Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋਪਸ੍ਮਾਰਪ੍ਰਤਿਸੇਧਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
अथातोऽपस्मारप्रतिषेधमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ਅਮਾਨੁਸੋਪਸਰ੍ਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧਾਨਨ੍ਤਰਂ ਮਨਃਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟਿਸਾਮਾਨ੍ਯਾਤ੍ ਗ੍ਰਹਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਯਾਤ੍ਰਾਪਿ ਸ਼ਸ੍ਤਤ੍ਵਾਦਪਸ੍ਮਾਰਪ੍ਰਤਿਸੇਧਾਰਮ੍ਭਃ- ਅਥਾਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਥੇਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਵ੍ਯਾਖ੍ਯੇਯਮ੍| ਅਪਸ਼ਬ੍ਦੋ ਗਮਨਾਰ੍ਥਃ, ਸ੍ਮਾਰਃ ਸ੍ਮਰਣਂ, ਅਪਗਤਃ ਸ੍ਮਾਰੋ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਰੋਗੇ ਸੋਪਸ੍ਮਾਰਃ; ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਸੇਧਃ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍||੧-੨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਸ੍ਮਤਿਰ੍ਭੂਤਾਰ੍ਥਵਿਜ੍ਞਾਨਮਪਸ਼੍ਚ ਪਰਿਵਰ੍ਜਨੇ | ਅਪਸ੍ਮਾਰ ਇਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਸ੍ਤਤੋਯਂ ਵ੍ਯਾਧਿਰਨ੍ਤਕਤ੍ ||੩||
स्मृतिर्भूतार्थविज्ञानमपश्च परिवर्जने | अपस्मार इति प्रोक्तस्ततोऽयं व्याधिरन्तकृत् ||३||
🔊 Audio coming soon
ਅਪਸ੍ਮਾਰਸ੍ਯ ਨਿਰੁਕ੍ਤਿਮਾਹ- ਸ੍ਮਤਿਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਭੂਤਾਰ੍ਥਜ੍ਞਾਨਾਪਸ੍ਮਰਣਾਦਯਂ ਵ੍ਯਾਧਿਰਪਸ੍ਮਾਰ ਇਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ| ਅਨ੍ਤਕਤ੍ ਵਿਨਾਸ਼ਕਤ੍, ਅਪਸ੍ਮਰਣਭਾਵਾਜ੍ਜਲਾਗ੍ਨ੍ਯਾਦੌ ਪ੍ਰਪਤਨਾਤ੍; ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਅਨ੍ਤਕਦਵਸ੍ਥਾਯਾਂ, ਸਾ ਚਾਵਸ੍ਥਾ ‘ਅਪਸ੍ਮਰਨ੍ਤਂ ਬਹੁਸ਼ਃ ਕ੍ਸੀਣਂ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਕਾ||੩||
Adhikarana 3 (4-6) · Śloka 6
ਮਿਥ੍ਯਾਤਿਯੋਗੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਕਰ੍ਮਣਾਮਭਿਸੇਵਨਾਤ੍ | ਵਿਰੁਦ੍ਧਮਲਿਨਾਹਾਰਵਿਹਾਰਕੁਪਿਤੈਰ੍ਮਲੈਃ ||੪|| ਵੇਗਨਿਗ੍ਰਹਸ਼ੀਲਾਨਾਮਹਿਤਾਸ਼ੁਚਿਭੋਜਿਨਾਮ੍ | ਰਜਸ੍ਤਮੋਭਿਭੂਤਾਨਾਂ ਗਚ੍ਛਤਾਂ ਚ ਰਜਸ੍ਵਲਾਮ੍ ||੫|| ਤਥਾ ਕਾਮਭਯੋਦ੍ਵੇਗਕ੍ਰੋਧਸ਼ੋਕਾਦਿਭਿਰ੍ਭਸ਼ਮ੍ | ਚੇਤਸ੍ਯਭਿਹਤੇ ਪੁਂਸਾਮਪਸ੍ਮਾਰੋਭਿਜਾਯਤੇ ||੬||
मिथ्यातियोगेन्द्रियार्थकर्मणामभिसेवनात् | विरुद्धमलिनाहारविहारकुपितैर्मलैः ||४|| वेगनिग्रहशीलानामहिताशुचिभोजिनाम् | रजस्तमोभिभूतानां गच्छतां च रजस्वलाम् ||५|| तथा कामभयोद्वेगक्रोधशोकादिभिर्भृशम् | चेतस्यभिहते पुंसामपस्मारोऽभिजायते ||६||
🔊 Audio coming soon
ਅਪਸ੍ਮਾਰੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣਸ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤਾਭਿਘਾਤਸ੍ਯ ਹੇਤੂਨਾਹ- ਮਿਥ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਤ੍ਰਾਯੋਗੋ ਲੁਪ੍ਤੋ ਦ੍ਰਸ੍ਟਵ੍ਯਃ, ਤੇਨ ਮਿਥ੍ਯਾਯੋਗਾਯੋਗਾਤਿਯੋਗੈਃ; ਕੇਚਿਤ੍ ਮਿਥ੍ਯਾਦਿਯੋਗੇਤਿ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਆਦਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨੈਵ ਅਤਿਯੋਗਮਯੋਗਂ ਚ ਗਹ੍ਣਨ੍ਤਿ| ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਾਨਾਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਦੀਨਾਂ, ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਕਾਯਵਾਙ੍ਮਾਨਸਾਨਾਮ੍| ਅਥ ਸ਼ਬ੍ਦਾਦੀਨਾਂ ਮਿਥ੍ਯਾਯੋਗਾਦਯਃ ਕਥ੍ਯਨ੍ਤੇ- ਤਤ੍ਰ ਪਰੁਸੇਸ੍ਟਵਿਨਾਸ਼ਾਦਿਸ਼੍ਰਵਣਂ ਮਿਥ੍ਯਾਯੋਗਃ, ਪਟਹਾਦ੍ਯਤਿਸ਼ਬ੍ਦਸ਼੍ਰਵਣਮਤਿਯੋਗਃ, ਸਰ੍ਵਸ਼ੋਸ਼੍ਰਵਣਮਯੋਗਃ; ਤਥਾ ਸ਼ੀਤਾਦਿਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਨਾਂ ਵੈਪਰੀਤ੍ਯੇਨੋਪਸੇਵਨਂ ਮਿਥ੍ਯਾਯੋਗਃ, ਅਤਿਸ਼ੀਤਾਦੀਨਾਮਤਿਸੇਵਨਮਤਿਯੋਗਃ; ਸਰ੍ਵਸ਼ੋਸੇਵਨਮਯੋਗਃ; ਅਤਿਵਿਕਤਾਦਿਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਮਿਥ੍ਯਾਯੋਗਃ, ਅਤਿਤੇਜਸਾਮਤਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮਤਿਯੋਗਃ; ਸਰ੍ਵਥਾਨਵਲੋਕਨਮਯੋਗਃ; ਤਥਾਯੋਗ੍ਯਰਸਾਨਾਮਾਦਾਨਂ ਮਿਥ੍ਯਾਯੋਗਃ, ਰਸਾਨਾਮਤ੍ਯਾਦਾਨਮਤਿਯੋਗਃ, ਰਸਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਥਾਨਾਦਾਨਮਯੋਗਃ; ਪੂਤ੍ਯਾਦ੍ਯਾਘ੍ਰਾਣਂ ਮਿਥ੍ਯਾਯੋਗਃ, ਅਤਿਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਦਿਗਨ੍ਧਾਨਾਮਤ੍ਯਾਘ੍ਰਾਣਮਤਿਯੋਗਃ, ਸਰ੍ਵਸ਼ੋਘ੍ਰਾਣਮਯੋਗਃ; ਤਥਾ ਕਾਯਿਕਕਰ੍ਮਣੋ ਵ੍ਯਾਯਾਮਾਦੇਰ੍ਨਿਸਿਦ੍ਧਕਾਲਾਦਿਸੁ ਸੇਵਨਂ ਮਿਥ੍ਯਾਯੋਗਃ, ਅਤਿਸੇਵਨਮਤਿਯੋਗਃ, ਸਰ੍ਵਸ਼ੋਨੁਪਸੇਵਨਮਯੋਗਃ, ਤਥਾ ਵਾਚਨਿਕਕਰ੍ਮਣਃ ਪਰੁਸਾਨਤਾਦਿਭਾਸਣਂ ਮਿਥ੍ਯਾਯੋਗਃ, ਅਤਿਵਾਚਨਾਦਿਕਮਤਿਯੋਗਃ, ਸਰ੍ਵਥਾ ਮੌਨਮਯੋਗਃ, ਤਥਾ ਮਾਨਸਕਰ੍ਮਣਃ ਸ਼ੋਕਾਦਿਚਿਨ੍ਤਨਂ ਮਿਥ੍ਯਾਯੋਗਃ, ਅਤਿਮਾਤ੍ਰਚਿਨ੍ਤਨਾਦਿਕਮਤਿਯੋਗਃ, ਸਰ੍ਵਥਾਚਿਨ੍ਤਨਮਯੋਗਃ| ਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਹਿਤਾਹਿਤੀਯੋਕ੍ਤਮ੍| ਮਲਿਨਸ਼ਬ੍ਦ ਆਹਾਰਵਿਹਾਰਾਭ੍ਯਾਂ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ; ਤਤ੍ਰ ਮਲਿਨਾਹਾਰਃ ਪੂਤਿਦ੍ਵੇਸ੍ਟਾਮੇਧ੍ਯਪਰ੍ਯੁਸਿਤਾਃ, ਮਲਿਨੋ ਵਿਹਾਰੋ ਦਸ੍ਟਾਦਸ੍ਟਾਰ੍ਥਃ ਸ੍ਮਾਰ੍ਤਵਚਨਾਤ੍ ਜ੍ਞਾਤਵ੍ਯਃ| ਕੁਪਿਤੈਰ੍ਮਲੈਰਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਮਲਾ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣੋ ਰਜਸ੍ਤਮਸੀ ਚ, ਦੇਹਮਲਿਨੀਕਰਣਾਦੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਵੇਗੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਵੇਗਾ ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਤੇਸਾਂ ਵੇਗਾਨਾਂ ਨਿਗ੍ਰਹੋ ਧਾਰਣਂ, ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੀਲਾ ਵੇਗਨਿਗ੍ਰਹਰਤਾਃ| ਅਹਿਤਾਸ਼ੁਚਿਭੋਜਿਨਾਮਿਤਿ ਯਦ੍ਯਪ੍ਯੇਸੋਰ੍ਥੋ ਵਿਰੁਦ੍ਧਮਲਿਨਾਹਾਰਾਤ੍ ਇਤ੍ਯਨੇਨੈਵ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ, ਤਥਾਪ੍ਯਤ੍ਯਰ੍ਥਹੇਤੁਤ੍ਵਾਪਾਦਨਾਰ੍ਥਂ ਪੁਨਃ ਪਾਠਃ| ਰਜਸ੍ਵਲਾਂ ਦਸ੍ਟਾਰ੍ਤਵਾਮ੍| ਏਤੈਰ੍ਹੇਤੁਭਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤੇ ਉਪਹਤੇ ਦੂਸਿਤੇ ਸਤਿ ਅਪਸ੍ਮਾਰੋਭਿਜਾਯਤੇ||੪-੬||
