Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

43. hr̥drōgapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

അഥാതോ ഹൃദ്രോഗപ്രതിഷേധം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||

View original

अथातो हृद्रोगप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

ഗുല്മപ്രതിഷേധാനന്തരം സ്ഥാനസാമീപ്യാന്നാമസങ്കീര്തനാദ്വാ ഹൃദ്രോഗപ്രതിഷേധോ യുക്ത ഇത്യത ആഹ- അഥാത ഇത്യാദി||൧-൨||

Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4

വേഗാഘാതോഷ്ണരൂക്ഷാന്നൈരതിമാത്രോപസേവിതൈഃ | വിരുദ്ധാധ്യശനാജീര്ണൈരസാത്മ്യൈശ്ചാപി(തി) ഭോജനൈഃ ||൩|| ദൂഷയിത്വാ രസം ദോഷാ വിഗുണാ ഹൃദയം ഗതാഃ | കുര്വന്തി ഹൃദയേ ബാധാം ഹൃദ്രോഗം തം പ്രചക്ഷതേ ||൪||

View original

वेगाघातोष्णरूक्षान्नैरतिमात्रोपसेवितैः | विरुद्धाध्यशनाजीर्णैरसात्म्यैश्चापि(ति) भोजनैः ||३|| दूषयित्वा रसं दोषा विगुणा हृदयं गताः | कुर्वन्ति हृदये बाधां हृद्रोगं तं प्रचक्षते ||४||

🔊 Audio coming soon

ഇദാനീം പ്രതിജ്ഞാനന്തരം പൂര്വവദ്ധൃദ്രോഗസ്യ ഹേതുസമ്പ്രാപ്തീ ആഹ- വേഗേത്യാദി| ഏതൈര്വേഗാഘാതാദിഹേതുഭിര്വിഗുണാഃ കുപിതാ ദോഷാ ഹൃദയം ഗത്വാ രസം ദൂഷയിത്വാ ഹൃദയേ ബാധാം കുര്വന്തി, തം ഹൃദ്രോഗം പ്രചക്ഷതേ ആചാര്യാ ഇതി സമ്ബന്ധഃ| വേഗാഘാത ഇത്യത്ര ആഘാതശബ്ദോ ദ്വിരാവര്തയിതവ്യഃ, തേന വേഗാഘാത ആഘാതശ്ച; തത്ര വേഗാഘാതോ വേഗാവരോധഃ, ആഘാതോ ലഗുഡാദിപ്രഹാരഃ| വിരുദ്ധം ഹിതാഹിതീയോക്തമ്, അധ്യശനം സാജീര്ണഭോജനമ്, അജീര്ണമ് ആമവിദഗ്ധാദികമ്| ബാധാഗ്രഹണം ബാധാവൈചിത്ര്യജ്ഞാപനാര്ഥമ്| വേഗാഘാതാദിരസാത്മ്യഭോജനാന്തോ ഹേതുഃ, ദൂഷയിത്വേത്യാദികാ സമ്പ്രാപ്തിഃ| ഹൃദ്രോഗേ പൂര്വരൂപാനഭിധാനമവ്യക്തലക്ഷണാനാമേവ പൂര്വരൂപത്വേനാഭിമതത്വാത്; അന്യേ ജാതിമാത്രപരിച്ഛേദാത് പൂര്വരൂപാവഗമഃ||൩-൪||

Adhikarana 3 (5) · Śloka 5

ചതുര്വിധഃ സ ദോഷൈഃ സ്യാത് കൃമിഭിശ്ച പൃഥക് പൃഥക് | ലക്ഷണം തസ്യ വക്ഷ്യാമി ചികിത്സിതമനന്തരമ് ||൫||

View original

चतुर्विधः स दोषैः स्यात् कृमिभिश्च पृथक् पृथक् | लक्षणं तस्य वक्ष्यामि चिकित्सितमनन्तरम् ||५||

