౯. యోగ్యాసూత్రీయాధ్యాయః

Name: Sushruta Samhita
Author: Sushruta

Devanagari IAST (Roman)Telugu Tamil Malayalam Kannada Gujarati Bengali Gurmukhi

Show commentary

Adhikarana ౧ (౧-౨) · Śloka ౨

అథాతో యోగ్యాసూత్రీయమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||

View original

अथातो योग्यासूत्रीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

Meaning of the śloka

Now we shall explain the chapter on the principles of practical training, as taught by the venerable Dhanvantari.

🔊 Audio coming soon

Show commentary

అథాత ఇతి| యోగ్యా సమ్యక్కర్మాభ్యాసః, యోగ్యాయాః సూత్రం, తద్విద్యతే యస్మిన్ స తథా; అన్యే తు యోగ్యాఖ్యాపకం సూత్రం యోగ్యాసూత్రం, తదధికృత్య కృతోఽధ్యాయో యోగ్యాసూత్రీయః, తం తథా||1-2||

Meaning of the commentary

Yogya means proper practice of procedures. One explanation of the chapter title is that it contains the guiding teaching concerning such practice. Others explain yogyasutra as a teaching that makes practical training known, and Yogyasutriya as the chapter composed on that subject.

Key terms

yogyA (yogyā): Proper practice of procedures or practical training.

Adhikarana ౨ (౩) · Śloka ౩

అధిగతసర్వశాస్త్రార్థమపి శిష్యం యోగ్యాం కారయేత్ | స్నేహాదిషు ఛేద్యాదిషు చ కర్మపథముపదిశేత్ | సుబహుశ్రుతోఽప్యకృతయోగ్యః కర్మస్వయోగ్యో భవతి ||3||

View original

अधिगतसर्वशास्त्रार्थमपि शिष्यं योग्यां कारयेत् | स्नेहादिषु छेद्यादिषु च कर्मपथमुपदिशेत् | सुबहुश्रुतोऽप्यकृतयोग्यः कर्मस्वयोग्यो भवति ||३||

Meaning of the śloka

Even a student who has understood the meaning of all the teachings should undergo practical training. The methods of procedures beginning with sneha and of operations beginning with chedya should be taught. Even extensive learning does not make someone fit to perform procedures if that person has not practised them.

🔊 Audio coming soon

Show commentary

అధిగతేత్యాది| స్నేహాదిష్వితి ఆదిశబ్దాత్ స్వేదవమనవిరేచనాస్థాపనానువాసనాదీనాం గ్రహణం, ఛేద్యాదిష్వితి ఆదిశబ్దాద్భేద్యాదీనాం సప్తానాం గ్రహణం; యద్యప్యస్మిన్ తంత్రే ఛేద్యాదికర్మణాం ప్రాధాన్యం తథాపి ఛేద్యాదిష్వపి ప్రాక్ స్నేహాది ప్రయుజ్యత ఇతి ప్రాక్ స్నేహాదిగ్రహణం; అన్యే ‘ఛేద్యాదిషు స్నేహాదిషు చ’ ఇతి పఠంతి| కర్మపథం క్రియామార్గం| కుతోఽధిగతసర్వశాస్త్రార్థమపి శిష్యం యోగ్యాం కారయేదిత్యాహ- సుబహుశ్రుతోఽపీత్యాది| అకృతయోగ్యః అకృతకర్మాభ్యాసః| కర్మసు క్రియాసు||3||

Meaning of the commentary

The expression 'beginning with sneha' includes sveda, vamana, virechana, asthapana, anuvasana and related procedures. 'Beginning with chedya' includes the other seven operative actions beginning with bhedya. Although cutting and the other operative actions are central to this treatise, sneha and related procedures are mentioned first because they are also employed before those operations. Others read the order as 'in chedya and the other actions, and in sneha and the other procedures.' Karmapatha means the method of carrying out a procedure. The reason for training even a student who has mastered the teachings is that a person without practical exercise remains unfit to perform the actions.

Key terms

sneha: Oleation, the first of the preparatory or therapeutic procedures named here.
chedya: Cutting or excision, the first of the eight operative actions referenced here.
karmapathaM (karmapatham): The method of carrying out a procedure.
akRutayogyaH (akṛtayogyaḥ): One who has not undertaken practical procedural training.