Adhikarana 4 (7) · Śloka 7
ਹਤ੍ਕਮ੍ਪਃ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾ ਸ੍ਵੇਦੋ ਧ੍ਯਾਨਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਪ੍ਰਮੂਢਤਾ | ਨਿਦ੍ਰਾਨਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁ ਭਵਿਸ੍ਯਤਿ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਥ ||੭||
हृत्कम्पः शून्यता स्वेदो ध्यानं मूर्च्छा प्रमूढता | निद्रानाशश्च तस्मिंस्तु भविष्यति भवन्त्यथ ||७||
🔊 Audio coming soon
ਹੇਤੂਨਭਿਧਾਯ ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਮਾਹ- ਹਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਪ੍ਰਮੂਢਤਾ ਅਤਿਸ਼ਯੇਨ ਵਿਚੇਤਨਤ੍ਵਮ੍| ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਅਪਸ੍ਮਾਰੇ||੭||
Adhikarana 5 (8-10) · Śloka 10
ਸਞ੍ਜ੍ਞਾਵਹੇਸੁ ਸ੍ਰੋਤਃਸੁ ਦੋਸਵ੍ਯਾਪ੍ਤੇਸੁ ਮਾਨਵਃ | ਰਜਸ੍ਤਮਃਪਰੀਤੇਸੁ ਮੂਢੋ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ||੮|| ਵਿਕ੍ਸਿਪਨ੍ ਹਸ੍ਤਪਾਦਂ ਚ ਵਿਜਿਹ੍ਮਭ੍ਰੂਰ੍ਵਿਲੋਚਨਃ | ਦਨ੍ਤਾਨ੍ ਖਾਦਨ੍ ਵਮਨ੍ ਫੇਨਂ ਵਿਵਤਾਕ੍ਸਃ ਪਤੇਤ੍ ਕ੍ਸਿਤੌ ||੯|| ਅਲ੍ਪਕਾਲਾਨ੍ਤਰਂ ਚਾਪਿ ਪੁਨਃ ਸਞ੍ਜ੍ਞਾਂ ਲਭੇਤ ਸਃ | ਸੋਪਸ੍ਮਾਰ ਇਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ... |੧੦|
सञ्ज्ञावहेषु स्रोतःसु दोषव्याप्तेषु मानवः | रजस्तमःपरीतेषु मूढो भ्रान्तेन चेतसा ||८|| विक्षिपन् हस्तपादं च विजिह्मभ्रूर्विलोचनः | दन्तान् खादन् वमन् फेनं विवृताक्षः पतेत् क्षितौ ||९|| अल्पकालान्तरं चापि पुनः सञ्ज्ञां लभेत सः | सोऽपस्मार इति प्रोक्तः... |१०|
🔊 Audio coming soon
ਪ੍ਰਾਗ੍ਰੂਪਮਭਿਧਾਯ ਰੂਪਮਾਹ- ਸਞ੍ਜ੍ਞਾਵਹੇਸ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਞ੍ਜ੍ਞਾਵਹੇਸੁ ਸ੍ਰੋਤਃਸ੍ਵਿਤਿ ਕਥਂ ਬਹੁਵਚਨਂ, ਯਤੋ ਧਮਨੀਵ੍ਯਾਕਰਣੇ ‘ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਬੁਧ੍ਯਤੇ’ ਇਤ੍ਯਨੇਨ ਦ੍ਵੇ ਏਵ ਸਞ੍ਜ੍ਞਾਵਹੇ ਸ੍ਰੋਤਸੀ ਉਕ੍ਤੇ? ਸਤ੍ਯਂ, ਦ੍ਵਯੋਰਪਿ ਸ੍ਰੋਤਸੋਃ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾਣਾਂ ਪ੍ਰਤਾਨਾਨਾਂ ਬਹੁਤ੍ਵਾਤ੍ ਸ੍ਰੋਤਃਸ੍ਵਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਦੋਸਵ੍ਯਾਪ੍ਤੇਸੁ ਵਾਤਾਦਿਦੋਸਾਭਿਭੂਤੇਸੁ| ਰਜਸ੍ਤਮਃਪਰੀਤੇਸੁ ਰਜਸ੍ਤਮੋਵ੍ਯਾਪ੍ਤੇਸੁ| ਮੂਢੋ ਮੋਹਯੁਕ੍ਤਃ| ਕੇਨ ਕਤ੍ਵਾ ਮੂਢਃ? ਭ੍ਰਾਨ੍ਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਚਿਤ੍ਤਭ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਯੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਵਿਕ੍ਸਿਪਨ੍ ਇਤਸ੍ਤਤਃ ਕ੍ਸਿਪਨ੍ | ਵਿਜਿਹ੍ਮਭ੍ਰੂਃ ਵਿਲੋਚਨਃ ਵਕ੍ਰਭ੍ਰੂਨੇਤ੍ਰਃ| ਵਿਵਤਾਕ੍ਸ ਉਚ੍ਛਲਿਤਾਕ੍ਸਃ| ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਕਾਰੇ ਵਿਕ੍ਸਿਪਨ੍ ਹਸ੍ਤਪਾਦਮਿਤ੍ਯਾਦਿਚੇਸ੍ਟਃ ਸਨ੍ ਆਤੁਰਃ ਕ੍ਸਿਤੌ ਪਤਤਿ ਸ ਵਿਕਾਰੋਪਸ੍ਮਾਰ ਇਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤ ਇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ||੮-੧੦||-
Adhikarana 6 (10) · Śloka 11
... ਸ ਚ ਦਸ੍ਟਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਃ ||੧੦|| ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫੈਰ੍ਨਣਾਂ ਚਤੁਰ੍ਥਃ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਤਃ |੧੧|
... स च दृष्टश्चतुर्विधः ||१०|| वातपित्तकफैर्नॄणां चतुर्थः सन्निपाततः |११|
🔊 Audio coming soon
ਅਪਸ੍ਮਾਰਸ੍ਯ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਮਾਹ- ਸ ਚ ਦਸ੍ਟ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਚਤੁਰ੍ਵਿਧ ਇਤਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਕਰਣਂ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਜਾਪਸ੍ਮਾਰਨਿਸੇਧਾਰ੍ਥਮ੍| ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਜਾਸਮ੍ਭਵਸ੍ਤੁ ਵ੍ਯਾਧਿਸ੍ਵਭਾਵਾਤ੍| ਚਾਤੁਰ੍ਵਿਧ੍ਯਂ ਵਿਵਣ੍ਵਨ੍ਨਾਹ- ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫੈਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਾਤਾਦਿਭਿਃ ਤ੍ਰਯਃ||੧੦||-
Adhikarana 7 (11-12) · Śloka 12
ਵੇਪਮਾਨੋ ਦਸ਼ਨ੍ ਦਨ੍ਤਾਨ੍ ਸ਼੍ਵਸਨ੍ ਫੇਨਂ ਵਮਨ੍ਨਪਿ ||੧੧|| ਯੋ ਬ੍ਰੂਯਾਦ੍ਵਿਕਤਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਕਸ੍ਣਂ ਮਾਮਨੁਧਾਵਤਿ | ਤਤੋ ਮੇ ਚਿਤ੍ਤਨਾਸ਼ਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸੋਪਸ੍ਮਾਰੋਨਿਲਾਤ੍ਮਕਃ ||੧੨||
वेपमानो दशन् दन्तान् श्वसन् फेनं वमन्नपि ||११|| यो ब्रूयाद्विकृतं सत्त्वं कृष्णं मामनुधावति | ततो मे चित्तनाशः स्यात् सोऽपस्मारोऽनिलात्मकः ||१२||
🔊 Audio coming soon
ਵਾਤਾਦਿਜਤ੍ਵੇਨਾਪਸ੍ਮਾਰਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਵੇਪਮਾਨ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਵੇਪਮਾਨਃ ਕਮ੍ਪਮਾਨਃ| ਦਸ਼ਨ੍ ਖਾਦਨ੍ ਦਨ੍ਤਾਨ੍| ਸ਼੍ਵਸਨ੍ ਸ਼੍ਵਾਸਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍| ਵਿਕਤਂ ਵਿਕਤਰੂਪਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮ੍| ਕਸ੍ਣਮਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਕਸ੍ਣਸਤ੍ਤ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍, ਅਸਤ ਏਵ ਸਞ੍ਜ੍ਞਾਵਹਸ੍ਰੋਤੋਗਤਵਾਤਪ੍ਰਭਾਵਾਤ੍; ਨ ਪੁਨਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪਿਸ਼ਾਚਾਦਿਕਂ ਭੂਤਮਭਿਪ੍ਰੇਤਮ੍| ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੇਪਿ “ਪਰੁਸਾਰੁਣਕਸ੍ਣਾਨਿ ਪਸ਼੍ਯੇਦ੍ਰੂਪਾਣਿ ਚਾਨਿਲਾਤ੍” ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਕਸ੍ਣਾਦਿਰੂਪਦਰ੍ਸ਼ਨਮੇਵੋਕ੍ਤਮ੍| ਏਵਂ ਪਿਤ੍ਤਕਫਾਪਸ੍ਮਾਰਯੋਰਪਿ ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਮ੍||੧੧-੧੨||
Adhikarana 8 (13) · Śloka 14
ਤਟ੍ਤਾਪਸ੍ਵੇਦਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਰ੍ਤੋ ਧੁਨ੍ਵਨ੍ਨਙ੍ਗਾਨਿ ਵਿਹ੍ਵਲਃ | ਯੋ ਬ੍ਰੂਯਾਦ੍ਵਿਕਤਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪੀਤਂ ਮਾਮਨੁਧਾਵਤਿ ||੧੩|| ਤਤੋ ਮੇ ਚਿਤ੍ਤਨਾਸ਼ਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸ ਪਿਤ੍ਤਭਵ ਉਚ੍ਯਤੇ |੧੪|
तृट्तापस्वेदमूर्च्छार्तो धुन्वन्नङ्गानि विह्वलः | यो ब्रूयाद्विकृतं सत्त्वं पीतं मामनुधावति ||१३|| ततो मे चित्तनाशः स्यात् स पित्तभव उच्यते |१४|
🔊 Audio coming soon
ਪਿਤ੍ਤਾਪਸ੍ਮਾਰਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਤਡਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਟ੍ ਪਿਪਾਸਾ| ਤਾਪਃ ਸਨ੍ਤਾਪਃ| ਧੁਨ੍ਵਨ੍ ਵਿਕ੍ਸਿਪਨ੍| ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਹਸ੍ਤਪਾਦਾਦੀਨਿ| ਵਿਹ੍ਵਲੋ ਵਿਕਲਃ||੧੩||-
Adhikarana 9 (14-15) · Śloka 15
ਸ਼ੀਤਹਲ੍ਲਾਸਨਿਦ੍ਰਾਰ੍ਤਃ ਪਤਨ੍ ਭੂਮੌ ਵਮਨ੍ ਕਫਮ੍ ||੧੪|| ਯੋ ਬ੍ਰੂਯਾਦ੍ਵਿਕਤਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਮਾਮਨੁਧਾਵਤਿ | ਤਤੋ ਮੇ ਚਿਤ੍ਤਨਾਸ਼ਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸੋਪਸ੍ਮਾਰਃ ਕਫਾਤ੍ਮਕਃ ||੧੫||
शीतहृल्लासनिद्रार्तः पतन् भूमौ वमन् कफम् ||१४|| यो ब्रूयाद्विकृतं सत्त्वं शुक्लं मामनुधावति | ततो मे चित्तनाशः स्यात् सोऽपस्मारः कफात्मकः ||१५||
🔊 Audio coming soon
ਕਫਜਾਪਸ੍ਮਾਰਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਸ਼ੀਤਹਲ੍ਲਾਸੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਹਲ੍ਲਾਸਃ ਥੂਤ੍ਕਰਣਮ੍||੧੪-੧੫||
Adhikarana 10 (16) · Śloka 16
ਹਦਿ ਤੋਦਸ੍ਤਡੁਤ੍ਕ੍ਲੇਦਸ੍ਤ੍ਰਿਸ੍ਵਪ੍ਯੇਤੇਸੁ ਸਙ੍ਖ੍ਯਯਾ |੧੬|
हृदि तोदस्तृडुत्क्लेदस्त्रिष्वप्येतेषु सङ्ख्यया |१६|
🔊 Audio coming soon
ਵਾਤਾਦ੍ਯਪਸ੍ਮਾਰੇਸੁ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮੇਕੈਕਂ ਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਹਦਿ ਤੋਦ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਹਦਿ ਤੋਦੋ ਵ੍ਯਥਾ, -ਵਾਤਿਕੇ; ਤਟ੍ ਪਿਪਾਸਾ,-ਪੈਤ੍ਤਿਕੇ; ਉਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਨਿਸ੍ਠੀਵਨਂ, -ਕਫਜੇ; ਏਤੇਸੁ ਤ੍ਰਿਸੁ ਵਾਤਾਦਿਜਾਪਸ੍ਮਾਰੇਸੁ ਯਥਾਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਹਤ੍ਤੋਦਾਦਿਲਕ੍ਸਣਂ ਜ੍ਞੇਯਮਿਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ|੧੬|-
Adhikarana 11 (16) · Śloka 16
ਪ੍ਰਲਾਪਃ ਕੂਜਨਂ ਕ੍ਲੇਸ਼ਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਤੁ ਭਵੇਦਿਹ ||੧੬||
प्रलापः कूजनं क्लेशः प्रत्येकं तु भवेदिह ||१६||
🔊 Audio coming soon
ਵਾਤਾਦਿਜਾਪਸ੍ਮਾਰੇਸੁ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਪ੍ਰਲਾਪਾਦਿਲਕ੍ਸਣਤ੍ਰਿਤਯਮਾਹ- ਪ੍ਰਲਾਪਃ ਕੂਜਨਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਪ੍ਰਲਾਪਾਦਿਕਂ ਤ੍ਰਯਂ ਵਾਤਾਦਿਜਾਪਸ੍ਮਾਰੇਸੁ ਤ੍ਰਿਸ੍ਵਪਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਂ ਨ ਯਥਾਸਙ੍ਖ੍ਯਮ੍||੧੬||
Adhikarana 12 (17) · Śloka 17
ਸਰ੍ਵਲਿਙ੍ਗਸਮਵਾਯਃ ਸਰ੍ਵਦੋਸਪ੍ਰਕੋਪਜੇ |੧੭|
सर्वलिङ्गसमवायः सर्वदोषप्रकोपजे |१७|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਜਾਪਸ੍ਮਾਰਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਸਰ੍ਵਲਿਙ੍ਗਸਮਵਾਯ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਰ੍ਵਲਿਙ੍ਗਸਮਵਾਯੋ ਵਾਤਾਦਿਲਿਙ੍ਗਸਮਾਵੇਸ਼ਃ| ਸਰ੍ਵਦੋਸਪ੍ਰਕੋਪਜ ਇਤਿ ਪ੍ਰਕੋਪੋਪਾਦਾਨਾਤ੍ ਸ੍ਵਕੀਯਕਾਰਣਪ੍ਰਕੁਪਿਤਦੋਸਤ੍ਰਯਜ ਇਤਿ ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਂ, ਨ ਕੁਪਿਤੈਕਦੋਸਪ੍ਰਕੋਪਿਤਸਰ੍ਵਦੋਸਜ ਇਤਿ|੧੭|-
Adhikarana 13 (17) · Śloka 18
ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਗਮਾਦ੍ਵ੍ਯਾਧੇਰ੍ਗਮਨਾਦਕਤੇਪਿ ਚ ||੧੭|| ਆਗਮਾਚ੍ਚਾਪ੍ਯਪਸ੍ਮਾਰਂ ਵਦਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯੇ ਨ ਦੋਸਜਮ੍ |੧੮|
अनिमित्तागमाद्व्याधेर्गमनादकृतेऽपि च ||१७|| आगमाच्चाप्यपस्मारं वदन्त्यन्ये न दोषजम् |१८|
🔊 Audio coming soon
ਸ੍ਵਮਤੇਨਾਪਸ੍ਮਾਰਸ੍ਯ ਦੋਸਜਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼੍ਯ ਪਰਮਤੇਨਾਗਨ੍ਤੁਕਤ੍ਵਮਾਹ- ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਗਮਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਗਮਾਤ੍ ਅਕਾਰਣੋਤ੍ਪਾਦਨਾਤ੍, ਆਕਸ੍ਮਿਕੋਦ੍ਭਵਾਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਗਮਨਾਦਕਤੇਪਿ ਚੇਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਪ੍ਰਤੀਕਾਰੇ’ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ ; ਤੇਨ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰੇ ਅਕਤੇਪਿ ਵ੍ਯਾਧੇਰ੍ਗਮਨਾਦੁਪਸ਼ਮਾਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਕਤੇਪੀਤ੍ਯਤ੍ਰ ਅਕਤਾਦਿਤਿ ਕ੍ਵਚਿਤ੍; ਤਤ੍ਰ, ਅਕਤਾਤ੍ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰਦ੍ਭੇਸਜੇਨੇਤਿ ਦ੍ਰਸ੍ਟਵ੍ਯਮ੍ ਆਗਮਾਚ੍ਚੇਤਿ ਸ੍ਵਕੀਯਾਤ੍; ਨ ਪੁਨਸ਼੍ਚੇਤਰਸ੍ਮਾਤ੍, ਤਤ੍ਰ ਦੋਸਜਤ੍ਵੇਨਾਪਸ੍ਮਾਰਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਤ੍ਵਾਤ੍| ‘ਵਦਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯੇ ਨ ਦੋਸਜਂ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਅਨ੍ਯੇ ‘ਵਦਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯੋਨ੍ਯਦੋਸਜਮ੍’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਦੋਸਜਂ ਰਜਸ੍ਤਮੋਦੋਸਜਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਪਰੇ ਤੁ ‘ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਦੂਸਣਾਤ੍’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਤਤ੍ਰ ਕਾਯਮਨਸੋਰਨ੍ਯੋਨ੍ਯਦੂਸਣਾਤ੍||੧੭||-
Adhikarana 14 (18-21) · Śloka 21
ਕ੍ਰਮੋਪਯੋਗਾਦ੍ਦੋਸਾਣਾਂ ਕ੍ਸਣਿਕਤ੍ਵਾਤ੍ਤਥੈਵ ਚ ||੧੮|| ਆਗਮਾਦ੍ਵੈਸ਼੍ਵਰੂਪ੍ਯਾਚ੍ਚ ਸ ਤੁ ਨਿਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ ਬੁਧੈਃ | ਦੇਵੇ ਵਰ੍ਸਤ੍ਯਪਿ ਯਥਾ ਭੂਮੌ ਬੀਜਾਨਿ ਕਾਨਿਚਿਤ੍ ||੧੯|| ਸ਼ਰਦਿ ਪ੍ਰਤਿਰੋਹਨ੍ਤਿ ਤਥਾ ਵ੍ਯਾਧਿਸਮੁਦ੍ਭਵਃ | ਸ੍ਥਾਯਿਨਃ ਕੇਚਿਦਲ੍ਪੇਨ ਕਾਲੇਨਾਭਿਪ੍ਰਵਰ੍ਧਿਤਾਃ ||੨੦|| ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਕਾਰਾਂਸ੍ਤੁ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਾਨ੍ਨਿਸਰ੍ਗਤਃ | ਅਪਸ੍ਮਾਰੋ ਮਹਾਵ੍ਯਾਧਿਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੋਸਜ ਏਵ ਤੁ ||੨੧||
क्रमोपयोगाद्दोषाणां क्षणिकत्वात्तथैव च ||१८|| आगमाद्वैश्वरूप्याच्च स तु निर्वर्ण्यते बुधैः | देवे वर्षत्यपि यथा भूमौ बीजानि कानिचित् ||१९|| शरदि प्रतिरोहन्ति तथा व्याधिसमुद्भवः | स्थायिनः केचिदल्पेन कालेनाभिप्रवर्धिताः ||२०|| दर्शयन्ति विकारांस्तु विश्वरूपान्निसर्गतः | अपस्मारो महाव्याधिस्तस्माद्दोषज एव तु ||२१||
🔊 Audio coming soon
ਪਰਮਤਨਿਰਾਕਰਣਾਯ ਸ੍ਵਮਤਮਾਹ- ਕ੍ਰਮੋਪਯੋਗਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ ਤੁ ਪੁਨਰਪਸ੍ਮਾਰਃ ਕ੍ਰਮੋਪਯੋਗਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿਹੇਤੁਭਿਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਰ੍ਦੋਸਜ ਏਵ ਬੁਧੈਃ ਪਣ੍ਡਿਤੈਰ੍ਨਿਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ ਕਥ੍ਯਤ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਤ੍ਰ ਹੇਤੁਮਾਹ- ਕ੍ਰਮੋਪਯੋਗਾਦ੍ਦੋਸਾਣਾਮਿਤਿ ਸਞ੍ਚਯਾਦਿਕ੍ਰਮੇਣ ਦੋਸਾਣਾਂ ਵਿਕਾਰਜਨਨਯੋਗਾਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ; ਏਤੇਨ, ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਗਮਾਦ੍ਵ੍ਯਾਧੇਰਿਤਿ ਹੇਤੁਰ੍ਨਿਰਾਕਤਃ| ਤਥਾ ਸਰ੍ਵਪਾਰਿਸਦਤ੍ਵਾਦਾਯੁਰ੍ਵੇਦਸ੍ਯ ਸੌਗਤਮਤਮਵਲਮ੍ਬ੍ਯ ‘ਗਮਨਾਦਕਤੇਪਿ ਚ’ ਇਤ੍ਯਸ੍ਯ ਹੇਤੋਰ੍ਨਿਰਾਕਰਣਾਯ ਹੇਤੁਮਾਹ- ਕ੍ਸਣਿਕਤ੍ਵਾਤ੍ਤਥੈਵ ਚੇਤਿ| ਤਥੈਵ ਵਾਤਾਦੀਨਾਂ ਕ੍ਸਣਿਕਤ੍ਵਾਦ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯੋਪਿ ਹੇਤੁਰ੍ਨਿਰਾਕਤਃ| ਯਤੋ ਯਾਵਨ੍ਮਾਤ੍ਰੋ ਦੋਸਵੇਗੋਭੂਤ੍ ਤਾਵਨ੍ਮਾਤ੍ਰਸ੍ਯਾਪਗਮਾਦਕਤੇਪਿ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰੇ ਵ੍ਯਾਧੇਰਪਗਮਃ| ਤਤੀਯਂ ਹੇਤੁਮਾਹ- ਆਗਮਾਚ੍ਚੇਤਿ; ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਾਤ੍ ਪਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਚ੍ਚੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤਤ੍ਰਾਗਮੇ ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਪਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚ ਵਾਤਿਕ-ਪੈਤ੍ਤਿਕ-ਸ਼੍ਲੈਸ੍ਮਿਕ-ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰੋਪਸ੍ਮਾਰਾ ਅਭਿਹਿਤਾ ਇਤਿ| ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਹੇਤੁਮਾਹ- ਵੈਸ਼੍ਵਰੂਪ੍ਯਾਚ੍ਚੇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸਾਂ ਸਮਸ੍ਤਾਨਾਂ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾਂ ਮਨੋਦੋਸਯੋ ਰਜਸ੍ਤਮਸੋਸ਼੍ਚ ਰੂਪਂ ਨਾਨਾਪ੍ਰਕਾਰਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਯਸ੍ਯਾਪਸ੍ਮਾਰਸ੍ਯ ਸ ਤਥਾ, ਤਦ੍ਭਾਵੋ ਵੈਸ਼੍ਵਰੂਪ੍ਯਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍| ‘ਸ ਤੁ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰਾਨ੍ਯੇ ‘ਤਤ੍ਰ’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ ਚ- ਤਤ੍ਰ ਅਪਸ੍ਮਾਰੇ| ਯਦੈਵਂ ਤਰ੍ਹਿ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾਂ ਸਦੈਵ ਦੇਹੇ ਸਦ੍ਭਾਵਾਤ੍ ਸਨ੍ਤਤਮਪਸ੍ਮਾਰਃ ਸ੍ਯਾਦਤਸ੍ਤਨ੍ਨਿਰਾਕਰਣਾਰ੍ਥਮਾਹ- ਦੇਵੇ ਵਰ੍ਸਤੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਰ੍ਸਤ੍ਯਪਿ ਮੇਘੇ ਭੂਮੌ ਸੁਕਸ੍ਟਾਯਾਮਪਿ ਅਙ੍ਕੁਰਜਨਨਸਮਰ੍ਥਾਨ੍ਯਪਿ ਕਾਨਿਚਿਦ੍ਬੀਜਾਨਿ ਸ਼ਰਦ੍ਯੇਵ ਪ੍ਰਰੋਹਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਸਰ੍ਵਰੋਗਬੀਜਾਨਾਂ ਵਾਤਾਦੀਨਾਂ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਕਸ੍ਯਚਿਦਪਸ੍ਮਾਰਾਦਿਵ੍ਯਾਧੇਰਙ੍ਕੁਰਸ੍ਥਾਨੀਯਸ੍ਯ ਨਿਦਾਨਾਦਿਸਙ੍ਗਮੇ ਸਤ੍ਯਪਿ ਦੂਸ੍ਯਾਦਿਸਮੁਦਾਯੇਨੈਵ ਸਮੁਦ੍ਭਵੋ ਭਵਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਨ੍ਯੇ ਤ੍ਵਨ੍ਯਥਾ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ- ਨਨੁ, ਸਞ੍ਚਯਾਦਿਕ੍ਰਮੇਣੋਪਯੋਗਸ਼੍ਚੇਦ੍ਦੋਸਾਣਾਂ ਤਦਾ ਪੁਨਃ ਕਥਮਲ੍ਪੇਨੈਵ ਕਾਲੇਨ ਤਦ੍ਵਿਕਾਰੋਦ੍ਗਮਃ ਸ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਤ ਆਹ- ਦੇਵੇਵਰ੍ਸਤੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਵਰ੍ਸਤਿ ਦੇਵੇ ਯਥਾ ਸ਼ਰਤ੍ਕਾਲੇ ਭੂਮੌ ਸ੍ਤਿਮਿਤ੍ਵਾਤ੍ ਕਾਨਿਚਿਦ੍ਬੀਜਾਨਿ ਪ੍ਰਰੋਹਨ੍ਤ੍ਯੇਵ, ਤਥਾਲ੍ਪੇਨਾਪਿ ਕਾਲੇਨ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਥਾ ਦੋਸਾਃ ਕਿਞ੍ਚਿਦੁਪਚਿਤਾ ਵਿਕਾਰਂ ਜਨਯਨ੍ਤੀਤਿ| ਏਤਦੇਵ ਸ੍ਪਸ੍ਟੀਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਾਹ- ਸ੍ਥਾਯਿਨ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ੍ਥਾਯਿਨਃ ਅਵਸ਼੍ਯਮਵਸ੍ਥਾਯਿਨੋ ਵਾਤਾਦਯਃ, ਪਰਂ ਕੇਚਿਦਲ੍ਪੇਨਾਪਿ ਕਾਲੇਨਾਭਿਪ੍ਰਵਰ੍ਧਿਤਾਃ ਸਨ੍ਤੋ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਾਨ੍ ਨਾਨਾਰੂਪਾਨ੍ ਵਿਕਾਰਾਨ੍ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਿ| ਕੁਤਃ? ਨਿਸਰ੍ਗਤੋ ਦੂਸਣਸ੍ਵਭਾਵਾਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਪਸ੍ਮਾਰੋ ਮਹਾਵ੍ਯਾਧਿਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਸ੍ਮਾਦਿਤਿ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਕ੍ਰਮੋਪਯੋਗਾਦਿਹੇਤੁਸਮੂਹਾਦਪਸ੍ਮਾਰੋ ਦੋਸਜੋ ਨ ਤੁ ਭੂਤਾਵੇਸ਼ਜ ਇਤਿ ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤਃ ||੧੮-੨੧||
Adhikarana 15 (22-23) · Śloka 24
ਤਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯੋ ਵਿਧਿਃ ਸਰ੍ਵੋ ਯ ਉਨ੍ਮਾਦੇਸੁ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ | ਪੁਰਾਣਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪਾਨਮਭ੍ਯਙ੍ਗਸ਼੍ਚੈਵ ਪੂਜਿਤਃ ||੨੨|| ਉਪਯੋਗੋ ਗ੍ਰਹੋਕ੍ਤਾਨਾਂ ਯੋਗਾਨਾਂ ਤੁ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ | ਤਤਃ ਸਿਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਯੋਗੈਰਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਸਾਧਯੇਤ੍ | ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਕਟ੍ਵਙ੍ਗਕਿਣ੍ਵਾਹਿਨਿਮ੍ਬਤ੍ਵਗ੍ਰਸਸਾਧਿਤਮ੍ ||੨੩|| ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ ਗਵਾਂ ਮੂਤ੍ਰੇ ਤੈਲਮਭ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਹਿਤਮ੍ |੨੪|
तस्य कार्यो विधिः सर्वो य उन्मादेषु वक्ष्यते | पुराणसर्पिषः पानमभ्यङ्गश्चैव पूजितः ||२२|| उपयोगो ग्रहोक्तानां योगानां तु विशेषतः | ततः सिध्यन्ति ते सर्वे योगैरन्यैश्च साधयेत् | शिग्रुकट्वङ्गकिण्वाहिनिम्बत्वग्रससाधितम् ||२३|| चतुर्गुणे गवां मूत्रे तैलमभ्यञ्जने हितम् |२४|
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਾਹ- ਤਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯੋ ਵਿਧਿਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਸ੍ਯ ਅਪਸ੍ਮਾਰਸ੍ਯ| ਨਨੁ, ਉਨ੍ਮਾਦੇ ਯੋ ਵਿਧਿਃ ਪਠਿਸ੍ਯਮਾਣੋਸ੍ਤਿ ਤਂ ਵਿਧਿਮਪਸ੍ਮਾਰੇ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਤਤ੍ਰੈਵ ਕਿਮਿਤਿ ਨਾਤਿਦਿਸ਼੍ਯਤੇ? ਉਚ੍ਯਤੇ,- ਉਨ੍ਮਾਦੇ ਤਸ੍ਯਾਤਿਸ਼ਯੇਨ ਹਿਤਤ੍ਵਾਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਭ੍ਯਙ੍ਗਸ਼੍ਚੈਵੇਤਿ ਪੁਰਾਣਸਰ੍ਪਿਸਾ, ਅਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿਦੋਸਘ੍ਨਤ੍ਵਾਤ੍| ਗ੍ਰਹੋਕ੍ਤਵਿਧਿਮੁਪਦਿਸ਼ਤਿ- ਉਪਯੋਗ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਕਟ੍ਵਙ੍ਗੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਃ ਸ਼ੋਭਾਞ੍ਜਨਕਃ, ਕਟ੍ਵਙ੍ਗਃ ਅਰਲੁਃ, ਸ੍ਯੋਨਾਕ ਇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ, ਕਿਣਿਹੀ ਸ਼੍ਵੇਤਸ੍ਯਨ੍ਦਃ; ਤ੍ਵਗ੍ਰਸਸਾਧਿਤਮਿਤਿ ਤ੍ਵਗ੍ ਵਲ੍ਕਲਂ, ਰਸਃ ਸ੍ਵਰਸਃ; ਏਤੇਨ ਕਲ੍ਕਸ੍ਵਰਸਾਭ੍ਯਾਂ ਸਾਧਿਤਮਿਤਿ ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਮ੍| ਗਵਾਂ ਮੂਤ੍ਰੇ ਇਤਿ ਚੇਤੋਵਿਕਾਰਹਰਤ੍ਵੇਨ ਹਸ੍ਤਿਚ੍ਛਾਗਭੇਡਮੂਤ੍ਰਾਣਾਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਤ੍ਵਾਤ੍ਤਨ੍ਨਿਸੇਧਾਰ੍ਥਂ ‘ਗਵਾਂ ਮੂਤ੍ਰੇ’ ਇਤਿ ਕਤਮ੍| ਤੈਲਂ ਤਿਲਤੈਲਮ੍||੨੨-੨੩||-
Adhikarana 16 (24) · Śloka 25
ਗੋਧਾਨਕੁਲਨਾਗਾਨਾਂ ਪਸਤਰ੍ਕ੍ਸਗਵਾਮਪਿ ||੨੪|| ਪਿਤ੍ਤੇਸੁ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਚ ਪਾਨਾਭ੍ਯਙ੍ਗੇਸੁ ਪੂਜਿਤਮ੍ |੨੫|
गोधानकुलनागानां पृषतर्क्षगवामपि ||२४|| पित्तेषु सिद्धं तैलं च पानाभ्यङ्गेषु पूजितम् |२५|
🔊 Audio coming soon
ਦ੍ਵਿਤੀਯਤੈਲਮਾਹ- ਗੋਧਾਨਕੁਲਨਾਗਾਨਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਨਾਗੋ ਹਸ੍ਤੀ| ਪਸਤਃ ਚਿਤ੍ਰਲੋ ਮਗਃ| ਕ੍ਸੋ ਭਲ੍ਲੂਕਃ| ਗੋਧਾਦੀਨਾਂ ਪਿਤ੍ਤੇਸੁ ਪਥਕ੍ ਸ੍ਨੇਹਸਮੇਸੁ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੨੪||-
Adhikarana 17 (25) · Śloka 25
ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰੁਭਯਤੋਭਾਗੈਃ ਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਿਸ਼ੋਧਯੇਤ੍ ||੨੫||
तीक्ष्णैरुभयतोभागैः शिरश्चापि विशोधयेत् ||२५||
🔊 Audio coming soon
ਤੈਲਮਭਿਧਾਯ ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨਮਾਹ- ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰੁਭਯਤੋਭਾਗੈਃ ਵਿਸਾਣਿਕਾਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਕਾਰਵੇਲ੍ਲਕਾਦਿਭਿਃ| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ‘ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰੁਭਯਤੋਭਾਗੈਃ ਸ਼ਿਰਸਸ਼੍ਚ ਵਿਰੇਚਨੈਃ’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ ਚ- ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰਿਤ੍ਯੁਭਯਤ੍ਰ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ| ਤੇਨ ਉਭਯਤੋਭਾਗੈਰ੍ਵਮਨਵਿਰੇਚਨੈਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨੈਰੁਪਾਚਰੇਦਿਤਿ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ||੨੫||
Adhikarana 18 (26) · Śloka 26
ਪੂਜਾਂ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਤਦ੍ਗਣਾਨਾਂ ਚ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ |੨੬|
पूजां रुद्रस्य कुर्वीत तद्गणानां च नित्यशः |२६|
🔊 Audio coming soon
ਕੇਚਿਦਤ੍ਰ ਦੈਵਵ੍ਯਪਾਸ਼੍ਰਯਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਪਠਨ੍ਤਿ- ਪੂਜਾਂ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ|੨੬|-
Adhikarana 19 (26) · Śloka 27
ਵਾਤਿਕਂ ਬਸ੍ਤਿਭਿਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪੈਤ੍ਤਿਕਂ ਤੁ ਵਿਰੇਚਨੈਃ ||੨੬|| ਕਫਜਂ ਵਮਨੈਰ੍ਧੀਮਾਨਪਸ੍ਮਾਰਮੁਪਾਚਰੇਤ੍ |੨੭|
वातिकं बस्तिभिश्चापि पैत्तिकं तु विरेचनैः ||२६|| कफजं वमनैर्धीमानपस्मारमुपाचरेत् |२७|
🔊 Audio coming soon
ਸਾਮਾਨ੍ਯਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਵਾਤਾਦਿਭੇਦੇਨਾਪਸ੍ਮਾਰਾਣਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਵਾਤਿਕਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਕੇਚਿਦਿਮਂ ਪਾਠਂ ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਾਖ੍ਯਘਤਪਾਠਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਪਠਨ੍ਤਿ||੨੬||-
Adhikarana 20 (27-28) · Śloka 28
ਕੁਲਤ੍ਥਯਵਕੋਲਾਨਿ ਸ਼ਣਬੀਜਂ ਪਲਙ੍ਕਸਾਮ੍ ||੨੭|| ਜਟਿਲਾਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲ੍ਯੌ ਦ੍ਵੇ ਪਥ੍ਯਾਂ ਚੋਤ੍ਕ੍ਵਾਥ੍ਯ ਯਤ੍ਨਤਃ | ਬਸ੍ਤਮੂਤ੍ਰਯੁਤਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਚੇਤ੍ਤਦ੍ਵਾਤਿਕੇ ਹਿਤਮ੍ ||੨੮||
कुलत्थयवकोलानि शणबीजं पलङ्कषाम् ||२७|| जटिलां पञ्चमूल्यौ द्वे पथ्यां चोत्क्वाथ्य यत्नतः | बस्तमूत्रयुतं सर्पिः पचेत्तद्वातिके हितम् ||२८||
🔊 Audio coming soon
ਵਾਤਾਦਿਜਾਪਸ੍ਮਾਰੇਸੁ ਘਤਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਕੁਲਤ੍ਥੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕੋਲਂ ਬਦਰਮ੍| ਪਲਙ੍ਕਸਾ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਃ| ਜਟਿਲਾ ਮਾਂਸੀ| ਪਞ੍ਚਮੂਲ੍ਯੌ ਦ੍ਵੇ ਇਤਿ ਸ਼ਾਲਿਪਰ੍ਣ੍ਯਾਦਿਰ੍ਬਿਲ੍ਵਾਦਿਸ਼੍ਚ, ਏਰਣ੍ਡਬਿਲ੍ਵਾਦ੍ਯੇ ਇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ| ਪਥ੍ਯਾ ਹਰੀਤਕੀ| ‘ਯਤ੍ਨਤ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰਾਨ੍ਯੇ ‘ਯੋਗਤ’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਯੋਗਤੋਗ੍ਰਹਣਾਤ੍ ਕ੍ਵਾਥਮੂਤ੍ਰਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਏਕਂ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਮੇਕਂ ਚ ਸਮਂ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮਿਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ||੨੭-੨੮||
Adhikarana 21 (29) · Śloka 29
ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਿਪ੍ਰਤੀਵਾਪਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਚ ਪ੍ਰਥਮੇ ਗਣੇ | ਪਯੋਮਧੁਸਿਤਾਯੁਕ੍ਤਂ ਘਤਂ ਤਤ੍ ਪੈਤ੍ਤਿਕੇ ਹਿਤਮ੍ ||੨੯||
काकोल्यादिप्रतीवापं सिद्धं च प्रथमे गणे | पयोमधुसितायुक्तं घृतं तत् पैत्तिके हितम् ||२९||
🔊 Audio coming soon
ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਿਪ੍ਰਤੀਵਾਪਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਿਪ੍ਰਤੀਵਾਪਂ ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਿਕਲ੍ਕਮ੍| ਸਿਦ੍ਧਂ ਚ ਪ੍ਰਥਮੇ ਗਣੇ ਵਿਦਾਰਿਗਨ੍ਧਾਦਿਕੇ ਕ੍ਵਾਥੀਕਤੇ ਇਤਿ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਕੁਤਃ? ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਿਕਲ੍ਕੋਪਦੇਸ਼ਾਤ੍| ਪਯਃ ਕ੍ਸੀਰਮ੍| ਸਿਤਾ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ| ਕ੍ਸੀਰਾਦਿਪ੍ਰਕ੍ਸੇਪਯੁਕ੍ਤਂ ਘਤਂ ਹਿਤਮ੍||੨੯||
Adhikarana 22 (30) · Śloka 30
ਕਸ੍ਣਾਵਚਾਮੁਸ੍ਤਕਾਦ੍ਯੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਮਾਰਗ੍ਵਧਾਦਿਕੇ | ਪਕ੍ਵਂ ਚ ਮੂਤ੍ਰਵਰ੍ਗੇ ਤੁ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਪਸ੍ਮਾਰਿਣੇ ਹਿਤਮ੍ ||੩੦||
कृष्णावचामुस्तकाद्यैर्युक्तमारग्वधादिके | पक्वं च मूत्रवर्गे तु श्लेष्मापस्मारिणे हितम् ||३०||
🔊 Audio coming soon
