾರೀರಸ್ಯ| ಸಿರಾಗತ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಿರಾಗ್ರಹಣೇನ ರಕ್ತಾಧಿಷ್ಠಾನೋ ವ್ರಣ ಉಕ್ತಃ; ಸದ್ಯಶ್ಛಿನ್ನಾಸ್ವಿತ್ಯಾಗನ್ತೋಃ; ಪಕ್ವಾಸ್ವಿತ್ಯಾದಿ ಶಾರೀರಸ್ಯ| ವಿಚ್ಛಿನ್ನ ಇತಿ ಅಲ್ಪಾಲ್ಪಪ್ರವರ್ತನಮ್| ಅವಲಮ್ಬೀ ಅವಲಮ್ಬನಶೀಲಃ| ಸ್ನಾಯುಗತ ಇತ್ಯಾದಿ ಸ್ನಾಯುಗ್ರಹಣೇನ ಮೇದೋಽಧಿಷ್ಠಾನೋ ವ್ರಣ ಉಕ್ತಃ, ಅನ್ಯೇ ತು ‘ಮೇದೋಮಜ್ಜಾನೌ ಘೃತವದ್ವಿಲೀಯೇತೇ,ಅತೋ ವ್ರಣಾಧಿಷ್ಠಾನತ್ವಂ ನೈವ ತಯೋಃ’ ಇತಿ ವದನ್ತಿ| ಸಿಙ್ಘಾಣಕೋ ರಕ್ತಮಿಶ್ರೋ ಘನೀಭೂತಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ| ಅಸ್ಥಿಗತ ಇತ್ಯಾದಿ| ಅಭಿಹತೇ ಇತಿ ಅಭಿಘಾತಜೇ ವ್ರಣೇ, ಭಿನ್ನೇ ವಿದಾರಿತೇ ಚೇತಿ ಶಾರೀರೇ| ಅಸ್ಥಿ ನಿಃಸಾರಂ ಕೋಽರ್ಥಃ? ಲಘು; ‘ಭವತಿ’ ಇತ್ಯಧ್ಯಾಹಾರಃ| ಶುಕ್ತಿಧೌತಮಿವಾಭಾತಿ ಶುಕ್ತಿರಿವ ಶೋಭತೇ ತಥಾ ಧೌತಮಿವ ಶೋಭತೇಽಸ್ಥೀತಿ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ಸನ್ಧಿಗತ ಇತ್ಯಾದಿ| ಉನ್ನಮನಮಿತಿ ಬಾಹುಜಙ್ಘಾದೀನಾಮೂರ್ಧ್ವಂ ನಯನಮ್| ವಿನಮನಂ ಗಾತ್ರಾಣಾಮಧಃಪ್ರಾಪಣಮ್| ಪ್ರವಾಹಣಮಿತಿ ಕುನ್ಥನಮ್| ಸರುಧಿರೋನ್ಮಥಿತಶ್ಚೇತಿ ರುಧಿರೇಣೈವೋನ್ಮಥಿತಶ್ಚ| ಕೋಷ್ಠಗತ ಇತ್ಯಾದಿ ಕೋಷ್ಠಗತ ಇತಿ ಮಲಧಾತುಸಮುದಾಯಾಧಿಷ್ಠಾನೋ ವ್ರಣ ಉಕ್ತಃ| ಉದಕಮತ್ರ ರಸಕ್ಲೇದ ಏವ ಗೃಹ್ಯತೇ ಪೀತಂ ವಾ| ಮರ್ಮಗತ ಇತ್ಯಾದಿ| ಅವರುದ್ಧ ಇತಿ ಸಙ್ಗೃಹೀತ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ದೋಷಾಸ್ರಾವಾನ್ನಿರ್ದಿಶನ್ನಾಹ-ತತ್ರ ತ್ವಗಾದಿಗತಾನಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ತತ್ರ ಮರ್ಮವರ್ಜಿತೇಷು ಸಪ್ತಸು ತ್ವಗಾದಿವ್ರಣವಸ್ತುಷು ವಾತಪಿತ್ತಕಫಸನ್ನಿಪಾತಾನಾಂ ಸಪ್ತ ಸಪ್ತ ಸ್ರಾವಾ ಯಥಾಕ್ರಮೇಣ ದ್ರಷ್ಟವ್ಯಾ ಇತ್ಯೇಕೇ; ಅನ್ಯೇ ತು ತ್ವಗಾದಿಷು ವಾತಾದಿಲಿಙ್ಗಾನಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಕ್ವಚಿದಿತಿ ವರ್ಣಯನ್ತಿ| ಪಿತ್ತಾದ್ಗೋಮೇದೇತ್ಯಾದಿ|- ಗೋಮೇದಕ ಇತಿ ಮಣಿರಾಪೀತಃ| ಏರ್ವಾರುಕರಸಃ ಕರ್ಕಟಿಕಾರಸಃ; ಕಾಞ್ಜಿಕಪ್ರಸಾದ ಇತಿ ಕಾಞ್ಜಿಕಸ್ಯೋಪರ್ಯಚ್ಛಃ; ಆರುಕಮನೇನೈವ ನಾಮ್ನಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಮ್||೮||
Adhikarana 8 (9-10) · Śloka 10
ಶ್ಲೋಕೌ ಚಾತ್ರ ಭವತಃ- ಪಕ್ವಾಶಯಾದಸಾಧ್ಯಸ್ತು ಪುಲಾಕೋದಕಸನ್ನಿಭಃ | ಕ್ಷಾರೋದಕನಿಭಃ ಸ್ರಾವೋ ವರ್ಜ್ಯೋ ರಕ್ತಾಶಯಾತ್ಸ್ರವನ್ ||೯|| ಆಮಾಶಯಾತ್ ಕಲಾಯಾಮ್ಭೋನಿಭಶ್ಚ ತ್ರಿಕಸನ್ಧಿಜಃ | ಸ್ರಾವಾನೇತಾನ್ ಪರೀಕ್ಷ್ಯಾದೌ ತತಃ ಕರ್ಮಾಚರೇದ್ಭಿಷಕ್ ||೧೦||
श्लोकौ चात्र भवतः- पक्वाशयादसाध्यस्तु पुलाकोदकसन्निभः | क्षारोदकनिभः स्रावो वर्ज्यो रक्ताशयात्स्रवन् ||९|| आमाशयात् कलायाम्भोनिभश्च त्रिकसन्धिजः | स्रावानेतान् परीक्ष्यादौ ततः कर्माचरेद्भिषक् ||१०||
🔊 Audio coming soon
ಸ್ಥಾನಭೇದಾತ್ ಸ್ರಾವಸ್ಯಾಸಾಧ್ಯತ್ವಖ್ಯಾಪನಾಯ ಶ್ಲೋಕೌ ಪ್ರಾಹ- ಪಕ್ವಾಶಯಾದಿತ್ಯಾದಿ| ಪುಲಾಕೋದಕಂ ಗವೇಧುಕೋದಕಂ, ಗವೇಧುಕಸ್ತೃಣವಿಶೇಷಃ, ‘ಜಲಗೋಧೂಮ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ಅನ್ಯೇ ತು ಪುಲಾಕಶಬ್ದೇನಾಪ್ರಾಪ್ತಪಾಕಂ ಧಾನ್ಯಮಾಹುಃ| ಆಮಾಶಯಾದಿತ್ಯಾದಿ| ಕಲಾಯೋಽತ್ರ ತ್ರಿಪುಟಕಃ| ತ್ರಿಕಸನ್ಧಿಜ ಇತಿ ಬಾಹುಗ್ರೀವಾಸ್ಥಿತ್ರಯಸಙ್ಘಾತೋಽತ್ರ ತ್ರಿಕಂ, ತಸ್ಯ ಸನ್ಧೌ ಜಾತ ಇತಿ||೯-೧೦||
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
ಅತ ಊರ್ಧ್ವಂ ಸರ್ವವ್ರಣವೇದನಾ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಃ- ತೋದನಭೇದನತಾಡನಚ್ಛೇದನಾಯಾಮನಮನ್ಥನವಿಕ್ಷೇಪಣಚುಮುಚುಮಾಯನನಿರ್ದಹನಾವಭಞ್ಜನಸ್ಫೋಟನ ವಿದಾರಣೋತ್ಪಾಟನಕಮ್ಪನವಿವಿಧಶೂಲವಿಶ್ಲೇಷಣವಿಕಿರಣಸ್ತಮ್ಭನಪೂರಣಸ್ವಪ್ನಾಕುಞ್ಜನಾಙ್ಕು ಶಿಕಾಃ ಸಮ್ಭವನ್ತಿ, ಅನಿಮಿತ್ತವಿವಿಧವೇದನಾಪ್ರಾದುರ್ಭಾವೋ ವಾ ಮುಹುರ್ಮುಹುರ್ಯತ್ರಾಗಚ್ಛನ್ತಿ ವೇದನಾವಿಶೇಷಾಸ್ತಂ ವಾತಿಕಮಿತಿ ವಿದ್ಯಾತ್; ಓಷಚೋಷಪರಿದಾಹಧೂಮಾಯನಾನಿ ಯತ್ರ ಗಾತ್ರಮಙ್ಗಾರಾವಕೀರ್ಣಮಿವ ಪಚ್ಯತೇ ಯತ್ರ ಚೋಷ್ಮಾಭಿವೃದ್ಧಿಃ ಕ್ಷತೇ ಕ್ಷಾರಾವಸಿಕ್ತವಚ್ಚ ವೇದನಾವಿಶೇಷಾಸ್ತಂ ಪೈತ್ತಿಕಮಿತಿ ವಿದ್ಯಾತ್; ಪಿತ್ತವದ್ರಕ್ತಸಮುತ್ಥಂ ಜಾನೀಯಾತ್; ಕಣ್ಡೂರ್ಗುರುತ್ವಂ ಸುಪ್ತತ್ವಮುಪದೇಹೋಽಲ್ಪವೇದನತ್ವಂ ಸ್ತಮ್ಭಃ ಶೈತ್ಯಂ ಚ ಯತ್ರ ತಂ ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕಮಿತಿ ವಿದ್ಯಾತ್; ಯತ್ರ ಸರ್ವಾಸಾಂ ವೇದನಾನಾಮುತ್ಪತ್ತಿಸ್ತಂ ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕಮಿತಿ ವಿದ್ಯಾತ್ ||೧೧||
अत ऊर्ध्वं सर्वव्रणवेदना वक्ष्यामः- तोदनभेदनताडनच्छेदनायामनमन्थनविक्षेपणचुमुचुमायननिर्दहनावभञ्जनस्फोटन विदारणोत्पाटनकम्पनविविधशूलविश्लेषणविकिरणस्तम्भनपूरणस्वप्नाकुञ्जनाङ्कु शिकाः सम्भवन्ति, अनिमित्तविविधवेदनाप्रादुर्भावो वा मुहुर्मुहुर्यत्रागच्छन्ति वेदनाविशेषास्तं वातिकमिति विद्यात्; ओषचोषपरिदाहधूमायनानि यत्र गात्रमङ्गारावकीर्णमिव पच्यते यत्र चोष्माभिवृद्धिः क्षते क्षारावसिक्तवच्च वेदनाविशेषास्तं पैत्तिकमिति विद्यात्; पित्तवद्रक्तसमुत्थं जानीयात्; कण्डूर्गुरुत्वं सुप्तत्वमुपदेहोऽल्पवेदनत्वं स्तम्भः शैत्यं च यत्र तं श्लैष्मिकमिति विद्यात्; यत्र सर्वासां वेदनानामुत्पत्तिस्तं सान्निपातिकमिति विद्यात् ||११||
🔊 Audio coming soon
