Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋਰੋਚਕਪ੍ਰਤਿਸੇਧਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
अथातोऽरोचकप्रतिषेधमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਸੂਚਿਕਾਪ੍ਰਤਿਸੇਧਾਨਨ੍ਤਰਂ ਰਸਦੋਸਜਤ੍ਵਸਾਮ੍ਯਾਦਗ੍ਨਿਮਾਨ੍ਦ੍ਯਹੇਤੁਤ੍ਵਸਾਮ੍ਯਾਚ੍ਚਾਰੋਚਕਪ੍ਰਤਿਸੇਧਾਰਮ੍ਭਃ- ਅਥਾਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਤ੍ਰ ਆਦਿਸ਼ਬ੍ਦੋ ਲੁਪ੍ਤੋ ਦ੍ਰਸ੍ਟਵ੍ਯਃ; ਤੇਨਾਵਿਪਾਕਸ੍ਯਾਪਿ ਗ੍ਰਹਣਮ੍||੧-੨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਦੋਸੈਃ ਪਥਕ੍ ਸਹ ਚ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰ੍ਯਯਾਚ੍ਚ ਭਕ੍ਤਾਯਨੇਸੁ ਹਦਿ ਚਾਵਤਤੇ ਪ੍ਰਗਾਢਮ੍ | ਨਾਨ੍ਨੇ ਰੁਚਿਰ੍ਭਵਤਿ ਤਂ ਭਿਸਜੋ ਵਿਕਾਰਂ ਭਕ੍ਤੋਪਘਾਤਮਿਹ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ||੩||
दोषैः पृथक् सह च चित्तविपर्ययाच्च भक्तायनेषु हृदि चावतते प्रगाढम् | नान्ने रुचिर्भवति तं भिषजो विकारं भक्तोपघातमिह पञ्चविधं वदन्ति ||३||
🔊 Audio coming soon
ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਦ੍ਵਾਰੇਣ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਮਾਹ- ਦੋਸੈਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਦੋਸੈਃ ਪਥਗਿਤਿ ਤ੍ਰਯਃ, ਸਹ ਚੇਤਿ ਸਮਸ੍ਤੈਃ ਏਕਃ, ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰ੍ਯਯਾਤ੍ ਕਾਮਸ਼ੋਕਭਯਾਦਿਭਿਰ੍ਵਿਲੁਪ੍ਤਚਿਤ੍ਤਤ੍ਵਾਤ੍, ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰ੍ਯਯਾਤ੍ਤੁ ਏਕਃ; ਕੇਚਿਤ੍ ‘ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰ੍ਯਯਾਤ੍' ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਸ਼ੋਕਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਯਾਤ੍’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤਨ੍ਮਤੇ ਕਾਮਾਦਿਜਾਨਾਮਸਙ੍ਗ੍ਰਹਃ| ਭਕ੍ਤਾਯਨੇਸੁ ਅਨ੍ਨਵਹੇਸੁ ਸ੍ਰੋਤਃਸੁ| ਭਕ੍ਤਾਯਨਮਿਤਿ ਜਿਹ੍ਵੋਪਲਕ੍ਸਣਂ, ਸਮਾਨਤਨ੍ਤ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍| ਤਥਾ ਚ- “ਪਥਗ੍ਦੋਸੈਃ ਸਮਸ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਜਿਹ੍ਵਾਹਦਯਸਂਸਤੈਃ| ਜਾਯਤੇਰੁਚਿਰਾਹਾਰੇ ਦ੍ਵਿਸ੍ਟੈਰਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਮਾਨਸੈਃ”- ਇਤਿ| ਅਵਤਤੇ ਇਤਿ ਭਕ੍ਤਾਯਨੇਸ੍ਵਿਤ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਵਚਨਵਿਪਰਿਣਾਮਾਤ੍ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨੀਯਮ੍| ਅਵਤਤੇ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤੇ| ਭਕ੍ਤੋਪਘਾਤਮ੍ ਅਰੋਚਕਂ; ਅਰੋਚਕਾਭਕ੍ਤਚ੍ਛਨ੍ਦਾਨ੍ਨਦ੍ਵੇਸਾਃ ਪਰ੍ਯਾਯਾ ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਾਃ; ਕੈਸ਼੍ਚਿਦੇਸਾਂ ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਭੇਦੋਙ੍ਗੀਕ੍ਰਿਯਤੇ| ਤਥਾ ਚ ਵਦ੍ਧਭੋਜਃ- “ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਤਂ ਤੁ ਮੁਖੇ ਚਾਨ੍ਨਂ ਜਨ੍ਤੋਰ੍ਨ ਸ੍ਵਦਤੇ ਮੁਹੁਃ| ਅਰੋਚਕਃ ਸ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ, ਭਕ੍ਤਦ੍ਵੇਸਮਤਃ ਸ਼ਣੁ|| ਚਿਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮਨਸਾ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਪਿ ਭੋਜਨਮ੍| ਦ੍ਵੇਸਮਾਯਾਤਿ ਯਜ੍ਜਨ੍ਤੁਰ੍ਭਕ੍ਤਦ੍ਵੇਸਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ|| ਯਸ੍ਯ ਨਾਨ੍ਨੇ ਭਵੇਚ੍ਛ੍ਰਦ੍ਧਾ ਸੋਭਕ੍ਤਚ੍ਛਨ੍ਦ ਉਚ੍ਯਤੇ”- ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਇਹ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇ| ਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਾਦੇਵ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸਿਦ੍ਧਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚਵਿਧਮਿਤਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਕਰਣਂ ਨਿਯਮਾਰ੍ਥਂ; ਤੇਨ ਕਾਮਾਦਿਜਾ ਅਰੋਚਕਾਃ ਪਥਙ੍ਨ ਗਣਨੀਯਾਃ||੩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ਹਚ੍ਛੂਲਪੀਡਨਯੁਤਂ ਵਿਰਸਾਨਨਤ੍ਵਂ ਵਾਤਾਤ੍ਮਕੇ ਭਵਤਿ ਲਿਙ੍ਗਮਰੋਚਕੇ ਤੁ |੪|
