Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤਸ਼੍ਛਰ੍ਦਿਪ੍ਰਤਿਸੇਧਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
अथातश्छर्दिप्रतिषेधमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ਤਸ੍ਣਾਪ੍ਰਤਿਸੇਧਾਨਨ੍ਤਰਂ ਤਸ੍ਣੋਪਚਾਰਤੁਲ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍ਤਸ੍ਣਾਪ੍ਰਤਿਸੇਧੇ ਛਰ੍ਦੇਰੁਪਾਦਾਨਾਚ੍ਚ ਛਰ੍ਦਿਪ੍ਰਤਿਸੇਧਾਰਮ੍ਭੋ ਯੁਕ੍ਤ ਇਤ੍ਯਤ ਆਹ- ਅਥਾਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ||੧-੨||
Adhikarana 2 (3-5) · Śloka 5
ਅਤਿਦ੍ਰਵੈਰਤਿਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈਰਹਦ੍ਯੈਰ੍ਲਵਣੈਰਤਿ | ਅਕਾਲੇ ਚਾਤਿਮਾਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਤਥਾਸਾਤ੍ਮ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਭੋਜਨੈਃ ||੩|| ਸ਼੍ਰਮਾਤ੍ ਕ੍ਸਯਾਤ੍ਤਥੋਦ੍ਵੇਗਾਦਜੀਰ੍ਣਾਤ੍ ਕਮਿਦੋਸਤਃ | ਨਾਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚਾਪਨ੍ਨਸਤ੍ਤ੍ਵਾਯਾਸ੍ਤਥਾਤਿਦ੍ਰੁਤਮਸ਼੍ਨਤਃ ||੪|| ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਾਮਪਰੀਤਸ੍ਯ ਛਰ੍ਦੇਰ੍ਵੈ ਸਮ੍ਭਵੋ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ | (ਬੀਭਤ੍ਸੈਰ੍ਹੇਤੁਭਿਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੈਰ੍ਦ੍ਰੁਤਮੁਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਿਤੋ ਬਲਾਤ੍ ) ||੫||
अतिद्रवैरतिस्निग्धैरहृद्यैर्लवणैरति | अकाले चातिमात्रैश्च तथाऽसात्म्यैश्च भोजनैः ||३|| श्रमात् क्षयात्तथोद्वेगादजीर्णात् कृमिदोषतः | नार्याश्चापन्नसत्त्वायास्तथाऽतिद्रुतमश्नतः ||४|| अत्यन्तामपरीतस्य छर्देर्वै सम्भवो ध्रुवम् | (बीभत्सैर्हेतुभिश्चान्यैर्द्रुतमुत्क्लेशितो बलात् ) ||५||
🔊 Audio coming soon
ਛਰ੍ਦੇਰ੍ਹੇਤੁਮਾਹ- ਅਤਿਦ੍ਰਵੈਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਵਮ੍ਭੂਤਸ੍ਯ ਪੁਰੁਸਸ੍ਯ ਅਤਿਦ੍ਰਵਾਦਿਭਿਃ ਕਾਰਣੈਸ਼੍ਛਰ੍ਦੇਃ ਸਮ੍ਭਵ ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ਭਵੇਦਿਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਅਹਦ੍ਯੈਃ ਅਪ੍ਰਿਯੈਃ| ਉਦ੍ਵੇਗ ਉਦ੍ਵੇਜਨਮ੍| ਆਪਨ੍ਨਸਤ੍ਤ੍ਵਾਯਾ ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾਃ| ਅਤਿਦ੍ਰੁਤਮ੍ ਅਤਿਸ਼ੀਘ੍ਰਮ੍| ਅਸ਼੍ਨਤੋ ਭੋਜਨਂ ਕੁਰ੍ਵਤਃ| ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਾਮਪਰੀਤਸ੍ਯ ਅਤ੍ਯਰ੍ਥਮਾਮਵੇਸ੍ਟਿਤਸ੍ਯ| ਕੇਚਿਤ੍ ‘ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਾਮਪਰੀਤਸ੍ਯ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਬੀਭਤ੍ਸੈਰ੍ਹੇਤੁਭਿਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੈਃ’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ; ਪੂਯਾਮੇਧ੍ਯਾਦਿਦਰ੍ਸ਼ਨਗਨ੍ਧਾਸ੍ਵਾਦੈਰ੍ਘਣਾਕਰੈਰਿਤਿ ਚ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ||੩-੫||
Adhikarana 3 (6) · Śloka 6
ਛਾਦਯਨ੍ਨਾਨਨਂ ਵੇਗੈਰਰ੍ਦਯਨ੍ਨਙ੍ਗਭਞ੍ਜਨੈਃ | ਨਿਰੁਚ੍ਯਤੇ ਛਰ੍ਦਿਰਿਤਿ ਦੋਸੋ ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਦ੍ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਰਨ੍ ||੬||
छादयन्नाननं वेगैरर्दयन्नङ्गभञ्जनैः | निरुच्यते छर्दिरिति दोषो वक्त्राद्विनिश्चरन् ||६||
🔊 Audio coming soon
ਛਰ੍ਦਿਨਿਰੁਕ੍ਤਿਮਾਹ- ਛਾਦਯਨ੍ਨਾਨਨਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਛਾਦਯਨ੍ ਪੂਰਯਨ੍, ਆਨਨਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ, ਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇਰਾਭਿਮੁਖ੍ਯੇਨਾਵਸ੍ਥਿਤਤ੍ਵਂ ਵੇਗਃ, ਅਰ੍ਦਯਨ੍ ਦੁਃਖਯਨ੍, ਅਙ੍ਗਭਞ੍ਜਨੈਃ ਅਙ੍ਗਵ੍ਯਥਾਭਿਃ, ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਦ੍ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਰਨ੍ ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਦ੍ਵਿਨਿਰ੍ਗਚ੍ਛਨ੍; ਵੇਗੈਃ ਕਤ੍ਵਾ ਮੁਖਂ ਪੂਰਯਨ੍ ਅਙ੍ਗਵ੍ਯਥਾਭਿਸ਼੍ਚ ਪੀਡਯਨ੍ ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਨਿਰ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ ਦੋਸਚ੍ਛਰ੍ਦਿਰਿਤਿ ਨਿਰੁਚ੍ਯਤ ਇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਕੇਚਿਤ੍ ‘ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਦ੍ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਰਨ੍’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਧਾਵਿਤਃ’ ਇਤਿ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਮੁਖਂ ਗਤ ਇਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ||੬||
Adhikarana 4 (7) · Śloka 7
ਦੋਸਾਨੁਦੀਰਯਨ੍ ਵਦ੍ਧਾਨੁਦਾਨੋ ਵ੍ਯਾਨਸਙ੍ਗਤਃ | ਊਰ੍ਧ੍ਵਮਾਗਚ੍ਛਤਿ ਭਸ਼ਂ ਵਿਰੁਦ੍ਧਾਹਾਰਸੇਵਨਾਤ੍ ||੭||