ಸ್ರಾವಾನನ್ತರಂ ವಾತಾದಿವೇದನಾ ನಿರ್ದಿಶನ್ನಾಹ- ಅತ ಊರ್ಧ್ವಮಿತ್ಯಾದಿ| ತೋದನಂ ಸೂಚಿಭಿರಿವ; ಭೇದನಂ ತ್ವಗ್ವಿದಾರಣಮಿವ ವೇದನಾವಿಶೇಷಃ; ತಾಡನಂ ದಣ್ಡಾದಿಭಿರಾಹನ್ಯತ ಇವೇತ್ಯರ್ಥಃ; ಛೇದನಂ ದ್ವಿಧಾ ಕ್ರಿಯತ ಇವ ಶಸ್ತ್ರಾದಿಭಿಃ; ಆಯಾಮನಂ ಸಙ್ಕುಚಿತಾಙ್ಗದೇಶಸ್ಯ ದೀರ್ಘೀಕರಣಮಿವ; ಮನ್ಥನಂ ಮನ್ಥನಕಾದಿಭಿರ್ವ್ರಣಾನ್ತರ್ಮಥ್ಯತ ಇವ; ವಿಕ್ಷೇಪಣಂ ಪ್ರೇರ್ಯತ ಇವ; ಚುಮುಚುಮಾಯನಂ ಸರ್ಷಪರಾಜಿಕಾಕಲ್ಕಲಿಪ್ತ ಇವ; ನಿರ್ದಹನಂ ನಿಃಶೇಷಂ ವಹ್ನಿನಾ ದಹ್ಯತ ಇವ; ಅವಭಞ್ಜನಂ ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯತ ಇವ; ಸ್ಫೋಟನಂ ಪಾಷಾಣಾದಿಭಿರಿವ; ವಿದಾರಣಂ ನಖಾದಿಭಿಶ್ಚೀರ್ಯತ ಇವ; ಉತ್ಪಾಟನಮ್ ಊರ್ಧ್ವಮಾಕೃಷ್ಯತ ಇವ; ಕಮ್ಪನಂ ವೇಪ್ಯತ ಇವ; ವಿವಿಧಶೂಲವಿಶ್ಲೇಷಣಂ ನಾನಾಪ್ರಕಾರಾರ್ತಿಶೂಲಾಹತಗಾತ್ರಸ್ಯೇವ ವೇದನಾವಿಶೇಷಃ; ವಿಕಿರಣಂ ವ್ರಣಾವಯವಾ ನಾನಾಸ್ಥಾನೇಷು ವಿಕೀರ್ಯನ್ತ ಇವೇತಿ; ಸ್ತಮ್ಭನಂ ಸ್ತಬ್ಧತಾ; ಪೂರಣಂ ಭರಣಂ; ಸ್ವಪನಂ ಪ್ರಸುಪ್ತಿಃ; ಆಕುಞ್ಚನಂ ಕುಟಿಲೀಕರಣಮಿವ; ಅಙ್ಕುಶಿಕಾ ಖಲ್ಲೀವಿಶೇಷಃ, ಅನ್ಯೇ ‘ಅಙ್ಕುಶನಿಪಾತಾಕರ್ಷಣಮಿವಾಙ್ಕುಶಿಕಾ’ ಇತ್ಯಾಚಕ್ಷತೇ| ಓಷಚೋಷಪರಿದಾಹೇತ್ಯಾದಿ|- ಓಷ ಏಕದೇಶಿಕೋ ದಾಹಃ; ಚೋಷ ಆಚೂಷಣಸಮತ್ವಾದಿತ್ಯೇಕೇ, ಪಿಪಾಸೇತ್ಯನ್ಯೇ; ಪರಿ ಸಮನ್ತತೋ ದಾಹಃ ಪರಿದಾಹಃ; ಧೂಮಾಯನಂ ಧೂಮೋದ್ವಮನಮಿವಾಙ್ಗಾನಾಮ್| ಕಣ್ಡುರ್ಗುರುತ್ವಮಿತ್ಯಾದಿ|-ಸುಪ್ತತ್ವಂ ನಖಮಕ್ಷಿಕಾಮಶಕಾದಿದಂಶವೇದನಾನಭಿಜ್ಞತ್ವಮ್; ಉಪದೇಹೋ ಲಿಪ್ತಮಿವೇತಿ||೧೧||
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
ಅತ ಊರ್ಧ್ವಂ ವ್ರಣವರ್ಣಾನ್ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಃ- ಭಸ್ಮಕಪೋತಾಸ್ಥಿವರ್ಣಃ ಪರುಷೋಽರುಣಃ ಕೃಷ್ಣ ಇತಿ ಮಾರುತಜಸ್ಯಃ ನೀಲಃ ಪೀತೋ ಹರಿತಃ ಶ್ಯಾವಃ ಕೃಷ್ಣೋ ರಕ್ತಃ ಪಿಙ್ಗಲಃ ಕಪಿಲ ಇತಿ ರಕ್ತಪಿತ್ತಸಮುತ್ಥಯೋಃ; ಶ್ವೇತಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಃ ಪಾಣ್ಡುರಿತಿ ಶ್ಲೇಷ್ಮಜಸ್ಯ; ಸರ್ವವರ್ಣೋಪೇತಃ ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕ ಇತಿ ||೧೨||