हृच्छूलपीडनयुतं विरसाननत्वं वातात्मके भवति लिङ्गमरोचके तु |४|
🔊 Audio coming soon
ਵਾਤਿਕਾਰੋਚਕਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਹਚ੍ਛੂਲਪੀਡਨਯੁਤਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਹਚ੍ਛੂਲਪੀਡਨਯੁਤਮਿਤਿ ਵਿਰਸਾਨਨਤ੍ਵਮਿਤ੍ਯੇਤਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇਸਣਮ੍| ਅਪਰੇ ਤੁ ਹਤ੍ ਹਦਯਂ ਸ਼ੂਲਪੀਡਨਾਭ੍ਯਾਂ ਯੁਕ੍ਤਂ ਭਵਤੀਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ| ਅਰੋਚਕਾਨਾਂ ਪ੍ਰਾਗ੍ਰੂਪਾਨਭਿਧਾਨਂ ਰੂਪਾਣਾਮੇਵਾਵ੍ਯਕ੍ਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਾਗ੍ਰੂਪਤ੍ਵਾਤ੍|੪|-
Adhikarana 4 (4) · Śloka 4
ਹਦ੍ਦਾਹਚੋਸਬਹੁਤਾ ਮੁਖਤਿਕ੍ਤਤਾ ਚ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਸਤਡ੍ ਭਵਤਿ ਪਿਤ੍ਤਕਤੇ ਤਥੈਵ ||੪||
हृद्दाहचोषबहुता मुखतिक्तता च मूर्च्छा सतृड् भवति पित्तकृते तथैव ||४||
🔊 Audio coming soon
ਪਿਤ੍ਤਜਾਰੋਚਕਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਹਦ੍ਦਾਹਚੋਸੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਹਦ੍ਦਾਹਚੋਸਬਹੁਤੇਤਿ ਹਦਿ ਹਦਯੇ ਦਾਹਚੋਸਯੋਰ੍ਬਾਹੁਲ੍ਯਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਚੋਸ ਆਚੂਸ੍ਯਤ ਇਵ ਵੇਦਨਾ| ਅਨ੍ਯੇ ‘ਹਦ੍ਦਾਹਚੋਸਬਹੁਲਂ’ ਇਤਿ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਹਦਯਂ ਦਾਹਚੋਸਬਹੁਲਂ ਭਵਤੀਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ||੪||
Adhikarana 5 (5) · Śloka 5
ਕਣ੍ਡੂਗੁਰੁਤ੍ਵਕਫਸਂਸ੍ਰਵਸਾਦਤਨ੍ਦ੍ਰਾਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਤ੍ਮਕੇ ਮਧੁਰਮਾਸ੍ਯਮਰੋਚਕੇ ਤੁ |੫|
कण्डूगुरुत्वकफसंस्रवसादतन्द्राः श्लेष्मात्मके मधुरमास्यमरोचके तु |५|
🔊 Audio coming soon
ਕਫਜਾਰੋਚਕਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਕਣ੍ਡੂਗੁਰੁਤ੍ਵੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਫਸਂਸ੍ਰਵਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਸ੍ਰੁਤਿਃ, ਸਾਦਃ ਅਙ੍ਗਗ੍ਲਾਨਿਃ, ਆਸ੍ਯਂ ਮੁਖਮ੍| ਕੇਚਿਤ੍ ‘ਸਾਦਤਨ੍ਦ੍ਰਾ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਕਣ੍ਠਸਾਦਾ’ ਇਤਿ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਅਭ੍ਯਵਹਰਣਾਦ੍ਯਸ਼ਕ੍ਤਿਰਿਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ|੫|-
Adhikarana 6 (5) · Śloka 5
ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕੇ ਪਵਨਪਿਤ੍ਤਕਫਾ ਬਹੂਨਿ ਰੂਪਾਣ੍ਯਥਾਸ੍ਯ ਹਦਯੇ ਸਮੁਦੀਰਯਨ੍ਤਿ ||੫||
सर्वात्मके पवनपित्तकफा बहूनि रूपाण्यथास्य हृदये समुदीरयन्ति ||५||
🔊 Audio coming soon
ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕਾਰੋਚਕਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕੇ ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕਾਰੋਚਕੇ ਪਵਨਾਦਯੋ ਦੋਸਾ ਬਹੂਨਿ ਰੂਪਾਣ੍ਯਸ੍ਯ ਹਦਯੇ ਸਮੁਦੀਰਯਨ੍ਤਿ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤੀਤਿ ਪਿਣ੍ਡਾਰ੍ਥਃ| ਯਦ੍ਯਪਿ ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕੇ ਹਦ੍ਰੋਗੇ ਸਰ੍ਵਜਾਰੋਚਕੇ ਚ ਬਾਹੁਲ੍ਯੇਨ ਸਮਾਨ੍ਯੇਵ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਭੇਦਾਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਲ੍ਲਕ੍ਸਣਭੇਦਾਚ੍ਚ ਤਯੋਰ੍ਭੇਦਃ| ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕਾਰੋਚਕੋਸਾਧ੍ਯਃ, “ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕਂ ਚਾਪਿ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ” ਇਤਿ ਸਮਾਨਤਨ੍ਤ੍ਰੋਕ੍ਤਤ੍ਵਾਤ੍||੫||
