Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ಗ್ರಹೋತ್ಪತ್ತಿಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧||
ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
View original
अथातो ग्रहोत्पत्तिमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१||
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
ನವಗ್ರಹಾಕೃತಿವಿಜ್ಞಾನಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಚಾಭಿಧಾಯ ಬಾಲಗ್ರಹಾಣಾಮುತ್ಪತ್ತಿಂ ಕಾರಣಂ ಚಾಭಿಧಾತುಂ ಗ್ರಹೋತ್ಪತ್ತ್ಯಧ್ಯಾಯಾರಮ್ಭೋ ಯುಜ್ಯತ ಇತ್ಯಾಹ- ಅಥಾತ ಇತ್ಯಾದಿ| ಗ್ರಹಾಣಾಂ ಸ್ಕನ್ದಾದೀನಾಮ್, ಉತ್ಪತ್ತಿಃ ಆಗತಿಃ ಪ್ರಾಪ್ತಿಃ; ಏತೇನ ಕ್ರೀಡನಾರ್ಥಂ ನಿಯೋಜನಮತ್ರೋತ್ಪತ್ತಿಃ, ನಾಭೂತಪ್ರಾದುರ್ಭಾವಃ; ಕುತಃ? ತೇಷಾಂ ನಿತ್ಯತ್ವಾತ್||೧-೨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ನವ ಸ್ಕನ್ದಾದಯಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಬಾಲಾನಾಂ ಯ ಇಮೇ ಗ್ರಹಾಃ |
ಶ್ರೀಮನ್ತೋ ದಿವ್ಯವಪುಷೋ ನಾರೀಪುರುಷವಿಗ್ರಹಾಃ ||೩||
View original
नव स्कन्दादयः प्रोक्ता बालानां य इमे ग्रहाः |
श्रीमन्तो दिव्यवपुषो नारीपुरुषविग्रहाः ||३||
ನವೇತ್ಯಾದಿ| ವಿಗ್ರಹಃ ಶರೀರಂ; ತತ್ರ ಚ ಸ್ಕನ್ದಸ್ಕನ್ದಾಪಸ್ಮಾರನೈಗಮೇಷಾಃ ಪುರುಷಶರೀರಾಃ, ಶೇಷಾಃ ಸ್ತ್ರೀಶರೀರಾಃ||೩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ಏತೇ ಗುಹಸ್ಯ ರಕ್ಷಾರ್ಥಂ ಕೃತ್ತಿಕೋಮಾಗ್ನಿಶೂಲಿಭಿಃ |
ಸೃಷ್ಟಾಃ ಶರವಣಸ್ಥಸ್ಯ ರಕ್ಷಿತಸ್ಯಾತ್ಮತೇಜಸಾ ||೪||
View original
एते गुहस्य रक्षार्थं कृत्तिकोमाग्निशूलिभिः |
सृष्टाः शरवणस्थस्य रक्षितस्यात्मतेजसा ||४||
