Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతో యోగ్యాసూత్రీయమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||
अथातो योग्यासूत्रीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
అథాత ఇతి| యోగ్యా సమ్యక్కర్మాభ్యాసః, యోగ్యాయాః సూత్రం, తద్విద్యతే యస్మిన్ స తథా; అన్యే తు యోగ్యాఖ్యాపకం సూత్రం యోగ్యాసూత్రం, తదధికృత్య కృతోఽధ్యాయో యోగ్యాసూత్రీయః, తం తథా||1-2||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
అధిగతసర్వశాస్త్రార్థమపి శిష్యం యోగ్యాం కారయేత్ | స్నేహాదిషు ఛేద్యాదిషు చ కర్మపథముపదిశేత్ | సుబహుశ్రుతోఽప్యకృతయోగ్యః కర్మస్వయోగ్యో భవతి ||3||
अधिगतसर्वशास्त्रार्थमपि शिष्यं योग्यां कारयेत् | स्नेहादिषु छेद्यादिषु च कर्मपथमुपदिशेत् | सुबहुश्रुतोऽप्यकृतयोग्यः कर्मस्वयोग्यो भवति ||३||
🔊 Audio coming soon
అధిగతేత్యాది| స్నేహాదిష్వితి ఆదిశబ్దాత్ స్వేదవమనవిరేచనాస్థాపనానువాసనాదీనాం గ్రహణం, ఛేద్యాదిష్వితి ఆదిశబ్దాద్భేద్యాదీనాం సప్తానాం గ్రహణం; యద్యప్యస్మిన్ తంత్రే ఛేద్యాదికర్మణాం ప్రాధాన్యం తథాపి ఛేద్యాదిష్వపి ప్రాక్ స్నేహాది ప్రయుజ్యత ఇతి ప్రాక్ స్నేహాదిగ్రహణం; అన్యే ‘ఛేద్యాదిషు స్నేహాదిషు చ’ ఇతి పఠంతి| కర్మపథం క్రియామార్గం| కుతోఽధిగతసర్వశాస్త్రార్థమపి శిష్యం యోగ్యాం కారయేదిత్యాహ- సుబహుశ్రుతోఽపీత్యాది| అకృతయోగ్యః అకృతకర్మాభ్యాసః| కర్మసు క్రియాసు||3||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
తత్ర, పుష్పఫలాలాబూకాలిందకత్రపుసై(సో)ర్వారుకర్కారుకప్రభృతిషు ఛేద్యవిశేషాన్ దర్శయేత్, ఉత్కర్తనాపకర్తనాని చోపదిశేత్; దృతిబస్తిప్రసేవకప్రభృతిషూదకపంకపూర్ణేషు భేద్యయోగ్యాం; సరోమ్ణి చర్మణ్యాతతే లేఖ్యస్య; మృతపశుసిరాసూత్పలనాలేషు చ వేధ్యస్య; ఘుణోపహతకాష్ఠవేణునలనాలీశుష్కాలాబూముఖేష్వేష్యస్య; పనసబింబీబిల్వఫలమజ్జమృతపశుదంతేష్వాహార్యస్య; మధూచ్ఛిష్టోపలిప్తే శాల్మలీఫలకే విస్రావ్యస్య; సూక్ష్మఘనవస్త్రాంతయోర్మృదుచర్మాంతయోశ్చ సీవ్యస్య; పుస్తమయపురుషాంగప్రత్యంగవిశేషేషు బంధనయోగ్యాం; మృదుషు మాంసఖండేష్వగ్నిక్షారయోగ్యాం; మృదుచర్మమాంసపేశీషూత్పలనాలేషు చ కర్ణసంధిబంధయోగ్యాం; ఉదకపూర్ణఘటపార్శ్వస్రోతస్యలాబూముఖాదిషు చ నేత్రప్రణిధానబస్తివ్రణబస్తిపీడనయోగ్యామితి ||4||
तत्र, पुष्पफलालाबूकालिन्दकत्रपुसै(सो)र्वारुकर्कारुकप्रभृतिषु छेद्यविशेषान् दर्शयेत्, उत्कर्तनापकर्तनानि चोपदिशेत्; दृतिबस्तिप्रसेवकप्रभृतिषूदकपङ्कपूर्णेषु भेद्ययोग्यां; सरोम्णि चर्मण्यातते लेख्यस्य; मृतपशुसिरासूत्पलनालेषु च वेध्यस्य; घुणोपहतकाष्ठवेणुनलनालीशुष्कालाबूमुखेष्वेष्यस्य; पनसबिम्बीबिल्वफलमज्जमृतपशुदन्तेष्वाहार्यस्य; मधूच्छिष्टोपलिप्ते शाल्मलीफलके विस्राव्यस्य; सूक्ष्मघनवस्त्रान्तयोर्मृदुचर्मान्तयोश्च सीव्यस्य; पुस्तमयपुरुषाङ्गप्रत्यङ्गविशेषेषु बन्धनयोग्यां; मृदुषु मांसखण्डेष्वग्निक्षारयोग्यां; मृदुचर्ममांसपेशीषूत्पलनालेषु च कर्णसन्धिबन्धयोग्याम्; उदकपूर्णघटपार्श्वस्रोतस्यलाबूमुखादिषु च नेत्रप्रणिधानबस्तिव्रणबस्तिपीडनयोग्यामिति ||४||
🔊 Audio coming soon
శల్యతంత్రస్య ఛేద్యాదికర్మప్రాధాన్యాత్ ప్రాక్ ఛేద్యాదియోగ్యాముపదర్శయన్నాహ- తత్ర పుష్పఫలేత్యాది| పుష్పఫలం కూష్మాండః, కాలిందకో జోన్నాలః కూష్మాండభేదః, త్రపుసాదయః కర్కటీభేదాః, ప్రభృతిగ్రహణాచ్ఛీర్ణవృంతాదీనాం గ్రహణం| ఛేద్యవిశేషానితి గోతీర్థార్ధలాంగలకప్రభృతీన్| ఉత్కర్తనం ఊర్ధ్వకర్తనం, అపరకర్తనం అధశ్ఛేదః| దృతిబస్తీత్యాది దృతిః చర్మపుటకం , బస్తిః మూత్రపుటకం, ప్రసేవకః చర్మఖల్లపుటః , ఉదకపంకమితి ఉదకమిశ్రః పంకః ఉదకపంకః| సరోమ్ణీత్యాది| ఆతతే ప్రసారితే| మృతపశుసిరాస్వితి మృతాః పశవోఽజాదయస్తేషాం సిరాసు| పనసేత్యాది పనసో బహిఃకంటకీ మహాఫలః ‘కటహల’ ఇతి లోకే; పనసాదీనాం ఫలాని తేషాం మజ్జా| మధూచ్ఛిష్టేత్యాది మధూచ్ఛిష్టం మధుసిక్థకం| శాల్మలీఫలకే శాల్మలీపట్టకే| పుస్తమయేత్యాది పుస్తమయః పురుషో వస్త్రాదిరచితో మనుష్యః| మృదుచర్మేత్యాది మాంసపేశీ మాంసవర్తిః| ఉదకేత్యాది| నేత్రప్రణిధానం నేత్రప్రవేశనం, బస్తివ్రణబస్తిపీడనం చ, అనయోర్యోగ్యాం కారయేత్; క్వ కారయేత్? ఉదకపూర్ణఘటపార్శ్వస్రోతసి; న కేవలం జలపూర్ణఘటపార్శ్వచ్ఛిద్రే అలాబూముఖాదిషు చేత్యర్థః||4||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
భవతశ్చాత్ర- ఏవమాదిషు మేధావీ యోగ్యార్హేషు యథావిధి | ద్రవ్యేషు యోగ్యాం కుర్వాణో న ప్రముహ్యతి కర్మసు ||5||
भवतश्चात्र- एवमादिषु मेधावी योग्यार्हेषु यथाविधि | द्रव्येषु योग्यां कुर्वाणो न प्रमुह्यति कर्मसु ||५||
🔊 Audio coming soon
భవతశ్చాత్రేత్యాది| ఏవమాదిష్వితి ఆదిశబ్దః ప్రకారే, ఏవంప్రకారేషు యోగ్యార్హేషు పుష్పఫలాదిషు||5||
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
తస్మాత్ కౌశలమన్విచ్ఛన్ శస్త్రక్షారాగ్నికర్మసు | యస్య యత్రేహ సాధర్మ్యం తత్ర యోగ్యాం సమాచరేత్ ||6||
तस्मात् कौशलमन्विच्छन् शस्त्रक्षाराग्निकर्मसु | यस्य यत्रेह साधर्म्यं तत्र योग्यां समाचरेत् ||६||
🔊 Audio coming soon
తస్మాదిత్యాది| యస్య కర్మణః, యత్ర యస్మిన్ ద్రవ్యే, సాధర్మ్యం సామ్యం, తస్య తత్ర యోగ్యాం సమాచరేదితి| కేచిదేవమాదిషు మేధావీత్యాదిశ్లోకస్యాగ్రే ఆపాతనికాపూర్వం శ్లోకమేకం పఠంతి; తద్యథా- అనుక్తం యోగ్యావిషయముపగ్రహీతుమాహ- ‘దృష్టాంతమాత్రముద్దిష్టం’- ఇత్యాది, స చ వర్తమానేషు పుస్తకేషు న పఠ్యత ఇత్యస్మాభిరుపేక్షితః||6||
Adhikarana puShpikA · Śloka 9
ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాం సూత్రస్థానే యోగ్యాసూత్రీయో నామ నవమోఽధ్యాయః ||9||
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने योग्यासूत्रीयो नाम नवमोऽध्यायः ||९||
🔊 Audio coming soon
ఇతి శ్రీడల్హ(హ్ల)ణవిరచితాయాం నిబంధసంగ్రహాఖ్యాయాం సుశ్రుతవ్యాఖ్యాయాం సూత్రస్థానే యోగ్యాసూత్రీయో నామ నవమోఽధ్యాయః|