Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਗ੍ਰਹੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
अथातो ग्रहोत्पत्तिमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ਨਵਗ੍ਰਹਾਕਤਿਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਚਾਭਿਧਾਯ ਬਾਲਗ੍ਰਹਾਣਾਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਕਾਰਣਂ ਚਾਭਿਧਾਤੁਂ ਗ੍ਰਹੋਤ੍ਪਤ੍ਤ੍ਯਧ੍ਯਾਯਾਰਮ੍ਭੋ ਯੁਜ੍ਯਤ ਇਤ੍ਯਾਹ- ਅਥਾਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਸ੍ਕਨ੍ਦਾਦੀਨਾਮ੍, ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ ਆਗਤਿਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਃ; ਏਤੇਨ ਕ੍ਰੀਡਨਾਰ੍ਥਂ ਨਿਯੋਜਨਮਤ੍ਰੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ, ਨਾਭੂਤਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਃ; ਕੁਤਃ? ਤੇਸਾਂ ਨਿਤ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍||੧-੨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਨਵ ਸ੍ਕਨ੍ਦਾਦਯਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਬਾਲਾਨਾਂ ਯ ਇਮੇ ਗ੍ਰਹਾਃ | ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਤੋ ਦਿਵ੍ਯਵਪੁਸੋ ਨਾਰੀਪੁਰੁਸਵਿਗ੍ਰਹਾਃ ||੩||
नव स्कन्दादयः प्रोक्ता बालानां य इमे ग्रहाः | श्रीमन्तो दिव्यवपुषो नारीपुरुषविग्रहाः ||३||
🔊 Audio coming soon
ਨਵੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਿਗ੍ਰਹਃ ਸ਼ਰੀਰਂ; ਤਤ੍ਰ ਚ ਸ੍ਕਨ੍ਦਸ੍ਕਨ੍ਦਾਪਸ੍ਮਾਰਨੈਗਮੇਸਾਃ ਪੁਰੁਸਸ਼ਰੀਰਾਃ, ਸ਼ੇਸਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ਼ਰੀਰਾਃ||੩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ਏਤੇ ਗੁਹਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸਾਰ੍ਥਂ ਕਤ੍ਤਿਕੋਮਾਗ੍ਨਿਸ਼ੂਲਿਭਿਃ | ਸਸ੍ਟਾਃ ਸ਼ਰਵਣਸ੍ਥਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸਿਤਸ੍ਯਾਤ੍ਮਤੇਜਸਾ ||੪||
एते गुहस्य रक्षार्थं कृत्तिकोमाग्निशूलिभिः | सृष्टाः शरवणस्थस्य रक्षितस्यात्मतेजसा ||४||
🔊 Audio coming soon
ਏਤੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ਰਵਣਸ੍ਥਸ੍ਯ ਆਤ੍ਮਤੇਜਸਾ ਰਕ੍ਸਿਤਸ੍ਯਾਪਿ ਰਕ੍ਸਾਰ੍ਥਂ ਕਤ੍ਤਿਕਾਦਿਭਿਰੇਤੇ ਸ੍ਕਨ੍ਦਾਦਯੋ ਗ੍ਰਹਾਃ ਸਸ੍ਟਾ ਨਿਯੋਜਿਤਾ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ; ਗੁਹਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਸ੍ਯ, ਆਤ੍ਮਤੇਜਸਾ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ| ਨਨੁ ਸ੍ਵਭਾਵਰਕ੍ਸਿਤਸ੍ਯ ਗੁਹਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸਕੈਃ ਕਿਂ? ਉਚ੍ਯਤੇ- ਯਥਾ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਅਨਭਿਭਵਨੀਯਸ੍ਯਾਪਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਅਨ੍ਯੇ ਦੇਵਾ ਰਕ੍ਸਕਾਃ, ਪ੍ਰਭੁਧਰ੍ਮਤ੍ਵਾਤ੍; ਤਦ੍ਵਦ੍ਗੁਹਸ੍ਯਾਪਿ ਅਨ੍ਯੇ ਗ੍ਰਹਾ ਰਕ੍ਸਕਾਃ, ਪ੍ਰਭੁਧਰ੍ਮਤ੍ਵਾਤ੍||੪||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ਸ੍ਤ੍ਰੀਵਿਗ੍ਰਹਾ ਗ੍ਰਹਾ ਯੇ ਤੁ ਨਾਨਾਰੂਪਾ ਮਯੇਰਿਤਾਃ | ਗਙ੍ਗੋਮਾਕਤ੍ਤਿਕਾਨਾਂ ਤੇ ਭਾਗਾ ਰਾਜਸਤਾਮਸਾਃ ||੫||
स्त्रीविग्रहा ग्रहा ये तु नानारूपा मयेरिताः | गङ्गोमाकृत्तिकानां ते भागा राजसतामसाः ||५||
🔊 Audio coming soon
ਸ੍ਤ੍ਰੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ੍ਤ੍ਰੀਵਿਗ੍ਰਹਾ ਨਾਰੀਸ਼ਰੀਰਾਃ, ਨਾਨਾਰੂਪਾ ਮੇਸਾਦਿਮੁਖਾਃ, ਮਯਾ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਣਾ, ਈਰਿਤਾਃ ਕਥਿਤਾਃ| ਤੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਵਿਗ੍ਰਹਾਃ| ਭਾਗਾ ਅਂਸ਼ਾਃ, ਰਾਜਸਤਾਮਸਾ ਮਤਾ ਰਜਸ੍ਤਮੋਮਯਾਃ ਸ੍ਮਤਾਃ| ਯਦ੍ਯਪਿ ਸਰ੍ਵਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਰਜਸ੍ਤਮੋਮਯਤ੍ਵਂ, ਤਥਾਪਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀਵਿਗ੍ਰਹਾਣਾਮੇਵਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਰਜਸ੍ਤਮੋਗੁਣਭੂਯਿਸ੍ਠਤ੍ਵਂ; ਤਦ੍ਭੂਯਿਸ੍ਠਤ੍ਵਾਚ੍ਚਾਤਿਸ਼ਯੇਨ ਹਿਂਸਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਮਿਤਿ ਤੇਭ੍ਯੋ ਬਾਲਕੋ ਰਕ੍ਸਿਤਵ੍ਯਃ||੫||
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ਨੈਗਮੇਸਸ੍ਤੁ ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯਾ ਸਸ੍ਟੋ ਮੇਸਾਨਨੋ ਗ੍ਰਹਾਃ | ਕੁਮਾਰਧਾਰੀ ਦੇਵਸ੍ਯ ਗੁਹਸ੍ਯਾਤ੍ਮਸਮਃ ਸਖਾ ||੬||
नैगमेषस्तु पार्वत्या सृष्टो मेषाननो ग्रहाः | कुमारधारी देवस्य गुहस्यात्मसमः सखा ||६||
🔊 Audio coming soon
ਨੈਗਮੇਸ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਨੈਗਮੇਸਃ ਪੁਙ੍ਗ੍ਰਹਃ, ਮੇਸਾਨਨ ਏਡਕਮੁਖਃ, ਬਾਲਕੌਤੁਕਾਯ ਸਸ੍ਟਃ| ਕੁਮਾਰਧਾਰੀ ਕੁਮਾਰਪਾਲਯਿਤਾ; ‘ਕੁਮਾਰਹਾਰੀ’ ਇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਰ ਕੁਮਾਰਾਨ੍ ਹਰਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਆਤ੍ਮਸਮ ਆਤ੍ਮਤੁਲ੍ਯਃ, ਸਖਾ ਮਿਤ੍ਰਮ੍| ‘ਆਤ੍ਮਸਮ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰਾਨ੍ਯੇ ‘ਆਤ੍ਮੋਦ੍ਭਵ’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਰਾਤ੍ਮੋਦ੍ਭਵਃ ਪੁਤ੍ਰਃ||੬||
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
ਸ੍ਕਨ੍ਦਾਪਸ੍ਮਾਰਸਞ੍ਜ੍ਞੋ ਯਃ ਸੋਗ੍ਨਿਨਾਗ੍ਨਿਸਮਦ੍ਯੁਤਿਃ | ਸ ਚ ਸ੍ਕਨ੍ਦਸਖਾ ਨਾਮ ਵਿਸ਼ਾਖ ਇਤਿ ਚੋਚ੍ਯਤੇ ||੭||
स्कन्दापस्मारसञ्ज्ञो यः सोऽग्निनाऽग्निसमद्युतिः | स च स्कन्दसखा नाम विशाख इति चोच्यते ||७||
🔊 Audio coming soon
ਸ੍ਕਨ੍ਦੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਪਸ੍ਮਾਰਵਿਕਾਰਲਿਙ੍ਗਲਿਙ੍ਗਤਵਿਕਾਰਿਤ੍ਵੇਨ ਸ੍ਕਨ੍ਦਾਪਸ੍ਮਾਰ ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ| ਸੋਗ੍ਨਿਨਾ ਸਸ੍ਟ ਇਤਿ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ| ਵਿਸ਼ਾਖ ਇਤਿ ਸ੍ਕਨ੍ਦਾਪਸ੍ਮਾਰਸ੍ਯਾਪਰਂ ਨਾਮ||੭||
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
ਸ੍ਕਨ੍ਦਃ ਸਸ੍ਟੋ ਭਗਵਤਾ ਦੇਵੇਨ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਰਿਣਾ | ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਚਾਰਪਰਾਂ ਸਞ੍ਜ੍ਞਾਂ ਕੁਮਾਰ ਇਤਿ ਸ ਗ੍ਰਹਃ ||੮||
स्कन्दः सृष्टो भगवता देवेन त्रिपुरारिणा | बिभर्ति चारपरां सञ्ज्ञां कुमार इति स ग्रहः ||८||
🔊 Audio coming soon
ਸ੍ਕਨ੍ਦ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਰਿਣਾ ਰੁਦ੍ਰੇਣ ਸਸ੍ਟਃ||੮||
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
ਬਾਲਲੀਲਾਧਰੋ ਯੋਯਂ ਦੇਵੋ ਰੁਦ੍ਰਾਗ੍ਨਿਸਮ੍ਭਵਃ | ਮਿਥ੍ਯਾਚਾਰੇਸੁ ਭਗਵਾਨ੍ ਸ੍ਵਯਂ ਨੈਸ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ||੯||
बाललीलाधरो योऽयं देवो रुद्राग्निसम्भवः | मिथ्याचारेषु भगवान् स्वयं नैष प्रवर्तते ||९||
🔊 Audio coming soon
ਗੁਹਸ੍ਯ ਸ੍ਕਨ੍ਦਾਦਿਭ੍ਯੋ ਭੇਦਮਾਹ- ਬਾਲਲੀਲਾਧਰ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਲੀਲਾ ਚੇਸ੍ਟਾ, ਰੁਦ੍ਰਾਗ੍ਨਿਸਮ੍ਭਵ ਇਤਿ ਰੁਦ੍ਰਸਮ੍ਭਵੋਗ੍ਨਿਸਮ੍ਭਵਸ਼੍ਚ| ਮਿਥ੍ਯਾਚਾਰੇਸੁ ਬਾਲੇਸ੍ਵਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਸ੍ਵਯਂ ਨ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਤਦਨੁਚਰਾਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ, ਕੁਤਃ? ਯਤੋਸ੍ਯ ਦੇਵਤ੍ਵਾਦ੍ਯਾਗਾਦਿਭਿਰੇਵ ਤਪ੍ਤਿਃ| ‘ਬਾਲਲੀਲਾਧਰ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਬਾਲਲੀਲਾਟਨ’ ਇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ ਪਠਨ੍ਤਿ||੯||
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
ਕੁਮਾਰਃ ਸ੍ਕਨ੍ਦਸਾਮਾਨ੍ਯਾਦਤ੍ਰ ਕੇਚਿਦਪਣ੍ਡਿਤਾਃ | ਗਹ੍ਣਾਤੀਤ੍ਯਲ੍ਪਵਿਜ੍ਞਾਨਾ ਬ੍ਰੁਵਤੇ ਦੇਹਚਿਨ੍ਤਕਾਃ ||੧੦||
कुमारः स्कन्दसामान्यादत्र केचिदपण्डिताः | गृह्णातीत्यल्पविज्ञाना ब्रुवते देहचिन्तकाः ||१०||
🔊 Audio coming soon
ਕੁਮਾਰ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕੁਮਾਰਃ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਃ, ਸ੍ਕਨ੍ਦਸਾਮਾਨ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਕਨ੍ਦਗ੍ਰਹਨਾਮਤੁਲ੍ਯਤ੍ਵਾਦ੍ਬਾਲਂ ਗਹ੍ਣਾਤੀਤਿ ਯੇ ਕੇਚਿਦਪਣ੍ਡਿਤਾ ਦੇਹਚਿਨ੍ਤਕਾ ਵੈਦ੍ਯਾ ਬ੍ਰੁਵਤੇ ਤੇਲ੍ਪਵਿਜ੍ਞਾਨਾ ਅਪਣ੍ਡਿਤਾਃ||੧੦||
Adhikarana 10 (11-20) · Śloka 21
ਤਤੋ ਭਗਵਤਿ ਸ੍ਕਨ੍ਦੇ ਸੁਰਸੇਨਾਪਤੌ ਕਤੇ | ਉਪਤਸ੍ਥੁਰ੍ਗ੍ਰਹਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦੀਪ੍ਤਸ਼ਕ੍ਤਿਧਰਂ ਗੁਹਮ੍ ||੧੧|| ਊਚੁਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਯਸ਼੍ਚੈਨਂ ਵਤ੍ਤਿਂ ਨਃ ਸਂਵਿਧਤ੍ਸ੍ਵ ਵੈ | ਤੇਸਾਮਰ੍ਥੇ ਤਤਃ ਸ੍ਕਨ੍ਦਃ ਸ਼ਿਵਂ ਦੇਵਮਚੋਦਯਤ੍ ||੧੨|| ਤਤੋ ਗ੍ਰਹਾਂਸ੍ਤਾਨੁਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਭਗਨੇਤ੍ਰਹਤ੍ | ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨਿਂ ਮਾਨੁਸਂ ਚ ਦੈਵਂ ਚ ਤ੍ਰਿਤਯਂ ਜਗਤ੍ ||੧੩|| ਪਰਸ੍ਪਰੋਪਕਾਰੇਣ ਵਰ੍ਤਤੇ ਧਾਰ੍ਯਤੇਪਿ ਚ | ਦੇਵਾ ਮਨੁਸ੍ਯਾਨ੍ ਪ੍ਰੀਣਨ੍ਤਿ ਤੈਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨੀਂਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ||੧੪|| ਵਰ੍ਤਮਾਨੈਰ੍ਯਥਾਕਾਲਂ ਸ਼ੀਤਵਰ੍ਸੋਸ੍ਣਮਾਰੁਤੈਃ | ਇਜ੍ਯਾਞ੍ਜਲਿਨਮਸ੍ਕਾਰਜਪਹੋਮਵ੍ਰਤਾਦਿਭਿਃ ||੧੫|| ਨਰਾਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰੀਣਨ੍ਤਿ ਤ੍ਰਿਦਿਵੇਸ਼੍ਵਰਾਨ੍ | ਭਾਗਧੇਯਂ ਵਿਭਕ੍ਤਂ ਚ ਸ਼ੇਸਂ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ||੧੬|| ਤਦ੍ਯੁਸ੍ਮਾਕਂ ਸ਼ੁਭਾ ਵਤ੍ਤਿਰ੍ਬਾਲੇਸ੍ਵੇਵ ਭਵਿਸ੍ਯਤਿ | ਕੁਲੇਸੁ ਯੇਸੁ ਨੇਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਦੇਵਾਃ ਪਿਤਰ ਏਵ ਚ ||੧੭|| ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਸਾਧਵਸ਼੍ਚੈਵ ਗੁਰਵੋਤਿਥਯਸ੍ਤਥਾ | ਨਿਵਤ੍ਤਾਚਾਰਸ਼ੌਚੇਸੁ ਪਰਪਾਕੋਪਜੀਵਿਸੁ ||੧੮|| ਉਤ੍ਸਨ੍ਨਬਲਿਭਿਕ੍ਸੇਸੁ ਭਿਨ੍ਨਕਾਂਸ੍ਯੋਪਭੋਜਿਸੁ | ਗਹੇਸੁ ਤੇਸੁ ਯੇ ਬਾਲਾਸ੍ਤਾਨ੍ ਗਹ੍ਣੀਧ੍ਵਮਸ਼ਙ੍ਕਿਤਾਃ ||੧੯|| ਤਤ੍ਰ ਵੋ ਵਿਪੁਲਾ ਵਤ੍ਤਿਃ ਪੂਜਾ ਚੈਵ ਭਵਿਸ੍ਯਤਿ | ਏਵਂ ਗ੍ਰਹਾਃ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਬਾਲਾਨ੍ ਗਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਚਾਪ੍ਯਤਃ ||੨੦|| ਗ੍ਰਹੋਪਸਸ੍ਟਾ ਬਾਲਾਸ੍ਤੁ ਦੁਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸ੍ਯਤਮਾ ਮਤਾਃ |੨੧|
