Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

37. grahōtpattyadhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತೋ ಗ್ರಹೋತ್ಪತ್ತಿಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||

View original

अथातो ग्रहोत्पत्तिमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ನವ ಸ್ಕನ್ದಾದಯಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಬಾಲಾನಾಂ ಯ ಇಮೇ ಗ್ರಹಾಃ | ಶ್ರೀಮನ್ತೋ ದಿವ್ಯವಪುಷೋ ನಾರೀಪುರುಷವಿಗ್ರಹಾಃ ||೩||

View original

नव स्कन्दादयः प्रोक्ता बालानां य इमे ग्रहाः | श्रीमन्तो दिव्यवपुषो नारीपुरुषविग्रहाः ||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

ಏತೇ ಗುಹಸ್ಯ ರಕ್ಷಾರ್ಥಂ ಕೃತ್ತಿಕೋಮಾಗ್ನಿಶೂಲಿಭಿಃ | ಸೃಷ್ಟಾಃ ಶರವಣಸ್ಥಸ್ಯ ರಕ್ಷಿತಸ್ಯಾತ್ಮತೇಜಸಾ ||೪||

View original

एते गुहस्य रक्षार्थं कृत्तिकोमाग्निशूलिभिः | सृष्टाः शरवणस्थस्य रक्षितस्यात्मतेजसा ||४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

ಸ್ತ್ರೀವಿಗ್ರಹಾ ಗ್ರಹಾ ಯೇ ತು ನಾನಾರೂಪಾ ಮಯೇರಿತಾಃ | ಗಙ್ಗೋಮಾಕೃತ್ತಿಕಾನಾಂ ತೇ ಭಾಗಾ ರಾಜಸತಾಮಸಾಃ ||೫||

View original

स्त्रीविग्रहा ग्रहा ये तु नानारूपा मयेरिताः | गङ्गोमाकृत्तिकानां ते भागा राजसतामसाः ||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (6) · Śloka 6

ನೈಗಮೇಷಸ್ತು ಪಾರ್ವತ್ಯಾ ಸೃಷ್ಟೋ ಮೇಷಾನನೋ ಗ್ರಹಾಃ | ಕುಮಾರಧಾರೀ ದೇವಸ್ಯ ಗುಹಸ್ಯಾತ್ಮಸಮಃ ಸಖಾ ||೬||

View original

नैगमेषस्तु पार्वत्या सृष्टो मेषाननो ग्रहाः | कुमारधारी देवस्य गुहस्यात्मसमः सखा ||६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (7) · Śloka 7

ಸ್ಕನ್ದಾಪಸ್ಮಾರಸಞ್ಜ್ಞೋ ಯಃ ಸೋಽಗ್ನಿನಾಽಗ್ನಿಸಮದ್ಯುತಿಃ | ಸ ಚ ಸ್ಕನ್ದಸಖಾ ನಾಮ ವಿಶಾಖ ಇತಿ ಚೋಚ್ಯತೇ ||೭||

View original

स्कन्दापस्मारसञ्ज्ञो यः सोऽग्निनाऽग्निसमद्युतिः | स च स्कन्दसखा नाम विशाख इति चोच्यते ||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (8) · Śloka 8

ಸ್ಕನ್ದಃ ಸೃಷ್ಟೋ ಭಗವತಾ ದೇವೇನ ತ್ರಿಪುರಾರಿಣಾ | ಬಿಭರ್ತಿ ಚಾರಪರಾಂ ಸಞ್ಜ್ಞಾಂ ಕುಮಾರ ಇತಿ ಸ ಗ್ರಹಃ ||೮||

View original

स्कन्दः सृष्टो भगवता देवेन त्रिपुरारिणा | बिभर्ति चारपरां सञ्ज्ञां कुमार इति स ग्रहः ||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (9) · Śloka 9

ಬಾಲಲೀಲಾಧರೋ ಯೋಽಯಂ ದೇವೋ ರುದ್ರಾಗ್ನಿಸಮ್ಭವಃ | ಮಿಥ್ಯಾಚಾರೇಷು ಭಗವಾನ್ ಸ್ವಯಂ ನೈಷ ಪ್ರವರ್ತತೇ ||೯||

