Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤਸ਼੍ਛੇਦ੍ਯਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
अथातश्छेद्यरोगप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ਭੇਦ੍ਯਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧਾਨਨ੍ਤਰਂ ਪਾਰਿਸ਼ੇਸ੍ਯਾਚ੍ਛੇਦ੍ਯਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧਾਰਮ੍ਭੋ ਯੁਜ੍ਯਤ ਇਤ੍ਯਾਹ- ਅਥਾਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ||੧-੨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਭੁਕ੍ਤਵਤੋ ਹ੍ਯਨ੍ਨਮੁਪਵਿਸ੍ਟਸ੍ਯ ਯਤ੍ਨਤਃ | ਸਂਰੋਸਯੇਤ੍ਤੁ ਨਯਨਂ ਭਿਸਕ੍ ਚੂਰ੍ਣੈਸ੍ਤੁ ਲਾਵਣੈਃ ||੩||
स्निग्धं भुक्तवतो ह्यन्नमुपविष्टस्य यत्नतः | संरोषयेत्तु नयनं भिषक् चूर्णैस्तु लावणैः ||३||
🔊 Audio coming soon
ਤਤ੍ਰੈਕਾਦਸ਼ਸੁ ਛੇਦ੍ਯੇਸੁ ਪ੍ਰਥਮਂ ਪਞ੍ਚਾਨਾਮਰ੍ਮਣਾਮੇਕਮੇਵ ਪ੍ਰਕਾਰਮੁਪਦਰ੍ਸ਼ਯਿਸ੍ਯਨ੍ ਪ੍ਰਥਮਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਕ੍ਕਰ੍ਮੈਵ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਭੁਕ੍ਤਵਤ ਇਤਿ ਸਂਸ਼ੁਦ੍ਧਦੇਹਸ੍ਯ ਕਤਸਂਸਰ੍ਜਨਸ੍ਯ ਵਿਚਾਰਣਾਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਵਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਭੁਕ੍ਤਵਤਃ| ਯਤ੍ਨਤ ਇਤਿ ਯਥਾ ਨਾਤਿਪੀਡਾ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਸਂਰੋਸਯੇਤ੍ ਅਰ੍ਮਸ਼ਿਥਿਲੀਕਰਣਾਯ ਸਙ੍ਕ੍ਸੋਭਯੇਤ੍| ਲਾਵਣੈਃ ਸੈਨ੍ਧਵੋਤ੍ਥੈਃ||੩||
Adhikarana 3 (4-9) · Śloka 10
ਤਤਃ ਸਂਰੋਸਿਤਂ ਤੂਰ੍ਣਂ ਸੁਸ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਰਿਘਟ੍ਟਿਤਮ੍ | ਅਰ੍ਮ ਯਤ੍ਰ ਵਲੀਜਾਤਂ ਤਤ੍ਰੈਤਲ੍ਲਗਯੇਦ੍ਭਿਸਕ੍ ||੪|| ਅਪਾਙ੍ਗਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸਮਾਣਸ੍ਯ ਬਡਿਸ਼ੇਨ ਸਮਾਹਿਤਃ | ਮੁਚੁਣ੍ਡ੍ਯਾਦਾਯ ਮੇਧਾਵੀ ਸੂਚੀਸੂਤ੍ਰੇਣ ਵਾ ਪੁਨਃ ||੫|| ਨ ਚੋਤ੍ਥਾਪਯਤਾ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਂ ਕਾਰ੍ਯਮਭ੍ਯੁਨ੍ਨਤਂ ਤੁ ਤਤ੍ | ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਬਾਧਭਯਾਚ੍ਚਾਸ੍ਯ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨੀ ਗ੍ਰਾਹਯੇਦ੍ਦਢਮ੍ ||੬|| ਤਤਃ ਪ੍ਰਸ਼ਿਥਿਲੀਭੂਤਂ ਤ੍ਰਿਭਿਰੇਵ ਵਿਲਮ੍ਬਿਤਮ੍ | ਉਲ੍ਲਿਖਨ੍ਮਣ੍ਡਲਾਗ੍ਰੇਣ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੇਨ ਪਰਿਸ਼ੋਧਯੇਤ੍ ||੭|| ਵਿਮੁਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਕਸ੍ਣਾਚ੍ਛੁਕ੍ਲਾਚ੍ਚ ਮਣ੍ਡਲਾਤ੍ | ਨੀਤ੍ਵਾ ਕਨੀਨਕੋਪਾਨ੍ਤਂ ਛਿਨ੍ਦ੍ਯਾਨ੍ਨਾਤਿਕਨੀਨਕਮ੍ ||੮|| ਚਤੁਰ੍ਭਾਗਸ੍ਥਿਤੇ ਮਾਂਸੇ ਨਾਕ੍ਸਿ ਵ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿਮਚ੍ਛਤਿ | ਕਨੀਨਕਵਧਾਦਸ੍ਰਂ ਨਾਡੀ ਵਾਪ੍ਯੁਪਜਾਯਤੇ ||੯|| ਹੀਨਚ੍ਛੇਦਾਤ੍ ਪੁਨਰ੍ਵਦ੍ਧਿਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੇਵਾਧਿਗਚ੍ਛਤਿ |੧੦|
ततः संरोषितं तूर्णं सुस्विन्नं परिघट्टितम् | अर्म यत्र वलीजातं तत्रैतल्लगयेद्भिषक् ||४|| अपाङ्गं प्रेक्षमाणस्य बडिशेन समाहितः | मुचुण्ड्याऽऽदाय मेधावी सूचीसूत्रेण वा पुनः ||५|| न चोत्थापयता क्षिप्रं कार्यमभ्युन्नतं तु तत् | शस्त्राबाधभयाच्चास्य वर्त्मनी ग्राहयेद्दृढम् ||६|| ततः प्रशिथिलीभूतं त्रिभिरेव विलम्बितम् | उल्लिखन्मण्डलाग्रेण तीक्ष्णेन परिशोधयेत् ||७|| विमुक्तं सर्वतश्चापि कृष्णाच्छुक्लाच्च मण्डलात् | नीत्वा कनीनकोपान्तं छिन्द्यान्नातिकनीनकम् ||८|| चतुर्भागस्थिते मांसे नाक्षि व्यापत्तिमृच्छति | कनीनकवधादस्रं नाडी वाऽप्युपजायते ||९|| हीनच्छेदात् पुनर्वृद्धिं शीघ्रमेवाधिगच्छति |१०|
