Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋਰੋਚਕਪ੍ਰਤਿਸੇਧਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
View original
अथातोऽरोचकप्रतिषेधमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
57. arōcakapratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਦੋਸੈਃ ਪਥਕ੍ ਸਹ ਚ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਰ੍ਯਯਾਚ੍ਚ ਭਕ੍ਤਾਯਨੇਸੁ ਹਦਿ ਚਾਵਤਤੇ ਪ੍ਰਗਾਢਮ੍ | ਨਾਨ੍ਨੇ ਰੁਚਿਰ੍ਭਵਤਿ ਤਂ ਭਿਸਜੋ ਵਿਕਾਰਂ ਭਕ੍ਤੋਪਘਾਤਮਿਹ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ||੩||
View original
दोषैः पृथक् सह च चित्तविपर्ययाच्च भक्तायनेषु हृदि चावतते प्रगाढम् | नान्ने रुचिर्भवति तं भिषजो विकारं भक्तोपघातमिह पञ्चविधं वदन्ति ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ਹਚ੍ਛੂਲਪੀਡਨਯੁਤਂ ਵਿਰਸਾਨਨਤ੍ਵਂ ਵਾਤਾਤ੍ਮਕੇ ਭਵਤਿ ਲਿਙ੍ਗਮਰੋਚਕੇ ਤੁ |੪|
View original
हृच्छूलपीडनयुतं विरसाननत्वं वातात्मके भवति लिङ्गमरोचके तु |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (4) · Śloka 4
ਹਦ੍ਦਾਹਚੋਸਬਹੁਤਾ ਮੁਖਤਿਕ੍ਤਤਾ ਚ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਸਤਡ੍ ਭਵਤਿ ਪਿਤ੍ਤਕਤੇ ਤਥੈਵ ||੪||
View original
हृद्दाहचोषबहुता मुखतिक्तता च मूर्च्छा सतृड् भवति पित्तकृते तथैव ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (5) · Śloka 5
ਕਣ੍ਡੂਗੁਰੁਤ੍ਵਕਫਸਂਸ੍ਰਵਸਾਦਤਨ੍ਦ੍ਰਾਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਤ੍ਮਕੇ ਮਧੁਰਮਾਸ੍ਯਮਰੋਚਕੇ ਤੁ |੫|
View original
कण्डूगुरुत्वकफसंस्रवसादतन्द्राः श्लेष्मात्मके मधुरमास्यमरोचके तु |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (5) · Śloka 5
ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕੇ ਪਵਨਪਿਤ੍ਤਕਫਾ ਬਹੂਨਿ ਰੂਪਾਣ੍ਯਥਾਸ੍ਯ ਹਦਯੇ ਸਮੁਦੀਰਯਨ੍ਤਿ ||੫||
View original
सर्वात्मके पवनपित्तकफा बहूनि रूपाण्यथास्य हृदये समुदीरयन्ति ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (6) · Śloka 6
ਸਂਰਾਗਸ਼ੋਕਭਯਵਿਪ੍ਲੁਤਚੇਤਸਸ੍ਤੁ ਚਿਨ੍ਤਾਕਤੋ ਭਵਤਿ ਸੋਸ਼ੁਚਿਦਰ੍ਸ਼ਨਾਚ੍ਚ |੬|
View original
संरागशोकभयविप्लुतचेतसस्तु चिन्ताकृतो भवति सोऽशुचिदर्शनाच्च |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (6) · Śloka 7
ਵਾਤੇ ਵਚਾਮ੍ਬੁਵਮਨਂ ਕਤਵਾਨ੍ ਪਿਬੇਚ੍ਚ ਸ੍ਨੇਹੈਃ ਸੁਰਾਭਿਰਥਵੋਸ੍ਣਜਲੇਨ ਚੂਰ੍ਣਮ੍ ||੬|| ਕਸ੍ਣਾਵਿਡਙ੍ਗਯਵਭਸ੍ਮਹਰੇਣੁਭਾਰ੍ਗੀਰਾਸ੍ਨੈਲਹਿਙ੍ਗੁਲਵਣੋਤ੍ਤਮਨਾਗਰਾਣਾਮ੍ |੭|
View original
वाते वचाम्बुवमनं कृतवान् पिबेच्च स्नेहैः सुराभिरथवोष्णजलेन चूर्णम् ||६|| कृष्णाविडङ्गयवभस्महरेणुभार्गीरास्नैलहिङ्गुलवणोत्तमनागराणाम् |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (7) · Śloka 7
ਪਿਤ੍ਤੇ ਗੁਡਾਮ੍ਬੁਮਧੁਰੈਰ੍ਵਮਨਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਸ੍ਨੇਹਃ ਸਸੈਨ੍ਧਵਸਿਤਾਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰਿਸ੍ਟਃ ||੭||