दोषानुदीरयन् वृद्धानुदानो व्यानसङ्गतः | ऊर्ध्वमागच्छति भृशं विरुद्धाहारसेवनात् ||७||
🔊 Audio coming soon
ਛਰ੍ਦਿਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਮਾਹ- ਦੋਸਾਨੁਦੀਰਯਨ੍ਨਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਵ੍ਯਾਨਸਙ੍ਗਤਃ ਵ੍ਯਾਨੇਨ ਸਹ ਏਕੀਭੂਤ ਉਦਾਨਃ, ਵਿਰੁਦ੍ਧਾਹਾਰਸੇਵਨਾਤ੍ ਵਿਰੁਦ੍ਧਾਨਾਮਾਹਾਰਾਣਾਂ ਸੇਵਨਾਤ੍, ਵਦ੍ਧਾਨ੍ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤਾਨ੍ ਦੋਸਾਨੁਦੀਰਯਨ੍ ਭਸ਼ਮੂਰ੍ਧ੍ਵਮਾਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਕੇਚਿਤ੍ ‘ਈਰਯਨ੍ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਪਿਤ੍ਤੇ ਤੁ ਉਦਾਨੋ ਵ੍ਯਾਨਸਙ੍ਗਤਃ| ਊਰ੍ਧ੍ਵਮਾਗਚ੍ਛਤਿ ਰਸੋ ਵਿਰੁਦ੍ਧਾਹਾਰਸੇਵਿਨਾਮ੍’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ; ਤਂ ਚ ਕਾਰ੍ਤਿਕਕੁਣ੍ਡੋ ਨੇਚ੍ਛਤਿ, ਯਤੋ ‘ਦੋਸੋ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਧਾਵਿਤ’ ਇਤ੍ਯਨੇਨ ਗਤਾਰ੍ਥਂ, ਤਥਾ ਰਸਸਹਿਤਸ੍ਯ ਚ ਦੋਸਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਗਮਨਂ ਰਸਦੋਸਜਤ੍ਵੇਨ ਛਰ੍ਦ੍ਯਾਃ ਪਠਿਤਤ੍ਵੇਨ ਸਿਦ੍ਧਮ੍||੭||
Adhikarana 5 (8) · Śloka 8
ਪ੍ਰਸੇਕੋ ਹਦਯੋਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ੋ ਭਕ੍ਤਸ੍ਯਾਨਭਿਨਨ੍ਦਨਮ੍ | ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਂ ਮਤਂ ਛਰ੍ਦ੍ਯਾ... |੮|
प्रसेको हृदयोत्क्लेशो भक्तस्यानभिनन्दनम् | पूर्वरूपं मतं छर्द्या... |८|
🔊 Audio coming soon
ਕੇਚਿਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਂ ਨ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਯੁਕ੍ਤਂ ਚ ਪਠਿਤੁਂ; ਸਮਾਨਤਨ੍ਤ੍ਰਪਠਿਤਤ੍ਵਾਤ੍|੮|-
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
... ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਚ ਵਿਭਾਵਯੇਤ੍ ||੮||
... यथास्वं च विभावयेत् ||८||
🔊 Audio coming soon
ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਾਨਨ੍ਤਰਂ ਪ੍ਰਵ੍ਯਕ੍ਤਰੂਪਤਾ ਭਵਤਿ, ਤਲ੍ਲਕ੍ਸਣਾਨ੍ਯਾਹ- ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਚ ਵਿਭਾਵਯੇਦਿਤਿ| ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਂ ਯਥਾਤ੍ਮੀਯਂ ਪ੍ਰਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਰੂਪਾਵਸ੍ਥਾਯਾਂ ਵਿਭਾਵਯੇਤ੍ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਪ੍ਰਸੇਕਸ੍ਯ ਕਸਾਯਾਮ੍ਲਮਧੁਰਰਸਤ੍ਵੇਨ ਭਾਵਯੇਤ੍ ਜਾਨੀਯਾਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੮||
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
ਪ੍ਰਚ੍ਛਰ੍ਦਯੇਤ੍ ਫੇਨਿਲਮਲ੍ਪਮਲ੍ਪਂ ਸ਼ੂਲਾਰ੍ਦਿਤੋਭ੍ਯਰ੍ਦਿਤਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਪਸ੍ਠਃ | ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਸਘੋਸਂ ਬਹੁਸ਼ਃ ਕਸਾਯਂ ਜੀਰ੍ਣੇਧਿਕਂ ਸਾਨਿਲਜਾ ਵਮਿਸ੍ਤੁ ||੯||
प्रच्छर्दयेत् फेनिलमल्पमल्पं शूलार्दितोऽभ्यर्दितपार्श्वपृष्ठः | श्रान्तः सघोषं बहुशः कषायं जीर्णेऽधिकं साऽनिलजा वमिस्तु ||९||
🔊 Audio coming soon
ਵਾਤਜਚ੍ਛਰ੍ਦਿਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਪ੍ਰਚ੍ਛਰ੍ਦਯੇਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਭ੍ਯਰ੍ਦਿਤਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਪਸ੍ਠਃ ਪੀਡਿਤਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਪਸ੍ਠਃ| ਸਘੋਸਂ ਸਸ਼ਬ੍ਦਮ੍| ਏਵਮ੍ਭੂਤਃ ਪੁਰੁਸੋ ਯਤ੍ਰ ਰੋਗੇ ਏਵਂਵਿਧਂ ਛਰ੍ਦਯੇਤ੍ ਜੀਰ੍ਣੇ ਚਾਧਿਕਂ ਛਰ੍ਦਯੇਤ੍ ਸਾ ਵਮਿਰਨਿਲਜਾ ਜ੍ਞੇਯੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਕੇਚਿਦਮੁਮਨ੍ਯਥਾ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਸ ਚਾਭਾਵਾਨ੍ਨ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਃ||੯||
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
ਯੋਮ੍ਲਂ ਭਸ਼ਂ ਵਾ ਕਟੁਤਿਕ੍ਤਵਕ੍ਤ੍ਰਃ ਪੀਤਂ ਸਰਕ੍ਤਂ ਹਰਿਤਂ ਵਮੇਦ੍ਵਾ | ਸਦਾਹਚੋਸਜ੍ਵਰਵਕ੍ਤ੍ਰਸ਼ੋਸੋ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਨ੍ਵਿਤਃ ਪਿਤ੍ਤਨਿਮਿਤ੍ਤਜਾ ਸਾ ||੧੦||
योऽम्लं भृशं वा कटुतिक्तवक्त्रः पीतं सरक्तं हरितं वमेद्वा | सदाहचोषज्वरवक्त्रशोषो मूर्च्छान्वितः पित्तनिमित्तजा सा ||१०||
🔊 Audio coming soon
ਪਿਤ੍ਤਜਚ੍ਛਰ੍ਦਿਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਯੋਮ੍ਲਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਭਸ਼ਮਮ੍ਲਂ ਕਟੁਕਂ ਵਾ ਯੋ ਵਮੇਤ੍| ਸਦਾਹਸ਼ਬ੍ਦਸ਼੍ਚੋਸਜ੍ਵਰਾਭ੍ਯਾਂ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ; ਚੋਸ ਆਚੂਸ੍ਯਤ ਇਵ ਵੇਦਨਾ||੧੦||
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