Adhikarana 7 (6) · Śloka 6
ਸਂਰਾਗਸ਼ੋਕਭਯਵਿਪ੍ਲੁਤਚੇਤਸਸ੍ਤੁ ਚਿਨ੍ਤਾਕਤੋ ਭਵਤਿ ਸੋਸ਼ੁਚਿਦਰ੍ਸ਼ਨਾਚ੍ਚ |੬|
संरागशोकभयविप्लुतचेतसस्तु चिन्ताकृतो भवति सोऽशुचिदर्शनाच्च |६|
🔊 Audio coming soon
ਅਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਂ ਪਚ੍ਚਮਮਰੋਚਕਮਾਹ- ਸਂਰਾਗਸ਼ੋਕੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਂਰਾਗਃ ਕਾਮਃ| ਵਿਪ੍ਲੁਤਚੇਤਸਃ ਵਿਕਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ| ਸ ਅਰੋਚਕਃ| ਅਸ਼ੁਚਿਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ ਅਮੇਧ੍ਯਵਸ੍ਤੁਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ ਬੀਭਤ੍ਸਾਦਿਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਚਿਨ੍ਤਾਕਤਸ੍ਯਾਰੋਚਕਸ੍ਯ ਭਿਨ੍ਨਲਕ੍ਸਣਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਾਤ੍ ਸ਼ੇਸੇਸੁ ਯਥਾਦੋਸਂ ਲਕ੍ਸਣਾਨਿ ਜ੍ਞਾਤਵ੍ਯਾਨਿ, ਕਾਮਾਦਿਭਿਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਵਾਤਾਦਿਪ੍ਰਕੋਪਾਤ੍| ਤਥਾ ਚ “ਕਾਮਸ਼ੋਕਭਯਾਦ੍ਵਾਯੁਃ ਕ੍ਰੋਧਾਤ੍ ਪਿਤ੍ਤਂ ਚ ਕੁਪ੍ਯਤਿ| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਤੁ ਹਰ੍ਸਣਾਤ੍”- ਇਤਿ| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਚਿਨ੍ਤਾਕਤਾਰੋਚਕਸ੍ਯ ਵਾਤਾਦਿਭੇਦੇਨ ਲਕ੍ਸਣਾਨਿ ਪਠਨ੍ਤਿ; ਤਦ੍ਯਥਾ- “ਵਾਤਾਤ੍ਮਕੇ ਵਿਰਸਮਾਸ੍ਯਮਰੋਚਕੇ ਤੁ, ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਤਿਕ੍ਤਕਟੁਕਂ, ਮਧੁਰਂ ਕਫੇਨ| ਸਰ੍ਵੈਰੁਪੇਤਮਥ ਸਰ੍ਵਜਮੇਵ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਦੈਨ੍ਯਂ ਭਸ਼ਂ ਭਵਤਿ ਸ਼ੋਕਸਮੁਦ੍ਭਵੇ ਤੁ”- ਇਤਿ| ਅਨ੍ਯਂ ਪਾਠੋ ਨ ਪਠਨੀਯਃ, ਅਨਾਰ੍ਸਤ੍ਵਾਤ੍|੬|-
Adhikarana 8 (6) · Śloka 7
ਵਾਤੇ ਵਚਾਮ੍ਬੁਵਮਨਂ ਕਤਵਾਨ੍ ਪਿਬੇਚ੍ਚ ਸ੍ਨੇਹੈਃ ਸੁਰਾਭਿਰਥਵੋਸ੍ਣਜਲੇਨ ਚੂਰ੍ਣਮ੍ ||੬|| ਕਸ੍ਣਾਵਿਡਙ੍ਗਯਵਭਸ੍ਮਹਰੇਣੁਭਾਰ੍ਗੀਰਾਸ੍ਨੈਲਹਿਙ੍ਗੁਲਵਣੋਤ੍ਤਮਨਾਗਰਾਣਾਮ੍ |੭|
वाते वचाम्बुवमनं कृतवान् पिबेच्च स्नेहैः सुराभिरथवोष्णजलेन चूर्णम् ||६|| कृष्णाविडङ्गयवभस्महरेणुभार्गीरास्नैलहिङ्गुलवणोत्तमनागराणाम् |७|
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਵਾਤਿਕਾਰੋਚਕਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਵਾਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਾਤੇ ਵਾਤਜੇ ਅਰੋਚਕੇ, ਕਾਰਣੇ ਕਾਰ੍ਯੋਪਚਾਰਾਤ੍| ਵਚਾਮ੍ਬੁਵਮਨਂ ਕਤਵਾਨਿਤਿ ਵਚਾਕ੍ਵਾਥੇਨ ਕਤਵਮਨੋ ਨਰਃ| ਕੇਚਿਤ੍ ਏਲਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਏਲਵਾਲੁਕਂ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ, ਪਦੇਪਿ ਪਦੈਕਦੇਸ਼ਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇਃ| ‘ਏਲਜਲੇਨ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਉਸ੍ਣਜਲੇਨ’ ਇਤਿ ਪਾਠਾਨ੍ਤਰਮ੍| ਲਵਣੋਤ੍ਤਮਂ ਸੈਨ੍ਧਵਮ੍| ਇਦਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਵਮਨੈਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਸ਼ਯਸ੍ਯ ਦੇਯਮ੍| ਕਾਰ੍ਤਿਕਕੁਣ੍ਡੋਮੁਂ ਪਾਠਮਨ੍ਯਥਾ ਪਠਤਿ, ਸ ਚਾਭਾਵਾਨ੍ਨ ਲਿਖਿਤਃ||੬||-
Adhikarana 9 (7) · Śloka 7
ਪਿਤ੍ਤੇ ਗੁਡਾਮ੍ਬੁਮਧੁਰੈਰ੍ਵਮਨਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਸ੍ਨੇਹਃ ਸਸੈਨ੍ਧਵਸਿਤਾਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰਿਸ੍ਟਃ ||੭||
पित्ते गुडाम्बुमधुरैर्वमनं प्रशस्तं स्नेहः ससैन्धवसितामधुसर्पिरिष्टः ||७||
🔊 Audio coming soon
ਪਿਤ੍ਤਜਾਰੋਚਕਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਪਿਤ੍ਤੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਿਤ੍ਤੇ ਪਿਤ੍ਤਜਾਰੋਚਕੇ, ਉਪਚਾਰਾਤ੍| ਮਧੁਰਂ ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਿ| ਅਤ੍ਰਾਪਿ ਪੂਰ੍ਵਵਦਵਚਾਰਣਮ੍||੭||