View original
पित्ते गुडाम्बुमधुरैर्वमनं प्रशस्तं स्नेहः ससैन्धवसितामधुसर्पिरिष्टः ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (8) · Śloka 8
ਨਿਮ੍ਬਾਮ੍ਬੁਵਾਮਿਤਵਤਃ ਕਫਜੇਨੁਪਾਨਂ ਰਾਜਦ੍ਰੁਮਾਮ੍ਬੁ ਮਧੁਨਾ ਤੁ ਸਦੀਪ੍ਯਕਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ |੮|
View original
निम्बाम्बुवामितवतः कफजेऽनुपानं राजद्रुमाम्बु मधुना तु सदीप्यकं स्यात् |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (8) · Śloka 8
ਚੂਰ੍ਣਂ ਯਦੁਕ੍ਤਮਥਵਾਨਿਲਜੇ ਤਦੇਵ... |੮|
View original
चूर्णं यदुक्तमथवाऽनिलजे तदेव... |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (8) · Śloka 8
...ਸਰ੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਕਤਮੇਵਮੁਪਕ੍ਰਮੇਤ ||੮||
View original
...सर्वैश्च सर्वकृतमेवमुपक्रमेत ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (9-11) · Śloka 11
ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਪਟੋਲਵਿਡਵੇਤ੍ਰਕਰੀਰਨਿਮ੍ਬਮੂਰ੍ਵਾਭਯਾਕ੍ਸਬਦਰਾਮਲਕੇਨ੍ਦ੍ਰਵਕ੍ਸੈਃ | ਬੀਜੈਃ ਕਰਞ੍ਜਨਪਵਕ੍ਸਭਵੈਸ਼੍ਚ ਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਲੇਹਂ ਪਚੇਤ੍ ਸੁਰਭਿਮੂਤ੍ਰਯੁਤਂ ਯਥਾਵਤ੍ ||੯|| ਮੁਸ੍ਤਾਂ ਵਚਾਂ ਤ੍ਰਿਕਟੁਕਂ ਰਜਨੀਦ੍ਵਯਂ ਚ ਭਾਰ੍ਗੀਂ ਚ ਕੁਸ੍ਠਮਥ ਨਿਰ੍ਦਹਨੀਂ ਚ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ | ਮੂਤ੍ਰੇਵਿਜੇ ਦ੍ਵਿਰਦਮੂਤ੍ਰਯੁਤੇ ਪਚੇਦ੍ਵਾ ਪਾਠਾਂ ਤੁਗਾਮਤਿਵਿਸਾਂ ਰਜਨੀਂ ਚ ਮੁਖ੍ਯਾਮ੍ ||੧੦|| ਮਣ੍ਡੂਕਿਮਰ੍ਕਮਮਤਾਂ ਚ ਸਲਾਙ੍ਗਲਾਖ੍ਯਾਂ ਮੂਤ੍ਰੇ ਪਚੇਤ੍ਤੁ ਮਹਿਸਸ੍ਯ ਵਿਧਾਨਵਿਦ੍ਵਾ | ਏਤਾਨ੍ਨ ਸਨ੍ਤਿ ਚਤੁਰੋ ਲਿਹਤਸ੍ਤੁ ਲੇਹਾਨ੍ ਗੁਲ੍ਮਾਰੁਚਿਸ਼੍ਵਸਨਕਣ੍ਠਹਦਾਮਯਾਸ਼੍ਚ ||੧੧||
View original
द्राक्षापटोलविडवेत्रकरीरनिम्बमूर्वाभयाक्षबदरामलकेन्द्रवृक्षैः | बीजैः करञ्जनृपवृक्षभवैश्च पिष्टैर्लेहं पचेत् सुरभिमूत्रयुतं यथावत् ||९|| मुस्तां वचां त्रिकटुकं रजनीद्वयं च भार्गीं च कुष्ठमथ निर्दहनीं च पिष्ट्वा | मूत्रेऽविजे द्विरदमूत्रयुते पचेद्वा पाठां तुगामतिविषां रजनीं च मुख्याम् ||१०|| मण्डूकिमर्कममृतां च सलाङ्गलाख्यां मूत्रे पचेत्तु महिषस्य विधानविद्वा | एतान्न सन्ति चतुरो लिहतस्तु लेहान् गुल्मारुचिश्वसनकण्ठहृदामयाश्च ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (12) · Śloka 12
ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਨ੍ ਸ੍ਵਦੇਸ਼ਰਚਿਤਾਨ੍ ਵਿਵਿਧਾਂਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਸ੍ਯਾਨ੍ ਪਾਨਾਨਿ ਮੂਲਫਲਸਾਡਵਰਾਗਯੋਗਾਨ੍ | ਅਦ੍ਯਾਦ੍ਰਸਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਵਿਵਿਧੈਃ ਪ੍ਰਕਾਰੈਰ੍ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਚਾਪਿ ਲਘੁਰੂਕ੍ਸਮਨਃਸੁਖਾਨਿ ||੧੨||
View original
सात्म्यान् स्वदेशरचितान् विविधांश्च भक्ष्यान् पानानि मूलफलषाडवरागयोगान् | अद्याद्रसांश्च विविधान् विविधैः प्रकारैर्भुञ्जीत चापि लघुरूक्षमनःसुखानि ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (13) · Śloka 13