ಏತೇ ಇತ್ಯಾದಿ| ಶರವಣಸ್ಥಸ್ಯ ಆತ್ಮತೇಜಸಾ ರಕ್ಷಿತಸ್ಯಾಪಿ ರಕ್ಷಾರ್ಥಂ ಕೃತ್ತಿಕಾದಿಭಿರೇತೇ ಸ್ಕನ್ದಾದಯೋ ಗ್ರಹಾಃ ಸೃಷ್ಟಾ ನಿಯೋಜಿತಾ ಇತ್ಯರ್ಥಃ; ಗುಹಸ್ಯ ಕಾರ್ತಿಕೇಯಸ್ಯ, ಆತ್ಮತೇಜಸಾ ಸ್ವಶಕ್ತ್ಯಾ| ನನು ಸ್ವಭಾವರಕ್ಷಿತಸ್ಯ ಗುಹಸ್ಯ ರಕ್ಷಕೈಃ ಕಿಂ? ಉಚ್ಯತೇ- ಯಥಾ ಸ್ವಶಕ್ತ್ಯಾ ಅನಭಿಭವನೀಯಸ್ಯಾಪಿ ಇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಅನ್ಯೇ ದೇವಾ ರಕ್ಷಕಾಃ, ಪ್ರಭುಧರ್ಮತ್ವಾತ್; ತದ್ವದ್ಗುಹಸ್ಯಾಪಿ ಅನ್ಯೇ ಗ್ರಹಾ ರಕ್ಷಕಾಃ, ಪ್ರಭುಧರ್ಮತ್ವಾತ್||೪||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ಸ್ತ್ರೀವಿಗ್ರಹಾ ಗ್ರಹಾ ಯೇ ತು ನಾನಾರೂಪಾ ಮಯೇರಿತಾಃ |
ಗಙ್ಗೋಮಾಕೃತ್ತಿಕಾನಾಂ ತೇ ಭಾಗಾ ರಾಜಸತಾಮಸಾಃ ||೫||
View original
स्त्रीविग्रहा ग्रहा ये तु नानारूपा मयेरिताः |
गङ्गोमाकृत्तिकानां ते भागा राजसतामसाः ||५||
ಸ್ತ್ರೀತ್ಯಾದಿ| ಸ್ತ್ರೀವಿಗ್ರಹಾ ನಾರೀಶರೀರಾಃ, ನಾನಾರೂಪಾ ಮೇಷಾದಿಮುಖಾಃ, ಮಯಾ ಧನ್ವನ್ತರಿಣಾ, ಈರಿತಾಃ ಕಥಿತಾಃ| ತೇ ಸ್ತ್ರೀವಿಗ್ರಹಾಃ| ಭಾಗಾ ಅಂಶಾಃ, ರಾಜಸತಾಮಸಾ ಮತಾ ರಜಸ್ತಮೋಮಯಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ| ಯದ್ಯಪಿ ಸರ್ವಗ್ರಹಾಣಾಂ ರಜಸ್ತಮೋಮಯತ್ವಂ, ತಥಾಽಪಿ ಸ್ತ್ರೀವಿಗ್ರಹಾಣಾಮೇವಾತ್ಯರ್ಥಂ ರಜಸ್ತಮೋಗುಣಭೂಯಿಷ್ಠತ್ವಂ; ತದ್ಭೂಯಿಷ್ಠತ್ವಾಚ್ಚಾತಿಶಯೇನ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕತ್ವಮಿತಿ ತೇಭ್ಯೋ ಬಾಲಕೋ ರಕ್ಷಿತವ್ಯಃ||೫||
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ನೈಗಮೇಷಸ್ತು ಪಾರ್ವತ್ಯಾ ಸೃಷ್ಟೋ ಮೇಷಾನನೋ ಗ್ರಹಾಃ |
ಕುಮಾರಧಾರೀ ದೇವಸ್ಯ ಗುಹಸ್ಯಾತ್ಮಸಮಃ ಸಖಾ ||೬||
View original
नैगमेषस्तु पार्वत्या सृष्टो मेषाननो ग्रहाः |
कुमारधारी देवस्य गुहस्यात्मसमः सखा ||६||
ನೈಗಮೇಷ ಇತ್ಯಾದಿ| ನೈಗಮೇಷಃ ಪುಙ್ಗ್ರಹಃ, ಮೇಷಾನನ ಏಡಕಮುಖಃ, ಬಾಲಕೌತುಕಾಯ ಸೃಷ್ಟಃ| ಕುಮಾರಧಾರೀ ಕುಮಾರಪಾಲಯಿತಾ; ‘ಕುಮಾರಹಾರೀ’ ಇತ್ಯನ್ಯೇ ಪಠನ್ತಿ, ತತ್ರ ಕುಮಾರಾನ್ ಹರತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ಆತ್ಮಸಮ ಆತ್ಮತುಲ್ಯಃ, ಸಖಾ ಮಿತ್ರಮ್| ‘ಆತ್ಮಸಮ’ ಇತ್ಯತ್ರಾನ್ಯೇ ‘ಆತ್ಮೋದ್ಭವ’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ, ತತ್ರಾತ್ಮೋದ್ಭವಃ ಪುತ್ರಃ||೬||
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