अत ऊर्ध्वं व्रणवर्णान् वक्ष्यामः- भस्मकपोतास्थिवर्णः परुषोऽरुणः कृष्ण इति मारुतजस्यः नीलः पीतो हरितः श्यावः कृष्णो रक्तः पिङ्गलः कपिल इति रक्तपित्तसमुत्थयोः; श्वेतः स्निग्धः पाण्डुरिति श्लेष्मजस्य; सर्ववर्णोपेतः सान्निपातिक इति ||१२||
🔊 Audio coming soon
ವೇದನಾಃ ಪ್ರತಿಪಾದ್ಯ ವ್ರಣವರ್ಣಾನ್ನಿರ್ದಿಶನ್ನಾಹ- ಅತ ಊರ್ಧ್ವಮಿತ್ಯಾದಿ| ದೋಷದೂಷ್ಯಸಂಯೋಗರಾಶೇರನ್ಯತ್ವಾನ್ಮಾರುತಜೇಽಪಿ ವ್ರಣೇ ವರ್ಣಸದ್ಭಾವಃ||೧೨||
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
ಭವತಿ ಚಾತ್ರ- ನ ಕೇವಲಂ ವ್ರಣೇಷೂಕ್ತೋ ವೇದನಾವರ್ಣಸಙ್ಗ್ರಹಃ | ಸರ್ವಶೋಫವಿಕಾರೇಷು ವ್ರಣವಲ್ಲಕ್ಷಯೇದ್ಭಿಷಕ್ ||೧೩||
भवति चात्र- न केवलं व्रणेषूक्तो वेदनावर्णसङ्ग्रहः | सर्वशोफविकारेषु व्रणवल्लक्षयेद्भिषक् ||१३||
🔊 Audio coming soon
ಸಾಮಾನ್ಯವ್ರಣನಿರ್ದಿಷ್ಟಾನ್ ದೋಷದುಷ್ಟಿಸ್ರಾವವೇದನಾವರ್ಣಾನ್ ಶೋಫವಿಶೇಷೇಷ್ವಪಿ ವಿದ್ರಧ್ಯಲಜೀಗ್ರನ್ಥ್ಯಾದಿಷು ನಿರ್ದಿಶನ್ನಾಹ- ನ ಕೇವಲಂ ವ್ರಣೇಷೂಕ್ತ ಇತ್ಯಾದಿ| ಶೋಥವಿಕಾರೇಷ್ವಿತಿ ಶೋಥಾರಬ್ಧವಿಕಾರೇಷು ವಿದ್ರಧ್ಯಾದಿಷ್ವಿತಿ||೧೩||
Adhikarana puShpikA · Śloka 22
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ವ್ರಣಾಸ್ರಾವವಿಜ್ಞಾನೀಯೋ ನಾಮ ದ್ವಾವಿಂಶತಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೨೨||
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने व्रणास्रावविज्ञानीयो नाम द्वाविंशतितमोऽध्यायः ||२२||
🔊 Audio coming soon
ಇತಿ ಶ್ರೀಡಲ್ಹ(ಹ್ಲ)ಣವಿರಚಿತಾಯಾಂ ನಿಬನ್ಧಸಙ್ಗ್ರಹಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಸುಶ್ರುತವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ದ್ವಾವಿಂಶತಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨೨||