Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாதஶ்சர்திப்ரதிஷேதமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||
अथातश्छर्दिप्रतिषेधमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
தஷ்ணாப்ரதிஷேதாநந்தரஂ தஷ்ணோபசாரதுல்யத்வாத்தஷ்ணாப்ரதிஷேதே சர்தேருபாதாநாச்ச சர்திப்ரதிஷேதாரம்போ யுக்த இத்யத ஆஹ- அதாத இத்யாதி||௧-௨||
Adhikarana 2 (3-5) · Śloka 5
அதித்ரவைரதிஸ்நிக்தைரஹத்யைர்லவணைரதி | அகாலே சாதிமாத்ரைஶ்ச ததாऽஸாத்ம்யைஶ்ச போஜநைஃ ||௩|| ஶ்ரமாத் க்ஷயாத்ததோத்வேகாதஜீர்ணாத் கமிதோஷதஃ | நார்யாஶ்சாபந்நஸத்த்வாயாஸ்ததாऽதித்ருதமஶ்நதஃ ||௪|| அத்யந்தாமபரீதஸ்ய சர்தேர்வை ஸம்பவோ த்ருவம் | (பீபத்ஸைர்ஹேதுபிஶ்சாந்யைர்த்ருதமுத்க்லேஶிதோ பலாத் ) ||௫||
अतिद्रवैरतिस्निग्धैरहृद्यैर्लवणैरति | अकाले चातिमात्रैश्च तथाऽसात्म्यैश्च भोजनैः ||३|| श्रमात् क्षयात्तथोद्वेगादजीर्णात् कृमिदोषतः | नार्याश्चापन्नसत्त्वायास्तथाऽतिद्रुतमश्नतः ||४|| अत्यन्तामपरीतस्य छर्देर्वै सम्भवो ध्रुवम् | (बीभत्सैर्हेतुभिश्चान्यैर्द्रुतमुत्क्लेशितो बलात् ) ||५||
🔊 Audio coming soon
சர்தேர்ஹேதுமாஹ- அதித்ரவைரித்யாதி| ஏவம்பூதஸ்ய புருஷஸ்ய அதித்ரவாதிபிஃ காரணைஶ்சர்தேஃ ஸம்பவ உத்பத்திர்பவேதிதி ஸம்பந்தஃ| அஹத்யைஃ அப்ரியைஃ| உத்வேக உத்வேஜநம்| ஆபந்நஸத்த்வாயா கர்பிண்யாஃ| அதித்ருதம் அதிஶீக்ரம்| அஶ்நதோ போஜநஂ குர்வதஃ| அத்யந்தாமபரீதஸ்ய அத்யர்தமாமவேஷ்டிதஸ்ய| கேசித் ‘அத்யந்தாமபரீதஸ்ய’ இத்யத்ர ‘பீபத்ஸைர்ஹேதுபிஶ்சாந்யைஃ’ இதி படந்தி; பூயாமேத்யாதிதர்ஶநகந்தாஸ்வாதைர்கணாகரைரிதி ச வ்யாக்யாநயந்தி||௩-௫||
Adhikarana 3 (6) · Śloka 6
சாதயந்நாநநஂ வேகைரர்தயந்நங்கபஞ்ஜநைஃ | நிருச்யதே சர்திரிதி தோஷோ வக்த்ராத்விநிஶ்சரந் ||௬||
छादयन्नाननं वेगैरर्दयन्नङ्गभञ्जनैः | निरुच्यते छर्दिरिति दोषो वक्त्राद्विनिश्चरन् ||६||
🔊 Audio coming soon
சர்திநிருக்திமாஹ- சாதயந்நாநநமித்யாதி| சாதயந் பூரயந், ஆநநஂ வக்த்ரஂ, ப்ரவத்தேராபிமுக்யேநாவஸ்திதத்வஂ வேகஃ, அர்தயந் துஃகயந், அங்கபஞ்ஜநைஃ அங்கவ்யதாபிஃ, வக்த்ராத்விநிஶ்சரந் வக்த்ராத்விநிர்கச்சந்; வேகைஃ கத்வா முகஂ பூரயந் அங்கவ்யதாபிஶ்ச பீடயந் வக்த்ராந்நிர்கச்சந் தோஷச்சர்திரிதி நிருச்யத இதி ஸம்பந்தஃ| கேசித் ‘வக்த்ராத்விநிஶ்சரந்’ இத்யத்ர ‘வக்த்ரஂ ப்ரதாவிதஃ’ இதி படித்வா முகஂ கத இதி வ்யாக்யாநயந்தி||௬||
Adhikarana 4 (7) · Śloka 7
தோஷாநுதீரயந் வத்தாநுதாநோ வ்யாநஸங்கதஃ | ஊர்த்வமாகச்சதி பஶஂ விருத்தாஹாரஸேவநாத் ||௭||
दोषानुदीरयन् वृद्धानुदानो व्यानसङ्गतः | ऊर्ध्वमागच्छति भृशं विरुद्धाहारसेवनात् ||७||
🔊 Audio coming soon
சர்திஸம்ப்ராப்திமாஹ- தோஷாநுதீரயந்நித்யாதி| வ்யாநஸங்கதஃ வ்யாநேந ஸஹ ஏகீபூத உதாநஃ, விருத்தாஹாரஸேவநாத் விருத்தாநாமாஹாராணாஂ ஸேவநாத், வத்தாந் ப்ரகுபிதாந் தோஷாநுதீரயந் பஶமூர்த்வமாகச்சதீதி ஸம்பந்தஃ| கேசித் ‘ஈரயந் ஶ்லேஷ்மபித்தே து உதாநோ வ்யாநஸங்கதஃ| ஊர்த்வமாகச்சதி ரஸோ விருத்தாஹாரஸேவிநாம்’ இதி படந்தி; தஂ ச கார்திககுண்டோ நேச்சதி, யதோ ‘தோஷோ வக்த்ரஂ ப்ரதாவித’ இத்யநேந கதார்தஂ, ததா ரஸஸஹிதஸ்ய ச தோஷஸ்யோர்த்வகமநஂ ரஸதோஷஜத்வேந சர்த்யாஃ படிதத்வேந ஸித்தம்||௭||
Adhikarana 5 (8) · Śloka 8
ப்ரஸேகோ ஹதயோத்க்லேஶோ பக்தஸ்யாநபிநந்தநம் | பூர்வரூபஂ மதஂ சர்த்யா... |௮|
प्रसेको हृदयोत्क्लेशो भक्तस्यानभिनन्दनम् | पूर्वरूपं मतं छर्द्या... |८|
🔊 Audio coming soon
கேசித் பூர்வரூபஂ ந படந்தி, யுக்தஂ ச படிதுஂ; ஸமாநதந்த்ரபடிதத்வாத்|௮|-
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
... யதாஸ்வஂ ச விபாவயேத் ||௮||
... यथास्वं च विभावयेत् ||८||
🔊 Audio coming soon
பூர்வரூபாநந்தரஂ ப்ரவ்யக்தரூபதா பவதி, தல்லக்ஷணாந்யாஹ- யதாஸ்வஂ ச விபாவயேதிதி| பூர்வரூபஂ யதாத்மீயஂ ப்ரவ்யக்தஂ ரூபாவஸ்தாயாஂ விபாவயேத் விஶேஷேண ப்ரஸேகஸ்ய கஷாயாம்லமதுரரஸத்வேந பாவயேத் ஜாநீயாதித்யர்தஃ||௮||
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
ப்ரச்சர்தயேத் பேநிலமல்பமல்பஂ ஶூலார்திதோऽப்யர்திதபார்ஶ்வபஷ்டஃ | ஶ்ராந்தஃ ஸகோஷஂ பஹுஶஃ கஷாயஂ ஜீர்ணேऽதிகஂ ஸாऽநிலஜா வமிஸ்து ||௯||
प्रच्छर्दयेत् फेनिलमल्पमल्पं शूलार्दितोऽभ्यर्दितपार्श्वपृष्ठः | श्रान्तः सघोषं बहुशः कषायं जीर्णेऽधिकं साऽनिलजा वमिस्तु ||९||
🔊 Audio coming soon
வாதஜச்சர்திலக்ஷணமாஹ- ப்ரச்சர்தயேதித்யாதி| அப்யர்திதபார்ஶ்வபஷ்டஃ பீடிதபார்ஶ்வபஷ்டஃ| ஸகோஷஂ ஸஶப்தம்| ஏவம்பூதஃ புருஷோ யத்ர ரோகே ஏவஂவிதஂ சர்தயேத் ஜீர்ணே சாதிகஂ சர்தயேத் ஸா வமிரநிலஜா ஜ்ஞேயேதி ஸம்பந்தஃ| கேசிதமுமந்யதா படந்தி, ஸ சாபாவாந்ந தர்ஶிதஃ||௯||
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
யோऽம்லஂ பஶஂ வா கடுதிக்தவக்த்ரஃ பீதஂ ஸரக்தஂ ஹரிதஂ வமேத்வா | ஸதாஹசோஷஜ்வரவக்த்ரஶோஷோ மூர்ச்சாந்விதஃ பித்தநிமித்தஜா ஸா ||௧௦||
योऽम्लं भृशं वा कटुतिक्तवक्त्रः पीतं सरक्तं हरितं वमेद्वा | सदाहचोषज्वरवक्त्रशोषो मूर्च्छान्वितः पित्तनिमित्तजा सा ||१०||
🔊 Audio coming soon
பித்தஜச்சர்திலக்ஷணமாஹ- யோऽம்லமித்யாதி| பஶமம்லஂ கடுகஂ வா யோ வமேத்| ஸதாஹஶப்தஶ்சோஷஜ்வராப்யாஂ ஸம்பத்யதே; சோஷ ஆசூஷ்யத இவ வேதநா||௧௦||
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
யோ ஹஷ்டரோமா மதுரஂ ப்ரபூதஂ ஶுக்லஂ ஹிமஂ ஸாந்த்ரகபாநுவித்தம் | அபக்தருக்கௌரவஸாதயுக்தோ வமேத்வமீ ஸா கபகோபஜா ஸ்யாத் ||௧௧||