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਯਾਦਸ਼ਮਰ੍ਮ ਬਡਿਸ਼ੇਨ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਤਾਦਸ਼ਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਤਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਰਿਘਟ੍ਟਿਤਂ ਚਾਲਿਤਮ੍| ਅਰ੍ਮ ਯਤ੍ਰ ਵਲੀਜਾਤਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਯਤ੍ਰ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਅਰ੍ਮ ਜਾਤਵਲੀਕਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਏਤਦਰ੍ਮ ਬਡਿਸ਼ੇਨ ਲਗਯੇਤ੍ ਸਂਯੋਜਯੇਤ੍, ਗ੍ਰਾਹਯੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਮੁਚੁਣ੍ਡ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ|- ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਬਡਿਸ਼ਂ ਮੁਚੁਣ੍ਡ੍ਯਾ ਤਰ੍ਜਨ੍ਯਙ੍ਗੁਸ੍ਠਸਨ੍ਦਂਸ਼ੇਨਾਦਾਯ ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਯਗ੍ਯੋਗੇਨੋਤ੍ਕ੍ਸੇਪਯੇਤ੍| ਸੂਚੀਸੂਤ੍ਰੇਣ ਵਾ ਪੁਨਰਿਤਿ ਮੁਚੁਣ੍ਡ੍ਯਾ ਬਡਿਸ਼ੋਤ੍ਕ੍ਸੇਪਾਦਨਨ੍ਤਰਂ ਪ੍ਰਣਿਹਿਤਂ ਸਸੂਤ੍ਰਸੂਚੀਸੂਤ੍ਰੇਣ ਤਦਰ੍ਮ ਉਤ੍ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਨ ਚੋਤ੍ਥਾਪਯਤੇਤ੍ਯਾਦਿ|- ਉਤ੍ਥਾਪਯਤਾ ਵੈਦ੍ਯੇਨ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਂ ਸਹਸਾ ਤਦਰ੍ਮਾਤ੍ਯੁਨ੍ਨਤਂ ਨ ਕਾਰ੍ਯਂ, ਤ੍ਰੁਟਨਭਯਾਤ੍| ਵਰ੍ਤ੍ਮਨੀ ਗ੍ਰਾਹਯੇਦਿਤਿ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸ੍ਥਿਤਂ ਵਰ੍ਤ੍ਮ ਊਰ੍ਧ੍ਵਮਾਕਸ੍ਯ ਗ੍ਰਾਹਯੇਤ੍, ਅਧਃ ਸ੍ਥਿਤਮਧ ਏਵਾਕਸ੍ਯ ਗ੍ਰਾਹਯੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤਤਃ ਪ੍ਰਸ਼ਿਥਿਲੀਭੂਤਮਿਤ੍ਯਾਦਿ|- ਪ੍ਰਸ਼ਿਥਿਲੀਭੂਤਂ ਵਿਮੁਕ੍ਤਨਯਨਗੋਲਕਾਸ਼੍ਲੇਸਮ੍ | ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਬਡਿਸ਼ਾਦਿਭਿਃ, ਨ ਤ੍ਵੇਕੇਨ, ਤ੍ਰੁਟਨਭਯਾਤ੍; ਵਿਲਮ੍ਬਿਤਂ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਲਮ੍ਬਿਤਂ ਧਤਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਉਲ੍ਲਿਖਨ੍ਨਿਤ੍ਯਾਦਿ- ਉਲ੍ਲਿਖਨ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਮੇਵਾਧਃਸ੍ਥਿਤਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍| ਪਰਿਸ਼ੋਧਯੇਤ੍ ਸਰ੍ਵਤ ਉਨ੍ਮੂਲਯੇਤ੍, ‘ਅਰ੍ਮਸਨ੍ਤਾਨਂ’ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ਕਨੀਨਕੋਪਾਨ੍ਤਂ ਕਨੀਨਕਸਮੀਪਂ, ਕਨੀਨਕਸ਼੍ਚ ਨਾਸਾਸਮੀਪਸ੍ਥੋਕ੍ਸਿਸਨ੍ਧਿਃ| ਛਿਨ੍ਦ੍ਯਾਦਿਤਿ ਕ੍ਰਿਯਾਸੌਕਰ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਬਡਿਸ਼ਮਪਕਸ੍ਯ ਪ੍ਰਣਿਹਿਤਸੂਚੀਸੂਤ੍ਰੇਣਾਵਲਮ੍ਬ੍ਯਾਰ੍ਮ ਛਿਨ੍ਦ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਨਾਤਿਕਨੀਨਕਮਿਤਿ ਅਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਕਨੀਨਕਂ ਯਥਾ ਨ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਥਾ ਛਿਨ੍ਦ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਚਤੁਰ੍ਭਾਗਸ੍ਥਿਤੇ ਇਤਿ ਅਕ੍ਸਿਗੋਲਕਸ੍ਯੋਪਰਿਤਨੇ ਮਾਂਸੇ ਚਤੁਰ੍ਭਾਗੇਨ ਸ੍ਥਿਤੇ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ, ਨਾਨ੍ਤਿਕੇ | ਵ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿਂ ਵ੍ਯਾਪਦਮ੍, ਚ੍ਛਤਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਕਨੀਨਕਵਧਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿ ਅਤਿਚ੍ਛੇਦਾਤ੍ ਕਨੀਨਕਵਧਃ| ਅਸ੍ਰਂ ਰਕ੍ਤਮ੍| ਨਾਡੀਤਿ ਨਾਡੀਵ੍ਰਣਃ| ਅਪਿਸ਼ਬ੍ਦਾਦ੍ਵੇਦਨਾ ਚ| ਹੀਨਚ੍ਛੇਦਾਤ੍ ਕਿਂ ਸ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਾਹ- ਵਦ੍ਧਿਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ; ‘ਅਰ੍ਮ’ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ||੪-੯||-
Adhikarana 4 (10) · Śloka 11
ਅਰ੍ਮ ਯਜ੍ਜਾਲਵਦ੍ਵ੍ਯਾਪਿ ਤਦਪ੍ਯੁਨ੍ਮਾਰ੍ਜ੍ਯ ਲਮ੍ਬਿਤਮ੍ ||੧੦|| ਛਿਨ੍ਦ੍ਯਾਦ੍ਵਕ੍ਰੇਣ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਵਰ੍ਤ੍ਮਸ਼ੁਕ੍ਲਾਨ੍ਤਮਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ |੧੧|
अर्म यज्जालवद्व्यापि तदप्युन्मार्ज्य लम्बितम् ||१०|| छिन्द्याद्वक्रेण शस्त्रेण वर्त्मशुक्लान्तमाश्रितम् |११|
🔊 Audio coming soon
ਯਤ੍ਰ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਰ੍ਯਰ੍ਮਣਿ ਵਿਸ੍ਤਰਤ੍ਵਾਦਰ੍ਮਣੋ ਵਰ੍ਤ੍ਮਦ੍ਵਯਸਮੀਪਸ਼ੁਕ੍ਲਾਵਯਵਵ੍ਯਾਪਿਨੋ ਵਲੀਭਾਵੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਕਿਂ ਕਰਣੀਯਮਿਤਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਅਰ੍ਮੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਯਦਰ੍ਮ ਜਾਲਵਨ੍ਮਤ੍ਸ੍ਯਬਨ੍ਧਨਜਾਲਸਦਸ਼ਂ ਵ੍ਯਾਪਿ ਵ੍ਯਾਪਨਸ਼ੀਲਂ ਤਦਪਿ ਸੈਨ੍ਧਵਚੂਰ੍ਣੇਨ ਸਹੋਰ੍ਧ੍ਵਘਸ੍ਟਂ ਸ਼ਿਥਿਲੀਭੂਤਂ ਵਕ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਬਡਿਸ਼ੇਨ ਲਮ੍ਬਿਤਂ ਮਣ੍ਡਲਾਗ੍ਰੇਣ ਛਿਨ੍ਦ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਵਰ੍ਤ੍ਮਸ਼ੁਕ੍ਲਾਨ੍ਤਮਾਸ਼੍ਰਿਤਮਿਤਿ ਅਤ੍ਰ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨੋਨ੍ਤ ਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸਮੀਪਵਾਚੀ, ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਪੁਨਰਵਯਵਵਾਚੀ| ਕੇਚਿਤ੍ ‘ਅਰ੍ਮਵਜ੍ਜਾਲਕਂ ਵ੍ਯਾਪਿ’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ; ਜਾਲਕਂ ਸ੍ਨਾਯ੍ਵਰ੍ਮ, ਤਚ੍ਚ ਵਕ੍ਰੇਣ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਲਮ੍ਬਿਤਮਰ੍ਮਵਚ੍ਛਿਨ੍ਦ੍ਯਾਤ੍, ਵਰ੍ਤ੍ਮਸ਼ੁਕ੍ਲਾਨ੍ਤਮਾਸ਼੍ਰਿਤਂ ਪੁਨਰਰ੍ਮ ਉਲ੍ਲੇਖਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਛਿਨ੍ਦ੍ਯਾਦਿਤਿ ਚ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ||੧੦||-
Adhikarana 5 (11-13) · Śloka 14
ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਤੁ ਤਤਃ ਕਾਰ੍ਯਮਨਨ੍ਤਰਮ੍ ||੧੧|| ਯਾਵਨਾਲਸ੍ਯ ਚੂਰ੍ਣੇਨ ਤ੍ਰਿਕਟੋਰ੍ਲਵਣਸ੍ਯ ਚ | ਸ੍ਵੇਦਯਿਤ੍ਵਾ ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਬਧ੍ਨੀਯਾਤ੍ ਕੁਸ਼ਲੋ ਭਿਸਕ੍ ||੧੨|| ਦੋਸਰ੍ਤੁਬਲਕਾਲਜ੍ਞਃ ਸ੍ਨੇਹਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯਥਾਹਿਤਮ੍ | ਵ੍ਰਣਵਤ੍ ਸਂਵਿਧਾਨਂ ਤੁ ਤਸ੍ਯ ਕੁਰ੍ਯਾਦਤਃ ਪਰਮ੍ ||੧੩|| ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕਰਸ੍ਵੇਦਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ੋਧਨਮਾਚਰੇਤ੍ |੧੪|
प्रतिसारणमक्ष्णोस्तु ततः कार्यमनन्तरम् ||११|| यावनालस्य चूर्णेन त्रिकटोर्लवणस्य च | स्वेदयित्वा ततः पश्चाद्बध्नीयात् कुशलो भिषक् ||१२|| दोषर्तुबलकालज्ञः स्नेहं दत्त्वा यथाहितम् | व्रणवत् संविधानं तु तस्य कुर्यादतः परम् ||१३|| त्र्यहान्मुक्त्वा करस्वेदं दत्त्वा शोधनमाचरेत् |१४|
🔊 Audio coming soon
ਛੇਦਾਨਨ੍ਤਰਂ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਤ ਇਤਿ ਕਰ੍ਮਣਃ| ਯਾਵਨਾਲਸ੍ਯ ਯਵਕ੍ਸਾਰਸ੍ਯ, ਲਵਣਸ੍ਯ ਸੈਨ੍ਧਵਸ੍ਯ| ਸ੍ਵੇਦਯਿਤ੍ਵੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ੍ਵੇਦਯਿਤ੍ਵਾ ‘ਕਰੇਣ’ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ਕੁਸ਼ਲੋ ਬਨ੍ਧਾਦਿਵੇਤ੍ਤਾ| ‘ਦੋਸਰ੍ਤੁਬਲਕਾਲਜ੍ਞ’ ਇਤਿ ਦੋਸਾਣਾਂ ਚਯਾਦਿਮੁਖੇਨ ਬਲਕਾਲਜ੍ਞਃ, ਤੂਨਾਮਾਦਿਮਧ੍ਯਾਵਸਾਨੇਨ; ਅਥਵਾ ਦੋਸਾ ਵਾਤਾਦਯਃ, ਤਵੋ ਹੇਮਨ੍ਤਾਦਯਃ, ਬਲਂ ਕ੍ਰਿਯਾਸੁ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਂ, ਕਾਲਸ਼੍ਚਾਵਸ੍ਥਿਕਃ, ਤਾਨ੍ ਜਾਨਾਤਿ ਯਃ ਸ ਤਾਦਸ਼ਃ| ਸ੍ਨੇਹਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯਥਾਹਿਤਮਿਤਿ ਸਨ੍ਧਾਨਾਰ੍ਥਂ ਘਤਾਦੀਨਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਯੋ ਯਸ੍ਮੈ ਹਿਤਸ੍ਤਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤਥਾਨੁਕ੍ਤਮਪਿ ਚਕ੍ਸੁਸ੍ਯਂ ਸਦ੍ਯੋਵ੍ਰਣਹਿਤਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਲੋਧ੍ਰਚਨ੍ਦਨਾਦਿਕਸਾਯਦ੍ਰਵਕਲ੍ਕਪਿਣ੍ਡਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਬਧ੍ਨੀਯਾਤ੍, ਤੇਨੈਵ ਚ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਨਮ੍| ਵ੍ਰਣਵਦਿਤ੍ਯਾਦਿ ਵ੍ਰਣਵਤ੍ ਸਂਵਿਧਾਨਂ ਸ਼ੋਧਨਰੋਪਣਾਦਿਕਮ੍| ਤਦੇਵ ਸ਼ੋਧਨਵਿਧਾਨਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿ||੧੧-੧੩||-
Adhikarana 6 (14-15) · Śloka 16
ਕਰਞ੍ਜਬੀਜਾਮਲਕਮਧੁਕੈਃ ਸਾਧਿਤਂ ਪਯਃ ||੧੪|| ਹਿਤਮਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਂ ਸ਼ੂਲੇ ਦ੍ਵਿਰਹ੍ਨਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਂਯੁਤਮ੍ | ਮਧੁਕੋਤ੍ਪਲਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕਦੂਰ੍ਵਾਕਲ੍ਕੈਸ਼੍ਚ ਮੂਰ੍ਧਨਿ ||੧੫|| ਪ੍ਰਲੇਪਃ ਸਘਤਃ ਸ਼ੀਤਃ ਕ੍ਸੀਰਪਿਸ੍ਟਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ |੧੬|
करञ्जबीजामलकमधुकैः साधितं पयः ||१४|| हितमाश्च्योतनं शूले द्विरह्नः क्षौद्रसंयुतम् | मधुकोत्पलकिञ्जल्कदूर्वाकल्कैश्च मूर्धनि ||१५|| प्रलेपः सघृतः शीतः क्षीरपिष्टः प्रशस्यते |१६|
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਮਾਵਸ੍ਥਿਕਸ਼ੂਲਸ੍ਯ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਕਰਞ੍ਜਬੀਜੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਆਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਮ੍ ਅਕ੍ਸਿਪੂਰਣਮ੍| ਦ੍ਵਿਰਹ੍ਨ ਇਤਿ ਦਿਵਸਸ੍ਯ ਕਾਲਦ੍ਵਯਮ੍| ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਸ਼ੂਲੇ ਸ਼ਿਰੋਲੇਪਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਮਧੁਕੋਤ੍ਪਲਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਉਤ੍ਪਲਂ ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਂ, ਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕਃ ਪਦ੍ਮਕੇਸ਼ਰਮ੍||੧੪-੧੫||-
Adhikarana 7 (16) · Śloka 16
ਲੇਖ੍ਯਾਞ੍ਜਨੈਰਪਹਰੇਦਰ੍ਮਸ਼ੇਸਂ ਭਵੇਦ੍ਯਦਿ ||੧੬||
लेख्याञ्जनैरपहरेदर्मशेषं भवेद्यदि ||१६||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਾਵਸ਼ਿਸ੍ਟਸ੍ਯਾਰ੍ਮਣੋ ਲੇਖ੍ਯਾਞ੍ਜਨੈਰੇਵਾਪਹਰਣਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਲੇਖ੍ਯਾਞ੍ਜਨੈਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਲੇਖ੍ਯਾਞ੍ਜਨੈਰਿਤਿ ‘ਲੋਹਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਧਾਤਵੋ ਲਵਣਾਨਿ ਚ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟੈਃ||੧੬||
Adhikarana 8 (17) · Śloka 17
ਅਰ੍ਮ ਚਾਲ੍ਪਂ ਦਧਿਨਿਭਂ ਨੀਲਂ ਰਕ੍ਤਮਥਾਪਿ ਵਾ | ਧੂਸਰਂ ਤਨੁ ਯਚ੍ਚਾਪਿ ਸ਼ੁਕ੍ਰਵਤ੍ਤਦੁਪਾਚਰੇਤ੍ ||੧੭||
अर्म चाल्पं दधिनिभं नीलं रक्तमथापि वा | धूसरं तनु यच्चापि शुक्रवत्तदुपाचरेत् ||१७||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਲੇਖ੍ਯਾਞ੍ਜਨਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇਨ ਯਾਦਸ਼ਂ ਲੇਖਨਸਾਧ੍ਯਮਰ੍ਮ ਤਾਦਸ਼ਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਅਰ੍ਮ ਚਾਲ੍ਪਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਲ੍ਪਂ ਵਿਸ੍ਤਾਰੇਣ, ਦਧਿਨਿਭਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਰ੍ਮ, ਨੀਲਂ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਰਿ, ਰਕ੍ਤਂ ਲੋਹਿਤਾਰ੍ਮ, ਧੂਸਰਂ ਪਾਣ੍ਡੁਰਂ, ਤਨੁ ਸ੍ਨਾਯ੍ਵਰ੍ਮ, ਤਨੁ ਯਚ੍ਚਾਪੀਤ੍ਯਤ੍ਰ ਚਕਾਰਾਪਿਸ਼ਬ੍ਦਾਭ੍ਯਾਂ ਮਾਂਸਾਰ੍ਮਾਪਿ ਯਕਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਂ ਸ਼੍ਯਾਵਂ ਵਾ; ਏਤਤ੍ ਪਞ੍ਚਵਿਧਮਪ੍ਯਰ੍ਮ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਤਨੁ ਵਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰਵਦੇਵ ਲੇਖ੍ਯਾਞ੍ਜਨੈਰੇਵੋਪਚਰਣੀਯਮ੍||੧੭||
Adhikarana 9 (18) · Śloka 18
ਚਰ੍ਮਾਭਂ ਬਹਲਂ ਯਤ੍ਤੁ ਸ੍ਨਾਯੁਮਾਂਸਘਨਾਵਤਮ੍ | ਛੇਦ੍ਯਮੇਵ ਤਦਰ੍ਮ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕਸ੍ਣਮਣ੍ਡਲਗਂ ਚ ਯਤ੍ ||੧੮||
चर्माभं बहलं यत्तु स्नायुमांसघनावृतम् | छेद्यमेव तदर्म स्यात् कृष्णमण्डलगं च यत् ||१८||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਯਾਦਸ਼ਂ ਛੇਦ੍ਯਮਰ੍ਮ ਤਾਦਸ਼ਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਚਰ੍ਮਾਭਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਚਰ੍ਮਵਦਾਭਾਸਤੇ ਯਤ੍ਤਤ੍ਤਥਾ ਚਰ੍ਮਖਣ੍ਡਵਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਬਹਲਂ ਸ੍ਥੂਲਮ੍| ਸ੍ਨਾਯੁਮਾਂਸਘਨਂ ਸ੍ਨਾਯੁਮਾਂਸਾਭ੍ਯਾਂ ਘਨਂ ਯਥਾ ਸ੍ਯਾਦੇਵਮਾਵਤਂ; ‘ਸ੍ਨਾਯੁਮਾਂਸਸਿਰਾਵਤਂ’ ਇਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਕਸ੍ਣਮਣ੍ਡਲਗਮਿਤਿ ਦਸ੍ਟਿਮਾਰ੍ਗਾਵਰਣਕਾਰੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੧੮||
Adhikarana 10 (19) · Śloka 19
ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਵਰ੍ਣਮਕ੍ਲਿਸ੍ਟਂ ਕ੍ਰਿਯਾਸ੍ਵਕ੍ਸਿ ਗਤਕ੍ਲਮਮ੍ | ਛਿਨ੍ਨੇਰ੍ਮਣਿ ਭਵੇਤ੍ ਸਮ੍ਯਗ੍ਯਥਾਸ੍ਵਮਨੁਪਦ੍ਰਵਮ੍ ||੧੯||
विशुद्धवर्णमक्लिष्टं क्रियास्वक्षि गतक्लमम् | छिन्नेऽर्मणि भवेत् सम्यग्यथास्वमनुपद्रवम् ||१९||
🔊 Audio coming soon
ਸਮ੍ਯਕ੍ਛਿਨ੍ਨਸ੍ਯਾਰ੍ਮਣੋ ਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਵਰ੍ਣਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਵਰ੍ਣਮਰ੍ਮਾਪਨਯਨਾਤ੍ ਪ੍ਰਕਤਿਵਰ੍ਣਮਕ੍ਸਿ ਭਵੇਤ੍| ਅਕ੍ਲਿਸ੍ਟਂ ਕ੍ਰਿਯਾਸ੍ਵਿਤਿ ਨਿਮੇਸੋਨ੍ਮੇਸਾਦਿਸੁ ਨ ਕ੍ਲੇਸ਼ਵਤ੍| ਗਤਕ੍ਲਮਮ੍ ਅਨਾਯਾਸਕ੍ਲੇਸ਼ਰਹਿਤਮ੍| ਕੇਚਿਦਕ੍ਲਿਸ੍ਟਂ ਨਿਰ੍ਦੋਸਂ, ਕ੍ਰਿਯਾਸ੍ਵਕ੍ਸਿ ਗਤਕ੍ਲਮਂ ਕ੍ਰਿਯਾਸੂਨ੍ਮੇਸਾਦਿਸ੍ਵਪਿ ਨਿਰਾਬਾਧਂ ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ| ਯਥਾਸ੍ਵਮਨੁਪਦ੍ਰਵਮਿਤਿ ਹੀਨਾਤਿਚ੍ਛੇਦਯੋਰ੍ਯੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮੁਪਦ੍ਰਵਾਸ੍ਤੇ ਨ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨਾ ਯਸ੍ਯ ਤਤ੍ਤਥੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੧੯||
Adhikarana 11 (20) · Śloka 20
ਸਿਰਾਜਾਲੇ ਸਿਰਾ ਯਾਸ੍ਤੁ ਕਠਿਨਾਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ | ਉਲ੍ਲਿਖੇਨ੍ਮਣ੍ਡਲਾਗ੍ਰੇਣ ਬਡਿਸ਼ੇਨਾਵਲਮ੍ਬਿਤਾਃ ||੨੦||
सिराजाले सिरा यास्तु कठिनास्ताश्च बुद्धिमान् | उल्लिखेन्मण्डलाग्रेण बडिशेनावलम्बिताः ||२०||
🔊 Audio coming soon
ਅਰ੍ਮਚ੍ਛੇਦਂ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦ੍ਯ ਸਿਰਾਜਾਲਚ੍ਛੇਦਂ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਯਨ੍ਨਾਹ- ਸਿਰਾਜਾਲੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪੂਰ੍ਵਵਦੇਵ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨਸਂਰੋਸਿਤਨਯਨਸ੍ਯ ਬਡਿਸ਼ੇਨਾਵਲਮ੍ਬਿਤਾਃ ਕਠਿਨਸਿਰਾ ਮਣ੍ਡਲਾਗ੍ਰੇਣੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਲਿਖੇਤ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਛਿਨ੍ਦ੍ਯਾਦਿਤਿ ਪਿਣ੍ਡਾਰ੍ਥਃ| ਕਠਿਨਸਿਰਾਗ੍ਰਹਣਾਨ੍ਮਦੂਨਾਂ ਸਿਰਾਣਾਂ ਲੇਖ੍ਯਾਞ੍ਜਨਂ ਯੋਜ੍ਯਮਿਤਿ ਜ੍ਞੇਯਮ੍||੨੦||