ಸ್ಕನ್ದಾಪಸ್ಮಾರಸಞ್ಜ್ಞೋ ಯಃ ಸೋಽಗ್ನಿನಾಽಗ್ನಿಸಮದ್ಯುತಿಃ |
ಸ ಚ ಸ್ಕನ್ದಸಖಾ ನಾಮ ವಿಶಾಖ ಇತಿ ಚೋಚ್ಯತೇ ||೭||
View original
स्कन्दापस्मारसञ्ज्ञो यः सोऽग्निनाऽग्निसमद्युतिः |
स च स्कन्दसखा नाम विशाख इति चोच्यते ||७||
ಸ್ಕನ್ದೇತ್ಯಾದಿ| ಅಪಸ್ಮಾರವಿಕಾರಲಿಙ್ಗಲಿಙ್ಗತವಿಕಾರಿತ್ವೇನ ಸ್ಕನ್ದಾಪಸ್ಮಾರ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ| ಸೋಽಗ್ನಿನಾ ಸೃಷ್ಟ ಇತಿ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ವಿಶಾಖ ಇತಿ ಸ್ಕನ್ದಾಪಸ್ಮಾರಸ್ಯಾಪರಂ ನಾಮ||೭||
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
ಸ್ಕನ್ದಃ ಸೃಷ್ಟೋ ಭಗವತಾ ದೇವೇನ ತ್ರಿಪುರಾರಿಣಾ |
ಬಿಭರ್ತಿ ಚಾರಪರಾಂ ಸಞ್ಜ್ಞಾಂ ಕುಮಾರ ಇತಿ ಸ ಗ್ರಹಃ ||೮||
View original
स्कन्दः सृष्टो भगवता देवेन त्रिपुरारिणा |
बिभर्ति चारपरां सञ्ज्ञां कुमार इति स ग्रहः ||८||
ಸ್ಕನ್ದ ಇತ್ಯಾದಿ| ತ್ರಿಪುರಾರಿಣಾ ರುದ್ರೇಣ ಸೃಷ್ಟಃ||೮||
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
ಬಾಲಲೀಲಾಧರೋ ಯೋಽಯಂ ದೇವೋ ರುದ್ರಾಗ್ನಿಸಮ್ಭವಃ |
ಮಿಥ್ಯಾಚಾರೇಷು ಭಗವಾನ್ ಸ್ವಯಂ ನೈಷ ಪ್ರವರ್ತತೇ ||೯||
View original
बाललीलाधरो योऽयं देवो रुद्राग्निसम्भवः |
मिथ्याचारेषु भगवान् स्वयं नैष प्रवर्तते ||९||
ಗುಹಸ್ಯ ಸ್ಕನ್ದಾದಿಭ್ಯೋ ಭೇದಮಾಹ- ಬಾಲಲೀಲಾಧರ ಇತ್ಯಾದಿ| ಲೀಲಾ ಚೇಷ್ಟಾ, ರುದ್ರಾಗ್ನಿಸಮ್ಭವ ಇತಿ ರುದ್ರಸಮ್ಭವೋಽಗ್ನಿಸಮ್ಭವಶ್ಚ| ಮಿಥ್ಯಾಚಾರೇಷು ಬಾಲೇಷ್ವಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಸ್ವಯಂ ನ ಪ್ರವರ್ತತೇ ತದನುಚರಾಸ್ತು ಪ್ರವರ್ತನ್ತೇ, ಕುತಃ? ಯತೋಽಸ್ಯ ದೇವತ್ವಾದ್ಯಾಗಾದಿಭಿರೇವ ತೃಪ್ತಿಃ| ‘ಬಾಲಲೀಲಾಧರ’ ಇತ್ಯತ್ರ ‘ಬಾಲಲೀಲಾಟನ’ ಇತ್ಯನ್ಯೇ ಪಠನ್ತಿ||೯||
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
ಕುಮಾರಃ ಸ್ಕನ್ದಸಾಮಾನ್ಯಾದತ್ರ ಕೇಚಿದಪಣ್ಡಿತಾಃ |
ಗೃಹ್ಣಾತೀತ್ಯಲ್ಪವಿಜ್ಞಾನಾ ಬ್ರುವತೇ ದೇಹಚಿನ್ತಕಾಃ ||೧೦||