यो हृष्टरोमा मधुरं प्रभूतं शुक्लं हिमं सान्द्रकफानुविद्धम् | अभक्तरुग्गौरवसादयुक्तो वमेद्वमी सा कफकोपजा स्यात् ||११||
🔊 Audio coming soon
கபஜவமிலக்ஷணமாஹ- யோ ஹஷ்டரோமேத்யாதி| ஹஷ்டரோமா உத்தர்ஷிதரோமாஞ்சஃ| ப்ரபூதஂ பஹு| ஸாந்த்ரஂ கநஂ| கபாநுவித்தஂ கபமிஶ்ரம்| அபக்தருக் அந்நாருசிஃ| ஸாதஃ அங்கக்லாநிஃ||௧௧||
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
ஸர்வாணி ரூபாணி பவந்தி யஸ்யாஂ ஸா ஸர்வதோஷப்ரபவா மதா து |௧௨|
सर्वाणि रूपाणि भवन्ति यस्यां सा सर्वदोषप्रभवा मता तु |१२|
🔊 Audio coming soon
ஸாந்நிபாதிகவமிலக்ஷணமாஹ- ஸர்வாணீத்யாதி| ஸர்வாணி ரூபாணி வாதஜாதிஸமஸ்தச்சர்திரூபாணி| யத்யபி தந்த்ராந்தரே ஸந்நிபாதாக்யச்சர்திலக்ஷணமுக்தஂ , ததாऽப்யத்ர க்ஷீணஸ்யேத்யாதிநா வக்ஷ்யமாணேந ஸா த்விதீயா ஸூசிதா, அதஶ்ச நோக்தா|௧௨|-
Adhikarana 11 (12) · Śloka 12
பீபத்ஸஜா தௌஹதஜாऽऽமஜா ச ஸாத்ம்யப்ரகோபாத் கமிஜா ச யா ஹி | ஸா பஞ்சமீ தாஂ ச விபாவயேத்து தோஷோச்ச்ரயேணைவ யதோக்தமாதௌ ||௧௨||
बीभत्सजा दौहृदजाऽऽमजा च सात्म्यप्रकोपात् कृमिजा च या हि | सा पञ्चमी तां च विभावयेत्तु दोषोच्छ्रयेणैव यथोक्तमादौ ||१२||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ காரணபேதாதநேகப்ரகாராமபி பஞ்சமீமேகாமேவ நிர்திஶந்நாஹ- பீபத்ஸஜேத்யாதி| பீபத்ஸஜா த்விஷ்டாஶுசிபூத்யமேத்யாதிகாத்கணாகராஜ்ஜாதா| தௌஹதஜா தௌஹதவிமாநநாஜ்ஜாதா, அந்யே தௌஹதஜாஂ கர்பநிமித்தாமாஹுஃ| ஆமஜா விஸூச்யாதிஜாதா| ஸாத்ம்யப்ரகோபாத் அகஸ்மாத் ஸாத்ம்யத்யாகாத்| கமிபிஃ கதா கமிஜா| பீபத்ஸஜாதி யாவத்ஸா பஞ்சமீ, தாஂ ச தோஷோச்ச்ரயேணைவ விபாவயேத்| அந்யே து வ்யாக்யாநயந்தி- யா கமிஜா ஸா பஞ்சமீ, தாஂ ச தோஷோச்ச்ரயேணைவ விபாவயேதிதி||௧௨||
Adhikarana 12 (13) · Śloka 13
ஶூலஹல்லாஸபஹுலா கமிஜா ச விஶேஷதஃ | கமிஹத்ரோகதுல்யேந லக்ஷணேந ச லக்ஷிதா ||௧௩||
शूलहृल्लासबहुला कृमिजा च विशेषतः | कृमिहृद्रोगतुल्येन लक्षणेन च लक्षिता ||१३||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ கமிஜாயா விஶிஷ்டலிங்கமாஹ- ஶூலஹல்லாஸபஹுலேத்யாதி| ஹல்லாஸஃ தூத்கரணம்||௧௩||
Adhikarana 13 (14) · Śloka 14
க்ஷீணஸ்யோபத்ரவைர்யுக்தாஂ ஸாஸக்பூயாஂ ஸசந்த்ரிகாம் | சர்தி ப்ரஸக்தாஂ குஶலோ நாரபேத சிகித்ஸிதும் ||௧௪||
क्षीणस्योपद्रवैर्युक्तां सासृक्पूयां सचन्द्रिकाम् | छर्दि प्रसक्तां कुशलो नारभेत चिकित्सितुम् ||१४||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ ஸர்வாஸாமேவ ச வமீநாமவஸ்தாயாமஸாத்யத்வமாஹ- க்ஷீணஸ்யேத்யாதி| நாரபேதேதி பதஂ க்ஷீணஸ்யேத்யாதிபிஃ ப்ரத்யேகஂ யோஜநீயம்| தேந க்ஷீணஸ்ய சர்திஂ சிகித்ஸிதுஂ நாரபேத, ததா உபத்ரவைர்யுக்தாஂ நாரபேத, ததா ஸாஸக்பூயாஂ நாரபேதேத்யாதி த்ரஷ்டவ்யம்| ப்ரஸக்தாஂ நிரந்தரப்ரவத்தாம்||௧௪||
Adhikarana 14 (15) · Śloka 15