Adhikarana ౩ (౪) · Śloka ౪

తత్ర, పుష్పఫలాలాబూకాలిందకత్రపుసై(సో)ర్వారుకర్కారుకప్రభృతిషు ఛేద్యవిశేషాన్ దర్శయేత్, ఉత్కర్తనాపకర్తనాని చోపదిశేత్; దృతిబస్తిప్రసేవకప్రభృతిషూదకపంకపూర్ణేషు భేద్యయోగ్యాం; సరోమ్ణి చర్మణ్యాతతే లేఖ్యస్య; మృతపశుసిరాసూత్పలనాలేషు చ వేధ్యస్య; ఘుణోపహతకాష్ఠవేణునలనాలీశుష్కాలాబూముఖేష్వేష్యస్య; పనసబింబీబిల్వఫలమజ్జమృతపశుదంతేష్వాహార్యస్య; మధూచ్ఛిష్టోపలిప్తే శాల్మలీఫలకే విస్రావ్యస్య; సూక్ష్మఘనవస్త్రాంతయోర్మృదుచర్మాంతయోశ్చ సీవ్యస్య; పుస్తమయపురుషాంగప్రత్యంగవిశేషేషు బంధనయోగ్యాం; మృదుషు మాంసఖండేష్వగ్నిక్షారయోగ్యాం; మృదుచర్మమాంసపేశీషూత్పలనాలేషు చ కర్ణసంధిబంధయోగ్యాం; ఉదకపూర్ణఘటపార్శ్వస్రోతస్యలాబూముఖాదిషు చ నేత్రప్రణిధానబస్తివ్రణబస్తిపీడనయోగ్యామితి ||4||

View original

तत्र, पुष्पफलालाबूकालिन्दकत्रपुसै(सो)र्वारुकर्कारुकप्रभृतिषु छेद्यविशेषान् दर्शयेत्, उत्कर्तनापकर्तनानि चोपदिशेत्; दृतिबस्तिप्रसेवकप्रभृतिषूदकपङ्कपूर्णेषु भेद्ययोग्यां; सरोम्णि चर्मण्यातते लेख्यस्य; मृतपशुसिरासूत्पलनालेषु च वेध्यस्य; घुणोपहतकाष्ठवेणुनलनालीशुष्कालाबूमुखेष्वेष्यस्य; पनसबिम्बीबिल्वफलमज्जमृतपशुदन्तेष्वाहार्यस्य; मधूच्छिष्टोपलिप्ते शाल्मलीफलके विस्राव्यस्य; सूक्ष्मघनवस्त्रान्तयोर्मृदुचर्मान्तयोश्च सीव्यस्य; पुस्तमयपुरुषाङ्गप्रत्यङ्गविशेषेषु बन्धनयोग्यां; मृदुषु मांसखण्डेष्वग्निक्षारयोग्यां; मृदुचर्ममांसपेशीषूत्पलनालेषु च कर्णसन्धिबन्धयोग्याम्; उदकपूर्णघटपार्श्वस्रोतस्यलाबूमुखादिषु च नेत्रप्रणिधानबस्तिव्रणबस्तिपीडनयोग्यामिति ||४||

Meaning of the śloka

For practical training, the teacher should demonstrate different forms of cutting on pushpaphala, alabu, kalindaka, trapusa, ervaru, karkaruka and similar fruits, and teach upward and downward cutting. Practice in opening is assigned to leather pouches, bladders and leather bags filled with water and mud; scraping to a stretched hide with its hair; and puncturing to the sira of dead animals and lotus stalks. Probing is practised in worm-eaten wood, bamboo, hollow reeds and the openings of dried gourds. Extraction is practised in the pulp of panasa, bimbi and bilva fruits and on the teeth of dead animals. Draining is practised on a shalmali board coated with beeswax. Suturing is practised on the edges of fine and thick cloth and soft hide. Bandaging is practised on the different major and minor parts of a model human figure. Agni and kshara procedures are practised on soft pieces of flesh. Joining and binding the ear is practised on soft hide, strips of flesh and lotus stalks. Inserting a nozzle and compressing a basti or wound-basti apparatus are practised at an opening in the side of a water-filled pot and at gourd openings and similar objects.