View original
कुमारः स्कन्दसामान्यादत्र केचिदपण्डिताः |
गृह्णातीत्यल्पविज्ञाना ब्रुवते देहचिन्तकाः ||१०||
ಕುಮಾರ ಇತ್ಯಾದಿ| ಕುಮಾರಃ ಕಾರ್ತಿಕೇಯಃ, ಸ್ಕನ್ದಸಾಮಾನ್ಯಾತ್ ಸ್ಕನ್ದಗ್ರಹನಾಮತುಲ್ಯತ್ವಾದ್ಬಾಲಂ ಗೃಹ್ಣಾತೀತಿ ಯೇ ಕೇಚಿದಪಣ್ಡಿತಾ ದೇಹಚಿನ್ತಕಾ ವೈದ್ಯಾ ಬ್ರುವತೇ ತೇಽಲ್ಪವಿಜ್ಞಾನಾ ಅಪಣ್ಡಿತಾಃ||೧೦||
Adhikarana 10 (11-20) · Śloka 21
ತತೋ ಭಗವತಿ ಸ್ಕನ್ದೇ ಸುರಸೇನಾಪತೌ ಕೃತೇ |
ಉಪತಸ್ಥುರ್ಗ್ರಹಾಃ ಸರ್ವೇ ದೀಪ್ತಶಕ್ತಿಧರಂ ಗುಹಮ್ ||೧೧||
ಊಚುಃ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಯಶ್ಚೈನಂ ವೃತ್ತಿಂ ನಃ ಸಂವಿಧತ್ಸ್ವ ವೈ |
ತೇಷಾಮರ್ಥೇ ತತಃ ಸ್ಕನ್ದಃ ಶಿವಂ ದೇವಮಚೋದಯತ್ ||೧೨||
ತತೋ ಗ್ರಹಾಂಸ್ತಾನುವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಭಗನೇತ್ರಹೃತ್ |
ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿಂ ಮಾನುಷಂ ಚ ದೈವಂ ಚ ತ್ರಿತಯಂ ಜಗತ್ ||೧೩||
ಪರಸ್ಪರೋಪಕಾರೇಣ ವರ್ತತೇ ಧಾರ್ಯತೇಽಪಿ ಚ |
ದೇವಾ ಮನುಷ್ಯಾನ್ ಪ್ರೀಣನ್ತಿ ತೈರ್ಯಗ್ಯೋನೀಂಸ್ತಥೈವ ಚ ||೧೪||
ವರ್ತಮಾನೈರ್ಯಥಾಕಾಲಂ ಶೀತವರ್ಷೋಷ್ಣಮಾರುತೈಃ |
ಇಜ್ಯಾಞ್ಜಲಿನಮಸ್ಕಾರಜಪಹೋಮವ್ರತಾದಿಭಿಃ ||೧೫||
ನರಾಃ ಸಮ್ಯಕ್ ಪ್ರಯುಕ್ತೈಶ್ಚ ಪ್ರೀಣನ್ತಿ ತ್ರಿದಿವೇಶ್ವರಾನ್ |
ಭಾಗಧೇಯಂ ವಿಭಕ್ತಂ ಚ ಶೇಷಂ ಕಿಞ್ಚಿನ್ನ ವಿದ್ಯತೇ ||೧೬||
ತದ್ಯುಷ್ಮಾಕಂ ಶುಭಾ ವೃತ್ತಿರ್ಬಾಲೇಷ್ವೇವ ಭವಿಷ್ಯತಿ |
ಕುಲೇಷು ಯೇಷು ನೇಜ್ಯನ್ತೇ ದೇವಾಃ ಪಿತರ ಏವ ಚ ||೧೭||
ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ ಸಾಧವಶ್ಚೈವ ಗುರವೋಽತಿಥಯಸ್ತಥಾ |
ನಿವೃತ್ತಾಚಾರಶೌಚೇಷು ಪರಪಾಕೋಪಜೀವಿಷು ||೧೮||
ಉತ್ಸನ್ನಬಲಿಭಿಕ್ಷೇಷು ಭಿನ್ನಕಾಂಸ್ಯೋಪಭೋಜಿಷು |
ಗೃಹೇಷು ತೇಷು ಯೇ ಬಾಲಾಸ್ತಾನ್ ಗೃಹ್ಣೀಧ್ವಮಶಙ್ಕಿತಾಃ ||೧೯||
ತತ್ರ ವೋ ವಿಪುಲಾ ವೃತ್ತಿಃ ಪೂಜಾ ಚೈವ ಭವಿಷ್ಯತಿ |
ಏವಂ ಗ್ರಹಾಃ ಸಮುತ್ಪನ್ನಾ ಬಾಲಾನ್ ಗೃಹ್ಣನ್ತಿ ಚಾಪ್ಯತಃ ||೨೦||
ಗ್ರಹೋಪಸೃಷ್ಟಾ ಬಾಲಾಸ್ತು ದುಶ್ಚಿಕಿತ್ಸ್ಯತಮಾ ಮತಾಃ |೨೧|
View original
ततो भगवति स्कन्दे सुरसेनापतौ कृते |