🔊 Audio coming soon

തസ്യ സങ്ഖ്യാമാഹ- ചതുര്വിധ ഇത്യാദി| സ ഹൃദ്രോഗഃ| ദോഷൈഃ ഏകൈകൈഃ സന്നിപതിതൈശ്ച, കൃമിഭിരിതി കൃമിഭിഃ സഹേത്യര്ഥഃ| നനു, തന്ത്രാന്തരേ പഞ്ച ഹൃദ്രോഗാഃ പഠിതാഃ, തത് കഥമത്ര ചത്വാരഃ? സത്യം, ത്രിദോഷഹൃദ്രോഗോത്തരാവസ്ഥൈവ കൃമിഹൃദ്രോഗഃ, തേന ന പഞ്ച ഹൃദ്രോഗാഃ| പൃഥക് പൃഥഗിത്യാദി| അനന്തരം ലക്ഷണാനന്തരമിത്യര്ഥഃ||൫||

Adhikarana 4 (6) · Śloka 6

ആയമ്യതേ മാരുതജേ ഹൃദയം തുദ്യതേ തഥാ | നിര്മഥ്യതേ ദീര്യതേ ച സ്ഫോട്യതേ പാട്യതേऽപി ച ||൬||

View original

आयम्यते मारुतजे हृदयं तुद्यते तथा | निर्मथ्यते दीर्यते च स्फोट्यते पाट्यतेऽपि च ||६||

🔊 Audio coming soon

വാതികഹൃദ്രോഗലക്ഷണമാഹ- ആയമ്യത ഇത്യാദി| ആയമ്യതേ ദീര്ഘീക്രിയത ഇവ, മാരുതജേ ഹൃദ്രോഗേ, തുദ്യതേ പ്രതോദേന വ്യഥ്യത ഇവ, നിര്മഥ്യതേ വിലോഡ്യത ഇവ, ദീര്യതേ ആരയേവ, പാട്യതേ ദ്വിധാ ക്രിയത ഇവ||൬||

Adhikarana 5 (7) · Śloka 7

തൃഷ്ണോഷാദാഹചോഷാഃ സ്യുഃ പൈത്തികേ ഹൃദയക്ലമഃ | ധൂമായനം മൂര്ച്ഛാ ച സ്വേദഃ ശോഷോ മുഖസ്യ ച ||൭||

View original

तृष्णोषादाहचोषाः स्युः पैत्तिके हृदयक्लमः | धूमायनं मूर्च्छा च स्वेदः शोषो मुखस्य च ||७||

🔊 Audio coming soon

പൈത്തികഹൃദ്രോഗലക്ഷണമാഹ- തൃഷ്ണേത്യാദി| ഊഷാ പ്രാദേശികോ ദാഹഃ| ചോഷഃ ചൂഷ്യത ഇവ വേദനാവിശേഷഃ| പൈത്തികേ പിത്തജേ ഹൃദ്രോഗേ| ധൂമായനം ധൂമോദ്വമനമിവ||൭||

Adhikarana 6 (8) · Śloka 8

ഗൌരവം കഫസംസ്രാവോऽരുചിഃ സ്തമ്ഭോऽഗ്നിമാര്ദവമ് | മാധുര്യമപി ചാऽऽസ്യസ്യ ബലാസാവതതേ ഹൃദി ||൮||

View original

गौरवं कफसंस्रावोऽरुचिः स्तम्भोऽग्निमार्दवम् | माधुर्यमपि चाऽऽस्यस्य बलासावतते हृदि ||८||

🔊 Audio coming soon

ശ്ലൈഷ്മികഹൃദ്രോഗലക്ഷണമാഹ- ഗൌരവമിത്യാദി| സ്തമ്ഭോ ജഡിമാ| ബലാസാവതതേ ശ്ലേഷ്മച്ഛന്നേ||൮||

Adhikarana 7 (9) · Śloka 9

ഉത്ക്ലേശഃ ഷ്ഠീവനം തോദഃ ശൂലോ ഹൃല്ലാസകസ്തമഃ | അരുചിഃ ശ്യാവനേത്രത്വം ശോഷശ്ച കൃമിജേ ഭവേത് ||൯||

View original

उत्क्लेशः ष्ठीवनं तोदः शूलो हृल्लासकस्तमः | अरुचिः श्यावनेत्रत्वं शोषश्च कृमिजे भवेत् ||९||