🔊 Audio coming soon

Show commentary

శల్యతంత్రస్య ఛేద్యాదికర్మప్రాధాన్యాత్ ప్రాక్ ఛేద్యాదియోగ్యాముపదర్శయన్నాహ- తత్ర పుష్పఫలేత్యాది| పుష్పఫలం కూష్మాండః, కాలిందకో జోన్నాలః కూష్మాండభేదః, త్రపుసాదయః కర్కటీభేదాః, ప్రభృతిగ్రహణాచ్ఛీర్ణవృంతాదీనాం గ్రహణం| ఛేద్యవిశేషానితి గోతీర్థార్ధలాంగలకప్రభృతీన్| ఉత్కర్తనం ఊర్ధ్వకర్తనం, అపరకర్తనం అధశ్ఛేదః| దృతిబస్తీత్యాది దృతిః చర్మపుటకం , బస్తిః మూత్రపుటకం, ప్రసేవకః చర్మఖల్లపుటః , ఉదకపంకమితి ఉదకమిశ్రః పంకః ఉదకపంకః| సరోమ్ణీత్యాది| ఆతతే ప్రసారితే| మృతపశుసిరాస్వితి మృతాః పశవోఽజాదయస్తేషాం సిరాసు| పనసేత్యాది పనసో బహిఃకంటకీ మహాఫలః ‘కటహల’ ఇతి లోకే; పనసాదీనాం ఫలాని తేషాం మజ్జా| మధూచ్ఛిష్టేత్యాది మధూచ్ఛిష్టం మధుసిక్థకం| శాల్మలీఫలకే శాల్మలీపట్టకే| పుస్తమయేత్యాది పుస్తమయః పురుషో వస్త్రాదిరచితో మనుష్యః| మృదుచర్మేత్యాది మాంసపేశీ మాంసవర్తిః| ఉదకేత్యాది| నేత్రప్రణిధానం నేత్రప్రవేశనం, బస్తివ్రణబస్తిపీడనం చ, అనయోర్యోగ్యాం కారయేత్; క్వ కారయేత్? ఉదకపూర్ణఘటపార్శ్వస్రోతసి; న కేవలం జలపూర్ణఘటపార్శ్వచ్ఛిద్రే అలాబూముఖాదిషు చేత్యర్థః||4||

Meaning of the commentary

Because procedures such as cutting are central to Shalyatantra, the text first describes practice for them. Pushpaphala is kushmanda; kalindaka is jonnala, a variety of kushmanda; and trapusa and the following fruits are varieties of karkati. 'And similar things' also includes such objects as withered stalks. The forms of cutting include gotirtha, ardhalangalaka and related patterns. Utkartana means cutting upward, and the contrasting term means cutting downward. Driti is a leather pouch, basti a urinary bladder, and prasevaka a leather bag; udakapanka is mud mixed with water. Atata means spread out or stretched. The dead animals whose sira are used include goats and similar animals. Panasa is the large fruit with external prickles, locally called katahala; the reference to fruit pulp applies to panasa and the other named fruits. Madhuchchhishta is beeswax, and the shalmali phalaka is a board of that wood. The model human is made from cloth and similar materials. Mamsapeshi means a strip or roll of flesh. Netrapranidhana means inserting the nozzle. Both nozzle insertion and compression of the basti and wound-basti apparatus are to be practised not only at a side opening of a water-filled pot but also at gourd openings and similar objects.

Key terms

yogyA (yogyā): Practical training using the substitute materials specified in the passage.
utkartanam: Cutting upward.
pustamayaH puruShaH (pustamayaḥ puruṣaḥ): A model human figure made from cloth or similar materials for practice.
netrapraNidhAnaM (netrapraṇidhānam): Inserting a nozzle in the described practice apparatus.
madhUcchiShTaM (madhūcchiṣṭam): Beeswax, used to coat a board for practice.

