33. andhapūtanāpratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

અથાતોઽન્ધપૂતનાપ્રતિષેધં વ્યાખ્યાસ્યામઃ ||૧|| યથોવાચ ભગવાન્ ધન્વન્તરિઃ ||૨||

પૂતનાપ્રતિષેધાનન્તરં પૂતનાસામાન્યાદન્ધપૂતનાપ્રતિષેધારમ્ભો યુજ્યત ઇત્યાહ- અથાત ઇત્યાદિ||૧-૨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

તિક્તકદ્રુમપત્રાણાં કાર્યઃ ક્વાથોઽવસેચને |૩|

તિક્તકેત્યાદિ| તિક્તકદ્રુમા નિમ્બાદયઃ, તત્પત્રક્વાથેન પરિષેકઃ કાર્યઃ|૩|-

Adhikarana 3 (3-4) · Śloka 5

સુરા સૌવીરકં કુષ્ઠં હરિતાલં મનઃશિલા ||૩|| તથા સર્જરસશ્ચૈવ તૈલાર્થમુપદિશ્યતે | પિપ્પલ્યઃ પિપ્પલીમૂલં વર્ગો મધુરકો મધુ ||૪|| શાલપર્ણી બૃહત્યૌ ચ ઘૃતાર્થમુપદિશ્યતે |૫|

સુરેત્યાદિ| સૌવીરકં વિરેચનાધ્યાયોપદિષ્ટકાઞ્જિકપ્રકારઃ| અત્ર તૈલે સુરાસૌવીરકે તૈલાત્ પ્રત્યેકં ચતુર્ગુણે, કુષ્ઠાદીનિ કલ્કદ્રવ્યાણિ ચતુર્થાંશાનિ| પિપ્પલ્ય ઇત્યાદિ| વર્ગો મધુરકઃ કાકોલ્યાદિઃ, વર્ગગ્રહણં યથાલાભનિષેધાર્થં, પિપ્પલ્યાદીનાં કલ્કક્વાથાભ્યાં ઘૃતં વિપાચ્ય શીતીભૂતે ઘૃતે મધુ ક્ષિપેત્| ઇદં ઘૃતં પાનાય||૩-૪||-

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

સર્વગન્ધૈઃ પ્રદેહશ્ચ ગાત્રેષ્વક્ષ્ણોશ્ચ શીતલૈઃ ||૫||

સર્વેત્યાદિ| પ્રદેહો લેપઃ| શીતલૈરન્યૈરપિ દ્રવ્યૈઃ||૫||

Adhikarana 5 (6) · Śloka 6

પુરીષં કૌક્કુટં કેશાંશ્ચર્મ સર્પત્વચં તથા | જીર્ણાં ચ ભિક્ષુસઙ્ઘાટીં ધૂમનાયોપકલ્પયેત્ ||૬||

પુરીષં કૌક્કુટમિતિ કુક્કુટપુરીષં, કેશાંશ્ચર્મ ચ કુક્કુટસ્ય, કેશાશ્ચર્મ ચ માનુષસ્યેત્યેકે; કેચિત્ ચર્મેતિ સર્પસ્ય વદન્તિ, તેન ચર્મ ત્વક્ કઞ્ચુલિકા સર્પસ્ય| જીર્ણાં ચ ભિક્ષુસઙ્ઘાટીમિતિ ભિક્ષુરત્ર શાક્યભિક્ષુર્બૌદ્ધાખ્યઃ પરિવ્રાજકશ્ચ, તયોર્જીર્ણસઙ્ઘાટી જીર્ણવસ્ત્રં; તદેકદેશો ગૃહ્યતે, એકદેશેઽપિ સમુદાયપ્રવૃત્તેઃ; ભિક્ષુરત્ર શાક્યભિક્ષુરેવેતિ જેજ્જટઃ||૬||

Adhikarana 6 (7-9) · Śloka 9

કુક્કુટીં મર્કટીં શિમ્બીમનન્તાં ચાપિ ધારયેત્ | માંસમામં તથા પક્વં શોણિતં ચ ચતુષ્પથે ||૭|| નિવેદ્યમન્તશ્ચ ગૃહે શિશો રક્ષાનિમિત્તતઃ | શિશોશ્ચ સ્નપનં કુર્યાત્ સર્વગન્ધોદકૈઃ શુભૈઃ ||૮|| કરાલા પિઙ્ગલા મુણ્ડા કષાયામ્બરવાસિની | દેવી બાલમિમં પ્રીતા સંરક્ષત્વન્ધપૂતના ||૯||

કુક્કુટીમિત્યાદિ| કુક્કુટી સ્ફટિકરચિતકુક્કુટાણ્ડસદૃશકન્દા કુક્કુટીશરીરવત્ કુસુમચિત્રા વલ્લી| મર્કટી કપિકચ્છુઃ, મર્કટમૂલીત્યન્યે, શુકશિમ્બીત્યપરે| અનન્તા સારિવા| અન્તશ્ચ ખણ્ડગૃહાભ્યન્તરે| શિશોશ્ચેતિ ચકારાત્ ધાત્ર્યાશ્ચ સ્નપનમ્| સર્વગન્ધા એલાદિકાઃ| દેવી પ્રીતા સતી ઇમં બાલં રક્ષત્વિતિ સમ્બન્ધઃ||૭-૯||

Adhikarana puShpikA · Śloka 33

ઇતિ સુશ્રુતસંહિતાયામુત્તરતન્ત્રાન્તર્ગતે કુમારતન્ત્રેઽન્ધપૂતનાપ્રતિષેધો નામ (સપ્તમોઽધ્યાયઃ, આદિતઃ) ત્રયસ્ત્રિંશોઽધ્યાયઃ ||૩૩||

ઇતિ શ્રીડલ્હ(હ્લ)ણવિરચિતાયાં નિબન્ધસઙ્ગ્રહાખ્યાયાં સુશ્રુતવ્યાખ્યાયામુત્તરતન્ત્રાન્તર્ગતે કૌમારભૃત્યતન્ત્રેઽન્ધપૂતનાપ્રતિષેધો નામ ત્રયસ્ત્રિંશત્તમોઽધ્યાયઃ||૩૩||