ஆமாஶயோத்க்லேஶபவா ஹி ஸர்வாஸ்தஸ்மாத்திதஂ லங்கநமேவ தாஸு ||௧௫||
आमाशयोत्क्लेशभवा हि सर्वास्तस्माद्धितं लङ्घनमेव तासु ||१५||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ ஸாமாந்யேந ஸர்வாஸாமபி வமீநாஂ சிகித்ஸாமாஹ- ஆமாஶயோத்க்லேஶபவா இத்யாதி| ஆமாஶயோத்க்லேஶபவா இதி ஆமாஶயமுத்க்லிஶ்ய தோஷைர்ஜந்யந்த இதி தாத்பர்யார்தஃ| ஹிதஂ லங்கநஂ ‘பலிந’ இதி வாக்யஶேஷஃ| தாஸு சர்திஷு||௧௫||
Adhikarana 15 (16) · Śloka 16
வமீஷு பஹுதோஷாஸு சர்தநஂ ஹிதமுச்யதே | விரேசநஂ வா குர்வீத யதாதோஷோச்ச்ரயஂ பிஷக் ||௧௬||
वमीषु बहुदोषासु छर्दनं हितमुच्यते | विरेचनं वा कुर्वीत यथादोषोच्छ्रयं भिषक् ||१६||
🔊 Audio coming soon
வமீஷு பஹுதோஷாஸ்வித்யாதி| பஹுதோஷஸ்விதி ப்ரபலகபாஸு, அந்யதா ஸாந்நிபாதிக்யாமேவ வமநஂ ப்ராப்நுயாத்; ததஶ்ச பஹுவசநஂ கடதே| யதாதோஷோச்ச்ரயமிதி தோஷோச்ச்ரயஂ தோஷாதிக்யமவேக்ஷ்ய||௧௬||
Adhikarana 16 (17) · Śloka 17
ஸஂஸர்கஶ்சாநுபூர்வேண யதாஸ்வஂ பேஷஜாயுதஃ |௧௭|
संसर्गश्चानुपूर्वेण यथास्वं भेषजायुतः |१७|
🔊 Audio coming soon
ஶோதநாநந்தரஂ கிஂ கர்தவ்யமித்யாஹ- ஸஂஸர்கஶ்சாநுபூர்வேணேத்யாதி| ஸஂஸர்கோऽந்நஸஂஸர்கஃ பேயாதிஃ, தர்பணாதிகமந்யே, அநுபூர்வேண ‘பேயாஂ விலேபீமகதஂ கதஂ ச யூஷஂ’ இத்யாதிக்ரமேண| யதாஸ்வஂ பேஷஜாயுத இதி வாதாதேர்யதாத்மீயஂ ப்ரத்யநீகமௌஷதஂ தேந ஆயுதஃ ஈஷத்யுத இத்யர்தஃ|௧௭|-
Adhikarana 17 (17) · Śloka 17
லகூநி பரிஶுஷ்காணி ஸாத்ம்யாந்யந்நாநி சாசரேத் ||௧௭||
लघूनि परिशुष्काणि सात्म्यान्यन्नानि चाचरेत् ||१७||
🔊 Audio coming soon
அந்நஸஂஸர்ஜநாநந்தரஂ கிஂ கர்தவ்யமித்யாஹ- லகூநீத்யாதி| லகூநி மாத்ராஸ்வபாவாப்யாஂ லகூநி| பரிஶுஷ்காணி ஶஷ்குல்யாதீநி| ஸாத்ம்யாநி துவ்யாதிவிபரீதாநி| கேசில்லகூநீத்யாதிகஂ வமநார்ஹஸஂஶமநமிச்சந்தி, வமநாவஶிஷ்டதோஷஶேஷஸ்ய ஶமநஸாத்யத்வாத்||௧௭||
Adhikarana 18 (18) · Śloka 18
யதாஸ்வஂ ச கஷாயாணி ஜ்வரக்நாநி ப்ரயோஜயேத் |௧௮|
यथास्वं च कषायाणि ज्वरघ्नानि प्रयोजयेत् |१८|
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ வமீஷு ஸாமாந்யஂ சிகித்ஸிதமதிதேஶேநாஹ- யதாஸ்வமித்யாதி| யதாஸ்வஂ யதாத்மீயம்| ஏதேந வாதாதிஜ்வரஹராணி கஷாயாணி வாதாதிஜாஸு சர்திஷு யோஜயேதித்யர்தஃ|௧௮|-
Adhikarana 19 (18-20) · Śloka 20
ஹந்யாத் க்ஷீரகதஂ பீதஂ சர்திஂ பவநஸம்பவாம் ||௧௮|| ஸஸைந்தவஂ பிபேத் ஸர்பிர்வாதச்சர்திநிவாரணம் | முத்காமலகயூஷோ வா ஸஸர்பிஷ்கஃ ஸஸைந்தவஃ | யவாகூஂ மதுமிஶ்ராஂ வா பஞ்சமூலீகதாஂ பிபேத் ||௧௯|| பிபேத்வா வ்யக்தஸிந்தூத்தஂ பலாம்லஂ வைஷ்கிரஂ ரஸம் | ஸுகோஷ்ணலவணஂ சாத்ர ஹிதஂ ஸ்நேஹவிரேசநம் ||௨௦||