Adhikarana 12 (21) · Śloka 21
ਸਿਰਾਸੁ ਪਿਡਕਾ ਜਾਤਾ ਯਾ ਨ ਸਿਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਭੇਸਜੈਃ | ਅਰ੍ਮਵਨ੍ਮਣ੍ਡਲਾਗ੍ਰੇਣ ਤਾਸਾਂ ਛੇਦਨਮਿਸ੍ਯਤੇ ||੨੧||
सिरासु पिडका जाता या न सिध्यन्ति भेषजैः | अर्मवन्मण्डलाग्रेण तासां छेदनमिष्यते ||२१||
🔊 Audio coming soon
ਸਿਰਾਜਪਿਡਕਾਸੁ ਭੇਸਜੈਰਸਿਧ੍ਯਮਾਨਾਸੁ ਛੇਦਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਸਿਰਾਸ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਰ੍ਮਵਚ੍ਛੇਦਨਮਿਤਿ ਅਰ੍ਮੋਕ੍ਤਂ ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮਾਦਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਛੇਦਃ ਕਾਰ੍ਯਃ||੨੧||
Adhikarana 13 (22) · Śloka 22
ਰੋਗਯੋਸ਼੍ਚੈਤਯੋਃ ਕਾਰ੍ਯਮਰ੍ਮੋਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮ੍ | ਵਿਧਿਸ਼੍ਚਾਪਿ ਯਥਾਦੋਸਂ ਲੇਖਨਦ੍ਰਵ੍ਯਸਮ੍ਭਤਃ ||੨੨||
रोगयोश्चैतयोः कार्यमर्मोक्तं प्रतिसारणम् | विधिश्चापि यथादोषं लेखनद्रव्यसम्भृतः ||२२||
🔊 Audio coming soon
ਰੋਗਯੋਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਤਯੋਃ ਸਿਰਾਜਾਲਸਿਰਾਪਿਡਕਯੋਃ| ਅਰ੍ਮੋਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮਿਤਿ ‘ਯਾਵਨਾਲਸ੍ਯ ਚੂਰ੍ਣੇਨ’ ਇਤ੍ਯਾਦ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਯਥਾਦੋਸਂ ਯੋ ਵਿਧਿਰ੍ਵਾਤਾਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਨਾਦਿਸੁ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਃ ਸ ਚ ਕਾਰ੍ਯੋ ਲੇਖਨੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਸਮ੍ਪਾਦਿਤ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੨੨||
Adhikarana 14 (13-14) · Śloka 25
ਸਨ੍ਧੌ ਸਂਸ੍ਵੇਦ੍ਯ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪਰ੍ਵਣੀਕਾਂ ਵਿਚਕ੍ਸਣਃ | ਉਤ੍ਤਰੇ ਚ ਤ੍ਰਿਭਾਗੇ ਚ ਬਡਿਸ਼ੇਨਾਵਲਮ੍ਬਿਤਾਮ੍ ||੨੩|| ਛਿਨ੍ਦ੍ਯਾਤ੍ਤਤੋਰ੍ਧਮਗ੍ਰੇ, ਸ੍ਯਾਦਸ਼੍ਰੁਨਾਡੀ ਹ੍ਯਤੋਨ੍ਯਥਾ | ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮਤ੍ਰਾਪਿ ਸੈਨ੍ਧਵਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮਿਸ੍ਯਤੇ ||੨੪|| ਲੇਖਨੀਯਾਨਿ ਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਵ੍ਯਾਧਿਸ਼ੇਸਸ੍ਯ ਭੇਸਜਮ੍ |੨੫|
सन्धौ संस्वेद्य शस्त्रेण पर्वणीकां विचक्षणः | उत्तरे च त्रिभागे च बडिशेनावलम्बिताम् ||२३|| छिन्द्यात्ततोऽर्धमग्रे, स्यादश्रुनाडी ह्यतोऽन्यथा | प्रतिसारणमत्रापि सैन्धवक्षौद्रमिष्यते ||२४|| लेखनीयानि चूर्णानि व्याधिशेषस्य भेषजम् |२५|
🔊 Audio coming soon
ਪਰ੍ਵਣਿਕਾਪਿਡਕਾਚ੍ਛੇਦਨਮਾਹ- ਸਨ੍ਧਾਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਨ੍ਧੌ ਕਸ੍ਣਸ਼ੁਕ੍ਲਸਨ੍ਧੌ, ਸਂਸ੍ਵੇਦ੍ਯ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸ੍ਵੇਦਯਿਤ੍ਵਾ, ਪਰਂ ਯਥਾ ਦਸ਼ੋਃ ਪੀਡਾ ਨ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਉਤ੍ਤਰੇ ਤ੍ਰਿਭਾਗੇ ਬਡਿਸ਼ੇਨਾਵਲਮ੍ਬਿਤਾਂ ਵਿਦ੍ਧਾ ਗਹੀਤਾਂ, ਛਿਨ੍ਦ੍ਯਾਤ੍ਤਤੋਰ੍ਧਮਗ੍ਰੇ ਇਤਿ ਤਦਨਨ੍ਤਰਮਗ੍ਰੇਰ੍ਧਂ ਛਿਨ੍ਦ੍ਯਾਤ੍ ਮੂਲਾਗ੍ਰਯੋਰ੍ਮਿਤ੍ਵਾ ਮਧ੍ਯੇ ਤਾਂ ਛਿਨ੍ਦ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤਸ੍ਯਾਂ ਛਿਨ੍ਨਾਯਾਂ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮਾਹ- ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਾਵਸ਼ਿਸ੍ਟਸ੍ਯ ਪਰ੍ਵਣੀਸ਼ੇਸਸ੍ਯ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਲੇਖਨੀਯਾਨੀਤ੍ਯਾਦਿ||੧੩-੧੪||-