ਕਸ੍ਣਾਵਚੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਸ੍ਣਾਵਚਾਮੁਸ੍ਤਕਾਦ੍ਯੈਰਿਤਿ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿਵਚਾਦਿਮੁਸ੍ਤਾਦ੍ਯੈਃ ਕ੍ਵਥਿਤੈਃ, ਆਰਗ੍ਵਧਾਦਿਕੈਃ ਕਲ੍ਕੀਕਤੈਃ, ਮੂਤ੍ਰਵਰ੍ਗੇਸ੍ਟਵਿਧੇ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪਕ੍ਵਂ ਘਤਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਪਸ੍ਮਾਰਿਣੇ ਹਿਤਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਨ੍ਯੇ ਮੂਤ੍ਰਵਰ੍ਗੇਸ੍ਵਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਚੇਤੋਵਿਕਾਰਹਰਤ੍ਵੇਨ ਛਾਗੋਰਭ੍ਰਹਸ੍ਤਿਮੂਤ੍ਰਾਣਿ ਗਹ੍ਣਨ੍ਤਿ||੩੦||
Adhikarana 23 (31-33) · Śloka 33
ਸੁਰਦ੍ਰੁਮਵਚਾਕੁਸ੍ਠਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਵ੍ਯੋਸਹਿਙ੍ਗੁਭਿਃ | ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਰਜਨੀਯੁਗ੍ਮਸਮਙ੍ਗਾਤ੍ਰਿਫਲਾਮ੍ਬੁਦੈਃ ||੩੧|| ਕਰਞ੍ਜਬੀਜਸ਼ੈਰੀਸਗਿਰਿਕਰ੍ਣੀਹੁਤਾਸ਼ਨੈਃ | ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕਂ ਨਾਮ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮੂਤ੍ਰਚਤੁਰ੍ਗੁਣਮ੍ ||੩੨|| ਕਮਿਕੁਸ੍ਠਗਰਸ਼੍ਵਾਸਬਲਾਸਵਿਸਮਜ੍ਵਰਾਨ੍ | ਸਰ੍ਵਭੂਤਗ੍ਰਹੋਨ੍ਮਾਦਾਨਪਸ੍ਮਾਰਾਂਸ਼੍ਚ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍ ||੩੩||
सुरद्रुमवचाकुष्ठसिद्धार्थव्योषहिङ्गुभिः | मञ्जिष्ठारजनीयुग्मसमङ्गात्रिफलाम्बुदैः ||३१|| करञ्जबीजशैरीषगिरिकर्णीहुताशनैः | सिद्धं सिद्धार्थकं नाम सर्पिर्मूत्रचतुर्गुणम् ||३२|| कृमिकुष्ठगरश्वासबलासविषमज्वरान् | सर्वभूतग्रहोन्मादानपस्मारांश्च नाशयेत् ||३३||
🔊 Audio coming soon
ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕਂ ਸਰ੍ਪਿਰਾਹ- ਸੁਰਦ੍ਰੁਮੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸੁਰਦ੍ਰੁਮਃ ਦੇਵਦਾਰੁ| ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਃ ਸਰ੍ਸਪਃ| ਵ੍ਯੋਸਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਮਰੀਚਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਃ| ਰਜਨੀਯੁਗ੍ਮਂ ਹਰਿਦ੍ਰਾਦ੍ਵਯਮ੍| ਸਮਙ੍ਗਾ ਲਜ੍ਜਾਲੁਃ| ਅਮ੍ਬੁਦੋ ਮੁਸ੍ਤਾ| ਸ਼ੈਰੀਸਂ ਸ਼ਿਰੀਸਬੀਜਮ੍| ਗਿਰਿਕਰ੍ਣੀ ਸ਼੍ਵੇਤਸ੍ਯਨ੍ਦਾ| ਹੁਤਾਸ਼ਨਃ ਚਿਤ੍ਰਕਃ| ਏਤੈਃ ਕਲ੍ਕੀਕਤੈਰ੍ਮੂਤ੍ਰਚਤੁਰ੍ਗੁਣਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕਂ ਨਾਮੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਗਰਃ ਕਤ੍ਰਿਮਂ ਵਿਸਮ੍| ਬਲਾਸਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ||੩੧-੩੩||
Adhikarana 24 (34-37) · Śloka 37
ਦਸ਼ਮੂਲੇਨ੍ਦ੍ਰਵਕ੍ਸਤ੍ਵਙ੍ਮੂਰ੍ਵਾਭਾਰ੍ਗੀਫਲਤ੍ਰਿਕੈਃ | ਸ਼ਮ੍ਪਾਕਸ਼੍ਰੇਯਸੀਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣਾਪਾਮਾਰ੍ਗਫਲ੍ਗੁਭਿਃ ||੩੪|| ਸ਼ਤੈਃ ਕਲ੍ਕੈਸ਼੍ਚ ਭੂਨਿਮ੍ਬਪੂਤੀਕਵ੍ਯੋਸਚਿਤ੍ਰਕੈਃ | ਤ੍ਰਿਵਤ੍ਪਾਠਾਨਿਸ਼ਾਯੁਗ੍ਮਸਾਰਿਵਾਦ੍ਵਯਪੌਸ੍ਕਰੈਃ ||੩੫|| ਕਟੁਕਾਯਾਸਦਨ੍ਤ੍ਯੁਗ੍ਰਾਨੀਲਿਨੀਕ੍ਰਿਮਿਸ਼ਤ੍ਰੁਭਿਃ | ਸਰ੍ਪਿਰੇਭਿਸ਼੍ਚ ਗੋਕ੍ਸੀਰਦਧਿਮੂਤ੍ਰਸ਼ਕਦ੍ਰਸੈਃ ||੩੬|| ਸਾਧਿਤਂ ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਾਖ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਾਪਸ੍ਮਾਰਭੂਤਨੁਤ੍ | ਚਾਤੁਰ੍ਥਕਕ੍ਸਯਸ਼੍ਵਾਸਾਨੁਨ੍ਮਾਦਾਂਸ਼੍ਚ ਨਿਯਚ੍ਛਤਿ ||੩੭||
दशमूलेन्द्रवृक्षत्वङ्मूर्वाभार्गीफलत्रिकैः | शम्पाकश्रेयसीसप्तपर्णापामार्गफल्गुभिः ||३४|| शृतैः कल्कैश्च भूनिम्बपूतीकव्योषचित्रकैः | त्रिवृत्पाठानिशायुग्मसारिवाद्वयपौष्करैः ||३५|| कटुकायासदन्त्युग्रानीलिनीक्रिमिशत्रुभिः | सर्पिरेभिश्च गोक्षीरदधिमूत्रशकृद्रसैः ||३६|| साधितं पञ्चगव्याख्यं सर्वापस्मारभूतनुत् | चातुर्थकक्षयश्वासानुन्मादांश्च नियच्छति ||३७||
🔊 Audio coming soon
ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਮਾਹ- ਦਸ਼ਮੂਲੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਕ੍ਸਃ ਕੁਟਜਃ, ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਵਕ੍; ਅਨ੍ਯੇ ਤ੍ਵਕ੍ਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਤ੍ਵਚਮਾਹੁਃ| ਮੂਰ੍ਵਾ ਚੋਰਸ੍ਨਾਯੁਃ| ਫਲ੍ਗੁਃ ਕਾਸ੍ਠੋਦੁਮ੍ਬਰਿਕਾ| ਸ਼ਤੈਃ ਕ੍ਵਥਿਤੈਃ| ਭੂਨਿਮ੍ਬਃ ਕਿਰਾਤਕਃ| ਪੂਤੀਕਃ ਚਿਰਬਿਲ੍ਵਃ| ਵ੍ਯੋਸਂ ਤ੍ਰਿਕਟੁਕਮ੍| ਨਿਸ਼ਾਯੁਗ੍ਮਂ ਹਰਿਦ੍ਰਾਦ੍ਵਯਮ੍| ਸਾਰਿਵਾਦ੍ਵਯਮ੍ ਆਸ੍ਫੋਤਾ ਕਾਕਵਲ੍ਲੀ ਚ| ਪੌਸ੍ਕਰਂ ਪੁਸ੍ਕਰਮੂਲਮ੍| ਯਾਸੋ ਦੁਰਾਲਭਾ, ਦਨ੍ਤੀ ਦਨ੍ਤਿਨੀ, ਉਗ੍ਰਾ ਵਚਾ, ਨੀਲਿਨੀ ਰਜਨਿਕਾ ਸ਼ਾਰਦਫਲਾ, ਕਮਿਸ਼ਤ੍ਰੁਃ ਵਿਡਙ੍ਗਮ੍, ਦਸ਼ਮੂਲ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਕਾਸ੍ਠੋਦੁਮ੍ਬਰਿਕਾਨ੍ਤੈਃ ਕ੍ਵਥਿਤੈਰ੍ਭੂਨਿਮ੍ਬਾਦਿਭਿਃ ਕਮਿਸ਼ਤ੍ਰੁਪਰ੍ਯਨ੍ਤੈਃ| ਕਲ੍ਕੀਕਤੈਰ੍ਗੋਕ੍ਸੀਰਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਸ੍ਨੇਹਸਮੈਃ ਸਾਧਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਾਖ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਾਪਸ੍ਮਾਰਾਦੀਨ੍ਨਿਯਚ੍ਛਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ ||੩੪-੩੭||
Adhikarana 25 (38-40) · Śloka 41
ਭਾਰ੍ਗੀਸ਼ਤੇ ਪਚੇਤ੍ ਕ੍ਸੀਰੇ ਸ਼ਾਲਿਤਣ੍ਡੁਲਪਾਯਸਮ੍ | ਤ੍ਰ੍ਯਹਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਯ ਤਂ ਭੋਕ੍ਤੁਂ ਵਰਾਹਾਯੋਪਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ ||੩੮|| ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਚ ਮਧੁਰੀਭੂਤਂ ਤਂ ਵਿਸ਼ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍ | ਤ੍ਰੀਨ੍ ਭਾਗਾਂਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚੂਰ੍ਣਸ੍ਯ ਕਿਣ੍ਵਭਾਗੇਨ ਸਂਸਜੇਤ੍ ||੩੯|| ਮਣ੍ਡੋਦਕਾਰ੍ਥੇ ਦੇਯਸ਼੍ਚ ਭਾਰ੍ਗੀਕ੍ਵਾਥਃ ਸੁਸ਼ੀਤਲਃ | ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਕੁਮ੍ਭੇ ਨਿਦਧ੍ਯਾਚ੍ਚ ਸਮ੍ਭਾਰਂ ਤਂ ਸੁਰਾਂ ਤਤਃ ||੪੦|| ਜਾਤਗਨ੍ਧਾਂ ਜਾਤਰਸਾਂ ਪਾਯਯੇਦਾਤੁਰਂ ਭਿਸਕ੍ |੪੧|
भार्गीशृते पचेत् क्षीरे शालितण्डुलपायसम् | त्र्यहं शुद्धाय तं भोक्तुं वराहायोपकल्पयेत् ||३८|| ज्ञात्वा च मधुरीभूतं तं विशस्यान्नमुद्धरेत् | त्रीन् भागांस्तस्य चूर्णस्य किण्वभागेन संसृजेत् ||३९|| मण्डोदकार्थे देयश्च भार्गीक्वाथः सुशीतलः | शुद्धे कुम्भे निदध्याच्च सम्भारं तं सुरां ततः ||४०|| जातगन्धां जातरसां पाययेदातुरं भिषक् |४१|
🔊 Audio coming soon
ਭਾਰ੍ਗੀਸ਼ਤੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਭਾਰ੍ਗੀਸ਼ਤੇ ਕ੍ਸੀਰੇ ਸ਼ਾਲਿਤਣ੍ਡੁਲਪਾਯਸਂ ਪਚੇਦਿਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਅਤ੍ਰ ਕ੍ਸੀਰਸਾਧਨਵਿਧਿਃ- ਚਤੁਰ੍ਥਾਂਸ਼ਂ ਭਾਰ੍ਗੀਕਲ੍ਕਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇਨ ਜਲੇਨ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸਾਧਨੀਯਮ੍| ਤ੍ਰ੍ਯਹਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਯ ਤ੍ਰਿਦਿਨਮੁਪੋਸਿਤਾਯ ਵਰਾਹਾਯ ਤਂ ਪਾਯਸਂ ਭੋਕ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ ਦਦ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਮਧੁਰੀਭੂਤਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਸਂਸਸ੍ਟਂ ਵਿਦਾਹਾਵਸ੍ਥਾਮਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮ੍; ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਮਧੁਰੀਭੂਤਂ ਵਿਸੀਭੂਤਮਿਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ, ਯਤੋ ਮਧੁਰਸ਼ਬ੍ਦੋ ਵਿਸੇ ਵਰ੍ਤਤੇ| ਅਥ ਪਾਯਸਃ ਕਥਂ ਵਿਸੀਭਵਤੀਤਿ ਚੇਤ੍? ਸਤ੍ਯਂ, ਆਧਾਰਪ੍ਰਭਾਵਾਤ੍| ਵਿਸੀਭੂਤਂ ਵਰਾਹਸ੍ਯੈਵ ਲਾਲਾਸ੍ਰਾਵਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਦਿਵਿਸਲਿਙ੍ਗੈਰ੍ਜ੍ਞਾਤਵ੍ਯਮ੍| ਤਂ ਵਰਾਹਂ, ਵਿਸ਼ਸ੍ਯ ਹਤ੍ਵਾ, ਅਨ੍ਨਂ ਵਿਸੀਭੂਤਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍| ਤਸ੍ਯ ਚੂਰ੍ਣਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਸ੍ਯ ਉਦ੍ਧਤਸ੍ਯਾਨ੍ਨਸ੍ਯ ਸ਼ੋਸਿਤਚੂਰ੍ਣੀਕਤਸ੍ਯ ਤ੍ਰੀਨ੍ ਭਾਗਾਨ੍ ਕਿਣ੍ਵਭਾਗੇਨ ਸਂਸਜੇਤ੍ ਸੁਰਾਬੀਜੈਕਭਾਗੇਨ ਮਿਸ਼੍ਰਯੇਤ੍| ਮਣ੍ਡੋਦਕਾਰ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਨਾਰ੍ਥਂ ਭਾਰ੍ਗੀਕ੍ਵਾਥੋ ਦੇਯਃ| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਮਣ੍ਡਃ ਸੁਰਾਮਣ੍ਡਃ, ਦਕਾਰ੍ਥੇ ਉਦਕਾਰ੍ਥੇ ਭਾਰ੍ਗੀਕ੍ਵਾਥਸ਼੍ਚ ਦੇਯ ਇਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ| ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਕੁਮ੍ਭੇ ਇਤਿ ਕਤਸਂਸ੍ਕਾਰੇ ਚਾਤੁਰ੍ਜਾਤਕਘਤਮਧੁਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿਵਿਲਿਪ੍ਤੇ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਪਾਯਸਚੂਰ੍ਣਕਿਣ੍ਵਭਾਗਚਤੁਸ੍ਟਯੇ ਭਾਰ੍ਗੀਕ੍ਵਾਥਸ੍ਤਾਵਾਨੇਵ ਦੇਯੋ ਯਾਵਤਾ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸੁਰਾਭਾਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ, ਤਦ੍ਵਿਦਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਪਪਾਲਾਃ ਪ੍ਰਸ੍ਟਵ੍ਯਾਃ| ਸੁਰਾਨਿਸ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਲਪ੍ਰਮਾਣਂ ਚ ਜਾਤਰਸਾਮਿਤ੍ਯਨੇਨੋਕ੍ਤਮ੍||੩੮-੪੦||-
Adhikarana 26 (41) · Śloka 41
ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਦਥ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਂ ਮਙ੍ਗਲ੍ਯਾਨਿ ਚ ਧਾਰਯੇਤ੍ ||੪੧||
सिरां विध्येदथ प्राप्तां मङ्गल्यानि च धारयेत् ||४१||
🔊 Audio coming soon
ਸਿਰਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਂ ਉਰੋਪਾਙ੍ਗਲਲਾਟਜਾਮ੍| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਮਿਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਹਨੁਸਨ੍ਧਿਮਧ੍ਯਗਤਾਮਿਤਿ ਚ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ| ਮਙ੍ਗਲ੍ਯਾਨਿ ਵ੍ਰਣਿਤੋਪਾਸਨੀਯੋਕ੍ਤਾਨਿ ਛਤ੍ਰਾਤਿਛਤ੍ਰਾਦੀਨਿ | ਅਪਰੇ ਤੁ ‘ਮਙ੍ਗਲ੍ਯਾਦਿ ਚ ਕਾਰਯੇਤ੍’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤਚ੍ਚ ਮਙ੍ਗਲ੍ਯਮਥਰ੍ਵਵੇਦਵਿਹਿਤਮਿਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ||੪੧||
Adhikarana puShpikA · Śloka 61
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਭੂਤਵਿਦ੍ਯਾਤਨ੍ਤ੍ਰੇਪਸ੍ਮਾਰਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ (ਦ੍ਵਿਤੀਯੋਧ੍ਯਾਯਃ, ਆਦਿਤਃ) ਏਕਸਸ੍ਟਿਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੬੧||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते भूतविद्यातन्त्रेऽपस्मारप्रतिषेधो नाम (द्वितीयोऽध्यायः, आदितः) एकषष्टितमोऽध्यायः ||६१||
🔊 Audio coming soon
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਡਲ੍ਹ(ਹ੍ਲ)ਣਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਨਿਬਨ੍ਧਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇਪਸ੍ਮਾਰਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮੈਕਸਸ੍ਟਿਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੬੧||