हन्यात् क्षीरघृतं पीतं छर्दिं पवनसम्भवाम् ||१८|| ससैन्धवं पिबेत् सर्पिर्वातच्छर्दिनिवारणम् | मुद्गामलकयूषो वा ससर्पिष्कः ससैन्धवः | यवागूं मधुमिश्रां वा पञ्चमूलीकृतां पिबेत् ||१९|| पिबेद्वा व्यक्तसिन्धूत्थं फलाम्लं वैष्किरं रसम् | सुखोष्णलवणं चात्र हितं स्नेहविरेचनम् ||२०||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ வாதஜவமீசிகித்ஸிதமாஹ- ஹந்யாதித்யாதி| க்ஷீரகதமிதி க்ஷீரமதநோத்பூதஂ கதஂ க்ஷீரயுக்தஂ வா கதஂ க்ஷீரகதஂ; க்ஷீரோதகமிதி வா பாடஃ| ஸலவணஂ ஸர்பிராஹ- ஸஸைந்தவமித்யாதி| ஸர்பிரபக்வமேவ| உக்தஂ ச வாக்படேந- “ஹந்தி மாருதஜாஂ சர்திஂ ஸர்பிஃ பீதஂ ஸஸைந்தவம்” (வா. சி. ௬) இதி| பஞ்சமூலீகதாஂ ஶாலபர்ண்யாதிகேந பில்வாதிகேந வா கதாம்| யூஷமாஹ- முத்காமலகயூஷோ வேத்யாதி| ஸர்பிரிஹ யூஷஸந்தலநார்தம்| ஸஸைந்தவஃ ஸைந்தவயுக்தஃ| யவாகூமித்யாதி| பஞ்சமூலீ மஹதீதி சந்த்ரிகாகாரஃ; ஸ்வல்பேதி சக்ரபாணிஃ| ரஸமாஹ- பிபேத்வா வ்யக்தஸிந்தூத்தமித்யாதி| கிம்பூதஂ? வ்யக்தஸிந்தூத்தஂ ப்ரகடலவணம்| வைஷ்கிரஂ லாவாதிமாஂஸரஸம்| ததா பலாம்லஂ பலேந தாடிமமாதுலுங்காதிநாऽம்லமம்லதாஂ ப்ராப்தம்| விரேசநமாஹ- ஸுகோஷ்ணலவணஂ சாத்ரேதி| அத்ர வாதச்சர்த்யாஂ, ஸ்நேஹவிரேசநஂ ஸ்நேஹேந ஏரண்டதைலாதிநா விரேசநஂ ஸ்நேஹவிரேசநம்| ஸுகோஷ்ணலவணஂ ஸுகஂ ஸுககரமுஷ்ணஂ லவணஂ யஸ்மிந் தத்| உக்தஂ ச வாக்படேந,- “கோஷ்ணஂ ஸலவணஂ சாத்ர ஹிதஂ ஸ்நேஹவிரேசநம்” (வா. சி. ௬)- இதி| அதவா ஸுகோஷ்ணஂ லவணஂ சாத்ர’ இதி பாடஃ||௧௮-௨௦||
Adhikarana 20 (21-22) · Śloka 22
பித்தோபஶமநீயாநி பாக்யாநி ஶிஶிராணி ச | கஷாயாண்யுபயுக்தாநி க்நந்தி பித்தகதாஂ வமீம் ||௨௧|| ஶோதநஂ மதுரைஶ்சாத்ர த்ராக்ஷாரஸஸமாயுதைஃ | பலவத்யாஂ ப்ரஶஂஸந்தி ஸர்பிஸ்தைல்வகமேவ ச ||௨௨||
पित्तोपशमनीयानि पाक्यानि शिशिराणि च | कषायाण्युपयुक्तानि घ्नन्ति पित्तकृतां वमीम् ||२१|| शोधनं मधुरैश्चात्र द्राक्षारससमायुतैः | बलवत्यां प्रशंसन्ति सर्पिस्तैल्वकमेव च ||२२||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ பித்தஜவமீசிகித்ஸிதமாஹ- பித்தோபஶமநீயாநீத்யாதி| பித்தோபஶமநீயாநி பித்தஜ்வரஶமநாநி, ‘யதாஸ்வஂ ச கஷாயாணி ஜ்வரக்நாநி ப்ரயோஜயேத்’ இத்யுக்தத்வாத்| பாக்யாநி ஶதாநி| ஶிஶிராணி ஶீதகஷாயாணி| ஶோதநஂ வமநஂ விரேசநஂ வா; கேசிச்சோதநஶப்தேந விரேசநமேவ கதயந்தி, பித்தஜாயாஂ தஸ்ய ப்ரஶஸ்தத்வாத்| அத்ர பித்தச்சர்த்யாம்| மதுரைஃ ஶோதநத்ரவ்யைர்த்ராக்ஷாரஸஸமாயுதைஃ ஶோதநஂ விரேகவமநரூபஂ ப்ரஶஂஸந்தி| பலவத்யாஂ தைல்வகஂ ஸர்பிஃ வாதவ்யாத்யுக்தஂ, ரோத்ரஸஂஸ்கதஂ வா||௨௧-௨௨||
Adhikarana 21 (23) · Śloka 23
ஆரக்வதாதிநிர்யூஹஂ தஶாங்கயோகமேவ வா | பாயயேதாத ஸக்ஷௌத்ரஂ கபஜாயாஂ சிகித்ஸகஃ ||௨௩||
आरग्वधादिनिर्यूहं दशाङ्गयोगमेव वा | पाययेताथ सक्षौद्रं कफजायां चिकित्सकः ||२३||
🔊 Audio coming soon