Adhikarana 10 (8) · Śloka 8
ਨਿਮ੍ਬਾਮ੍ਬੁਵਾਮਿਤਵਤਃ ਕਫਜੇਨੁਪਾਨਂ ਰਾਜਦ੍ਰੁਮਾਮ੍ਬੁ ਮਧੁਨਾ ਤੁ ਸਦੀਪ੍ਯਕਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ |੮|
निम्बाम्बुवामितवतः कफजेऽनुपानं राजद्रुमाम्बु मधुना तु सदीप्यकं स्यात् |८|
🔊 Audio coming soon
ਕਫਾਰੋਚਕਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਨਿਮ੍ਬਾਮ੍ਬੁਵਾਮਿਤਵਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਨਿਮ੍ਬਾਮ੍ਬੁ ਨਿਮ੍ਬਕ੍ਵਾਥਃ, ਨਿਮ੍ਬਾਮ੍ਬੁਨਾ ਵਾਮਿਤਵਤਃ ਪੁਂਸਃ ਗਿਰਿਮਾਲਕਕ੍ਵਾਥਃ ਸਮਧੁਃ ਸਾਜਮੋਦਸ਼੍ਚਾਨੁਪਾਨਂ ਸ੍ਯਾਤ੍; ‘ਕਤਭੋਜਨਸ੍ਯ’ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ; ਸਮਾਨਤਨ੍ਤ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍| ਕੇਚਿਦ੍ਦੀਪ੍ਯਕਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਯਵਾਨੀਮਾਹੁਃ|੮|-
Adhikarana 11 (8) · Śloka 8
ਚੂਰ੍ਣਂ ਯਦੁਕ੍ਤਮਥਵਾਨਿਲਜੇ ਤਦੇਵ... |੮|
चूर्णं यदुक्तमथवाऽनिलजे तदेव... |८|
🔊 Audio coming soon
ਕਫਜਾਰੋਚਕੇਤਿਦੇਸ਼ੇਨ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਚੂਰ੍ਣਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਚੂਰ੍ਣਂ ਯਦੁਕ੍ਤਮਿਤਿ ‘ਕਸ੍ਣਾਵਿਡਙ੍ਗਯਵਭਸ੍ਮ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਕਮ੍| ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਕਫਜੇ ਵਾਤਾਨੁਬਨ੍ਧੇ ਸਤਿ ਦੇਯਮ੍|੮|-
Adhikarana 12 (8) · Śloka 8
...ਸਰ੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਕਤਮੇਵਮੁਪਕ੍ਰਮੇਤ ||੮||
...सर्वैश्च सर्वकृतमेवमुपक्रमेत ||८||
🔊 Audio coming soon
ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕਾਰੋਚਕਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਸਰ੍ਵੈਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਰ੍ਵੈਰਿਤਿਵਾਤਾਦਿਜਾਰੋਚਕਹਰੈਃ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤੈਰੇਵ| ਸਰ੍ਵਕਤਂ ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕਮਰੋਚਕਮ੍| ਏਵਮਿਤਿ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍, ਵਮਨਾਦਿ ਕਾਰਯਿਤ੍ਵੇਤਿ ਯਾਵਤ੍| ਉਪਕ੍ਰਮੇਤ ‘ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯ’ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ, ਅਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍ਤਸ੍ਯ||੮||
Adhikarana 13 (9-11) · Śloka 11
ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਪਟੋਲਵਿਡਵੇਤ੍ਰਕਰੀਰਨਿਮ੍ਬਮੂਰ੍ਵਾਭਯਾਕ੍ਸਬਦਰਾਮਲਕੇਨ੍ਦ੍ਰਵਕ੍ਸੈਃ | ਬੀਜੈਃ ਕਰਞ੍ਜਨਪਵਕ੍ਸਭਵੈਸ਼੍ਚ ਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਲੇਹਂ ਪਚੇਤ੍ ਸੁਰਭਿਮੂਤ੍ਰਯੁਤਂ ਯਥਾਵਤ੍ ||੯|| ਮੁਸ੍ਤਾਂ ਵਚਾਂ ਤ੍ਰਿਕਟੁਕਂ ਰਜਨੀਦ੍ਵਯਂ ਚ ਭਾਰ੍ਗੀਂ ਚ ਕੁਸ੍ਠਮਥ ਨਿਰ੍ਦਹਨੀਂ ਚ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ | ਮੂਤ੍ਰੇਵਿਜੇ ਦ੍ਵਿਰਦਮੂਤ੍ਰਯੁਤੇ ਪਚੇਦ੍ਵਾ ਪਾਠਾਂ ਤੁਗਾਮਤਿਵਿਸਾਂ ਰਜਨੀਂ ਚ ਮੁਖ੍ਯਾਮ੍ ||੧੦|| ਮਣ੍ਡੂਕਿਮਰ੍ਕਮਮਤਾਂ ਚ ਸਲਾਙ੍ਗਲਾਖ੍ਯਾਂ ਮੂਤ੍ਰੇ ਪਚੇਤ੍ਤੁ ਮਹਿਸਸ੍ਯ ਵਿਧਾਨਵਿਦ੍ਵਾ | ਏਤਾਨ੍ਨ ਸਨ੍ਤਿ ਚਤੁਰੋ ਲਿਹਤਸ੍ਤੁ ਲੇਹਾਨ੍ ਗੁਲ੍ਮਾਰੁਚਿਸ਼੍ਵਸਨਕਣ੍ਠਹਦਾਮਯਾਸ਼੍ਚ ||੧੧||