उपतस्थुर्ग्रहाः सर्वे दीप्तशक्तिधरं गुहम् ||११||
ऊचुः प्राञ्जलयश्चैनं वृत्तिं नः संविधत्स्व वै |
तेषामर्थे ततः स्कन्दः शिवं देवमचोदयत् ||१२||
ततो ग्रहांस्तानुवाच भगवान् भगनेत्रहृत् |
तिर्यग्योनिं मानुषं च दैवं च त्रितयं जगत् ||१३||
परस्परोपकारेण वर्तते धार्यतेऽपि च |
देवा मनुष्यान् प्रीणन्ति तैर्यग्योनींस्तथैव च ||१४||
वर्तमानैर्यथाकालं शीतवर्षोष्णमारुतैः |
इज्याञ्जलिनमस्कारजपहोमव्रतादिभिः ||१५||
नराः सम्यक् प्रयुक्तैश्च प्रीणन्ति त्रिदिवेश्वरान् |
भागधेयं विभक्तं च शेषं किञ्चिन्न विद्यते ||१६||
तद्युष्माकं शुभा वृत्तिर्बालेष्वेव भविष्यति |
कुलेषु येषु नेज्यन्ते देवाः पितर एव च ||१७||
ब्राह्मणाः साधवश्चैव गुरवोऽतिथयस्तथा |
निवृत्ताचारशौचेषु परपाकोपजीविषु ||१८||
उत्सन्नबलिभिक्षेषु भिन्नकांस्योपभोजिषु |
गृहेषु तेषु ये बालास्तान् गृह्णीध्वमशङ्किताः ||१९||
तत्र वो विपुला वृत्तिः पूजा चैव भविष्यति |
एवं ग्रहाः समुत्पन्ना बालान् गृह्णन्ति चाप्यतः ||२०||
ग्रहोपसृष्टा बालास्तु दुश्चिकित्स्यतमा मताः |२१|
ಕೇ ತರ್ಹಿ ಬಾಲಾನ್ ಗೃಹ್ಣನ್ತೀತಿ ಪೃಷ್ಟ ಆಹ- ತತ ಇತ್ಯಾದಿ| ತತೋ ಗುಹರಕ್ಷಾರ್ಥಂ ನವಗ್ರಹೇಷು ಸೃಷ್ಟೇಷು ಸತ್ಸು, ಅನನ್ತರಂ ಸುರಾ ದೇವಾಸ್ತೇಷಾಂ ಸೇನಾ ತಸ್ಯಾಃ ಪತೌ ಸ್ವಾಮಿನಿ ಗುಹೇ ಕೃತೇ ಸತಿ, ಉಪತಸ್ಥುಃ ಆಗತಾಃ| ಶಕ್ತಿಃ ಆಯುಧವಿಶೇಷಃ| ಊಚುಃ ಉಕ್ತವನ್ತಃ| ಪ್ರಾಞ್ಜಲಯಃ ಸಂಯೋಜಿತಹಸ್ತಾಃ| ಏನಂ ಗುಹಂ ಪ್ರತಿ; ಏನಮಿತ್ಯತ್ರ ಅನ್ಯೇ ದೇವೇತಿ ಗುಹಸಮ್ಬೋಧನಂ ಪಠನ್ತಿ| ಕಿಮೂಚುಃ? ವೃತ್ತಿಂ ವರ್ತನಂ, ನಃ ಅಸ್ಮಾಕಂ, ಸಂವಿಧತ್ಸ್ವ ಕುರು, ವೈ ಸ್ಫುಟಮ್| ಆತ್ಮವೃತ್ತ್ಯರ್ಥಮುಪಸ್ಥಿತಾನಾಂ ಗ್ರಹಾಣಾಂ ಕಾರ್ತಿಕೇಯೇನ ಕಿಂ ಕೃತಮಿತ್ಯಾಹ- ತೇಷಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ತತಃ ಸ್ಕನ್ದಃ ಶಿವಂ ದೇವಮಚೋದಯತ್ತೇಷಾಂ ಗ್ರಹಣಾಮರ್ಥೇ, ತತೋ ಗ್ರಹವೃತ್ತಿಪ್ರಾರ್ಥನಾದನನ್ತರಂ, ಸ್ಕನ್ದಃ ಕಾರ್ತಿಕೇಯಃ, ಅಚೋದಯತ್ ಪ್ರಾರ್ಥಿತವಾನ್| ಏವಂ ಗ್ರಹಾರ್ಥೇ ಪ್ರಾರ್ಥಿತಃ ಶಙ್ಕರಃ ಕಿಂ ಕೃತವಾನಿತ್ಯಾಹ- ತತ ಇತ್ಯಾದಿ| ತತಃ ಪ್ರಾರ್ಥನಾನನ್ತರಂ ತಾನ್ ಗ್ರಹಾನ್ ಪ್ರತಿ ಭಗವಾನ್ ಭಗನೇತ್ರಹೃತ್ ಭಗಲೋಚನಹಾರೀ ರುದ್ರ ಉಕ್ತವಾನ್| ಕಿಮುಕ್ತವಾನಿತ್ಯಾಹ- ತಿರ್ಯಗಿತ್ಯಾದಿ| ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿಮಾನುಷದೇವಾನಾಂ ತ್ರಿತಯಂ ಜಗಚ್ಛಬ್ದವಾಚ್ಯಂ, ಏತತ್ತ್ರಿತಯಂ ಪರಸ್ಪರಮನ್ಯೋನ್ಯೋಪಕಾರೇಣ ವರ್ತತೇ, ಧಾರ್ಯತೇಽಪಿ ಚೇತಿ ಚಕಾರಾತ್ ಕ್ರಿಯತೇ ಚ| ತತ್ರ ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಯೋ ಗವಾದಯಃ, ತೇ ಮನುಷ್ಯಾನುಪಕುರ್ವನ್ತಿ ವಹನಾದಿನಾ; ಮಾನುಷಾಶ್ಚ ಮಾಷಾದಿದಾನೇನ ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನೀನುಪಕುರ್ವನ್ತಿ| ದೇವಮಾನುಷಯೋಃ ಪರಸ್ಪರೋಪಕಾರಮಾಹ- ದೇವಾ ಇತ್ಯಾದಿ| ಯಥಾಕಾಲಂ ಶೀತೋಷ್ಣವರ್ಷಾದೀನ್ ಕೃತ್ವಾ ಮಾನುಷಾನ್ ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನೀಂಶ್ಚ ಪ್ರೀಣಯನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ದೇವೇಷು ಮಾನುಷೋಪಕಾರಮಾಹ- ಇಜ್ಯೇತ್ಯಾದಿ| ಇಜ್ಯಾ ಯಾಗಃ, ಅಞ್ಜಲಿಃ ಕರದ್ವಯಯೋಜನಂ, ನಮಸ್ಕಾರಃ ಪ್ರಣಾಮಃ, ಜಪ ಓಙ್ಕಾರಪೂರ್ವಕಂ ಗಾಯತ್ರ್ಯಾದ್ಯಾವರ್ತನಂ, ಹೋಮೋ ಲಕ್ಷಾದಿಸಙ್ಖ್ಯಾಹುತಿಭಿರ್ವಹ್ನೌ ಹವನಂ, ವ್ರತಂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಂ, ಸಮ್ಯಕ್ಪ್ರಯುಕ್ತೈಃ ವೇದೋಕ್ತವಿಧಾನೇನ ಪ್ರಯುಕ್ತೈಃ; ಇಜ್ಯಾಞ್ಜಲಿಪ್ರಭೃತಿಭಿಃ ಸಮ್ಯಕ್ಪ್ರಯುಕ್ತೈರ್ನರಾಸ್ತ್ರಿದಿವೇಶ್ವರಾನ್ ದೇವಾನ್ ಪ್ರೀಣಯನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಭಾಗಧೇಯಮಿತ್ಯಾದಿ| ಭಾಗಧೇಯಮ್ ಅಂಶಸಮೂಹಃ, ವಿಭಕ್ತಂ ದೇವಾದಿತ್ರಿತಯೇನ ಸರ್ವಮೇವ ವಿಭಜ್ಯ ಗೃಹೀತಂ, ಶೇಷಮ್ ಅವಶಿಷ್ಟಂ, ಕಿಞ್ಚಿನ್ನಾಸ್ತಿ ಯತಸ್ತತ್ತಸ್ಮಾದ್ಬಾಲಗ್ರಹರಕ್ಷಾರ್ಥಂ ಸೃಷ್ಟತ್ವಾದ್ಯುಷ್ಮಾಕಂ ವೃತ್ತಿರಪಿ ಭೋ ಗ್ರಹಾ ಬಾಲೇಷ್ವೇವ ಭವಿಷ್ಯತೀತಿ| ಅನಪರಾಧೇಷು ಬಾಲೇಷು ವೃತ್ತಿಂ ಕಲ್ಪಯನ್ ಶಮ್ಭುರಪಿ ದೋಷಭಾಕ್ ಸ್ಯಾದತಃ ಸಾಪರಾಧೇಷು ವೃತ್ತಿಮಾಹ- ಕುಲೇಷ್ವಿತ್ಯಾದಿ| ನೇಜ್ಯನ್ತೇ ನ ಪೂಜ್ಯನ್ತೇ, ಉತ್ಸನ್ನೇ ನಷ್ಟೇ ಬಲಿಭಿಕ್ಷೇ ಯೇಷು ತಾನಿ ತಥಾ, ತೇಷು ವೃತ್ತಿರಿತಿ| ಅತ್ರ ಹಿಂಸನಮೇವ ವೃತ್ತಿಃ| ಪೂಜಾ ಚೈವೇತಿ ಪುಷ್ಪಾದಿನಾ ಭೋಜನಾದಿನಾ ಚೇತ್ಯರ್ಥಃ||೧೧-೨೦||-