கபச்சர்திசிகித்ஸிதமாஹ- ஆரக்வதாதிநிர்யூஹமித்யாதி| நிர்யூஹஂ கஷாயம்| தஶாங்கயோகமிதி “நாகரஂ தாந்யகஂ பார்கீமபயாஂ ஸுரதாரு ச| வசாஂ பர்படகஂ முஸ்தஂ பூதீகமத கட்பலம்|| விநிஷ்க்வாத்ய பிபேத்” இதி கேசித்தஶாங்கஶப்தமூலமாஹுஃ; தஂ ச கார்திககுண்டோ நேச்சதி, சர்திஹரத்வேநாநப்யுபகமாத்| கார்திகஸ்து தஶாங்கஶப்தேந ‘கடுகா சித்ரகம்’ இத்யாதிகஂ கபஜ்வரோக்தமாஹ| யத்யபி ‘கடுகா சித்ரகம்’ இத்யாதிகஂ ‘யதாஸ்வஂ ச கஷாயாணி ஜ்வரக்நாநி ப்ரயோஜயேத்’ இத்யநேநைவ ப்ராப்தஂ, ததாऽபி புநஸ்ததுபாதாநஂ மரிசரஹிதஸ்யோபயோகார்தம்| அந்யே தஶாங்கஶப்தேநாதிஸாரோக்தஂ ஶாலிபர்ண்யாதிகமாஹுஃ; தமபி தஶமூலஂ நிராமஹேதுநைவ நேச்சதி கார்திககுண்டஃ||௨௩||
Adhikarana 22 (24) · Śloka 24
கதஂ குடூச்யா விதிவத் கஷாயஂ ஹிமஸஞ்ஜ்ஞிதம் | திஸஷ்வபி பவேத் பத்யஂ மாக்ஷிகேண ஸமந்விதம் ||௨௪||
कृतं गुडूच्या विधिवत् कषायं हिमसञ्ज्ञितम् | तिसृष्वपि भवेत् पथ्यं माक्षिकेण समन्वितम् ||२४||
🔊 Audio coming soon
ஸந்நிபாதஜாயாஶ்சிகித்ஸிதமாஹ- கதமித்யாதி| விதிவத் யதோக்தஶீதகஷாயவிதிநா| ஹிமஸஞ்ஜ்ஞிதஂ ஶீதகஷாயாக்யம்| திஸஷு வாதபித்தகபஜாஸு, அபிஶப்தாத் ஸந்நிபாதஜாஸ்வபி| ஸாந்நிபாதிகீ சர்திர்பாஹுல்யேநாஸாத்யா, அதஸ்தஸ்யாஶ்சிகித்ஸிதஂ நோக்தம்| ஶீதகஷாயவிதாநஂ ச பேஷஜபலஂ க்ஷுண்ணமுஷ்ணாம்புசதுஷ்பலாப்லுதஂ நிஶி ஸஂஸ்திதஂ க்ராஹ்யமிதி| தந்த்ராந்தரே யதா- “த்ரவ்யாதாபோத்திதாத்தோயே ப்ரதப்தே நிஶி ஸஂஸ்திதாத்| கஷாயோ யோऽபிநிர்யாதி ஸ ஶீதஃ ஸமுதாஹதஃ|| ஷட்பிஃ பலைஶ்சதுர்பிர்வா ஸலிலாச்சீதபாண்டயோஃ| ஆப்லுதஂ பேஷஜபலஂ ரஸாக்யஸ்ய பலத்வயம்”- இதி| ப்ரசாரஸ்து பிஷஜாஂ பேஷஜபல ஏவ ஜலபலத்வயேநேதி| நநு, குடூசீ ஶாகவர்கே கபபித்தமாத்ரஶமநீ படிதா, தத்கதமஸ்யாஃ ஶீதகஷாயோ வாதாதித்ரயஜாஸு ஶஸ்தத்வேநோபதிஶ்யதே? உச்யதே- மதுயோகமஹிம்நா தோஷத்ரயேऽபி ஹிதத்வமஸ்யாஃ| கிஂவா ஶாகவர்கே பத்ரமஸ்யாஃ கபபித்தஹரமுக்தஂ, லதா து வாதஂ ஶமயதி; ததுக்தஂ சரகே- “அமதா ஸங்க்ராஹகதீபநீயவாதஹரஶ்லேஷ்மஶோணிதவிபந்தப்ரஶமநாநாஂ”- இதி||௨௪||
Adhikarana 23 (25) · Śloka 26
பீபத்ஸஜாஂ ஹத்யதமைர்தௌஹதீஂ காங்க்ஷிதைஃ பலைஃ | லங்கநைர்வமநைஶ்சாமாஂ ஸாத்ம்யைஃ ஸாத்ம்யப்ரகோபஜாம் ||௨௫|| கமிஹத்ரோகவச்சாபி கமிஜாஂ ஸாதயேத்வமீம் |௨௬|
बीभत्सजां हृद्यतमैर्दौहृदीं काङ्क्षितैः फलैः | लङ्घनैर्वमनैश्चामां सात्म्यैः सात्म्यप्रकोपजाम् ||२५|| कृमिहृद्रोगवच्चापि कृमिजां साधयेद्वमीम् |२६|
🔊 Audio coming soon
பீபாத்ஸஜாதிஷ்வௌஷதமாஹ- பீபத்ஸஜாமித்யாதி| தௌஹதீஂ தௌஹதவிமாநநஜாதாஂ வமிஂ; அந்யே கர்பஜாமாஹுஃ| ஆமாம் ஆமஜாம்| வமநஂ தாவத் ஸர்வாஸ்வேவோபதிஷ்டம், ஆமஜாயாஂ புநர்வமநகதநஂ பலஂ விநாऽப்யத்ர வமநஂ கார்யமிதி ப்ரதிபாதநார்தம், அந்யதா ஹ்யாமாத்வ்யாபத்திஃ| ஸாத்ம்யப்ரகோபஜாஂ ஸாத்ம்யபரித்யாகஜாம்||௨௫||-