ਯੋ ਹਸ੍ਟਰੋਮਾ ਮਧੁਰਂ ਪ੍ਰਭੂਤਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਹਿਮਂ ਸਾਨ੍ਦ੍ਰਕਫਾਨੁਵਿਦ੍ਧਮ੍ | ਅਭਕ੍ਤਰੁਗ੍ਗੌਰਵਸਾਦਯੁਕ੍ਤੋ ਵਮੇਦ੍ਵਮੀ ਸਾ ਕਫਕੋਪਜਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ ||੧੧||
यो हृष्टरोमा मधुरं प्रभूतं शुक्लं हिमं सान्द्रकफानुविद्धम् | अभक्तरुग्गौरवसादयुक्तो वमेद्वमी सा कफकोपजा स्यात् ||११||
🔊 Audio coming soon
ਕਫਜਵਮਿਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਯੋ ਹਸ੍ਟਰੋਮੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਹਸ੍ਟਰੋਮਾ ਉਦ੍ਧਰ੍ਸਿਤਰੋਮਾਞ੍ਚਃ| ਪ੍ਰਭੂਤਂ ਬਹੁ| ਸਾਨ੍ਦ੍ਰਂ ਘਨਂ| ਕਫਾਨੁਵਿਦ੍ਧਂ ਕਫਮਿਸ਼੍ਰਮ੍| ਅਭਕ੍ਤਰੁਕ੍ ਅਨ੍ਨਾਰੁਚਿਃ| ਸਾਦਃ ਅਙ੍ਗਗ੍ਲਾਨਿਃ||੧੧||
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਰੂਪਾਣਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਯਾਂ ਸਾ ਸਰ੍ਵਦੋਸਪ੍ਰਭਵਾ ਮਤਾ ਤੁ |੧੨|
सर्वाणि रूपाणि भवन्ति यस्यां सा सर्वदोषप्रभवा मता तु |१२|
🔊 Audio coming soon
ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕਵਮਿਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਸਰ੍ਵਾਣੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਰੂਪਾਣਿ ਵਾਤਜਾਦਿਸਮਸ੍ਤਚ੍ਛਰ੍ਦਿਰੂਪਾਣਿ| ਯਦ੍ਯਪਿ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੇ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਖ੍ਯਚ੍ਛਰ੍ਦਿਲਕ੍ਸਣਮੁਕ੍ਤਂ , ਤਥਾਪ੍ਯਤ੍ਰ ਕ੍ਸੀਣਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣੇਨ ਸਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਸੂਚਿਤਾ, ਅਤਸ਼੍ਚ ਨੋਕ੍ਤਾ|੧੨|-
Adhikarana 11 (12) · Śloka 12
ਬੀਭਤ੍ਸਜਾ ਦੌਹਦਜਾਮਜਾ ਚ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਪ੍ਰਕੋਪਾਤ੍ ਕਮਿਜਾ ਚ ਯਾ ਹਿ | ਸਾ ਪਞ੍ਚਮੀ ਤਾਂ ਚ ਵਿਭਾਵਯੇਤ੍ਤੁ ਦੋਸੋਚ੍ਛ੍ਰਯੇਣੈਵ ਯਥੋਕ੍ਤਮਾਦੌ ||੧੨||
बीभत्सजा दौहृदजाऽऽमजा च सात्म्यप्रकोपात् कृमिजा च या हि | सा पञ्चमी तां च विभावयेत्तु दोषोच्छ्रयेणैव यथोक्तमादौ ||१२||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਕਾਰਣਭੇਦਾਦਨੇਕਪ੍ਰਕਾਰਾਮਪਿ ਪਞ੍ਚਮੀਮੇਕਾਮੇਵ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਬੀਭਤ੍ਸਜੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਬੀਭਤ੍ਸਜਾ ਦ੍ਵਿਸ੍ਟਾਸ਼ੁਚਿਪੂਤ੍ਯਮੇਧ੍ਯਾਦਿਕਾਦ੍ਘਣਾਕਰਾਜ੍ਜਾਤਾ| ਦੌਹਦਜਾ ਦੌਹਦਵਿਮਾਨਨਾਜ੍ਜਾਤਾ, ਅਨ੍ਯੇ ਦੌਹਦਜਾਂ ਗਰ੍ਭਨਿਮਿਤ੍ਤਾਮਾਹੁਃ| ਆਮਜਾ ਵਿਸੂਚ੍ਯਾਦਿਜਾਤਾ| ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਪ੍ਰਕੋਪਾਤ੍ ਅਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਤ੍ਯਾਗਾਤ੍| ਕਮਿਭਿਃ ਕਤਾ ਕਮਿਜਾ| ਬੀਭਤ੍ਸਜਾਦਿ ਯਾਵਤ੍ਸਾ ਪਞ੍ਚਮੀ, ਤਾਂ ਚ ਦੋਸੋਚ੍ਛ੍ਰਯੇਣੈਵ ਵਿਭਾਵਯੇਤ੍| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ- ਯਾ ਕਮਿਜਾ ਸਾ ਪਞ੍ਚਮੀ, ਤਾਂ ਚ ਦੋਸੋਚ੍ਛ੍ਰਯੇਣੈਵ ਵਿਭਾਵਯੇਦਿਤਿ||੧੨||
Adhikarana 12 (13) · Śloka 13
ਸ਼ੂਲਹਲ੍ਲਾਸਬਹੁਲਾ ਕਮਿਜਾ ਚ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ | ਕਮਿਹਦ੍ਰੋਗਤੁਲ੍ਯੇਨ ਲਕ੍ਸਣੇਨ ਚ ਲਕ੍ਸਿਤਾ ||੧੩||
शूलहृल्लासबहुला कृमिजा च विशेषतः | कृमिहृद्रोगतुल्येन लक्षणेन च लक्षिता ||१३||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਕਮਿਜਾਯਾ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਲਿਙ੍ਗਮਾਹ- ਸ਼ੂਲਹਲ੍ਲਾਸਬਹੁਲੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਹਲ੍ਲਾਸਃ ਥੂਤ੍ਕਰਣਮ੍||੧੩||
Adhikarana 13 (14) · Śloka 14
ਕ੍ਸੀਣਸ੍ਯੋਪਦ੍ਰਵੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਂ ਸਾਸਕ੍ਪੂਯਾਂ ਸਚਨ੍ਦ੍ਰਿਕਾਮ੍ | ਛਰ੍ਦਿ ਪ੍ਰਸਕ੍ਤਾਂ ਕੁਸ਼ਲੋ ਨਾਰਭੇਤ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੁਮ੍ ||੧੪||
क्षीणस्योपद्रवैर्युक्तां सासृक्पूयां सचन्द्रिकाम् | छर्दि प्रसक्तां कुशलो नारभेत चिकित्सितुम् ||१४||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਸਰ੍ਵਾਸਾਮੇਵ ਚ ਵਮੀਨਾਮਵਸ੍ਥਾਯਾਮਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਮਾਹ- ਕ੍ਸੀਣਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਨਾਰਭੇਤੇਤਿ ਪਦਂ ਕ੍ਸੀਣਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਯੋਜਨੀਯਮ੍| ਤੇਨ ਕ੍ਸੀਣਸ੍ਯ ਛਰ੍ਦਿਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੁਂ ਨਾਰਭੇਤ, ਤਥਾ ਉਪਦ੍ਰਵੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਂ ਨਾਰਭੇਤ, ਤਥਾ ਸਾਸਕ੍ਪੂਯਾਂ ਨਾਰਭੇਤੇਤ੍ਯਾਦਿ ਦ੍ਰਸ੍ਟਵ੍ਯਮ੍| ਪ੍ਰਸਕ੍ਤਾਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਪ੍ਰਵਤ੍ਤਾਮ੍||੧੪||
Adhikarana 14 (15) · Śloka 15
ਆਮਾਸ਼ਯੋਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਭਵਾ ਹਿ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧਿਤਂ ਲਙ੍ਘਨਮੇਵ ਤਾਸੁ ||੧੫||