View original

बाललीलाधरो योऽयं देवो रुद्राग्निसम्भवः | मिथ्याचारेषु भगवान् स्वयं नैष प्रवर्तते ||९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (10) · Śloka 10

ಕುಮಾರಃ ಸ್ಕನ್ದಸಾಮಾನ್ಯಾದತ್ರ ಕೇಚಿದಪಣ್ಡಿತಾಃ | ಗೃಹ್ಣಾತೀತ್ಯಲ್ಪವಿಜ್ಞಾನಾ ಬ್ರುವತೇ ದೇಹಚಿನ್ತಕಾಃ ||೧೦||

View original

कुमारः स्कन्दसामान्यादत्र केचिदपण्डिताः | गृह्णातीत्यल्पविज्ञाना ब्रुवते देहचिन्तकाः ||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (11-20) · Śloka 21

ತತೋ ಭಗವತಿ ಸ್ಕನ್ದೇ ಸುರಸೇನಾಪತೌ ಕೃತೇ | ಉಪತಸ್ಥುರ್ಗ್ರಹಾಃ ಸರ್ವೇ ದೀಪ್ತಶಕ್ತಿಧರಂ ಗುಹಮ್ ||೧೧|| ಊಚುಃ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಯಶ್ಚೈನಂ ವೃತ್ತಿಂ ನಃ ಸಂವಿಧತ್ಸ್ವ ವೈ | ತೇಷಾಮರ್ಥೇ ತತಃ ಸ್ಕನ್ದಃ ಶಿವಂ ದೇವಮಚೋದಯತ್ ||೧೨|| ತತೋ ಗ್ರಹಾಂಸ್ತಾನುವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಭಗನೇತ್ರಹೃತ್ | ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿಂ ಮಾನುಷಂ ಚ ದೈವಂ ಚ ತ್ರಿತಯಂ ಜಗತ್ ||೧೩|| ಪರಸ್ಪರೋಪಕಾರೇಣ ವರ್ತತೇ ಧಾರ್ಯತೇಽಪಿ ಚ | ದೇವಾ ಮನುಷ್ಯಾನ್ ಪ್ರೀಣನ್ತಿ ತೈರ್ಯಗ್ಯೋನೀಂಸ್ತಥೈವ ಚ ||೧೪|| ವರ್ತಮಾನೈರ್ಯಥಾಕಾಲಂ ಶೀತವರ್ಷೋಷ್ಣಮಾರುತೈಃ | ಇಜ್ಯಾಞ್ಜಲಿನಮಸ್ಕಾರಜಪಹೋಮವ್ರತಾದಿಭಿಃ ||೧೫|| ನರಾಃ ಸಮ್ಯಕ್ ಪ್ರಯುಕ್ತೈಶ್ಚ ಪ್ರೀಣನ್ತಿ ತ್ರಿದಿವೇಶ್ವರಾನ್ | ಭಾಗಧೇಯಂ ವಿಭಕ್ತಂ ಚ ಶೇಷಂ ಕಿಞ್ಚಿನ್ನ ವಿದ್ಯತೇ ||೧೬|| ತದ್ಯುಷ್ಮಾಕಂ ಶುಭಾ ವೃತ್ತಿರ್ಬಾಲೇಷ್ವೇವ ಭವಿಷ್ಯತಿ | ಕುಲೇಷು ಯೇಷು ನೇಜ್ಯನ್ತೇ ದೇವಾಃ ಪಿತರ ಏವ ಚ ||೧೭|| ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ ಸಾಧವಶ್ಚೈವ ಗುರವೋಽತಿಥಯಸ್ತಥಾ | ನಿವೃತ್ತಾಚಾರಶೌಚೇಷು ಪರಪಾಕೋಪಜೀವಿಷು ||೧೮|| ಉತ್ಸನ್ನಬಲಿಭಿಕ್ಷೇಷು ಭಿನ್ನಕಾಂಸ್ಯೋಪಭೋಜಿಷು | ಗೃಹೇಷು ತೇಷು ಯೇ ಬಾಲಾಸ್ತಾನ್ ಗೃಹ್ಣೀಧ್ವಮಶಙ್ಕಿತಾಃ ||೧೯|| ತತ್ರ ವೋ ವಿಪುಲಾ ವೃತ್ತಿಃ ಪೂಜಾ ಚೈವ ಭವಿಷ್ಯತಿ | ಏವಂ ಗ್ರಹಾಃ ಸಮುತ್ಪನ್ನಾ ಬಾಲಾನ್ ಗೃಹ್ಣನ್ತಿ ಚಾಪ್ಯತಃ ||೨೦|| ಗ್ರಹೋಪಸೃಷ್ಟಾ ಬಾಲಾಸ್ತು ದುಶ್ಚಿಕಿತ್ಸ್ಯತಮಾ ಮತಾಃ |೨೧|