Adhikarana 15 (25-28) · Śloka 28
ਸ਼ਙ੍ਖਂ ਸਮੁਦ੍ਰਫੇਨਂ ਚ ਮਣ੍ਡੂਕੀਂ ਚ ਸਮੁਦ੍ਰਜਾਮ੍ ||੨੫|| ਸ੍ਫਟਿਕਂ ਕੁਰੁਵਿਨ੍ਦਂ ਚ ਪ੍ਰਵਾਲਾਸ਼੍ਮਨ੍ਤਕਂ ਤਥਾ | ਵੈਦੂਰ੍ਯਂ ਪੁਲਕਂ ਮੁਕ੍ਤਾਮਯਸ੍ਤਾਮ੍ਰਰਜਾਂਸਿ ਚ ||੨੬|| ਸਮਭਾਗਾਨਿ ਸਮ੍ਪਿਸ੍ਯ ਸਾਰ੍ਧਂ ਸ੍ਰੋਤੋਞ੍ਜਨੇਨ ਤੁ | ਚੂਰ੍ਣਾਞ੍ਜਨਂ ਕਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਭਾਜਨੇ ਮੇਸਸ਼ਙ੍ਗਜੇ ||੨੭|| ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯੋਭਯਤਃ ਕਾਲਮਞ੍ਜਯੇਤ੍ ਸਤਤਂ ਬੁਧਃ | ਅਰ੍ਮਾਣਿ ਪਿਡਕਾਂ ਹਨ੍ਯਾਤ੍ ਸਿਰਾਜਾਲਾਨਿ ਤੇਨ ਵੈ ||੨੮||
शङ्खं समुद्रफेनं च मण्डूकीं च समुद्रजाम् ||२५|| स्फटिकं कुरुविन्दं च प्रवालाश्मन्तकं तथा | वैदूर्यं पुलकं मुक्तामयस्ताम्ररजांसि च ||२६|| समभागानि सम्पिष्य सार्धं स्रोतोञ्जनेन तु | चूर्णाञ्जनं कारयित्वा भाजने मेषशृङ्गजे ||२७|| संस्थाप्योभयतः कालमञ्जयेत् सततं बुधः | अर्माणि पिडकां हन्यात् सिराजालानि तेन वै ||२८||
🔊 Audio coming soon
ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਲੇਖਨੀਯਚੂਰ੍ਣਾਨ੍ਯਾਹ- ਸ਼ਙ੍ਖਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਮਣ੍ਡੂਕੀਂ ਚ ਸਮੁਦ੍ਰਜਾਮਿਤਿ ਸਮੁਦ੍ਰਜਾ ਮਣ੍ਡੂਕੀ ਮੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਤਿਃ| ਕੁਰੁਵਿਨ੍ਦਃ ਪਦ੍ਮਰਾਗਃ, ‘ਨਿਸ਼ਾਨੋਪਲ’ ਇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ, ਅਸ਼੍ਮਨ੍ਤਕਂ ਸਲੌਪਮਂ(?) ਮਣਿਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਵੈਦੂਰ੍ਯਮਿਤਿ ਵਿਦੂਰਗਿਰਿਸਮ੍ਭਵਮ੍ ਅਤ੍ਯਚ੍ਛਮਾਨੀਲਂ, ਪੁਲਕਂ ਸ੍ਫਟਿਕਮੇਵ ਪਾਕਾਦ੍ਵਰ੍ਣਾਨ੍ਤਰਮਾਪਨ੍ਨਂ; ਕੇਚਿਤ੍ ‘ਵੈਦੂਰ੍ਯੋਪਲਕਂ’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਰ ਵੈਦੂਰ੍ਯੋਪਲਕਂ ਵੇਰੁਡਿਕੇਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ| ਮੇਸਸ਼ਙ੍ਗ ਇਙ੍ਗੁਦੀਭੇਦਃ; ਕੇਚਿਤ੍ ਮੇਸਵਿਸਾਣਰਚਿਤਭਾਜਨਂ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ||੨੫-੨੮||
Adhikarana 16 (29) · Śloka 29
ਅਰ੍ਸ਼ਸ੍ਤਥਾ ਯਚ੍ਚ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਰ੍ਸ਼ੋਰ੍ਬੁਦਮੇਵ ਚ | ਅਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਵਰ੍ਤ੍ਮਸ਼ਯਾ ਵਿਧਾਨਂ ਤੇਸੁ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ||੨੯||
अर्शस्तथा यच्च नाम्ना शुष्कार्शोऽर्बुदमेव च | अभ्यन्तरं वर्त्मशया विधानं तेषु वक्ष्यते ||२९||
🔊 Audio coming soon
ਅਰ੍ਸ਼ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਵਰ੍ਤ੍ਮਸ਼ਯਾ ਇਤਿ ਵਰ੍ਤ੍ਮਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਾਸ਼੍ਰਯਾ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੨੯||
Adhikarana 17 (30-32) · Śloka 33
ਵਰ੍ਤ੍ਮੋਪਸ੍ਵੇਦ੍ਯ ਨਿਰ੍ਭੁਜ੍ਯ ਸੂਚ੍ਯੋਤ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ | ਮਣ੍ਡਲਾਗ੍ਰੇਣ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੇਨ ਮੂਲੇ ਭਿਨ੍ਦ੍ਯਾਦ੍ਭਿਸਗ੍ਵਰਃ ||੩੦|| ਤਤਃ ਸੈਨ੍ਧਵਕਾਸੀਸਕਸ੍ਣਾਭਿਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਤ੍ | ਸ੍ਥਿਤੇ ਚ ਰੁਧਿਰੇ ਵਰ੍ਤ੍ਮ ਦਹੇਤ੍ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸ਼ਲਾਕਯਾ ||੩੧|| ਕ੍ਸਾਰੇਣਾਵਲਿਖੇਚ੍ਚਾਪਿ ਵ੍ਯਾਧਿਸ਼ੇਸੋ ਭਵੇਦ੍ਯਦਿ | ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰੁਭਯਤੋਭਾਗੈਸ੍ਤਤੋ ਦੋਸਮਧਿਕ੍ਸਿਪੇਤ੍ ||੩੨|| ਵਿਤਰੇਚ੍ਚ ਯਥਾਦੋਸਮਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਕ੍ਰਿਯਾਵਿਧਿਮ੍ |੩੩|