Adhikarana 24 (26) · Śloka 26
விதரேச்ச யதாதோஷஂ ஶஸ்தஂ விதிமநந்தரம் ||௨௬||
वितरेच्च यथादोषं शस्तं विधिमनन्तरम् ||२६||
🔊 Audio coming soon
யதாதோஷமதிதேஶேந சிகித்ஸாமாஹ- விதரேச்ச யதாதோஷமித்யாதி| யதாதோஷமிதி தோஷாநதிக்ரமேண; யதாதோஷப்ரகத்யாபாதநாய ஸ்வஂ ஸ்வஂ சிகித்ஸிதஂ கார்யஂ, ததநந்தரஂ தோஷசிகித்ஸிதஂ; அத ஏவௌஷதமத்ர ந நிர்திஷ்டம்| அந்யே து ஸர்வாஸ்வேவ சர்திஷு புநராவத்திநிவாரணார்தமேதத் கர்தவ்யமித்யாஹுஃ| ‘ஶஸ்தஂ’ இத்யத்ர ‘வ்யஸ்தஂ’ இத்யந்யே படந்தி||௨௬||
Adhikarana 25 (27-35) · Śloka 35
ததித்தரஸஸஂஸக்தாஂ பிப்பலீஂ மாக்ஷிகாந்விதாம் | முஹுர்முஹுர்நரோ லீட்வா சர்திப்யஃ ப்ரவி(தி)முச்யதே ||௨௭|| ஸமாக்ஷிகா மதுரஸா பீதா வா தண்டுலாம்புநா | தர்பணஂ வா மதுயுதஂ திஸணாமபி பேஷஜம் ||௨௮|| ஸ்வயங்குப்தாஂ ஸயஷ்ட்யாஹ்வாஂ தண்டுலாம்புமதுத்ரவாம் | பிபேத்யவாகூமதவா ஸித்தாஂ பத்ரைஃ கரஞ்ஜஜைஃ ||௨௯|| யுக்தாம்லலவணாஃ பிஷ்டாஃ குஸ்தும்புர்யோऽதவா ஹிதாஃ | தண்டுலாம்புயுதஂ காதேத் கபித்தஂ த்ர்யூஷணேந வா ||௩௦|| ஸிதாசந்தநமத்வாக்தஂ லிஹ்யாத்வா மக்ஷிகாஶகத் | பிபேத் பயோऽக்நிதப்தஂ ச நிர்வாப்ய கஹகோதிகாம் ||௩௧|| ஸர்பிஃக்ஷௌத்ரயுதாந் வாऽபி லாஜஶக்தூந் பிபேத்ததா | ஸர்பிஃக்ஷௌத்ரஸிதோபேதாஂ மாகதீஂ வா லிஹேத்ததா ||௩௨|| தாத்ரீரஸே சந்தநஂ வா கஷ்டஂ முத்கதலாம்புநா | கோலாமலகமஜ்ஜாநஂ லிஹ்யாத்வா த்ரிஸுகந்திகம் ||௩௩|| ஸக்ஷௌத்ராஂ ஶாலிலாஜாநாஂ யவாகூஂ வா பிபேந்நரஃ | க்ரேயாண்யுபஹரேச்சாபி மநோக்ராணஸுகாநி ச ||௩௪|| ஜாங்கலாநி ச மாஂஸாநி ஶுபாநி பாநகாநி ச | போஜநாநி விசித்ராணி குர்யாத்ஸர்வாஸ்வதந்த்ரிதஃ ||௩௫||
दधित्थरससंसक्तां पिप्पलीं माक्षिकान्विताम् | मुहुर्मुहुर्नरो लीढ्वा छर्दिभ्यः प्रवि(ति)मुच्यते ||२७|| समाक्षिका मधुरसा पीता वा तण्डुलाम्बुना | तर्पणं वा मधुयुतं तिसृणामपि भेषजम् ||२८|| स्वयङ्गुप्तां सयष्ट्याह्वां तण्डुलाम्बुमधुद्रवाम् | पिबेद्यवागूमथवा सिद्धां पत्रैः करञ्जजैः ||२९|| युक्ताम्ललवणाः पिष्टाः कुस्तुम्बुर्योऽथवा हिताः | तण्डुलाम्बुयुतं खादेत् कपित्थं त्र्यूषणेन वा ||३०|| सिताचन्दनमध्वाक्तं लिह्याद्वा मक्षिकाशकृत् | पिबेत् पयोऽग्नितप्तं च निर्वाप्य गृहगोधिकाम् ||३१|| सर्पिःक्षौद्रयुतान् वाऽपि लाजशक्तून् पिबेत्तथा | सर्पिःक्षौद्रसितोपेतां मागधीं वा लिहेत्तथा ||३२|| धात्रीरसे चन्दनं वा घृष्टं मुद्गदलाम्बुना | कोलामलकमज्जानं लिह्याद्वा त्रिसुगन्धिकम् ||३३|| सक्षौद्रां शालिलाजानां यवागूं वा पिबेन्नरः | घ्रेयाण्युपहरेच्चापि मनोघ्राणसुखानि च ||३४|| जाङ्गलानि च मांसानि शुभानि पानकानि च | भोजनानि विचित्राणि कुर्यात्सर्वास्वतन्द्रितः ||३५||
🔊 Audio coming soon