ततो भगवति स्कन्दे सुरसेनापतौ कृते | उपतस्थुर्ग्रहाः सर्वे दीप्तशक्तिधरं गुहम् ||११|| ऊचुः प्राञ्जलयश्चैनं वृत्तिं नः संविधत्स्व वै | तेषामर्थे ततः स्कन्दः शिवं देवमचोदयत् ||१२|| ततो ग्रहांस्तानुवाच भगवान् भगनेत्रहृत् | तिर्यग्योनिं मानुषं च दैवं च त्रितयं जगत् ||१३|| परस्परोपकारेण वर्तते धार्यतेऽपि च | देवा मनुष्यान् प्रीणन्ति तैर्यग्योनींस्तथैव च ||१४|| वर्तमानैर्यथाकालं शीतवर्षोष्णमारुतैः | इज्याञ्जलिनमस्कारजपहोमव्रतादिभिः ||१५|| नराः सम्यक् प्रयुक्तैश्च प्रीणन्ति त्रिदिवेश्वरान् | भागधेयं विभक्तं च शेषं किञ्चिन्न विद्यते ||१६|| तद्युष्माकं शुभा वृत्तिर्बालेष्वेव भविष्यति | कुलेषु येषु नेज्यन्ते देवाः पितर एव च ||१७|| ब्राह्मणाः साधवश्चैव गुरवोऽतिथयस्तथा | निवृत्ताचारशौचेषु परपाकोपजीविषु ||१८|| उत्सन्नबलिभिक्षेषु भिन्नकांस्योपभोजिषु | गृहेषु तेषु ये बालास्तान् गृह्णीध्वमशङ्किताः ||१९|| तत्र वो विपुला वृत्तिः पूजा चैव भविष्यति | एवं ग्रहाः समुत्पन्ना बालान् गृह्णन्ति चाप्यतः ||२०|| ग्रहोपसृष्टा बालास्तु दुश्चिकित्स्यतमा मताः |२१|
🔊 Audio coming soon
ਕੇ ਤਰ੍ਹਿ ਬਾਲਾਨ੍ ਗਹ੍ਣਨ੍ਤੀਤਿ ਪਸ੍ਟ ਆਹ- ਤਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਤੋ ਗੁਹਰਕ੍ਸਾਰ੍ਥਂ ਨਵਗ੍ਰਹੇਸੁ ਸਸ੍ਟੇਸੁ ਸਤ੍ਸੁ, ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਸੁਰਾ ਦੇਵਾਸ੍ਤੇਸਾਂ ਸੇਨਾ ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਤੌ ਸ੍ਵਾਮਿਨਿ ਗੁਹੇ ਕਤੇ ਸਤਿ, ਉਪਤਸ੍ਥੁਃ ਆਗਤਾਃ| ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਆਯੁਧਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਊਚੁਃ ਉਕ੍ਤਵਨ੍ਤਃ| ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਯਃ ਸਂਯੋਜਿਤਹਸ੍ਤਾਃ| ਏਨਂ ਗੁਹਂ ਪ੍ਰਤਿ; ਏਨਮਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਅਨ੍ਯੇ ਦੇਵੇਤਿ ਗੁਹਸਮ੍ਬੋਧਨਂ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਕਿਮੂਚੁਃ? ਵਤ੍ਤਿਂ ਵਰ੍ਤਨਂ, ਨਃ ਅਸ੍ਮਾਕਂ, ਸਂਵਿਧਤ੍ਸ੍ਵ ਕੁਰੁ, ਵੈ ਸ੍ਫੁਟਮ੍| ਆਤ੍ਮਵਤ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਮੁਪਸ੍ਥਿਤਾਨਾਂ ਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯੇਨ ਕਿਂ ਕਤਮਿਤ੍ਯਾਹ- ਤੇਸਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਤਃ ਸ੍ਕਨ੍ਦਃ ਸ਼ਿਵਂ ਦੇਵਮਚੋਦਯਤ੍ਤੇਸਾਂ ਗ੍ਰਹਣਾਮਰ੍ਥੇ, ਤਤੋ ਗ੍ਰਹਵਤ੍ਤਿਪ੍ਰਾਰ੍ਥਨਾਦਨਨ੍ਤਰਂ, ਸ੍ਕਨ੍ਦਃ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਃ, ਅਚੋਦਯਤ੍ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਵਾਨ੍| ਏਵਂ ਗ੍ਰਹਾਰ੍ਥੇ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਃ ਸ਼ਙ੍ਕਰਃ ਕਿਂ ਕਤਵਾਨਿਤ੍ਯਾਹ- ਤਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਤਾਨ੍ ਗ੍ਰਹਾਨ੍ ਪ੍ਰਤਿ ਭਗਵਾਨ੍ ਭਗਨੇਤ੍ਰਹਤ੍ ਭਗਲੋਚਨਹਾਰੀ ਰੁਦ੍ਰ ਉਕ੍ਤਵਾਨ੍| ਕਿਮੁਕ੍ਤਵਾਨਿਤ੍ਯਾਹ- ਤਿਰ੍ਯਗਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨਿਮਾਨੁਸਦੇਵਾਨਾਂ ਤ੍ਰਿਤਯਂ ਜਗਚ੍ਛਬ੍ਦਵਾਚ੍ਯਂ, ਏਤਤ੍ਤ੍ਰਿਤਯਂ ਪਰਸ੍ਪਰਮਨ੍ਯੋਨ੍ਯੋਪਕਾਰੇਣ ਵਰ੍ਤਤੇ, ਧਾਰ੍ਯਤੇਪਿ ਚੇਤਿ ਚਕਾਰਾਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਚ| ਤਤ੍ਰ ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨਯੋ ਗਵਾਦਯਃ, ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਯਾਨੁਪਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਵਹਨਾਦਿਨਾ; ਮਾਨੁਸਾਸ਼੍ਚ ਮਾਸਾਦਿਦਾਨੇਨ ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨੀਨੁਪਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ| ਦੇਵਮਾਨੁਸਯੋਃ ਪਰਸ੍ਪਰੋਪਕਾਰਮਾਹ- ਦੇਵਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਯਥਾਕਾਲਂ ਸ਼ੀਤੋਸ੍ਣਵਰ੍ਸਾਦੀਨ੍ ਕਤ੍ਵਾ ਮਾਨੁਸਾਨ੍ ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨੀਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰੀਣਯਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਦੇਵੇਸੁ ਮਾਨੁਸੋਪਕਾਰਮਾਹ- ਇਜ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਇਜ੍ਯਾ ਯਾਗਃ, ਅਞ੍ਜਲਿਃ ਕਰਦ੍ਵਯਯੋਜਨਂ, ਨਮਸ੍ਕਾਰਃ ਪ੍ਰਣਾਮਃ, ਜਪ ਓਙ੍ਕਾਰਪੂਰ੍ਵਕਂ ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾਦ੍ਯਾਵਰ੍ਤਨਂ, ਹੋਮੋ ਲਕ੍ਸਾਦਿਸਙ੍ਖ੍ਯਾਹੁਤਿਭਿਰ੍ਵਹ੍ਨੌ ਹਵਨਂ, ਵ੍ਰਤਂ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਂ, ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੈਃ ਵੇਦੋਕ੍ਤਵਿਧਾਨੇਨ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੈਃ; ਇਜ੍ਯਾਞ੍ਜਲਿਪ੍ਰਭਤਿਭਿਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਨਰਾਸ੍ਤ੍ਰਿਦਿਵੇਸ਼੍ਵਰਾਨ੍ ਦੇਵਾਨ੍ ਪ੍ਰੀਣਯਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਭਾਗਧੇਯਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਭਾਗਧੇਯਮ੍ ਅਂਸ਼ਸਮੂਹਃ, ਵਿਭਕ੍ਤਂ ਦੇਵਾਦਿਤ੍ਰਿਤਯੇਨ ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਵਿਭਜ੍ਯ ਗਹੀਤਂ, ਸ਼ੇਸਮ੍ ਅਵਸ਼ਿਸ੍ਟਂ, ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਯਤਸ੍ਤਤ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਬਾਲਗ੍ਰਹਰਕ੍ਸਾਰ੍ਥਂ ਸਸ੍ਟਤ੍ਵਾਦ੍ਯੁਸ੍ਮਾਕਂ ਵਤ੍ਤਿਰਪਿ ਭੋ ਗ੍ਰਹਾ ਬਾਲੇਸ੍ਵੇਵ ਭਵਿਸ੍ਯਤੀਤਿ| ਅਨਪਰਾਧੇਸੁ ਬਾਲੇਸੁ ਵਤ੍ਤਿਂ ਕਲ੍ਪਯਨ੍ ਸ਼ਮ੍ਭੁਰਪਿ ਦੋਸਭਾਕ੍ ਸ੍ਯਾਦਤਃ ਸਾਪਰਾਧੇਸੁ ਵਤ੍ਤਿਮਾਹ- ਕੁਲੇਸ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਨੇਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨ ਪੂਜ੍ਯਨ੍ਤੇ, ਉਤ੍ਸਨ੍ਨੇ ਨਸ੍ਟੇ ਬਲਿਭਿਕ੍ਸੇ ਯੇਸੁ ਤਾਨਿ ਤਥਾ, ਤੇਸੁ ਵਤ੍ਤਿਰਿਤਿ| ਅਤ੍ਰ ਹਿਂਸਨਮੇਵ ਵਤ੍ਤਿਃ| ਪੂਜਾ ਚੈਵੇਤਿ ਪੁਸ੍ਪਾਦਿਨਾ ਭੋਜਨਾਦਿਨਾ ਚੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੧੧-੨੦||-
Adhikarana 11 (21-22) · Śloka 22
ਵੈਕਲ੍ਯਂ ਮਰਣਂ ਚਾਪਿ ਧ੍ਰੁਵਂ ਸ੍ਕਨ੍ਦਗ੍ਰਹੇ ਮਤਮ੍ ||੨੧|| ਸ੍ਕਨ੍ਦਗ੍ਰਹੋਤ੍ਯੁਗ੍ਰਤਮਃ ਸਰ੍ਵੇਸ੍ਵੇਵ ਯਤਃ ਸ੍ਮਤਃ | ਅਨ੍ਯੋ ਵਾ ਸਰ੍ਵਰੂਪਸ੍ਤੁ ਨ ਸਾਧ੍ਯੋ ਗ੍ਰਹ ਉਚ੍ਯਤੇ ||੨੨||
वैकल्यं मरणं चापि ध्रुवं स्कन्दग्रहे मतम् ||२१|| स्कन्दग्रहोऽत्युग्रतमः सर्वेष्वेव यतः स्मृतः | अन्यो वा सर्वरूपस्तु न साध्यो ग्रह उच्यते ||२२||
🔊 Audio coming soon
ਏਵਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਵੈਕਲ੍ਯਂ ਵਿਕਲਾਙ੍ਗਤਾ| ਧ੍ਰੁਵਂ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍| ਸ੍ਕਨ੍ਦੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਰ੍ਵੇਸ੍ਵੇਵ ਗ੍ਰਹੇਸੁ ਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਕਨ੍ਦਗ੍ਰਹੋ ਯਤੋਤ੍ਯੁਗ੍ਰਤਮਃ, ਅਤ ਏਵ ਤਦ੍ਗਹੀਤਸ੍ਯ ਧ੍ਰੁਵਂ ਮਰਣਂ, ਅਥ ਕਥਞ੍ਚਿਜ੍ਜੀਵਤਿ ਤਦਾ ਵੈਕਲ੍ਯਮਿਤਿ| ਅਨ੍ਯ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਨ੍ਯੋ ਵਾ ਸ੍ਕਨ੍ਦਾਪਸ੍ਮਾਰਾਦਿਕਃ||੨੧-੨੨||
Adhikarana puShpikA · Śloka 37
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਕੁਮਾਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਗ੍ਰਹੋਤ੍ਪਤ੍ਤ੍ਯਧ੍ਯਾਯੋ ਨਾਮ(ਏਕਾਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ, ਆਦਿਤਃ) ਸਪ੍ਤਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੩੭||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कुमारतन्त्रे ग्रहोत्पत्त्यध्यायो नाम(एकादशोऽध्यायः, आदितः) सप्तत्रिंशत्तमोऽध्यायः ||३७||
🔊 Audio coming soon
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਡਲ੍ਹ(ਹ੍ਲ)ਣਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਨਿਬਨ੍ਧਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਕੌਮਾਰਭਤ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਗ੍ਰਹੇਤ੍ਪਤ੍ਤ੍ਯਧ੍ਯਾਯਃ ਸਪ੍ਤਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਮਃ||੩੭||