आमाशयोत्क्लेशभवा हि सर्वास्तस्माद्धितं लङ्घनमेव तासु ||१५||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨ ਸਰ੍ਵਾਸਾਮਪਿ ਵਮੀਨਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਆਮਾਸ਼ਯੋਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਭਵਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਆਮਾਸ਼ਯੋਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਭਵਾ ਇਤਿ ਆਮਾਸ਼ਯਮੁਤ੍ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯ ਦੋਸੈਰ੍ਜਨ੍ਯਨ੍ਤ ਇਤਿ ਤਾਤ੍ਪਰ੍ਯਾਰ੍ਥਃ| ਹਿਤਂ ਲਙ੍ਘਨਂ ‘ਬਲਿਨ’ ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਸ਼ੇਸਃ| ਤਾਸੁ ਛਰ੍ਦਿਸੁ||੧੫||
Adhikarana 15 (16) · Śloka 16
ਵਮੀਸੁ ਬਹੁਦੋਸਾਸੁ ਛਰ੍ਦਨਂ ਹਿਤਮੁਚ੍ਯਤੇ | ਵਿਰੇਚਨਂ ਵਾ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਯਥਾਦੋਸੋਚ੍ਛ੍ਰਯਂ ਭਿਸਕ੍ ||੧੬||
वमीषु बहुदोषासु छर्दनं हितमुच्यते | विरेचनं वा कुर्वीत यथादोषोच्छ्रयं भिषक् ||१६||
🔊 Audio coming soon
ਵਮੀਸੁ ਬਹੁਦੋਸਾਸ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਬਹੁਦੋਸਸ੍ਵਿਤਿ ਪ੍ਰਬਲਕਫਾਸੁ, ਅਨ੍ਯਥਾ ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕ੍ਯਾਮੇਵ ਵਮਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍; ਤਤਸ਼੍ਚ ਬਹੁਵਚਨਂ ਘਟਤੇ| ਯਥਾਦੋਸੋਚ੍ਛ੍ਰਯਮਿਤਿ ਦੋਸੋਚ੍ਛ੍ਰਯਂ ਦੋਸਾਧਿਕ੍ਯਮਵੇਕ੍ਸ੍ਯ||੧੬||
Adhikarana 16 (17) · Śloka 17
ਸਂਸਰ੍ਗਸ਼੍ਚਾਨੁਪੂਰ੍ਵੇਣ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਭੇਸਜਾਯੁਤਃ |੧੭|
संसर्गश्चानुपूर्वेण यथास्वं भेषजायुतः |१७|
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ੋਧਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਕਿਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਿਤ੍ਯਾਹ- ਸਂਸਰ੍ਗਸ਼੍ਚਾਨੁਪੂਰ੍ਵੇਣੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਂਸਰ੍ਗੋਨ੍ਨਸਂਸਰ੍ਗਃ ਪੇਯਾਦਿਃ, ਤਰ੍ਪਣਾਦਿਕਮਨ੍ਯੇ, ਅਨੁਪੂਰ੍ਵੇਣ ‘ਪੇਯਾਂ ਵਿਲੇਪੀਮਕਤਂ ਕਤਂ ਚ ਯੂਸਂ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਕ੍ਰਮੇਣ| ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਭੇਸਜਾਯੁਤ ਇਤਿ ਵਾਤਾਦੇਰ੍ਯਦਾਤ੍ਮੀਯਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਨੀਕਮੌਸਧਂ ਤੇਨ ਆਯੁਤਃ ਈਸਦ੍ਯੁਤ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|੧੭|-
Adhikarana 17 (17) · Śloka 17
ਲਘੂਨਿ ਪਰਿਸ਼ੁਸ੍ਕਾਣਿ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਨ੍ਯਨ੍ਨਾਨਿ ਚਾਚਰੇਤ੍ ||੧੭||
लघूनि परिशुष्काणि सात्म्यान्यन्नानि चाचरेत् ||१७||
🔊 Audio coming soon
ਅਨ੍ਨਸਂਸਰ੍ਜਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਕਿਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਿਤ੍ਯਾਹ- ਲਘੂਨੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਲਘੂਨਿ ਮਾਤ੍ਰਾਸ੍ਵਭਾਵਾਭ੍ਯਾਂ ਲਘੂਨਿ| ਪਰਿਸ਼ੁਸ੍ਕਾਣਿ ਸ਼ਸ੍ਕੁਲ੍ਯਾਦੀਨਿ| ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਨਿ ਤੁਵ੍ਯਾਧਿਵਿਪਰੀਤਾਨਿ| ਕੇਚਿਲ੍ਲਘੂਨੀਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ਵਮਨਾਰ੍ਹਸਂਸ਼ਮਨਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਵਮਨਾਵਸ਼ਿਸ੍ਟਦੋਸਸ਼ੇਸਸ੍ਯ ਸ਼ਮਨਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍||੧੭||
Adhikarana 18 (18) · Śloka 18
ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਚ ਕਸਾਯਾਣਿ ਜ੍ਵਰਘ੍ਨਾਨਿ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍ |੧੮|
यथास्वं च कषायाणि ज्वरघ्नानि प्रयोजयेत् |१८|
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਵਮੀਸੁ ਸਾਮਾਨ੍ਯਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਤਿਦੇਸ਼ੇਨਾਹ- ਯਥਾਸ੍ਵਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਯਥਾਤ੍ਮੀਯਮ੍| ਏਤੇਨ ਵਾਤਾਦਿਜ੍ਵਰਹਰਾਣਿ ਕਸਾਯਾਣਿ ਵਾਤਾਦਿਜਾਸੁ ਛਰ੍ਦਿਸੁ ਯੋਜਯੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|੧੮|-
Adhikarana 19 (18-20) · Śloka 20
ਹਨ੍ਯਾਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਘਤਂ ਪੀਤਂ ਛਰ੍ਦਿਂ ਪਵਨਸਮ੍ਭਵਾਮ੍ ||੧੮|| ਸਸੈਨ੍ਧਵਂ ਪਿਬੇਤ੍ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਾਤਚ੍ਛਰ੍ਦਿਨਿਵਾਰਣਮ੍ | ਮੁਦ੍ਗਾਮਲਕਯੂਸੋ ਵਾ ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕਃ ਸਸੈਨ੍ਧਵਃ | ਯਵਾਗੂਂ ਮਧੁਮਿਸ਼੍ਰਾਂ ਵਾ ਪਞ੍ਚਮੂਲੀਕਤਾਂ ਪਿਬੇਤ੍ ||੧੯|| ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ਵ੍ਯਕ੍ਤਸਿਨ੍ਧੂਤ੍ਥਂ ਫਲਾਮ੍ਲਂ ਵੈਸ੍ਕਿਰਂ ਰਸਮ੍ | ਸੁਖੋਸ੍ਣਲਵਣਂ ਚਾਤ੍ਰ ਹਿਤਂ ਸ੍ਨੇਹਵਿਰੇਚਨਮ੍ ||੨੦||