ਆਸ੍ਥਾਪਨਂ ਵਿਧਿਵਦਤ੍ਰ ਵਿਰੇਚਨਂ ਚ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਦੂਨਿ ਸ਼ਿਰਸਸ਼੍ਚ ਵਿਰੇਚਨਾਨਿ |੧੩|
View original
आस्थापनं विधिवदत्र विरेचनं च कुर्यान्मृदूनि शिरसश्च विरेचनानि |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (13) · Śloka 14
ਤ੍ਰੀਣ੍ਯੂਸਣਾਨਿ ਰਜਨੀਤ੍ਰਿਫਲਾਯੁਤਾਨਿ ਚੂਰ੍ਣੀਕਤਾਨਿ ਯਵਸ਼ੂਕਵਿਮਿਸ਼੍ਰਿਤਾਨਿ ||੧੩|| ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਯੁਤਾਨਿ ਵਿਤਰੇਨ੍ਮੁਖਬੋਧਨਾਰ੍ਥ ... |੧੪|
View original
त्रीण्यूषणानि रजनीत्रिफलायुतानि चूर्णीकृतानि यवशूकविमिश्रितानि ||१३|| क्षौद्रायुतानि वितरेन्मुखबोधनार्थ ... |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (14) · Śloka 15
... ਮਨ੍ਯਾਨਿ ਤਿਕ੍ਤਕਟੁਕਾਨਿ ਚ ਭੇਸਜਾਨਿ | ਮੁਸ੍ਤਾਦਿਰਾਜਤਰੁਵਰ੍ਗਦਸ਼ਾਙ੍ਗਸਿਦ੍ਧੈਃ ਕ੍ਵਾਥੈਰ੍ਜਯੇਨ੍ਮਧੁਯੁਤੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਸ਼੍ਚ ਲੇਹੈਃ ||੧੪|| ਮੂਤ੍ਰਾਸਵੈਰ੍ਗੁਡਕਤੈਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਤ੍ਵਰਿਸ੍ਟੈਃ ਕ੍ਸਾਰਾਸਵੈਸ਼੍ਚ ਮਧੁਮਾਧਵਤੁਲ੍ਯਗਨ੍ਧੈਃ |੧੫|
View original
... मन्यानि तिक्तकटुकानि च भेषजानि | मुस्तादिराजतरुवर्गदशाङ्गसिद्धैः क्वाथैर्जयेन्मधुयुतैर्विविधैश्च लेहैः ||१४|| मूत्रासवैर्गुडकृतैश्च तथा त्वरिष्टैः क्षारासवैश्च मधुमाधवतुल्यगन्धैः |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (15) · Śloka 15
ਸ੍ਯਾਦੇਸ ਏਵ ਕਫਵਾਤਹਤੇ ਵਿਧਿਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਗਤੇ ਹੁਤਭੁਜਿ ਪ੍ਰਸ਼ਮਾਯ ਤਸ੍ਯ ||੧੫||
View original
स्यादेष एव कफवातहते विधिश्च शान्तिं गते हुतभुजि प्रशमाय तस्य ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (16-17) · Śloka 17
ਇਚ੍ਛਾਭਿਘਾਤਭਯਸ਼ੋਕਹਤੇਨ੍ਤਰਗ੍ਨੌ ਭਾਵਾਨ੍ ਭਵਾਯ ਵਿਤਰੇਤ੍ ਖਲੁ ਸ਼ਕ੍ਯਰੂਪਾਨ੍ | ਅਰ੍ਥੇਸੁ ਚਾਪ੍ਯਪਚਿਤੇਸੁ ਪੁਨਰ੍ਭਵਾਯ ਪੌਰਾਣਿਕੈਃ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ਼ਤੈਰਨੁਮਾਨਯੇਤ੍ਤਮ੍ ||੧੬|| ਦੈਨ੍ਯਂ ਗਤੇ ਮਨਸਿ ਬੋਧਨਮਤ੍ਰ ਸ਼ਸ੍ਤਂ ਯਦ੍ਯਤ੍ ਪ੍ਰਿਯਂ ਤਦੁਪਸੇਵ੍ਯਮਰੋਚਕੇ ਤੁ ||੧੭||
View original
इच्छाभिघातभयशोकहतेऽन्तरग्नौ भावान् भवाय वितरेत् खलु शक्यरूपान् | अर्थेषु चाप्यपचितेषु पुनर्भवाय पौराणिकैः श्रुतिशतैरनुमानयेत्तम् ||१६|| दैन्यं गते मनसि बोधनमत्र शस्तं यद्यत् प्रियं तदुपसेव्यमरोचके तु ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 57
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਕਾਯਚਿਕਿਤ੍ਸਾਤਨ੍ਤ੍ਰੇਰੋਚਕਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ (ਏਕੋਨਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ, ਆਦਿਤਃ) ਸਪ੍ਤਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੫੭||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रेऽरोचकप्रतिषेधो नाम (एकोनविंशोऽध्यायः, आदितः) सप्तपञ्चाशत्तमोऽध्यायः ||५७||
🔊 Audio coming soon