द्राक्षापटोलविडवेत्रकरीरनिम्बमूर्वाभयाक्षबदरामलकेन्द्रवृक्षैः | बीजैः करञ्जनृपवृक्षभवैश्च पिष्टैर्लेहं पचेत् सुरभिमूत्रयुतं यथावत् ||९|| मुस्तां वचां त्रिकटुकं रजनीद्वयं च भार्गीं च कुष्ठमथ निर्दहनीं च पिष्ट्वा | मूत्रेऽविजे द्विरदमूत्रयुते पचेद्वा पाठां तुगामतिविषां रजनीं च मुख्याम् ||१०|| मण्डूकिमर्कममृतां च सलाङ्गलाख्यां मूत्रे पचेत्तु महिषस्य विधानविद्वा | एतान्न सन्ति चतुरो लिहतस्तु लेहान् गुल्मारुचिश्वसनकण्ठहृदामयाश्च ||११||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਚਤੁਰ੍ਣਾਮਪ੍ਯਰੋਚਕਾਨਾਂ ਯਥਾਸਙ੍ਖ੍ਯੇਨ ਚਤੁਰੋ ਲੇਹਾਨਾਹ- ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਪਟੋਲੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਦਿਃ ਸੁਰਭਿਮੂਤ੍ਰਯੁਤਂ ਯਥਾਵਦਿਤ੍ਯਨ੍ਤ ਏਕੋ ਲੇਹਃ| ਮੁਸ੍ਤਾਦਿਃ ਮੂਤ੍ਰੇਵਿਜੇ ਇਤਿਪਰ੍ਯਨ੍ਤੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ| ਦ੍ਵਿਰਦਮੂਤ੍ਰਾਦੀ ਰਜਨੀਂ ਚ ਮੁਖ੍ਯਾਮਿਤ੍ਯਨ੍ਤਃ ਤਤੀਯਃ| ਮਣ੍ਡੂਕੀਤ੍ਯਾਦਿਃ ਚਤੁਰ੍ਥਃ| ਕਰੀਰੋ ਗੂਢਪਤ੍ਰੋ ਮਰੁਦੇਸ਼ੇਤਿਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ ਕਣ੍ਟਕਿਵਕ੍ਸਃ; ਮੂਰ੍ਵਾ ਚੋਰਸ੍ਨਾਯੁਃ; ਅਭਯਾ ਹਰੀਤਕੀ, ਕੇਚਿਦਭਯਂ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ, ਤਨ੍ਮਤੇ ਉਸ਼ੀਰਂ, ਅਕ੍ਸਂ ਬਿਭੀਤਕਂ; ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਕ੍ਸਃ ਕੁਟਜਃ; ਨਪਵਕ੍ਸਃ ਗਿਰਿਮਾਲਕਃ| ਸੁਰਭਿਮੂਤ੍ਰਯੁਤਂ ਕਲ੍ਕਚਤੁਰ੍ਗੁਣਗੋਮੂਤ੍ਰਯੁਤਂ, “ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇਨ” ਇਤ੍ਯਾਦਿਕਾਸ਼੍ਯਪੀਯਸਂਵਾਦਾਤ੍| ਯਥਾਵਦਿਤਿ ਲੇਹਂ ਪਚੇਦਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਯੋਜ੍ਯਂ, ਤੇਨ ਯਥਾਵਲ੍ਲੇਹਂ ਪਚੇਤ੍ ; ਕੋਰ੍ਥਃ? ਯਾਵਲ੍ਲੇਹਪਾਕਲਕ੍ਸਣਂ ਤਨ੍ਤੁਮੁਦ੍ਰਾਦਿ ਜਾਯਤੇ ਤਾਵਤ੍ ਪਚੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਨਿਰ੍ਦਹਨੀ ਚਿਤ੍ਰਕਃ, ਅਜਮੋਦਾ ਇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ| ਅਵਿਜੇ ਮੇਸੋਤ੍ਥੇ| ਅਸਾਵਪਿ ਪੂਰ੍ਵਵਲ੍ਲੇਹਵਤ੍ ਪਕ੍ਤਵ੍ਯਃ| ਦ੍ਵਿਰਦਮੂਤ੍ਰਂ ਹਸ੍ਤਿਮੂਤ੍ਰਮ੍| ਤੁਗਾ ਵਂਸ਼ਰੋਚਨਾਨੁਕਾਰਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਮਾਹੁਃ| ਰਜਨੀਂ ਚ ਮੁਖ੍ਯਾਂ ਪਿਣ੍ਡਹਰਿਦ੍ਰਾਮ੍| ਅਯਮਪਿ ਪੂਰ੍ਵਵਿਧਿਨੈਵ ਪਕ੍ਤਵ੍ਯਃ| ਮਣ੍ਡੂਕੀ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ, ਅਮਤਾ ਗੁਡੂਚੀ, ਲਾਙ੍ਗਲੀ ਕਲਿਕਾਰਿਕਾ| ਅਸਾਵਪਿ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ ਪਕ੍ਤਵ੍ਯਃ| “ਏਤਾਨ੍ਨ ਸਨ੍ਤਿ ਚਤੁਰੋਭ੍ਯਸਤਸ਼੍ਚ” ਇਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ ਪਠਨ੍ਤਿ| “ਏਤਾਨ੍ ਵਦਨ੍ਤਿ ਭਿਸਜਸ਼੍ਚਤੁਰਸ਼੍ਚ ਲੇਹਾਨ੍ ਗੁਲ੍ਮਾਰੁਚਿਸ਼੍ਵਸਨਕਣ੍ਠਹਦਾਮਯੇਸੁ” ਇਤ੍ਯਪਰੇ ਪਠਨ੍ਤਿ||੯-੧੧||
Adhikarana 14 (12) · Śloka 12
ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਨ੍ ਸ੍ਵਦੇਸ਼ਰਚਿਤਾਨ੍ ਵਿਵਿਧਾਂਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਸ੍ਯਾਨ੍ ਪਾਨਾਨਿ ਮੂਲਫਲਸਾਡਵਰਾਗਯੋਗਾਨ੍ | ਅਦ੍ਯਾਦ੍ਰਸਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਵਿਵਿਧੈਃ ਪ੍ਰਕਾਰੈਰ੍ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਚਾਪਿ ਲਘੁਰੂਕ੍ਸਮਨਃਸੁਖਾਨਿ ||੧੨||
सात्म्यान् स्वदेशरचितान् विविधांश्च भक्ष्यान् पानानि मूलफलषाडवरागयोगान् | अद्याद्रसांश्च विविधान् विविधैः प्रकारैर्भुञ्जीत चापि लघुरूक्षमनःसुखानि ||१२||
🔊 Audio coming soon
ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਨਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਨ੍ ਸੁਖਕਰਾਨ੍| “ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਨ੍ ਸ੍ਵਦੇਸ਼ਰਚਿਤਾਨ੍ ਵਿਵਿਧੈਃ ਪ੍ਰਕਾਰੈਰ੍ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਵਾਪਿ ਲਘੁਰੂਕ੍ਸਮਨਾਃ ਸੁਖੇਨ” ਇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਸ੍ਵਦੇਸ਼ਰਚਿਤਾਨ੍ ਵਿਵਿਧਾਂਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਸ੍ਯਾਨਿਤਿ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਦੇਸ਼ੇ ਯੇ ਭਕ੍ਸ੍ਯਾ ਬਾਹੁਲ੍ਯੇਨੋਪਯੁਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਾਨਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਪਾਨਾਨੀਤ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਵਿਵਿਧਾਨੀਤਿ ਯੋਜ੍ਯਂ, ਤੇਨ ਯਥਾਰੁਚਿ ਫਲਾਨਿ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਨ੍ਵਿਤਾਨਿ ਕਰ੍ਪੂਰਚਤੁਰ੍ਜਾਤਕਸੁਗਨ੍ਧੀਨਿ ਗਹ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਮੂਲਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਾਦਿ| ਫਲਂ ਦਾਡਿਮਾਦਿ| ਸਾਡਵਾ ਰਸਾਲਾਦ੍ਯਾਃ| ਰਾਗਾਃ ਕਪਿਤ੍ਥਰਾਗਾਦਯਃ| ਕੇਚਿਤ੍ “ਸਿਤਾਰੁਚਕਸਿਨ੍ਧੂਤ੍ਥੈਃ ਸਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲਪਰੂਸਕੈਃ| ਜਮ੍ਬੂਫਲਰਸੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਰਾਗੋ ਰਾਜਿਕਯਾ ਕਤਃ|| ਮਧੁਰਾਮ੍ਲਕਟੂਨਾਂ ਤੁ ਸਂਸ੍ਕਾਰਾਃ ਸਾਡਵਾ ਮਤਾਃ” ਇਤ੍ਯਾਹੁਃ; ਅਪਰੇ ਤੁ ਸਾਡਵਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਯਵਾਨੀਸਾਡਵਮਾਹੁਃ, ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰਸਂਵਾਦਾਤ੍ ; ਰਾਗਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਚ ਰਾਗਸਾਡਵਂ ਮਤ੍ਵਾ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਦਾਡਿਮਾਦ੍ਯਨ੍ਵਿਤਂ ਮੁਦ੍ਗਯੂਸਮਿਤਿ ਚ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ| ਰਸਾਨ੍ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਮਾਂਸਰਸਾਨ੍ ਮਧੁਰਾਦਿਰਸਾਨ੍ ਵਾ| ਲਘੁਰੂਕ੍ਸਭੋਜਨਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਸ੍ਥਾਨਗਤਤ੍ਵਾਦਰੋਚਕਸ੍ਯ| ਮਨਃਸੁਖਂ ਮਨੋਨੁਕੂਲਮ੍| ਕੇਚਿਤ੍ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਨਿਤਿ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਦੇਸ਼ਰੋਗਰ੍ਤੁਪ੍ਰਕਤ੍ਯਾਦੀਨ੍ਯਵੇਕ੍ਸ੍ਯ ਭਕ੍ਸ੍ਯਾਦਿ ਕੁਰ੍ਯਾਦਿਤਿ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ||੧੨||
Adhikarana 15 (13) · Śloka 13
ਆਸ੍ਥਾਪਨਂ ਵਿਧਿਵਦਤ੍ਰ ਵਿਰੇਚਨਂ ਚ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਦੂਨਿ ਸ਼ਿਰਸਸ਼੍ਚ ਵਿਰੇਚਨਾਨਿ |੧੩|
आस्थापनं विधिवदत्र विरेचनं च कुर्यान्मृदूनि शिरसश्च विरेचनानि |१३|
🔊 Audio coming soon
ਨਿਸਿਦ੍ਧਸ੍ਯਾਪਿ ਨਿਰੂਹਸ੍ਯਾਰੋਚਕੇ ਪ੍ਰਯੋਗਮਾਹ- ਆਸ੍ਥਾਪਨਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਆਸ੍ਥਾਪਨਂ ਨਿਰੂਹਃ| ਵਿਧਿਵਤ੍ ਯਥਾਵਿਧਿ| ਅਤ੍ਰ ਅਰੋਚਕੇ| ਯਦ੍ਯਪਿ ‘ਤਤ੍ਰੋਨ੍ਮਾਦਭਯਸ਼ੋਕ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾਰੋਚਕੇ ਆਸ੍ਥਾਪਨਨਿਸੇਧਃ; ਤਥਾਪਿ ਵਮਨਾਦਿਕ੍ਰਮੋਤ੍ਤਰਕਾਲਂ ਵਾਤਾਨੁਬਨ੍ਧੇ ਸਤਿ ਦੇਯਂ, ਨ ਤ੍ਵਾਦੌ|੧੩|-
Adhikarana 16 (13) · Śloka 14
ਤ੍ਰੀਣ੍ਯੂਸਣਾਨਿ ਰਜਨੀਤ੍ਰਿਫਲਾਯੁਤਾਨਿ ਚੂਰ੍ਣੀਕਤਾਨਿ ਯਵਸ਼ੂਕਵਿਮਿਸ਼੍ਰਿਤਾਨਿ ||੧੩|| ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਯੁਤਾਨਿ ਵਿਤਰੇਨ੍ਮੁਖਬੋਧਨਾਰ੍ਥ ... |੧੪|
त्रीण्यूषणानि रजनीत्रिफलायुतानि चूर्णीकृतानि यवशूकविमिश्रितानि ||१३|| क्षौद्रायुतानि वितरेन्मुखबोधनार्थ ... |१४|
🔊 Audio coming soon
ਤ੍ਰੀਣ੍ਯੂਸਣਾਨੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਤ੍ਰੀਣ੍ਯੂਸਣਾਨੀਤਿ ਤ੍ਰਿਕਟੁਕਮ੍| ਯਵਸ਼ੂਕੋਯਵਕ੍ਸਾਰਃ| ਵਿਤਰੇਤ੍ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਮੁਖਬੋਧਨਾਰ੍ਥਮਿਤਿ ਮੁਖਬੋਧੇ ਸਤ੍ਯਰੋਚਕਹਾਨਿਰਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਵਲੇਹਪ੍ਰਯੋਗ ਏਸਃ||੧੩||-
Adhikarana 17 (14) · Śloka 15
... ਮਨ੍ਯਾਨਿ ਤਿਕ੍ਤਕਟੁਕਾਨਿ ਚ ਭੇਸਜਾਨਿ | ਮੁਸ੍ਤਾਦਿਰਾਜਤਰੁਵਰ੍ਗਦਸ਼ਾਙ੍ਗਸਿਦ੍ਧੈਃ ਕ੍ਵਾਥੈਰ੍ਜਯੇਨ੍ਮਧੁਯੁਤੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਸ਼੍ਚ ਲੇਹੈਃ ||੧੪|| ਮੂਤ੍ਰਾਸਵੈਰ੍ਗੁਡਕਤੈਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਤ੍ਵਰਿਸ੍ਟੈਃ ਕ੍ਸਾਰਾਸਵੈਸ਼੍ਚ ਮਧੁਮਾਧਵਤੁਲ੍ਯਗਨ੍ਧੈਃ |੧੫|