ஸாமாந்யேந சர்திசிகித்ஸாமாஹ- ததித்தரஸஸஂயுக்தாமித்யாதி| ததித்தஃ கபித்தஃ, மாக்ஷிகாந்விதாஂ மதுயுக்தாஂ; ததித்தரஸஂ பிப்பலீமதுகயுக்தஂ பீத்வா சர்திஂ ஜயதீதி பிண்டார்தஃ| ஸமாக்ஷிகேத்யாதி| மதுரஸா மூர்வா| தண்டுலாம்புநா தண்டுலதாவநோதகேந| தர்பணஂ லாஜஸக்துகதஂ, லாஜாநாஂ சர்திஹரத்வாத்| திஸணாமிதி திஸணாஂ வாதாதிஜாநாஂ, சர்தீநாஂ, ஏதேந த்ரிதோஷஜச்சர்திஹரத்வமஸ்யோக்தஂ பவதி; யதோ யத் வாதாதிஜாஸு பதக் திஸஷு பேஷஜஂ ததேவ மிலிதவாதாதித்ரயஜாயா அபி ப்ரகதிஸமவேதாயா ஹிதம்| ததா சோக்தம்,- “யைஷா பதக்த்வேந மயா க்ரியோக்தா தாஂ ஸந்நிபாதேஷு ச தீக்ஷ்ணபுத்த்யா| ரோகேஷு தோஷாக்நிபலாத்யபேக்ஷயா குர்யாத்பிஷக் ஶாஸ்த்ரவிதௌ விசக்ஷணஃ”- இதி| ஸ்வயங்குப்தாமித்யாதி| ஸ்வயங்குப்தா கபிகச்சூஃ| தண்டுலாம்புமதுத்ரவாமிதி தாண்டுலாம்புமதூநி த்ரவே யஸ்யாஂ ஸா தாமித்யர்தஃ; மது கர்ஷப்ரமாணஂ, தண்டுலாம்பு சதுர்குணம்| அதவா கரஞ்ஜஜைஃ பத்ரைஃ ஸஹ ஸித்தாஂ யவாகூஂ பிபேத், ஶ்லேஷ்மபூயிஷ்டாயாமித்யுபஸ்காரஃ| யுக்தாம்லலவணா இத்யாதி| யுக்தாம்லலவணா உசிதப்ரமாணாம்லலவணயுக்தாஃ| பிஷ்டா தஷதி பிஷ்டாஃ| குஸ்தும்புர்யோ தாந்யகாஃ| கேசித்யுக்தாம்லலவணா இதி பதஂ யவாக்வாऽபி ஸம்பத்நந்தி| தண்டுலாம்ப்வித்யாதி| த்ர்யூஷணஂ த்ரிகடுகஂ; யோகத்வயமேதத்; அதவா கபித்தஂ தண்டுலாம்புயுதஂ காதேத்; த்ர்யூஷணேந வா யுதஂ காதேத்| ஸிதா ஶர்கரா| சந்தநஂ ரக்தசந்தநம்| ஸிதாதியுக்தஂ மக்ஷிகாபுரீஷஂ வா லிஹ்யாத்| பிபேதித்யாதி| அக்நிதப்தாஂ கஹகோதிகாஂ பயஸி நிர்வாப்ய தத் பயஃ பிபேதித்யர்தஃ| பயோ ஜலம்| அத்ர கஹகோதி(பி)காஶப்தேந வரமடீகதஂ மந்மயஂ கஹமுச்யதே உபசாராத்| அதவா ஸர்பிஃக்ஷௌத்ரயுதாந் லாஜஶக்தூந் பிபேத்| தாத்ரீரஸே சந்தநஂ வா கஷ்டஂ முத்கதலாம்புநா பிபேத்| கோலாதிமஜ்ஜாநஂ மதுநா லிஹ்யாத்| த்ரிஸுகந்திகஂ த்ரிஜாதகஂ வா மதுநா லிஹ்யாத்| அதவா ஶாலிலாஜாநாஂ யவாகூஂ பிபேத்| க்ரேயாண்யுபாஹரேதித்யாதி| மநோஜ்ஞாநி ஸுகாநி சேதி சேதோநாஸிகாஹ்லாதஜநகாநி க்ரேயாணி ஸுகந்தத்ரவ்யாணி, ததா ஸுகாநி ஆயத்யாஂ ஸுகஜநகாநி| ததா ஜாங்கலாநி மாஂஸாநி ஶூல்யாநி ஶூலப்ரோதாநி பக்வாநி ததா ஶுபாநி பாநகாநி ச ஸுகஜநகாநி உபாஹரேத்| போஜநாநி விசித்ராணி நாநாப்ரகாராணி குர்யாத்| அதந்த்ரிதஃ அநலஸஃ||௨௭-௩௫||
Adhikarana puShpikA · Śloka 49
இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாமுத்தரதந்த்ராந்தர்கதே காயசிகித்ஸாதந்த்ரே சர்திப்ரதிஷேதோ நாம (ஏகாதஶோऽத்யாயஃ, ஆதிதஃ) ஏகோநபஞ்சாஶத்தமோऽத்யாயஃ ||௪௯||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे छर्दिप्रतिषेधो नाम (एकादशोऽध्यायः, आदितः) एकोनपञ्चाशत्तमोऽध्यायः ||४९||
🔊 Audio coming soon
இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாமுத்தரதந்த்ரே சர்திப்ரதிஷேதோ நாமைகோநபஞ்சாஶத்தமோऽத்யாயஃ||௪௯||