हन्यात् क्षीरघृतं पीतं छर्दिं पवनसम्भवाम् ||१८|| ससैन्धवं पिबेत् सर्पिर्वातच्छर्दिनिवारणम् | मुद्गामलकयूषो वा ससर्पिष्कः ससैन्धवः | यवागूं मधुमिश्रां वा पञ्चमूलीकृतां पिबेत् ||१९|| पिबेद्वा व्यक्तसिन्धूत्थं फलाम्लं वैष्किरं रसम् | सुखोष्णलवणं चात्र हितं स्नेहविरेचनम् ||२०||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਵਾਤਜਵਮੀਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਾਹ- ਹਨ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਕ੍ਸੀਰਘਤਮਿਤਿ ਕ੍ਸੀਰਮਥਨੋਦ੍ਭੂਤਂ ਘਤਂ ਕ੍ਸੀਰਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾ ਘਤਂ ਕ੍ਸੀਰਘਤਂ; ਕ੍ਸੀਰੋਦਕਮਿਤਿ ਵਾ ਪਾਠਃ| ਸਲਵਣਂ ਸਰ੍ਪਿਰਾਹ- ਸਸੈਨ੍ਧਵਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਰ੍ਪਿਰਪਕ੍ਵਮੇਵ| ਉਕ੍ਤਂ ਚ ਵਾਗ੍ਭਟੇਨ- “ਹਨ੍ਤਿ ਮਾਰੁਤਜਾਂ ਛਰ੍ਦਿਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪੀਤਂ ਸਸੈਨ੍ਧਵਮ੍” (ਵਾ. ਚਿ. ੬) ਇਤਿ| ਪਞ੍ਚਮੂਲੀਕਤਾਂ ਸ਼ਾਲਪਰ੍ਣ੍ਯਾਦਿਕੇਨ ਬਿਲ੍ਵਾਦਿਕੇਨ ਵਾ ਕਤਾਮ੍| ਯੂਸਮਾਹ- ਮੁਦ੍ਗਾਮਲਕਯੂਸੋ ਵੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਰ੍ਪਿਰਿਹ ਯੂਸਸਨ੍ਤਲਨਾਰ੍ਥਮ੍| ਸਸੈਨ੍ਧਵਃ ਸੈਨ੍ਧਵਯੁਕ੍ਤਃ| ਯਵਾਗੂਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਞ੍ਚਮੂਲੀ ਮਹਤੀਤਿ ਚਨ੍ਦ੍ਰਿਕਾਕਾਰਃ; ਸ੍ਵਲ੍ਪੇਤਿ ਚਕ੍ਰਪਾਣਿਃ| ਰਸਮਾਹ- ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ਵ੍ਯਕ੍ਤਸਿਨ੍ਧੂਤ੍ਥਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਿਮ੍ਭੂਤਂ? ਵ੍ਯਕ੍ਤਸਿਨ੍ਧੂਤ੍ਥਂ ਪ੍ਰਕਟਲਵਣਮ੍| ਵੈਸ੍ਕਿਰਂ ਲਾਵਾਦਿਮਾਂਸਰਸਮ੍| ਤਥਾ ਫਲਾਮ੍ਲਂ ਫਲੇਨ ਦਾਡਿਮਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਾਦਿਨਾਮ੍ਲਮਮ੍ਲਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮ੍| ਵਿਰੇਚਨਮਾਹ- ਸੁਖੋਸ੍ਣਲਵਣਂ ਚਾਤ੍ਰੇਤਿ| ਅਤ੍ਰ ਵਾਤਚ੍ਛਰ੍ਦ੍ਯਾਂ, ਸ੍ਨੇਹਵਿਰੇਚਨਂ ਸ੍ਨੇਹੇਨ ਏਰਣ੍ਡਤੈਲਾਦਿਨਾ ਵਿਰੇਚਨਂ ਸ੍ਨੇਹਵਿਰੇਚਨਮ੍| ਸੁਖੋਸ੍ਣਲਵਣਂ ਸੁਖਂ ਸੁਖਕਰਮੁਸ੍ਣਂ ਲਵਣਂ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਤਤ੍| ਉਕ੍ਤਂ ਚ ਵਾਗ੍ਭਟੇਨ,- “ਕੋਸ੍ਣਂ ਸਲਵਣਂ ਚਾਤ੍ਰ ਹਿਤਂ ਸ੍ਨੇਹਵਿਰੇਚਨਮ੍” (ਵਾ. ਚਿ. ੬)- ਇਤਿ| ਅਥਵਾ ਸੁਖੋਸ੍ਣਂ ਲਵਣਂ ਚਾਤ੍ਰ’ ਇਤਿ ਪਾਠਃ||੧੮-੨੦||
Adhikarana 20 (21-22) · Śloka 22
ਪਿਤ੍ਤੋਪਸ਼ਮਨੀਯਾਨਿ ਪਾਕ੍ਯਾਨਿ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾਣਿ ਚ | ਕਸਾਯਾਣ੍ਯੁਪਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਪਿਤ੍ਤਕਤਾਂ ਵਮੀਮ੍ ||੨੧|| ਸ਼ੋਧਨਂ ਮਧੁਰੈਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸਸਮਾਯੁਤੈਃ | ਬਲਵਤ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤੈਲ੍ਵਕਮੇਵ ਚ ||੨੨||
पित्तोपशमनीयानि पाक्यानि शिशिराणि च | कषायाण्युपयुक्तानि घ्नन्ति पित्तकृतां वमीम् ||२१|| शोधनं मधुरैश्चात्र द्राक्षारससमायुतैः | बलवत्यां प्रशंसन्ति सर्पिस्तैल्वकमेव च ||२२||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਪਿਤ੍ਤਜਵਮੀਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਾਹ- ਪਿਤ੍ਤੋਪਸ਼ਮਨੀਯਾਨੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਿਤ੍ਤੋਪਸ਼ਮਨੀਯਾਨਿ ਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰਸ਼ਮਨਾਨਿ, ‘ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਚ ਕਸਾਯਾਣਿ ਜ੍ਵਰਘ੍ਨਾਨਿ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍’ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਤ੍ਵਾਤ੍| ਪਾਕ੍ਯਾਨਿ ਸ਼ਤਾਨਿ| ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾਣਿ ਸ਼ੀਤਕਸਾਯਾਣਿ| ਸ਼ੋਧਨਂ ਵਮਨਂ ਵਿਰੇਚਨਂ ਵਾ; ਕੇਚਿਚ੍ਛੋਧਨਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਵਿਰੇਚਨਮੇਵ ਕਥਯਨ੍ਤਿ, ਪਿਤ੍ਤਜਾਯਾਂ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਤ੍ਵਾਤ੍| ਅਤ੍ਰ ਪਿਤ੍ਤਚ੍ਛਰ੍ਦ੍ਯਾਮ੍| ਮਧੁਰੈਃ ਸ਼ੋਧਨਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸਸਮਾਯੁਤੈਃ ਸ਼ੋਧਨਂ ਵਿਰੇਕਵਮਨਰੂਪਂ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ| ਬਲਵਤ੍ਯਾਂ ਤੈਲ੍ਵਕਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਵਾਤਵ੍ਯਾਧ੍ਯੁਕ੍ਤਂ, ਰੋਧ੍ਰਸਂਸ੍ਕਤਂ ਵਾ||੨੧-੨੨||
Adhikarana 21 (23) · Śloka 23
ਆਰਗ੍ਵਧਾਦਿਨਿਰ੍ਯੂਹਂ ਦਸ਼ਾਙ੍ਗਯੋਗਮੇਵ ਵਾ | ਪਾਯਯੇਤਾਥ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਕਫਜਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਕਃ ||੨੩||
आरग्वधादिनिर्यूहं दशाङ्गयोगमेव वा | पाययेताथ सक्षौद्रं कफजायां चिकित्सकः ||२३||
🔊 Audio coming soon