... मन्यानि तिक्तकटुकानि च भेषजानि | मुस्तादिराजतरुवर्गदशाङ्गसिद्धैः क्वाथैर्जयेन्मधुयुतैर्विविधैश्च लेहैः ||१४|| मूत्रासवैर्गुडकृतैश्च तथा त्वरिष्टैः क्षारासवैश्च मधुमाधवतुल्यगन्धैः |१५|
🔊 Audio coming soon
ਅਨੁਕ੍ਤਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਰ੍ਥਮਾਹ- ਅਨ੍ਯਾਨੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਮੁਸ੍ਤਾਦਿਃ ਮੁਸ੍ਤਾਕੁਸ੍ਠਹਰਿਦ੍ਰੇਤ੍ਯਾਦਿਃ, ਰਾਜਤਰੁਵਰ੍ਗਃ ਆਰਗ੍ਵਧਮਦਨਗੋਪਘੋਣ੍ਟੇਤ੍ਯਾਦਿਃ, ਦਸ਼ਾਙ੍ਗਂ ਦਸ਼ਮੂਲਮ੍| ਜਯੇਤ੍ ‘ਅਰੋਚਕਂ’ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ਮਧੁਯੁਤਾ ਲੇਹਾ ਮੁਸ੍ਤਾਦ੍ਯਾਦਿਕਤਾ ਏਵ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾਃ| ਕੇਚਿਤ੍ ‘ਵਿਵਿਧੈਸ਼੍ਚ ਯੋਗੈਃ’ ਇਤਿ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਹਰੈਰਿਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ| ਮੂਤ੍ਰਾਸਵੈਰਿਤ੍ਯਾਦਿ ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਆਸੂਯਨ੍ਤ ਇਤਿ ਮੂਤ੍ਰਾਸਵਾਃ| ਤੈਸ਼੍ਚ ਕਿਮ੍ਭੂਤੈਃ? ਗੁਡਕਤੈਃ ਕੁਸ੍ਠਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੋਕ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਗੁਡਮਧ੍ਵਾਦਿਕਤੈਰਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਰਿਸ੍ਟੈਃ ਅਭਯਾਰਿਸ੍ਟਾਦਿਭਿਃ| ਕ੍ਸਾਰਾਸਵੈਰਿਤਿ ਮਧ੍ਵਾਦਿਭਿਃ ਪਲਾਸ਼ਕ੍ਸਾਰਪਾਨੀਯੇਨ ਸਹ ਨਿਸ੍ਪਾਦਿਤੈਰ੍ਮਹਾਕੁਸ੍ਠਾਭਿਹਿਤੈਃ| ਮਧੁਮਾਧਵਤੁਲ੍ਯਗਨ੍ਧੈਰਿਤਿ ਮਧੁ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ, ਮਾਧਵਂ ਮਧੁਕਤਂ ਮਦ੍ਯਂ, ਤਯੋਸ੍ਤੁਲ੍ਯਗਨ੍ਧੈਰਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੧੪||-
Adhikarana 18 (15) · Śloka 15
ਸ੍ਯਾਦੇਸ ਏਵ ਕਫਵਾਤਹਤੇ ਵਿਧਿਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਗਤੇ ਹੁਤਭੁਜਿ ਪ੍ਰਸ਼ਮਾਯ ਤਸ੍ਯ ||੧੫||
स्यादेष एव कफवातहते विधिश्च शान्तिं गते हुतभुजि प्रशमाय तस्य ||१५||
🔊 Audio coming soon
ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਮੇਵ ਵਿਧਿਮਵਿਪਾਕੇਤਿਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਸ੍ਯਾਦੇਸ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਸ ਏਵ ਵਿਧਿਰਨਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤ ਏਵ| ਯਦਤ੍ਰ ਕਫਵਾਤਯੋਰੁਪਾਦਾਨਂ ਨ ਪਿਤ੍ਤਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਤਤ੍ ਪਿਤ੍ਤਾਦਵਿਪਾਕੋ ਨ ਭਵਤੀਤਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ| ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਗਤੇ ਹੁਤਭੁਜਿ ਅਵਿਪਾਕੇ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ, ਕਾਰਣੇ ਕਾਰ੍ਯੋਪਚਾਰਾਤ੍; ਉਪਚਾਰੇਣ ਯਦਤ੍ਰਾਵਿਪਾਕਗ੍ਰਹਣਂ ਕਤਂ, ਨ ਸਾਕ੍ਸਾਤ੍ਤਦਪ੍ਯਗ੍ਨਿਮਾਨ੍ਦ੍ਯਮਵਿਪਾਕਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮਿਤਿ ਸੂਚਯਤਿ| ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਗਤੇ ਮਨ੍ਦਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ, ਹੁਤਭੁਜਿ ਜਾਠਰਾਗ੍ਨੌ| ਤਸ੍ਯੇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਚਕਾਰੋ ਲੁਪ੍ਤੋ ਦ੍ਰਸ੍ਟਵ੍ਯਃ, ਤੇਨ ਤਸ੍ਯ ਚ ਪ੍ਰਸ਼ਮਨਾਯ; ਕੋਰ੍ਥਃ? ਅਰੋਚਕਸ੍ਯਾਪਿ | ਕਾਰ੍ਤਿਕ ਈਦਸ਼ਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਂ ਨ ਮਨ੍ਯਤੇ, ਤਸ੍ਯਾਵਿਪਾਕਸ੍ਯੈਵ ਪ੍ਰਸ਼ਮਾਯੇਤਿ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਯਤਿ| ਯੇ ਚਾਗ੍ਨਿਮਾਨ੍ਦ੍ਯ ਏਵੈਨਂ ਵਿਧਿਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਨ ਤ੍ਵਰੋਚਕਾਵਿਪਾਕੇ, ਤਨ੍ਮਤੇਸ੍ਮਿਨ੍ਨਧ੍ਯਾਯੇਵਿਪਾਕੋ ਨ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਃ||੧੫||
Adhikarana 19 (16-17) · Śloka 17