वर्त्मोपस्वेद्य निर्भुज्य सूच्योत्क्षिप्य प्रयत्नतः | मण्डलाग्रेण तीक्ष्णेन मूले भिन्द्याद्भिषग्वरः ||३०|| ततः सैन्धवकासीसकृष्णाभिः प्रतिसारयेत् | स्थिते च रुधिरे वर्त्म दहेत् सम्यक् शलाकया ||३१|| क्षारेणावलिखेच्चापि व्याधिशेषो भवेद्यदि | तीक्ष्णैरुभयतोभागैस्ततो दोषमधिक्षिपेत् ||३२|| वितरेच्च यथादोषमभिष्यन्दक्रियाविधिम् |३३|
🔊 Audio coming soon
ਤਦੇਵ ਵਿਧਾਨਮਾਹ- ਵਰ੍ਤ੍ਮੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਨਿਰ੍ਭੁਜ੍ਯ ਪਰਿਵਰ੍ਤ੍ਯ, ਉਤ੍ਤਾਨਂ ਕਤ੍ਵੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਕੇਚਿਦਮੁਮੇਵ ਪਾਠਮਨ੍ਯਥਾ ਕਤ੍ਵਾ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਸ ਚ ਵਰ੍ਤਮਾਨਪੁਸ੍ਤਕੇਸੁ ਨ ਦਸ਼੍ਯਤੇ, ਅਤੋ ਨ ਲਿਖਿਤਃ| ਤੇਸਾਂ ਕਰ੍ਮਣਿ ਕਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮਾਹ- ਤਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਦ੍ ਘਰ੍ਸਯੇਤ੍| ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਾਵਸ਼ਿਸ੍ਟਾਨਾਮਰ੍ਸ਼ਆਦੀਨਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਸ੍ਥਿਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਮ੍ਯਗ੍ ਯੋਗੇਨ, ਸ਼ਲਾਕਯੇਤਿ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਚ੍ਛਾਦਿਤਾਂ ਦਸ੍ਟਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਨਿਤਪ੍ਤਸ਼ਲਾਕਯਾ ਵ੍ਯਾਧਿਸ਼ੇਸਂ ਦਹੇਤ੍, ਕ੍ਸਾਰੇਣਾਵਲਿਖੇਚ੍ਚ| ਸਰ੍ਵੇਸ੍ਵੇਵੋਕ੍ਤੇਸੁ ਛੇਦ੍ਯਰੋਗੇਸ੍ਵਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਭੇਸਜਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਉਭਯਤੋਭਾਗੈਃ ਵਾਮਨੀਯਵਿਰੇਚਨਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ| ਦੋਸਂ ਵ੍ਰਣਗਤਾਂ ਦੋਸਦੁਸ੍ਟਿਂ; ਏਤੇਨੈਤਦੁਕ੍ਤਂ ਭਵਤਿ- ਵਾਮਨੀਯਵਿਰੇਚਨੀਯਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਕਲ੍ਕਕਸਾਯਾਦਿਨਾ ਵ੍ਰਣਸ਼ੁਦ੍ਧਿਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਕੇਚਿਦ੍ਵਮਨਵਿਰੇਚਨੈਰੇਵ ਕਫਾਦਿਕਂ ਦੋਸਂ ਨਿਰ੍ਹਰੇਦਿਤਿ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ; ਏਤਚ੍ਚ ਪਞ੍ਜਿਕਾਕਾਰੇਣ ਦੂਸਿਤਮ੍||੩੦-੩੨||-
Adhikarana 18 (33) · Śloka 33
ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਣ੍ਯੁਪਰਤੇ ਮਾਸਂ ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸੁਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ ||੩੩||
शस्त्रकर्मण्युपरते मासं च स्यात् सुयन्त्रितः ||३३||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਛੇਦ੍ਯਾਦਿਸੁ ਪਰਿਹਾਰ੍ਯਪਰਿਹਾਰਾਵਧਿਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਣੀਤ੍ਯਾਦਿ||੩੩||
Adhikarana puShpikA · Śloka 15
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਸ਼ਾਲਾਕ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਛੇਦ੍ਯਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੧੫||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते शालाक्यतन्त्रे छेद्यरोगप्रतिषेधो नाम पञ्चदशोऽध्यायः ||१५||
🔊 Audio coming soon
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਡਲ੍ਹ(ਹ੍ਲ)ਣਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਨਿਬਨ੍ਧਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਸ਼ਾਲਾਕ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੫||