Adhikarana ౪ (౫) · Śloka ౫

భవతశ్చాత్ర- ఏవమాదిషు మేధావీ యోగ్యార్హేషు యథావిధి | ద్రవ్యేషు యోగ్యాం కుర్వాణో న ప్రముహ్యతి కర్మసు ||5||

View original

भवतश्चात्र- एवमादिषु मेधावी योग्यार्हेषु यथाविधि | द्रव्येषु योग्यां कुर्वाणो न प्रमुह्यति कर्मसु ||५||

Meaning of the śloka

A discerning student who practises correctly on these and other materials suitable for training does not become confused when performing the procedures.

🔊 Audio coming soon

Show commentary

భవతశ్చాత్రేత్యాది| ఏవమాదిష్వితి ఆదిశబ్దః ప్రకారే, ఏవంప్రకారేషు యోగ్యార్హేషు పుష్పఫలాదిషు||5||

Meaning of the commentary

The wording 'these and others' refers to materials of this kind that are suitable for practice, such as pushpaphala and the other objects already named.

Key terms

yogyArheShu (yogyārheṣu): Suitable for practical training.
na pramuhyati: Does not become confused or lose orientation during the procedures.

Adhikarana ౫ (౬) · Śloka ౬

తస్మాత్ కౌశలమన్విచ్ఛన్ శస్త్రక్షారాగ్నికర్మసు | యస్య యత్రేహ సాధర్మ్యం తత్ర యోగ్యాం సమాచరేత్ ||6||

View original

तस्मात् कौशलमन्विच्छन् शस्त्रक्षाराग्निकर्मसु | यस्य यत्रेह साधर्म्यं तत्र योग्यां समाचरेत् ||६||

Meaning of the śloka

Therefore, one who seeks skill in procedures involving cutting instruments, kshara and fire should practise each procedure on a material that resembles its actual subject.

🔊 Audio coming soon

Show commentary

తస్మాదిత్యాది| యస్య కర్మణః, యత్ర యస్మిన్ ద్రవ్యే, సాధర్మ్యం సామ్యం, తస్య తత్ర యోగ్యాం సమాచరేదితి| కేచిదేవమాదిషు మేధావీత్యాదిశ్లోకస్యాగ్రే ఆపాతనికాపూర్వం శ్లోకమేకం పఠంతి; తద్యథా- అనుక్తం యోగ్యావిషయముపగ్రహీతుమాహ- ‘దృష్టాంతమాత్రముద్దిష్టం’- ఇత్యాది, స చ వర్తమానేషు పుస్తకేషు న పఠ్యత ఇత్యస్మాభిరుపేక్షితః||6||

Meaning of the commentary

The words refer to whichever procedure is being learned and whichever material bears a relevant similarity to it: practice should be carried out on that material. The commentator also records that some include an additional verse before the verse beginning medhavi, together with an introductory explanation extending practice to subjects not expressly mentioned. That additional verse begins drishtantamatram uddishtam, meaning that only examples have been indicated. The commentator omits it because it is not read in the manuscripts currently available to him.

Key terms

yogyAM (yogyām): Practical training or rehearsal of a procedure.
sAdharmyaM (sādharmyam): Relevant similarity between a practice material and the subject of the procedure.

Adhikarana పుష్పికా · Śloka ౯

ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాం సూత్రస్థానే యోగ్యాసూత్రీయో నామ నవమోఽధ్యాయః ||9||

View original

इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने योग्यासूत्रीयो नाम नवमोऽध्यायः ||९||

Meaning of the śloka

Thus ends the ninth chapter, entitled Yogyasutriya, in the Sutrasthana of the Sushruta Samhita.

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ఇతి శ్రీడల్హ(హ్ల)ణవిరచితాయాం నిబంధసంగ్రహాఖ్యాయాం సుశ్రుతవ్యాఖ్యాయాం సూత్రస్థానే యోగ్యాసూత్రీయో నామ నవమోఽధ్యాయః|

Meaning of the commentary

Thus ends the ninth chapter, Yogyasutriya, in the Sutrasthana of the Nibandhasangraha commentary on Sushruta, composed by Shri Dalha(hla)na.

Key terms

yogyAsUtrIya (yogyāsūtrīya): The chapter concerning principles of practical training.

← 8. śastrāvacāraṇīyādhyāyaḥ 10. viśikhānupravēśanīyādhyāyaḥ →