ਕਫਚ੍ਛਰ੍ਦਿਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਾਹ- ਆਰਗ੍ਵਧਾਦਿਨਿਰ੍ਯੂਹਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਨਿਰ੍ਯੂਹਂ ਕਸਾਯਮ੍| ਦਸ਼ਾਙ੍ਗਯੋਗਮਿਤਿ “ਨਾਗਰਂ ਧਾਨ੍ਯਕਂ ਭਾਰ੍ਗੀਮਭਯਾਂ ਸੁਰਦਾਰੁ ਚ| ਵਚਾਂ ਪਰ੍ਪਟਕਂ ਮੁਸ੍ਤਂ ਭੂਤੀਕਮਥ ਕਟ੍ਫਲਮ੍|| ਵਿਨਿਸ੍ਕ੍ਵਾਥ੍ਯ ਪਿਬੇਤ੍” ਇਤਿ ਕੇਚਿਦ੍ਦਸ਼ਾਙ੍ਗਸ਼ਬ੍ਦਮੂਲਮਾਹੁਃ; ਤਂ ਚ ਕਾਰ੍ਤਿਕਕੁਣ੍ਡੋ ਨੇਚ੍ਛਤਿ, ਛਰ੍ਦਿਹਰਤ੍ਵੇਨਾਨਭ੍ਯੁਪਗਮਾਤ੍| ਕਾਰ੍ਤਿਕਸ੍ਤੁ ਦਸ਼ਾਙ੍ਗਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ‘ਕਟੁਕਾ ਚਿਤ੍ਰਕਮ੍’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ਕਫਜ੍ਵਰੋਕ੍ਤਮਾਹ| ਯਦ੍ਯਪਿ ‘ਕਟੁਕਾ ਚਿਤ੍ਰਕਮ੍’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ‘ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਚ ਕਸਾਯਾਣਿ ਜ੍ਵਰਘ੍ਨਾਨਿ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍’ ਇਤ੍ਯਨੇਨੈਵ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ, ਤਥਾਪਿ ਪੁਨਸ੍ਤਦੁਪਾਦਾਨਂ ਮਰਿਚਰਹਿਤਸ੍ਯੋਪਯੋਗਾਰ੍ਥਮ੍| ਅਨ੍ਯੇ ਦਸ਼ਾਙ੍ਗਸ਼ਬ੍ਦੇਨਾਤਿਸਾਰੋਕ੍ਤਂ ਸ਼ਾਲਿਪਰ੍ਣ੍ਯਾਦਿਕਮਾਹੁਃ; ਤਮਪਿ ਦਸ਼ਮੂਲਂ ਨਿਰਾਮਹੇਤੁਨੈਵ ਨੇਚ੍ਛਤਿ ਕਾਰ੍ਤਿਕਕੁਣ੍ਡਃ||੨੩||
Adhikarana 22 (24) · Śloka 24
ਕਤਂ ਗੁਡੂਚ੍ਯਾ ਵਿਧਿਵਤ੍ ਕਸਾਯਂ ਹਿਮਸਞ੍ਜ੍ਞਿਤਮ੍ | ਤਿਸਸ੍ਵਪਿ ਭਵੇਤ੍ ਪਥ੍ਯਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕੇਣ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ ||੨੪||
कृतं गुडूच्या विधिवत् कषायं हिमसञ्ज्ञितम् | तिसृष्वपि भवेत् पथ्यं माक्षिकेण समन्वितम् ||२४||
🔊 Audio coming soon
ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜਾਯਾਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਾਹ- ਕਤਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਿਧਿਵਤ੍ ਯਥੋਕ੍ਤਸ਼ੀਤਕਸਾਯਵਿਧਿਨਾ| ਹਿਮਸਞ੍ਜ੍ਞਿਤਂ ਸ਼ੀਤਕਸਾਯਾਖ੍ਯਮ੍| ਤਿਸਸੁ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫਜਾਸੁ, ਅਪਿਸ਼ਬ੍ਦਾਤ੍ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜਾਸ੍ਵਪਿ| ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕੀ ਛਰ੍ਦਿਰ੍ਬਾਹੁਲ੍ਯੇਨਾਸਾਧ੍ਯਾ, ਅਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨੋਕ੍ਤਮ੍| ਸ਼ੀਤਕਸਾਯਵਿਧਾਨਂ ਚ ਭੇਸਜਪਲਂ ਕ੍ਸੁਣ੍ਣਮੁਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਚਤੁਸ੍ਪਲਾਪ੍ਲੁਤਂ ਨਿਸ਼ਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮਿਤਿ| ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੇ ਯਥਾ- “ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਦਾਪੋਤ੍ਥਿਤਾਤ੍ਤੋਯੇ ਪ੍ਰਤਪ੍ਤੇ ਨਿਸ਼ਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਤ੍| ਕਸਾਯੋ ਯੋਭਿਨਿਰ੍ਯਾਤਿ ਸ ਸ਼ੀਤਃ ਸਮੁਦਾਹਤਃ|| ਸਡ੍ਭਿਃ ਪਲੈਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਰ੍ਵਾ ਸਲਿਲਾਚ੍ਛੀਤਫਾਣ੍ਟਯੋਃ| ਆਪ੍ਲੁਤਂ ਭੇਸਜਪਲਂ ਰਸਾਖ੍ਯਸ੍ਯ ਪਲਦ੍ਵਯਮ੍”- ਇਤਿ| ਪ੍ਰਚਾਰਸ੍ਤੁ ਭਿਸਜਾਂ ਭੇਸਜਪਲ ਏਵ ਜਲਪਲਦ੍ਵਯੇਨੇਤਿ| ਨਨੁ, ਗੁਡੂਚੀ ਸ਼ਾਕਵਰ੍ਗੇ ਕਫਪਿਤ੍ਤਮਾਤ੍ਰਸ਼ਮਨੀ ਪਠਿਤਾ, ਤਤ੍ਕਥਮਸ੍ਯਾਃ ਸ਼ੀਤਕਸਾਯੋ ਵਾਤਾਦਿਤ੍ਰਯਜਾਸੁ ਸ਼ਸ੍ਤਤ੍ਵੇਨੋਪਦਿਸ਼੍ਯਤੇ? ਉਚ੍ਯਤੇ- ਮਧੁਯੋਗਮਹਿਮ੍ਨਾ ਦੋਸਤ੍ਰਯੇਪਿ ਹਿਤਤ੍ਵਮਸ੍ਯਾਃ| ਕਿਂਵਾ ਸ਼ਾਕਵਰ੍ਗੇ ਪਤ੍ਰਮਸ੍ਯਾਃ ਕਫਪਿਤ੍ਤਹਰਮੁਕ੍ਤਂ, ਲਤਾ ਤੁ ਵਾਤਂ ਸ਼ਮਯਤਿ; ਤਦੁਕ੍ਤਂ ਚਰਕੇ- “ਅਮਤਾ ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਹਕਦੀਪਨੀਯਵਾਤਹਰਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਸ਼ੋਣਿਤਵਿਬਨ੍ਧਪ੍ਰਸ਼ਮਨਾਨਾਂ”- ਇਤਿ||੨੪||
Adhikarana 23 (25) · Śloka 26
ਬੀਭਤ੍ਸਜਾਂ ਹਦ੍ਯਤਮੈਰ੍ਦੌਹਦੀਂ ਕਾਙ੍ਕ੍ਸਿਤੈਃ ਫਲੈਃ | ਲਙ੍ਘਨੈਰ੍ਵਮਨੈਸ਼੍ਚਾਮਾਂ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯੈਃ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਪ੍ਰਕੋਪਜਾਮ੍ ||੨੫|| ਕਮਿਹਦ੍ਰੋਗਵਚ੍ਚਾਪਿ ਕਮਿਜਾਂ ਸਾਧਯੇਦ੍ਵਮੀਮ੍ |੨੬|
बीभत्सजां हृद्यतमैर्दौहृदीं काङ्क्षितैः फलैः | लङ्घनैर्वमनैश्चामां सात्म्यैः सात्म्यप्रकोपजाम् ||२५|| कृमिहृद्रोगवच्चापि कृमिजां साधयेद्वमीम् |२६|
🔊 Audio coming soon
ਬੀਭਾਤ੍ਸਜਾਦਿਸ੍ਵੌਸਧਮਾਹ- ਬੀਭਤ੍ਸਜਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਦੌਹਦੀਂ ਦੌਹਦਵਿਮਾਨਨਜਾਤਾਂ ਵਮਿਂ; ਅਨ੍ਯੇ ਗਰ੍ਭਜਾਮਾਹੁਃ| ਆਮਾਮ੍ ਆਮਜਾਮ੍| ਵਮਨਂ ਤਾਵਤ੍ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਵੇਵੋਪਦਿਸ੍ਟਮ੍, ਆਮਜਾਯਾਂ ਪੁਨਰ੍ਵਮਨਕਥਨਂ ਬਲਂ ਵਿਨਾਪ੍ਯਤ੍ਰ ਵਮਨਂ ਕਾਰ੍ਯਮਿਤਿ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨਾਰ੍ਥਮ੍, ਅਨ੍ਯਥਾ ਹ੍ਯਾਮਾਦ੍ਵ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿਃ| ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਪ੍ਰਕੋਪਜਾਂ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਪਰਿਤ੍ਯਾਗਜਾਮ੍||੨੫||-
Adhikarana 24 (26) · Śloka 26
ਵਿਤਰੇਚ੍ਚ ਯਥਾਦੋਸਂ ਸ਼ਸ੍ਤਂ ਵਿਧਿਮਨਨ੍ਤਰਮ੍ ||੨੬||
वितरेच्च यथादोषं शस्तं विधिमनन्तरम् ||२६||
🔊 Audio coming soon