ਇਚ੍ਛਾਭਿਘਾਤਭਯਸ਼ੋਕਹਤੇਨ੍ਤਰਗ੍ਨੌ ਭਾਵਾਨ੍ ਭਵਾਯ ਵਿਤਰੇਤ੍ ਖਲੁ ਸ਼ਕ੍ਯਰੂਪਾਨ੍ | ਅਰ੍ਥੇਸੁ ਚਾਪ੍ਯਪਚਿਤੇਸੁ ਪੁਨਰ੍ਭਵਾਯ ਪੌਰਾਣਿਕੈਃ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ਼ਤੈਰਨੁਮਾਨਯੇਤ੍ਤਮ੍ ||੧੬|| ਦੈਨ੍ਯਂ ਗਤੇ ਮਨਸਿ ਬੋਧਨਮਤ੍ਰ ਸ਼ਸ੍ਤਂ ਯਦ੍ਯਤ੍ ਪ੍ਰਿਯਂ ਤਦੁਪਸੇਵ੍ਯਮਰੋਚਕੇ ਤੁ ||੧੭||
इच्छाभिघातभयशोकहतेऽन्तरग्नौ भावान् भवाय वितरेत् खलु शक्यरूपान् | अर्थेषु चाप्यपचितेषु पुनर्भवाय पौराणिकैः श्रुतिशतैरनुमानयेत्तम् ||१६|| दैन्यं गते मनसि बोधनमत्र शस्तं यद्यत् प्रियं तदुपसेव्यमरोचके तु ||१७||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਪਞ੍ਚਮਾਰੋਚਕਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਇਚ੍ਛਾਭਿਘਾਤੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਇਚ੍ਛਾਭਿਘਾਤੋ ਵਾਞ੍ਛਿਤਸ੍ਯਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਃ| ਭਾਵਾਨ੍ ਪਦਾਰ੍ਥਾਨ੍| ਭਵਾਯ ਅਰ੍ਥਵਸ਼ਾਤ੍ ਰੁਚ੍ਯੁਤ੍ਪਾਦਨਾਯ| ਵਿਤਰੇਤ੍ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਕੀਦਸ਼ਾਨ੍ ਭਾਵਾਨ੍? ਸ਼ਕ੍ਯਰੂਪਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਨਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਯੇ ਤਾਵਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾ ਭਾਵਾਸ੍ਤਾਨ੍ ਇਚ੍ਛਾਵਿਘਾਤਾਦ੍ਯਰੋਚਕੇ ਵਿਤਰੇਤ੍| ਯੇ ਪੁਨਰਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਸ੍ਤਦ੍ਵਿਸਯੇ ਕਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਾਹ- ਅਰ੍ਥੇਸ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਰ੍ਥੇਸੁ ਪਦਾਰ੍ਥੇਸੁ, ਅਪਚਿਤੇਸੁ ਨਸ੍ਟੇਸੁ ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇਸ੍ਵਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ ਪੁਨਰਿਤਿ ਅਪਚਿਤੇਸ੍ਵਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਭਵਾਯ ਰੁਚ੍ਯੁਤ੍ਪਾਦਨਾਯੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਪੌਰਾਣਿਕੈਃ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ਼ਤੈਰਨੁਮਾਨਯੇਦਿਤਿ ਨਲਰਾਮਾਦ੍ਯੁਪਾਖ੍ਯਾਨੈਰਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਤਥਾਵਿਧੈਰਨੁਮਾਨਯੇਤ੍ ਪ੍ਰਬੋਧਯੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਕੇਚਿਤ੍ ਪੌਰਾਣਿਕੈਃ ਸ਼੍ਰੁਤਿਪਥੈਰਿਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ; ਪੌਰਾਣਿਕੈਃ ਪੁਰਾਣੋਕ੍ਤੈਃ, ਸ਼੍ਰੁਤਿਪਥੈਃ ਵਾਕ੍ਯੈਃ, ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ ਸ਼੍ਰਵਣਂ ਸੈਵ ਪਨ੍ਥਾ ਮਾਰ੍ਗੋ ਯੇਸਾਂ ਤਾਨਿ ਤਥੋਕ੍ਤਾਨੀਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ| ਦੈਨ੍ਯਂ ਗਤੇ ਮਨਸਿ ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਚੇਤਸੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਬੋਧਨਮ੍ ਆਸ਼੍ਵਾਸਨੈਰ੍ਹਿਤੋਪਦੇਸ਼ੈਸ਼੍ਚ| ਕੇਚਿਦਮੁਂ ਪਾਠਂ ਨ ਪਠਨ੍ਤਿ||੧੬-੧੭||
Adhikarana puShpikA · Śloka 57
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਕਾਯਚਿਕਿਤ੍ਸਾਤਨ੍ਤ੍ਰੇਰੋਚਕਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ (ਏਕੋਨਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ, ਆਦਿਤਃ) ਸਪ੍ਤਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੫੭||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रेऽरोचकप्रतिषेधो नाम (एकोनविंशोऽध्यायः, आदितः) सप्तपञ्चाशत्तमोऽध्यायः ||५७||
🔊 Audio coming soon
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਡਲ੍ਹ(ਹ੍ਲ)ਣਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਨਿਬਨ੍ਧਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇਰੋਚਕਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੫੭||