ਕਥਮੇਤੇ ਦ੍ਵਿਸਸ੍ਟਿਧਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤ੍ਯਾਹ- ਤ੍ਰਯ ਏਵੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਤ੍ਰ ਪਥਕ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ, ਦੋਸਾ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣਸ੍ਤ੍ਰਯ ਏਵ, ਇਤਰੌ ਚ ਦ੍ਵੌ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਵਿਤਿ ਜ੍ਞੇਯੌ| ਵਦ੍ਧੋ ਵਾਤਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥੌ ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣੌ (੧), ਵਦ੍ਧਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥੌ ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣੌ (੨), ਵਦ੍ਧਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਸ੍ਵਸ੍ਥੇ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੇ (੩), ਇਤਿ| ਦ੍ਵਿਸ਼ੋ ਨਵ ਸਮਾਧਿਕੈਰਿਤਿ ਤਤ੍ਰ ਸਮਵਦ੍ਧਾਭ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਦੋਸਾਭ੍ਯਾਂ ਤ੍ਰਯਃ ਸਂਸਰ੍ਗਾ ਭਵਨ੍ਤਿ; ਯਥਾ - ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੇ ਸਮੇ ਵਦ੍ਧੇ ਸ੍ਵਸ੍ਥਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ (੧), ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣੌ ਸਮੌ ਵਦ੍ਧੌ ਸ੍ਵਸ੍ਥਂ ਪਿਤ੍ਤਂ (੨), ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣੌ ਸਮੌ ਵਦ੍ਧੌ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਵਾਤਃ (੩), ਇਤਿ| ਅਨ੍ਯਤਰਾਧਿਕਵਦ੍ਧਾਭ੍ਯਾਂ ਸਟ੍ ; ਤਦ੍ਯਥਾ- ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਯੋਰ੍ਵਦ੍ਧਯੋਰ੍ਵਾਤੋਧਿਕੋ ਵਦ੍ਧਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ (੧), ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਯੋਰ੍ਵਦ੍ਧਯੋਃ ਪਿਤ੍ਤਮਧਿਕਵਦ੍ਧਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ (੨), ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣੋਰ੍ਵਦ੍ਧਯੋਰ੍ਵਾਤੋਧਿਕਵਦ੍ਧਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥਂ ਪਿਤ੍ਤਂ (੩), ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣੋਰ੍ਵਦ੍ਧਯੋਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਧਿਕਵਦ੍ਧਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥਂ ਪਿਤ੍ਤਂ (੪), ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣੋਰ੍ਵਦ੍ਧਯੋਃ ਪਿਤ੍ਤਮਧਿਕਂ ਵਦ੍ਧਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਵਾਤਃ (੫), ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣੋਰ੍ਵਦ੍ਧਯੋਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਅਧਿਕਵਦ੍ਧਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਵਾਤਃ (੬)| ਤ੍ਰਿਸ਼ਸ੍ਤੁ ਵਦ੍ਧੈਸ੍ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼; ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਰਿਭਿਰਧਿਕੈਰੇਕਃ ਅਧਿਕੈਕਦੋਸਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ, ਅਧਿਕਦ੍ਵਿਦੋਸਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ, ਸਮਮਧ੍ਯੋਲ੍ਬਣਦੋਸਾਃ ਸਟ੍| ਤਦ੍ਯਥਾ- ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾਂ ਵਦ੍ਧਾਨਾਂ ਵਾਤੋਧਿਕਵਦ੍ਧਃ (੧), ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾਂ ਵਦ੍ਧਾਨਾਂ ਪਿਤ੍ਤਮਧਿਕਵਦ੍ਧਂ (੨), ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾਂ ਵਦ੍ਧਾਨਾਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਧਿਕਵਦ੍ਧਃ (੩)| ਅਥਾਧਿਕਦ੍ਵਿਵਦ੍ਧਦੋਸਾਃ; ਤਦ੍ਯਥਾ- ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾਂ ਵਦ੍ਧਾਨਾਂ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੇ ਅਧਿਕਵਦ੍ਧੇ (੧), ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣਾਂ ਵਦ੍ਧਾਨਾਂ ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣੌ ਅਧਿਕਵਦ੍ਧੌ (੨), ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾਂ ਵਦ੍ਧਾਨਾਂ ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣਾਵਧਿਕਵਦ੍ਧੌ (੩)| ਕ੍ਸੀਣੋ ਵਾਤਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥੌ ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣੌ (੧), ਕ੍ਸੀਣਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥੌ ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣੌ (੨), ਕ੍ਸੀਣਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਸ੍ਵਸ੍ਥੇ ਵਾਤਪਿਤੇ (੩), ਏਵਂ ਪਥਕ੍ ਤ੍ਰਯ ਏਵ| ਅਥ ਹੀਨਮਧ੍ਯੋਲ੍ਬਣਵਦ੍ਧਾਃ ਸਡੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ, ਤਤ੍ਰ ਸਮਃ ਸਮਵਦ੍ਧੋ ਹੀਨਵਦ੍ਧ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ; ਤਦ੍ਯਥਾ- ਹੀਨਵਦ੍ਧੋ ਵਾਤਃ, ਮਧ੍ਯਵਦ੍ਧਂ ਪਿਤ੍ਤਂ, ਅਧਿਕਵਦ੍ਧਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ (੧); ਹੀਨਵਦ੍ਧੋ ਵਾਤਃ, ਮਧ੍ਯਵਦ੍ਧਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ, ਅਧਿਕਵਦ੍ਧਂ ਪਿਤ੍ਤਂ (੨); ਹੀਨਵਦ੍ਧਂ ਪਿਤ੍ਤਂ, ਅਧਿਕਵਦ੍ਧੋ ਵਾਤਃ, ਮਧ੍ਯਵਦ੍ਧਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ (੩), ਮਧ੍ਯਵਦ੍ਧੋ ਵਾਤਃ, ਹੀਨਵਦ੍ਧਂ ਪਿਤ੍ਤਂ, ਅਧਿਕਵਦ੍ਧੋਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ (੪); ਹੀਨਵਦ੍ਧਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ, ਅਧਿਕਵਦ੍ਧਂ ਪਿਤ੍ਤਂ, ਮਧ੍ਯਵਦ੍ਧੋ ਵਾਤਃ (੫); ਅਧਿਕਵਦ੍ਧੋ ਵਾਤਃ, ਮਧ੍ਯਵਦ੍ਧਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਹੀਨਵਦ੍ਧਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ੬| ਸਰ੍ਵਦੋਸੈਃ ਸਮਵਦ੍ਧੈਰੇਕਃ| ਉਕ੍ਤਂ ਚ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੇ- ‘ਦ੍ਵ੍ਯੁਲ੍ਬਣੈਕੋਲ੍ਬਣੈਃ ਸਟ੍ ਸ੍ਯੁਰ੍ਹੀਨਮਧ੍ਯਾਧਿਕੈਸ਼੍ਚ ਸਟ੍| ਸਮੈਸ਼੍ਚੈਕੋ ਵਿਕਾਰਾਸ੍ਤੇ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼”- ਇਤਿ| ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਵਮਨੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਕ੍ਸਯਮਾਗਤੈਃ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਤਿਦੋਸਭੇਦੈਃ ਸਹ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦ੍ਭਵਨ੍ਤਿ| ਤਦ੍ਯਥਾ- ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫੈਰੇਕੈਕੈਃ ਕ੍ਸੀਣੈਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਭੇਦਾ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਵਿਸ਼ੋ ਨਵ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਤਦ੍ਯਥਾ- ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੇ ਸਮਕ੍ਸੀਣੇ ਸ੍ਵਸ੍ਥਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ (੧), ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣੌ ਸਮਕ੍ਸੀਣੌ ਸ੍ਵਸ੍ਥਂ ਪਿਤ੍ਤਂ (੨), ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣੌ ਸਮਹੀਨੌ ਸ੍ਵਸ੍ਥੇ ਵਾਤਃ ੩| ਅਧਿਕਕ੍ਸੀਣਾਃ ਸਟ੍; ਤਦ੍ਯਥਾ- ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਯੋਃ ਕ੍ਸੀਣਯੋਰ੍ਵਾਤੋਧਿਕਕ੍ਸੀਣਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ (੧), ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਯੋਃ ਕ੍ਸੀਣਯੋਃ ਪਿਤ੍ਤਮਧਿਕਕ੍ਸੀਣਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ (੨), ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣੋਃ ਕ੍ਸੀਣਯੋਰ੍ਵਾਤੋਧਿਕਕ੍ਸੀਣਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥਂ ਪਿਤ੍ਤਂ (੩), ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣੋਃ ਕ੍ਸੀਣਯੋਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਧਿਕਕ੍ਸੀਣਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥਂ ਪਿਤ੍ਤਂ (੪), ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ਼੍ਮਣੋਃ ਕ੍ਸੀਣਯੋਃ ਪਿਤ੍ਤਮਧਿਕਕ੍ਸੀਣਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਵਾਤਃ (੫), ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣੋਃ ਕ੍ਸੀਣਯੋਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਧਿਕਕ੍ਸੀਣਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਵਾਤਃ (੬)| ਅਥ ਕ੍ਸੀਣਦੋਸਤ੍ਰਯਭੇਦਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਨ੍ਤੇ; ਤਤ੍ਰ- ਤ੍ਰਿਭਿਰਪਿ ਸਮਕ੍ਸੀਣੈਰੇਕਃ; ਅਧਿਕੈਕੈਕਕ੍ਸੀਣੈਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਯਃ| ਯਥਾ- ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾਂ ਕ੍ਸੀਣਾਨਾਂ ਵਾਤੋਧਿਕਕ੍ਸੀਣਃ (੧), ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾਂ ਕ੍ਸੀਣਾਨਾਂ ਪਿਤ੍ਤਮਧਿਕਕ੍ਸੀਣਂ (੨), ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾਂ ਕ੍ਸੀਣਾਨਾਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਅਧਿਕਕ੍ਸੀਣਃ (੩)| ਅਥਾਧਿਕਕ੍ਸੀਣਦ੍ਵਿਦੋਸਾਃ; ਤਦ੍ਯਥਾ- ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾਂ ਕ੍ਸੀਣਾਨਾਂ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੇ ਅਧਿਕਕ੍ਸੀਣੇ (੧), ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾਂ ਕ੍ਸੀਣਾਨਾਂ ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾਵਧਿਕਕ੍ਸੀਣੌ (੨), ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾਂ ਕ੍ਸੀਣਾਨਾਂ ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣਾਵਧਿਕਕ੍ਸੀਣੌ (੩)| ਅਥ ਹੀਨਮਧ੍ਯੋਲ੍ਬਣਕ੍ਸੀਣਾਃ ਸਟ੍ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਨ੍ਤੇ; ਤਦ੍ਯਥਾ,- ਹੀਨਕ੍ਸੀਣੋ ਵਾਤਃ, ਮਧ੍ਯਕ੍ਸੀਣਂ ਪਿਤ੍ਤਂ, ਅਧਿਕਕ੍ਸੀਣਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ (੧); ਮਧ੍ਯਕ੍ਸੀਣੋ ਵਾਤਃ, ਹੀਨਕ੍ਸੀਣਂ ਪਿਤ੍ਤਂ, ਅਧਿਕਕ੍ਸੀਣਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ (੨); ਅਧਿਕਕ੍ਸੀਣੋ ਵਾਤਃ, ਮਧ੍ਯਕ੍ਸੀਣਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਹੀਨਕ੍ਸੀਣਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ (੩); ਹੀਨਕ੍ਸੀਣੋ ਵਾਤਃ, ਅਧਿਕਕ੍ਸੀਣਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਮਧ੍ਯਕ੍ਸੀਣਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ (੪); ਅਧਿਕਕ੍ਸੀਣੋ ਵਾਤਃ, ਹੀਨਕ੍ਸੀਣਂ ਪਿਤ੍ਤਂ, ਮਧ੍ਯਕ੍ਸੀਣਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ (੫); ਮਧ੍ਯਕ੍ਸੀਣੋ ਵਾਤਃ, ਅਧਿਕਕ੍ਸੀਣਂ ਪਿਤ੍ਤਂ, ਹੀਨਕ੍ਸੀਣਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ (੬)| ਕ੍ਸੀਣੇਤ੍ਯਾਦਿ ਅਤ੍ਰ ਮਧ੍ਯਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋਭਿਧੀਯਤੇ, ਅਧਿਕਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਚ ਵਦ੍ਧਃ| ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਸੀਣਮਧ੍ਯਾਧਿਕਭੇਦੇਨ ਸਟ੍| ਤਦ੍ਯਥਾ- ਕ੍ਸੀਣੋ ਵਾਤਃ, ਸ੍ਵਸ੍ਥਂ ਪਿਤ੍ਤਂ, ਵਦ੍ਧਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ (੧); ਕ੍ਸੀਣੋ ਵਾਤਃ, ਵਦ੍ਧਂ ਪਿਤ੍ਤਂ, ਸ੍ਵਸ੍ਥਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ (੨); ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਵਾਤਃ, ਪਿਤ੍ਤਮ੍ ਕ੍ਸੀਣਂ, ਵਦ੍ਧਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ (੩); ਵਦ੍ਧੋ ਵਾਤਃ, ਕ੍ਸੀਣਂ ਪਿਤ੍ਤਂ, ਸ੍ਵਸ੍ਥਃ, ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ (੪); ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਵਾਤਃ, ਪਿਤ੍ਤਂ ਵਦ੍ਧਂ, ਕ੍ਸੀਣਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ (੫); ਵਦ੍ਧੋ ਵਾਤਃ, ਸ੍ਵਸ੍ਥਂ ਪਿਤ੍ਤਂ, ਕ੍ਸੀਣਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ (੬)| ਅਥ ਦ੍ਵਿਕ੍ਸੀਣੈਕਵਦ੍ਧਾਸ੍ਤ੍ਰੀਨਾਹ- ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੇ ਕ੍ਸੀਣੇ ਵਦ੍ਧਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ (੧), ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣੌ ਕ੍ਸੀਣੌ ਪਿਤ੍ਤਂ ਵਦ੍ਧਂ (੨), ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣੌ ਕ੍ਸੀਣੌ ਵਾਤੋ ਵਦ੍ਧਃ (੩)| ਅਥ ਦ੍ਵਿਵਦ੍ਧੈਕਕ੍ਸੀਣਾਨਾਹ- ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੇ ਵਦ੍ਧੇ ਕ੍ਸੀਣਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ (੧), ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣੌ ਵਦ੍ਧੌ ਕ੍ਸੀਣਂ ਪਿਤ੍ਤਂ (੨), ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣੌ ਵਦ੍ਧੌ ਕ੍ਸੀਣੋ ਵਾਤਃ (੩)| ਏਵਮਨੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ, ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾਃ ਕਥਿਤਾਃ, ਤ੍ਰਯੋ ਦੋਸਾ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣਃ| ਸ੍ਵਸ੍ਥੈਸ੍ਤੁ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਭਿਃ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਸਸ੍ਟਮਿਤਿ ਅਯਮੇਵਾਰ੍ਥਃ ਸ਼੍ਲੋਕੈਰੁਚ੍ਯਤੇ| ਤਦ੍ਯਥਾ- ਪਥਗ੍ਵਦ੍ਧੈਰ੍ਮਰੁਤ੍ਪਿਤ੍ਤਕਕੈਰ੍ਭੇਦਤ੍ਰਯਂ ਭਵੇਤ੍| ਸਂਸਰ੍ਗੇ ਤੁ ਭਵਤ੍ਯੇਸਾਂ ਭੇਦਸ੍ਤੁਲ੍ਯਾਧਿਕੇਨ ਚ||੧|| ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੇ ਸਮੇ ਵਦ੍ਧੇ ਸਮਾਵੇਵਂ ਮਰੁਤ੍ਕਫੌ| ਸਮੌ ਪਿਤ੍ਤਕਫਾਵੇਵਂ ਸ੍ਯੁਸ੍ਤ੍ਰਯਸ੍ਤੁਲ੍ਯਵਦ੍ਧਿਤਃ||੨|| ਵਦ੍ਧਿਙ੍ਗਤੇ ਮਰੁਤ੍ਪਿਤ੍ਤੇ ਪਵਨਸ੍ਤ੍ਵਧਿਕਸ੍ਤਯੋਃ| ਅਨ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਿਤ੍ਤਮਧਿਕਂ ਵਦ੍ਧਯੋਰ੍ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਯੋਃ||੩|| ਵਦ੍ਧੌ ਸਮੀਰਣਕਫਾਵੇਤਯੋਰਧਿਕੋਨਿਲਃ| ਅਧਿਕੇ ਤੁ ਤਯੋਰੇਵ ਭਵੇਦ੍ਭੇਦਾਨ੍ਤਰਂ ਕਫੇ||੪|| ਵਦ੍ਧੌ ਪਿਤ੍ਤਕਫੌ ਤਦ੍ਵਦੇਤਯੋਃ ਪਿਤ੍ਤਮੁਤ੍ਕਟਮ੍|| ਵਦ੍ਧਯੋਰੇਤਯੋਰੇਵ ਬਲਾਸਸ੍ਤ੍ਵਧਿਕਃ ਪੁਨਃ||੫|| ਇਤ੍ਯੇਕਾਧਿਕਸਂਸਰ੍ਗਦੋਸਭੇਦਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਸਟ੍| ਏਵਮੇਤੈਃ ਸਮੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟਾ ਭੇਦਾਸ੍ਤੁਲ੍ਯਾਧਿਕੈਰ੍ਨਵ||੬|| ਪੂਰ੍ਵੈਃ ਸਹ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੇਵਂ ਵਿਕਲ੍ਪਾ ਦ੍ਵੌ ਤਥਾ ਦਸ਼| ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਸੁ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਦੋਸਭੇਦਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼| ਏਕਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਿਕਲ੍ਪਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਦ੍ਧਿਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੈਃ ਸਮੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ| ਵਦ੍ਧਿਙ੍ਗਤੇਸੁ ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਤੇਸੁ ਵਦ੍ਧਤਮੋ ਮਰੁਤ੍||੭|| ਪੁਨਃ ਪਿਤ੍ਤਂ ਪੁਨਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੇਤ੍ਯੇਕਾਧਿਕਤਮੈਸ੍ਤ੍ਰਯਃ| ਪ੍ਰਵਦ੍ਧੇ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੇ ਚ ਭੇਦੋਨ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਬਲਾਸਤਃ||੮|| ਮਰੁਤ੍ਕਫੌ ਤਥਾ ਪਿਤ੍ਤਾਦ੍ਵਾਤਃ ਪਿਤ੍ਤਕਫਾਦਪਿ| ਆਧਿਕ੍ਯੇਨ ਦ੍ਵਯੋਰੇਵਂ ਦੋਸਭੇਦਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਮਤਾਃ||੯|| ਹੀਨਮਧ੍ਯਾਧਿਕੈਰ੍ਦੋਸੈਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਾਃ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਸਟ੍| ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਾਪੇਕ੍ਸਯਾ ਤੇਸਾਂ ਹੀਨਵਦ੍ਧਃ ਸਮੀਰਣਃ||੧੦|| ਮਧ੍ਯਵਦ੍ਧਂ ਤਥਾ ਪਿਤ੍ਤਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਰਾਧਿਕੋ ਮਤਃ| ਮਧ੍ਯਃ ਸਮੀਰਣੋਨ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਹੀਨਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਕਫੋਧਿਕਃ||੧੧|| ਮਧ੍ਯਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਮਰੁਤ੍ਤੀਵ੍ਰਃ ਸ੍ਵਲ੍ਪਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਪਰਤ੍ਰ ਤੁ| ਮਧ੍ਯਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਲ੍ਬਣਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਹੀਨੋ ਵਾਤਸ੍ਤਥਾ ਸ੍ਥਿਤਃ ||੧੨|| ਮਧ੍ਯਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਲ੍ਬਣੋ ਵਾਯੁਃ ਪਿਤ੍ਤਂ ਹੀਨਂ ਤਥਾ ਸ੍ਥਿਤਮ੍||੧੩|| ਮਧ੍ਯਵਾਤੋਧਿਕਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਹੀਨਵਦ੍ਧਸ੍ਤਥਾ ਕਫਃ| ਏਵਮੇਤੇ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼||੧੪|| ਪੂਰ੍ਵੈਰ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਭਿਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਵਿਕਲ੍ਪਾਃ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਤਿਃ| ਯਥਾ ਵਦ੍ਧੈਸ੍ਤਥਾ ਕ੍ਸੀਣੈਰ੍ਦੋਸੈਃ ਸ੍ਯੁਃ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਤਿਃ ||੧੫|| ਕ੍ਸੀਣਸ੍ਵਸ੍ਥਾਧਿਕੈਰੇਭਿਰ੍ਦੋਸਭੇਦਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਸਟ੍| ਕ੍ਸੀਣਃ ਸਮੀਰਣਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਵਸ੍ਥਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਕਫੋਧਿਕਃ||੧੬|| ਕ੍ਸੀਣੋ ਵਾਯੁਃ ਕਫਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥਃ ਪਿਤ੍ਤਮਤ੍ਰਾਧਿਕਂ ਤਥਾ| ਕ੍ਸੀਣਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਮਰੁਤ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਭੇਦੋਨ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਬਲੀ ਕਫਃ||੧੭|| ਕ੍ਸੀਣਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਕਫਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥਃ ਪ੍ਰਵਦ੍ਧਸ੍ਤ੍ਵਧਿਕੋ ਮਰੁਤ੍| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਕ੍ਸੀਣੋਨਿਲਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥਃ ਪਿਤ੍ਤਮਤ੍ਰ ਤਥੋਲ੍ਬਣਮ੍||੧੮|| ਕਫਃ ਕ੍ਸੀਣਃ ਸਮਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਵਦ੍ਧਸ੍ਤੁ ਸਮੀਰਣਃ| ਕ੍ਸੀਣਸ੍ਵਸ੍ਥਾਧਿਕੈਰੇਵਂ ਭੇਦਾਃ ਸਟ੍ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾ||੧੯|| ਕ੍ਸਯਙ੍ਗਤੇ ਮਰੁਤ੍ਪਿਤ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵਦ੍ਧਿਂ ਤਥਾ ਕਫਃ| ਕ੍ਸੀਣੌ ਸਮੀਰਣਕਫੌ ਤਥਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪਿਤ੍ਤਮੁਤ੍ਕਟਮ੍||੨੦|| ਕ੍ਸੀਣੌ ਪਿਤ੍ਤਕਫੌ ਤਦ੍ਵਨ੍ਨਭਸ੍ਵਾਨ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਵਦ੍ਧਿਮਾਨ੍| ਦ੍ਵੌ ਕ੍ਸੀਣਾਵੇਕਵਦ੍ਧਸ਼੍ਚ ਭੇਦਤ੍ਰਯਮਿਤਿ ਸ੍ਮਤਮ੍||੨੧|| ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੇ ਗਤੇ ਵਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸਯਂ ਕਫਃ| ਵਦ੍ਧੌ ਵਾਤਕਫੌ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਪਿਤ੍ਤਂ ਚਾਥ ਕ੍ਸਯਂ ਗਤਮ੍||੨੨|| ਤਦ੍ਵਤ੍ ਪਿਤ੍ਤਕਫੌ ਵਦ੍ਧੌ ਪ੍ਰਕ੍ਸੀਣਃ ਪਵਨਃ ਪੁਨਃ| ਏਕਕ੍ਸੀਣਦ੍ਵਿਵਦ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਯੋ ਭੇਦਾ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਮੀ||੨੩|| ਕ੍ਸੀਣਮਧ੍ਯਾਧਿਕੈਸ੍ਤ੍ਵੇਵਂ ਭੇਦਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ| ਪ੍ਰਕਤਿਸ੍ਥੈਃ ਸਮੀਰਾਦ੍ਯੈਸ੍ਤਥੈਕਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ||੨੪|| ਤ੍ਰਿਸਸ੍ਟਿਰ੍ਦੋਸਭੇਦਾਨਾਮਿਤਿ ਸਮ੍ਯਙ੍ਨਿਰੂਪਿਤਾ|| ਇਤਿ| ਏਤੇਸਾਂ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾਂ ਵਦ੍ਧਕ੍ਸੀਣਾਨਾਂ ਲਕ੍ਸਣਾਨ੍ਯੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ- ਤਦ੍ਯਥਾ- ਵਾਤਵਦ੍ਧੌ ਵਾਗ੍ਬਾਹੁਲ੍ਯਂ ਕਾਰ੍ਸ਼੍ਯਂ ਕਾਰ੍ਸ੍ਣ੍ਯਂ ਗਾਤ੍ਰਸ੍ਫੁਰਣਮੂਸ੍ਮਕਾਮਿਤਾ ਨਿਦ੍ਰਾਨਾਸ਼ੋਲ੍ਪਬਲਤ੍ਵਂ ਗਾਢਵਰ੍ਚਸ੍ਤ੍ਵਂ ਚੇਤਿ, ਪਿਤ੍ਤਵਦ੍ਧੌ ਪੀਤਾਵਭਾਸਤਾ ਸਨ੍ਤਾਪਃ ਸ਼ੀਤਕਾਮਿਤ੍ਵਮਲ੍ਪਨਿਦ੍ਰਤਾ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਬਲਹਾਨਿਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਂ ਪੀਤਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਨੇਤ੍ਰਤ੍ਵਂ ਚੇਤਿ, ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਵਦ੍ਧੌ ਸ਼ੌਕ੍ਲ੍ਯਂ ਸ਼ੈਤ੍ਯਂ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਂ ਗੌਰਵਮਵਸਾਦਸ੍ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਨਿਦ੍ਰਾ ਸਨ੍ਧ੍ਯਸ੍ਥਿਵਿਸ਼੍ਲੇਸਸ਼੍ਚ| ਵਾਤਕ੍ਸਯੇ ਮਨ੍ਦਚੇਸ੍ਟਤਾ ਅਲ੍ਪਵਾਕ੍ਤ੍ਵਮਪ੍ਰਹਰ੍ਸੋ ਮੂਢਸਞ੍ਜ੍ਞਤਾ ਚ, ਪਿਤ੍ਤਕ੍ਸਯੇ ਮਨ੍ਦੋਸ੍ਮਾਗ੍ਨਿਤਾ ਨਿਸ੍ਪ੍ਰਭਤਾ ਚ, ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਕ੍ਸਯੇ ਰੂਕ੍ਸਤਾਨ੍ਤਰ੍ਦਾਹ ਆਮਾਸ਼ਯੇਤਰਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਸ਼ਯਸ਼ਿਰਸਾਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾ ਸਨ੍ਧਿਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯਂ ਤਸ੍ਣਾ ਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਂ ਚ| ਏਵਮੇਤੈਰ੍ਲਕ੍ਸਣੈਃ ਪ੍ਰਕਤਿਸਮਸਮਵੇਤਾਨਾਂ ਵਦ੍ਧਾਨਾਂ ਕ੍ਸੀਣਾਨਾਂ ਚ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾਮਵਗਮੋ ਮਿਸ਼੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਲਕ੍ਸਣੈਃ ਸਂਸਰ੍ਗਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਵਗਮ ਇਤਿ| ਕ੍ਸੀਣਮਧ੍ਯਾਧਿਕਦ੍ਵ੍ਯੇਕਕ੍ਸੀਣਵਦ੍ਧਾਨਾਂ ਕੇਸਾਞ੍ਚਿਲ੍ਲਕ੍ਸਣਾਨਿ ਲਿਖ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਤਦ੍ਯਥਾ- ਏਕੋ ਵਦ੍ਧਃ ਸਮਸ਼੍ਚੈਕਃ ਕ੍ਸੀਣਸ੍ਤ੍ਵੇਕੋ ਯਦਾ ਭਵੇਤ੍| ਕ੍ਸੀਣ ਏਕਃ ਪ੍ਰਵਦ੍ਧੌ ਦ੍ਵੌ ਕ੍ਸੀਣੌ ਦ੍ਵੌ ਵਦ੍ਧਿਮਾਂਸ੍ਤਥਾ||੨੫|| ਏਕ ਏਵ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵ੍ਯਕ੍ਤਰੂਪੇਣ ਦੇਹਿਨਿ| ਪ੍ਰਵਦ੍ਧੋ ਮਾਰੁਤਃ ਪਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਕਤਿਸ੍ਥਂ ਕਫਕ੍ਸਯੇ||੨੬|| ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਸ੍ਥਾਨਤੋ ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰਾਙ੍ਗੇਸੁ ਵਿਸਰ੍ਪਤਿ| ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਥਿਰੋ ਦਾਹਃ ਸ਼੍ਰਮਃ ਸ੍ਵੇਦੋ ਬਲਕ੍ਸਯਃ||੨੭|| ਕ੍ਸੀਣੇ ਪਿਤ੍ਤੇ ਯਦਾ ਵਾਯੁਰ੍ਵਦ੍ਧਾਵਸ੍ਥਃ ਸਮਂ ਕਫਮ੍| ਵਿਕਰ੍ਸਤਿ ਤਦਾ ਸ਼ੂਲਂ ਸ਼ੈਤ੍ਯਮਤ੍ਯਨ੍ਤਗੌਰਵਮ੍||੨੮|| ਵਦ੍ਧਂ ਕਫਕ੍ਸਯੇ ਪਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਕਤਿਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਭਞ੍ਜਨਮ੍|| ਯਦਾ ਰੁਣਦ੍ਧ੍ਯਸ੍ਯ ਤਦਾ ਦਾਹਃ ਸ਼ੂਲਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ||੨੯|| ਵਦ੍ਧਂ ਵਾਤਕ੍ਸਯੇ ਪਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਕਤਿਸ੍ਥਂ ਯਦਾ ਕਫਮ੍| ਨਿਰੁਣਦ੍ਧਿ ਤਦਾ ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਯੁਸ੍ਤਨ੍ਦ੍ਰਾਗੌਰਵਜ੍ਵਰਾਃ||੩੦|| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਵਦ੍ਧੋ ਯਦਾ ਵਾਯੁਃ ਸਮਃ ਪਿਤ੍ਤਪਰਿਕ੍ਸਯੇ| ਨਿਰੁਣਦ੍ਧਿ ਤਦਾ ਤਸ੍ਯ ਗੌਰਵਂ ਸ਼ੀਤਕਜ੍ਵਰਮ੍||੩੧|| ਕਫੋਨਿਲਕ੍ਸਯੇ ਪਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਕਤਿਸ੍ਥਂ ਯਦਾ ਬਲੀ| ਨਿਰੁਣਦ੍ਧਿ ਤਦਾ ਤਸ੍ਯ ਮਦ੍ਵਗ੍ਨਿਤ੍ਵਂ ਸ਼ਿਰੋਵ੍ਯਥਾ||੩੨|| ਪ੍ਰਲਾਪੋ ਗੁਰੁਤਾ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਨਿਦ੍ਰਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਸੁਹਦ੍ਰੁਜਾ| ਸ੍ਠੀਵਨਂ ਪਿਤ੍ਤਕਫਯੋਰ੍ਨਖਾਦੀਨਾਂ ਚ ਪੀਤਤਾ||੩੩|| ਕਫਃ ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਬਲਹਾਨਿਂ ਭਸ਼ਂ ਕ੍ਸਯਮ੍| ਕਰੋਤ੍ਯਪਾਕਮਰੁਚਿਂ ਗੌਰਵਂ ਗਾਤ੍ਰਸਾਦਤਾਮ੍||੩੪|| ਮਾਰੁਤੇਨ ਯੁਤਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਹੀਨਪਿਤ੍ਤਃ ਸਮਾਚਰਨ੍| ਕਰੋਤਿ ਮਦੁਤਾਂ ਵਹ੍ਨੇਰ੍ਭਕ੍ਤੇ ਨਾਨ੍ਨਾਭਿਲਾਸਿਤਾਮ੍||੩੫|| ਵੇਪਨਂ ਗੌਰਵਂ ਸ੍ਤਮ੍ਭਸ਼ੈਤ੍ਯਤੋਦਾਂਸ੍ਤਥਾਚਿਰਾਤ੍| ਸ਼ੁਕ੍ਲਤ੍ਵਂ ਚ ਨਖਾਦੀਨਾਂ ਪਾਰੁਸ੍ਯਂ ਵਪੁਸੋਪਿ ਚ||੩੬|| ਕੁਪਿਤੌ ਪਿਤ੍ਤਪਵਨੌ ਪਰਿਕ੍ਸੀਣਕਫੇ ਯਦਾ| ਉਦ੍ਵੇਸ੍ਟਨਂ ਸ਼੍ਰਮਂ ਤੋਦਂ ਕੁਰੁਤੇ ਸ੍ਫੋਟਨਂ ਤਥਾ||੩੭|| ਤਥਾਙ੍ਗਮਰ੍ਦਦਾਹੌ ਚ ਚੋਸਂ ਦੂਯਨਧੂਪਨੇ| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਪਿਧਤ੍ਤੇ ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਯਦਾ ਪਿਤ੍ਤਾਨਿਲਕ੍ਸਯੇ||੩੮|| ਚੇਸ੍ਟਾਨਾਸ਼ਂ ਤਦਾ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਂ ਵਾਗ੍ਭਙ੍ਗਮੇਵ ਚ| ਦੇਹੌਜਃ ਸ੍ਰਂਸਯਤ੍ ਪਿਤ੍ਤਂ ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਕ੍ਸ੍ਯੇ ਤਸਾਮ੍||੩੯|| ਕੁਰ੍ਯਾਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਂ ਗ੍ਲਾਨਿਂ ਕ੍ਰਿਯਾਕ੍ਸਯਮ੍| ਮਰ੍ਮਾਣਿ ਪੀਡਯਨ੍ ਵਾਯੁਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਪਿਤ੍ਤਪਰਿਕ੍ਸਯੇ||੪੦|| ਸਞ੍ਜ੍ਞਾਪ੍ਰਣਾਸ਼ਂ ਕੁਰੁਤੇ ਪ੍ਰਕਮ੍ਪਂ ਵਿਦਧਾਤਿ ਚ| ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਵਦ੍ਧਾਃ ਸ੍ਵਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਦੋਸਾ ਹਿ ਕੇਵਲਮ੍||੪੧|| ਕ੍ਸੀਣਾ ਜਹਤਿ ਲਿਙ੍ਗ ਸ੍ਵਂ ਸਮਾਃ ਸ੍ਵਂ ਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਵਤੇ| ਸਮਂ ਰਕ੍ਸਞ੍ਜਯਨ੍ ਵਦ੍ਧਂ ਕ੍ਸੀਣਂ ਦੋਸਂ ਚ ਵਰ੍ਧਯਨ੍||੪੨|| ਵਿਧਿਨਾਨੇਨ ਵਿਸਮਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਂ ਜਯੇਦ੍ਭਿਸਕ੍| ਇਤਿ||੧੦-੧੧||-
Meaning of the commentary
The commentary explains how the sixty-two arise. Singly: one dosha aggravated and the other two normal (vāta alone, pitta alone, kapha alone: 3). Pairs: with two equally increased and the third normal (3); with one of the two more increased (6); total nine. All three: thirteen (all three equal: 1; one dominant: 3; two dominant: 3; graded low-middle-high in six orders: 6). So the aggravated varieties total 25 (3+9+13). Likewise for declined doshas: 3 singly, 9 in pairs, 13 all-three, totalling 25; 25 + 25 = 50. Then the mixed states of decline, normal and increase (six with one declined, one normal, one increased; three with two declined and one increased; three with two increased and one declined) add 12, giving 62, with the balanced (all-normal) state the sixty-third, health. The commentary quotes a long series of verses stating the same enumeration, and it lists signs: in vāta increase, much talk, thinness, dusky colour, twitching, love of warmth, loss of sleep, weakness and hard stool; in pitta increase, yellowish appearance, heat, desire for cold, little sleep, fainting, loss of strength, weak senses and yellow stool, urine and eyes; in kapha increase, whiteness, coldness, steadiness, heaviness, lassitude, drowsiness, sleep and joint and bone looseness; in vāta decrease, slow movement, little speech, lack of joy, confusion; in pitta decrease, poor warmth and digestion, lack of lustre; in kapha decrease, dryness, internal burning, emptiness of the stomach and head areas, loose joints, thirst and weakness. It also quotes verses on combined states, such as one dosha increased, one balanced and one decreased, and their effects (burning, pain, cold, heaviness, fever, headache, loss of digestion, tremor, stiffness and others), ending that a physician should treat by keeping the balanced dosha safe, reducing the increased and increasing the decreased.