ਯਥਾਦੋਸਮਤਿਦੇਸ਼ੇਨ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਵਿਤਰੇਚ੍ਚ ਯਥਾਦੋਸਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਯਥਾਦੋਸਮਿਤਿ ਦੋਸਾਨਤਿਕ੍ਰਮੇਣ; ਯਥਾਦੋਸਪ੍ਰਕਤ੍ਯਾਪਾਦਨਾਯ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਕਾਰ੍ਯਂ, ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਦੋਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ; ਅਤ ਏਵੌਸਧਮਤ੍ਰ ਨ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਮ੍| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਵੇਵ ਛਰ੍ਦਿਸੁ ਪੁਨਰਾਵਤ੍ਤਿਨਿਵਾਰਣਾਰ੍ਥਮੇਤਤ੍ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਿਤ੍ਯਾਹੁਃ| ‘ਸ਼ਸ੍ਤਂ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਵ੍ਯਸ੍ਤਂ’ ਇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ ਪਠਨ੍ਤਿ||੨੬||
Adhikarana 25 (27-35) · Śloka 35
ਦਧਿਤ੍ਥਰਸਸਂਸਕ੍ਤਾਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍ | ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਰ੍ਨਰੋ ਲੀਢ੍ਵਾ ਛਰ੍ਦਿਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਵਿ(ਤਿ)ਮੁਚ੍ਯਤੇ ||੨੭|| ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਾ ਮਧੁਰਸਾ ਪੀਤਾ ਵਾ ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬੁਨਾ | ਤਰ੍ਪਣਂ ਵਾ ਮਧੁਯੁਤਂ ਤਿਸਣਾਮਪਿ ਭੇਸਜਮ੍ ||੨੮|| ਸ੍ਵਯਙ੍ਗੁਪ੍ਤਾਂ ਸਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਾਂ ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬੁਮਧੁਦ੍ਰਵਾਮ੍ | ਪਿਬੇਦ੍ਯਵਾਗੂਮਥਵਾ ਸਿਦ੍ਧਾਂ ਪਤ੍ਰੈਃ ਕਰਞ੍ਜਜੈਃ ||੨੯|| ਯੁਕ੍ਤਾਮ੍ਲਲਵਣਾਃ ਪਿਸ੍ਟਾਃ ਕੁਸ੍ਤੁਮ੍ਬੁਰ੍ਯੋਥਵਾ ਹਿਤਾਃ | ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬੁਯੁਤਂ ਖਾਦੇਤ੍ ਕਪਿਤ੍ਥਂ ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣੇਨ ਵਾ ||੩੦|| ਸਿਤਾਚਨ੍ਦਨਮਧ੍ਵਾਕ੍ਤਂ ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਮਕ੍ਸਿਕਾਸ਼ਕਤ੍ | ਪਿਬੇਤ੍ ਪਯੋਗ੍ਨਿਤਪ੍ਤਂ ਚ ਨਿਰ੍ਵਾਪ੍ਯ ਗਹਗੋਧਿਕਾਮ੍ ||੩੧|| ਸਰ੍ਪਿਃਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਾਨ੍ ਵਾਪਿ ਲਾਜਸ਼ਕ੍ਤੂਨ੍ ਪਿਬੇਤ੍ਤਥਾ | ਸਰ੍ਪਿਃਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਿਤੋਪੇਤਾਂ ਮਾਗਧੀਂ ਵਾ ਲਿਹੇਤ੍ਤਥਾ ||੩੨|| ਧਾਤ੍ਰੀਰਸੇ ਚਨ੍ਦਨਂ ਵਾ ਘਸ੍ਟਂ ਮੁਦ੍ਗਦਲਾਮ੍ਬੁਨਾ | ਕੋਲਾਮਲਕਮਜ੍ਜਾਨਂ ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਸੁਗਨ੍ਧਿਕਮ੍ ||੩੩|| ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਂ ਸ਼ਾਲਿਲਾਜਾਨਾਂ ਯਵਾਗੂਂ ਵਾ ਪਿਬੇਨ੍ਨਰਃ | ਘ੍ਰੇਯਾਣ੍ਯੁਪਹਰੇਚ੍ਚਾਪਿ ਮਨੋਘ੍ਰਾਣਸੁਖਾਨਿ ਚ ||੩੪|| ਜਾਙ੍ਗਲਾਨਿ ਚ ਮਾਂਸਾਨਿ ਸ਼ੁਭਾਨਿ ਪਾਨਕਾਨਿ ਚ | ਭੋਜਨਾਨਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਵਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ ||੩੫||
दधित्थरससंसक्तां पिप्पलीं माक्षिकान्विताम् | मुहुर्मुहुर्नरो लीढ्वा छर्दिभ्यः प्रवि(ति)मुच्यते ||२७|| समाक्षिका मधुरसा पीता वा तण्डुलाम्बुना | तर्पणं वा मधुयुतं तिसृणामपि भेषजम् ||२८|| स्वयङ्गुप्तां सयष्ट्याह्वां तण्डुलाम्बुमधुद्रवाम् | पिबेद्यवागूमथवा सिद्धां पत्रैः करञ्जजैः ||२९|| युक्ताम्ललवणाः पिष्टाः कुस्तुम्बुर्योऽथवा हिताः | तण्डुलाम्बुयुतं खादेत् कपित्थं त्र्यूषणेन वा ||३०|| सिताचन्दनमध्वाक्तं लिह्याद्वा मक्षिकाशकृत् | पिबेत् पयोऽग्नितप्तं च निर्वाप्य गृहगोधिकाम् ||३१|| सर्पिःक्षौद्रयुतान् वाऽपि लाजशक्तून् पिबेत्तथा | सर्पिःक्षौद्रसितोपेतां मागधीं वा लिहेत्तथा ||३२|| धात्रीरसे चन्दनं वा घृष्टं मुद्गदलाम्बुना | कोलामलकमज्जानं लिह्याद्वा त्रिसुगन्धिकम् ||३३|| सक्षौद्रां शालिलाजानां यवागूं वा पिबेन्नरः | घ्रेयाण्युपहरेच्चापि मनोघ्राणसुखानि च ||३४|| जाङ्गलानि च मांसानि शुभानि पानकानि च | भोजनानि विचित्राणि कुर्यात्सर्वास्वतन्द्रितः ||३५||
🔊 Audio coming soon
ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨ ਛਰ੍ਦਿਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਦਧਿਤ੍ਥਰਸਸਂਯੁਕ੍ਤਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਦਧਿਤ੍ਥਃ ਕਪਿਤ੍ਥਃ, ਮਾਕ੍ਸਿਕਾਨ੍ਵਿਤਾਂ ਮਧੁਯੁਕ੍ਤਾਂ; ਦਧਿਤ੍ਥਰਸਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮਧੁਕਯੁਕ੍ਤਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਛਰ੍ਦਿਂ ਜਯਤੀਤਿ ਪਿਣ੍ਡਾਰ੍ਥਃ| ਸਮਾਕ੍ਸਿਕੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਮਧੁਰਸਾ ਮੂਰ੍ਵਾ| ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬੁਨਾ ਤਣ੍ਡੁਲਧਾਵਨੋਦਕੇਨ| ਤਰ੍ਪਣਂ ਲਾਜਸਕ੍ਤੁਕਤਂ, ਲਾਜਾਨਾਂ ਛਰ੍ਦਿਹਰਤ੍ਵਾਤ੍| ਤਿਸਣਾਮਿਤਿ ਤਿਸਣਾਂ ਵਾਤਾਦਿਜਾਨਾਂ, ਛਰ੍ਦੀਨਾਂ, ਏਤੇਨ ਤ੍ਰਿਦੋਸਜਚ੍ਛਰ੍ਦਿਹਰਤ੍ਵਮਸ੍ਯੋਕ੍ਤਂ ਭਵਤਿ; ਯਤੋ ਯਤ੍ ਵਾਤਾਦਿਜਾਸੁ ਪਥਕ੍ ਤਿਸਸੁ ਭੇਸਜਂ ਤਦੇਵ ਮਿਲਿਤਵਾਤਾਦਿਤ੍ਰਯਜਾਯਾ ਅਪਿ ਪ੍ਰਕਤਿਸਮਵੇਤਾਯਾ ਹਿਤਮ੍| ਤਥਾ ਚੋਕ੍ਤਮ੍,- “ਯੈਸਾ ਪਥਕ੍ਤ੍ਵੇਨ ਮਯਾ ਕ੍ਰਿਯੋਕ੍ਤਾ ਤਾਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਸੁ ਚ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ| ਰੋਗੇਸੁ ਦੋਸਾਗ੍ਨਿਬਲਾਦ੍ਯਪੇਕ੍ਸਯਾ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਭਿਸਕ੍ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਧੌ ਵਿਚਕ੍ਸਣਃ”- ਇਤਿ| ਸ੍ਵਯਙ੍ਗੁਪ੍ਤਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ੍ਵਯਙ੍ਗੁਪ੍ਤਾ ਕਪਿਕਚ੍ਛੂਃ| ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬੁਮਧੁਦ੍ਰਵਾਮਿਤਿ ਤਾਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬੁਮਧੂਨਿ ਦ੍ਰਵੇ ਯਸ੍ਯਾਂ ਸਾ ਤਾਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ; ਮਧੁ ਕਰ੍ਸਪ੍ਰਮਾਣਂ, ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬੁ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਮ੍| ਅਥਵਾ ਕਰਞ੍ਜਜੈਃ ਪਤ੍ਰੈਃ ਸਹ ਸਿਦ੍ਧਾਂ ਯਵਾਗੂਂ ਪਿਬੇਤ੍, ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਭੂਯਿਸ੍ਠਾਯਾਮਿਤ੍ਯੁਪਸ੍ਕਾਰਃ| ਯੁਕ੍ਤਾਮ੍ਲਲਵਣਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਯੁਕ੍ਤਾਮ੍ਲਲਵਣਾ ਉਚਿਤਪ੍ਰਮਾਣਾਮ੍ਲਲਵਣਯੁਕ੍ਤਾਃ| ਪਿਸ੍ਟਾ ਦਸਦਿ ਪਿਸ੍ਟਾਃ| ਕੁਸ੍ਤੁਮ੍ਬੁਰ੍ਯੋ ਧਾਨ੍ਯਕਾਃ| ਕੇਚਿਦ੍ਯੁਕ੍ਤਾਮ੍ਲਲਵਣਾ ਇਤਿ ਪਦਂ ਯਵਾਗ੍ਵਾਪਿ ਸਮ੍ਬਧ੍ਨਨ੍ਤਿ| ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਂ ਤ੍ਰਿਕਟੁਕਂ; ਯੋਗਦ੍ਵਯਮੇਤਤ੍; ਅਥਵਾ ਕਪਿਤ੍ਥਂ ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬੁਯੁਤਂ ਖਾਦੇਤ੍; ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣੇਨ ਵਾ ਯੁਤਂ ਖਾਦੇਤ੍| ਸਿਤਾ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ| ਚਨ੍ਦਨਂ ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਮ੍| ਸਿਤਾਦਿਯੁਕ੍ਤਂ ਮਕ੍ਸਿਕਾਪੁਰੀਸਂ ਵਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਪਿਬੇਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਗ੍ਨਿਤਪ੍ਤਾਂ ਗਹਗੋਧਿਕਾਂ ਪਯਸਿ ਨਿਰ੍ਵਾਪ੍ਯ ਤਤ੍ ਪਯਃ ਪਿਬੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਪਯੋ ਜਲਮ੍| ਅਤ੍ਰ ਗਹਗੋਧਿ(ਪਿ)ਕਾਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਵਰਮਠੀਕਤਂ ਮਨ੍ਮਯਂ ਗਹਮੁਚ੍ਯਤੇ ਉਪਚਾਰਾਤ੍| ਅਥਵਾ ਸਰ੍ਪਿਃਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਾਨ੍ ਲਾਜਸ਼ਕ੍ਤੂਨ੍ ਪਿਬੇਤ੍| ਧਾਤ੍ਰੀਰਸੇ ਚਨ੍ਦਨਂ ਵਾ ਘਸ੍ਟਂ ਮੁਦ੍ਗਦਲਾਮ੍ਬੁਨਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਕੋਲਾਦਿਮਜ੍ਜਾਨਂ ਮਧੁਨਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਤ੍ਰਿਸੁਗਨ੍ਧਿਕਂ ਤ੍ਰਿਜਾਤਕਂ ਵਾ ਮਧੁਨਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਅਥਵਾ ਸ਼ਾਲਿਲਾਜਾਨਾਂ ਯਵਾਗੂਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਘ੍ਰੇਯਾਣ੍ਯੁਪਾਹਰੇਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਮਨੋਜ੍ਞਾਨਿ ਸੁਖਾਨਿ ਚੇਤਿ ਚੇਤੋਨਾਸਿਕਾਹ੍ਲਾਦਜਨਕਾਨਿ ਘ੍ਰੇਯਾਣਿ ਸੁਗਨ੍ਧਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ, ਤਥਾ ਸੁਖਾਨਿ ਆਯਤ੍ਯਾਂ ਸੁਖਜਨਕਾਨਿ| ਤਥਾ ਜਾਙ੍ਗਲਾਨਿ ਮਾਂਸਾਨਿ ਸ਼ੂਲ੍ਯਾਨਿ ਸ਼ੂਲਪ੍ਰੋਤਾਨਿ ਪਕ੍ਵਾਨਿ ਤਥਾ ਸ਼ੁਭਾਨਿ ਪਾਨਕਾਨਿ ਚ ਸੁਖਜਨਕਾਨਿ ਉਪਾਹਰੇਤ੍| ਭੋਜਨਾਨਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਨਾਨਾਪ੍ਰਕਾਰਾਣਿ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਅਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ ਅਨਲਸਃ||੨੭-੩੫||
Adhikarana puShpikA · Śloka 49
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਕਾਯਚਿਕਿਤ੍ਸਾਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਛਰ੍ਦਿਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ (ਏਕਾਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ, ਆਦਿਤਃ) ਏਕੋਨਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੪੯||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे छर्दिप्रतिषेधो नाम (एकादशोऽध्यायः, आदितः) एकोनपञ्चाशत्तमोऽध्यायः ||४९||
🔊 Audio coming soon
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਡਲ੍ਹ(ਹ੍ਲ)ਣਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਨਿਬਨ੍ਧਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਖ੍ਯਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਛਰ੍ਦਿਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮੈਕੋਨਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੪੯||