View original

ततो भगवति स्कन्दे सुरसेनापतौ कृते | उपतस्थुर्ग्रहाः सर्वे दीप्तशक्तिधरं गुहम् ||११|| ऊचुः प्राञ्जलयश्चैनं वृत्तिं नः संविधत्स्व वै | तेषामर्थे ततः स्कन्दः शिवं देवमचोदयत् ||१२|| ततो ग्रहांस्तानुवाच भगवान् भगनेत्रहृत् | तिर्यग्योनिं मानुषं च दैवं च त्रितयं जगत् ||१३|| परस्परोपकारेण वर्तते धार्यतेऽपि च | देवा मनुष्यान् प्रीणन्ति तैर्यग्योनींस्तथैव च ||१४|| वर्तमानैर्यथाकालं शीतवर्षोष्णमारुतैः | इज्याञ्जलिनमस्कारजपहोमव्रतादिभिः ||१५|| नराः सम्यक् प्रयुक्तैश्च प्रीणन्ति त्रिदिवेश्वरान् | भागधेयं विभक्तं च शेषं किञ्चिन्न विद्यते ||१६|| तद्युष्माकं शुभा वृत्तिर्बालेष्वेव भविष्यति | कुलेषु येषु नेज्यन्ते देवाः पितर एव च ||१७|| ब्राह्मणाः साधवश्चैव गुरवोऽतिथयस्तथा | निवृत्ताचारशौचेषु परपाकोपजीविषु ||१८|| उत्सन्नबलिभिक्षेषु भिन्नकांस्योपभोजिषु | गृहेषु तेषु ये बालास्तान् गृह्णीध्वमशङ्किताः ||१९|| तत्र वो विपुला वृत्तिः पूजा चैव भविष्यति | एवं ग्रहाः समुत्पन्ना बालान् गृह्णन्ति चाप्यतः ||२०|| ग्रहोपसृष्टा बालास्तु दुश्चिकित्स्यतमा मताः |२१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (21-22) · Śloka 22

ವೈಕಲ್ಯಂ ಮರಣಂ ಚಾಪಿ ಧ್ರುವಂ ಸ್ಕನ್ದಗ್ರಹೇ ಮತಮ್ ||೨೧|| ಸ್ಕನ್ದಗ್ರಹೋಽತ್ಯುಗ್ರತಮಃ ಸರ್ವೇಷ್ವೇವ ಯತಃ ಸ್ಮೃತಃ | ಅನ್ಯೋ ವಾ ಸರ್ವರೂಪಸ್ತು ನ ಸಾಧ್ಯೋ ಗ್ರಹ ಉಚ್ಯತೇ ||೨೨||

View original

वैकल्यं मरणं चापि ध्रुवं स्कन्दग्रहे मतम् ||२१|| स्कन्दग्रहोऽत्युग्रतमः सर्वेष्वेव यतः स्मृतः | अन्यो वा सर्वरूपस्तु न साध्यो ग्रह उच्यते ||२२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 37

ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರಾನ್ತರ್ಗತೇ ಕುಮಾರತನ್ತ್ರೇ ಗ್ರಹೋತ್ಪತ್ತ್ಯಧ್ಯಾಯೋ ನಾಮ(ಏಕಾದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ, ಆದಿತಃ) ಸಪ್ತತ್ರಿಂಶತ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೩೭||

View original

इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कुमारतन्त्रे ग्रहोत्पत्त्यध्यायो नाम(एकादशोऽध्यायः, आदितः) सप्तत्रिंशत्तमोऽध्यायः ||३७||

🔊 Audio coming soon