Adhikarana 11 (21-22) · Śloka 22
ವೈಕಲ್ಯಂ ಮರಣಂ ಚಾಪಿ ಧ್ರುವಂ ಸ್ಕನ್ದಗ್ರಹೇ ಮತಮ್ ||೨೧||
ಸ್ಕನ್ದಗ್ರಹೋಽತ್ಯುಗ್ರತಮಃ ಸರ್ವೇಷ್ವೇವ ಯತಃ ಸ್ಮೃತಃ |
ಅನ್ಯೋ ವಾ ಸರ್ವರೂಪಸ್ತು ನ ಸಾಧ್ಯೋ ಗ್ರಹ ಉಚ್ಯತೇ ||೨೨||
View original
वैकल्यं मरणं चापि ध्रुवं स्कन्दग्रहे मतम् ||२१||
स्कन्दग्रहोऽत्युग्रतमः सर्वेष्वेव यतः स्मृतः |
अन्यो वा सर्वरूपस्तु न साध्यो ग्रह उच्यते ||२२||
ಏವಮಿತ್ಯಾದಿ| ವೈಕಲ್ಯಂ ವಿಕಲಾಙ್ಗತಾ| ಧ್ರುವಂ ನಿಶ್ಚಿತಮ್| ಸ್ಕನ್ದೇತ್ಯಾದಿ| ಸರ್ವೇಷ್ವೇವ ಗ್ರಹೇಷು ಮಧ್ಯೇ ಸ್ಕನ್ದಗ್ರಹೋ ಯತೋಽತ್ಯುಗ್ರತಮಃ, ಅತ ಏವ ತದ್ಗೃಹೀತಸ್ಯ ಧ್ರುವಂ ಮರಣಂ, ಅಥ ಕಥಞ್ಚಿಜ್ಜೀವತಿ ತದಾ ವೈಕಲ್ಯಮಿತಿ| ಅನ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿ| ಅನ್ಯೋ ವಾ ಸ್ಕನ್ದಾಪಸ್ಮಾರಾದಿಕಃ||೨೧-೨೨||
Adhikarana puShpikA · Śloka 37
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರಾನ್ತರ್ಗತೇ ಕುಮಾರತನ್ತ್ರೇ ಗ್ರಹೋತ್ಪತ್ತ್ಯಧ್ಯಾಯೋ ನಾಮ(ಏಕಾದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ, ಆದಿತಃ) ಸಪ್ತತ್ರಿಂಶತ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೩೭||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कुमारतन्त्रे ग्रहोत्पत्त्यध्यायो नाम(एकादशोऽध्यायः, आदितः) सप्तत्रिंशत्तमोऽध्यायः ||३७||
ಇತಿ ಶ್ರೀಡಲ್ಹ(ಹ್ಲ)ಣವಿರಚಿತಾಯಾಂ ನಿಬನ್ಧಸಙ್ಗ್ರಹಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಸುಶ್ರುತವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರಾನ್ತರ್ಗತೇ ಕೌಮಾರಭೃತ್ಯತನ್ತ್ರೇ ಗ್ರಹೇತ್ಪತ್ತ್ಯಧ್ಯಾಯಃ ಸಪ್ತತ್ರಿಂಶತ್ತಮಃ||೩೭||