🔊 Audio coming soon

ത്രിദോഷജഹൃദ്രോഗലക്ഷണമാഹ- ഉത്ക്ലേശ ഇത്യാദി| ഷ്ഠീവനം ഥൂത്കരണമ്| ഹൃല്ലാസോ ലാലാസ്രുതിഃ| തമഃ അന്ധകാരദര്ശനം ശ്വാസോ വാ| തമ ഇത്യത്ര ‘സാന്നിപാതികേ ഭവേത്’ ഇതി വാക്യശേഷഃ| തത്ര തോദശൂലൌ വാതേന, ഉത്ക്ലേശഹൃല്ലാസഷ്ഠീവനാനി ശ്ലേഷ്മണാ, തമഃ പിത്തേനേതി| കേചിത് ‘അരുചിഃ ശ്യാവനേത്രത്വം ശോഷശ്ച കൃമിജേ ഭവേത്’ ഇത്യന്തം സാന്നിപാതികഹൃദ്രോഗലക്ഷണം മന്യന്തേ| ത്രിദോഷജഹൃദ്രോഗസ്യൈവാപചാരാത് ക്രിമീന് പ്രാപ്തസ്യ ലക്ഷണമാഹ- അരുചിരിത്യാദി| കൃമിജേ ഇതി ത്രിദോഷജഹൃദ്രോഗ ഏവാപചാരേണോത്തരാവസ്ഥായാം കൃമിനിപാതാത് കൃമിജ ഇത്യുച്യതേ| തഥാ ച തന്ത്രാന്തരമ്- “ത്രിദോഷജേ തു ഹൃദ്രോഗേ യോ ദുരാത്മാ നിഷേവതേ| തിലക്ഷീരഗുഡാദീനി ഗ്രന്ഥിസ്തസ്യോപജായതേ|| മര്മൈകദേശേ സങ്ക്ലേദം രസശ്ചാപ്യുപഗച്ഛതി| സങ്ക്ലേദാത് കൃമയശ്ചാസ്യ ഭവന്ത്യുപഹതാത്മനഃ”- ഇതി, അതോ ന സങ്ഖ്യാതിരേകഃ| കേചിത് സാന്നിപാതികോ ഹൃദ്രോഗോ വ്യാധിസ്വഭാവാന്ന ഭവത്യേവേത്യാഹുഃ; തന്ന, സമാനതന്ത്രേ ത്രിദോഷജദര്ശനാത്||൯||

Adhikarana 8 (10) · Śloka 10

ഭ്രമക്ലമൌ സാദശോഷൌ ജ്ഞേയാസ്തേഷാമുപദ്രവാഃ |൧൦|

View original

भ्रमक्लमौ सादशोषौ ज्ञेयास्तेषामुपद्रवाः |१०|

🔊 Audio coming soon

വാതാദിജാനാം കൃമിഹീനാനാം ഹൃദ്രോഗിണാമുപദ്രവാനാഹ- ഭ്രമേത്യാദി| ഭ്രമഃ ചക്രാരൂഢസ്യേവ ഭ്രമണം, ക്ലമഃ അനായാസഃ ശ്രമഃ| സാദഃ അങ്ഗസാദഃ| ശോഷോ മുഖസ്യ ധാതൂനാം ച| യദ്യപി ഭ്രമാദയോ വാതപിത്താത്മകാസ്തഥാऽപി വ്യാധിസ്വഭാവാച്ഛ്ലൈഷ്മികേऽപി ഭവന്തി|൧൦|-

Adhikarana 9 (10) · Śloka 10

കൃമിജേ കൃമിജാതീനാം ശ്ലൈഷ്മികാണാം ച യേ മതാഃ ||൧൦||

View original

कृमिजे कृमिजातीनां श्लैष्मिकाणां च ये मताः ||१०||

🔊 Audio coming soon

കൃമിജസ്യോപദ്രവാനാഹ- കൃമിജേ കൃമിജാതീനാമിത്യാദി| ശ്ലൈഷ്മികാണാമിതി കൃമിജാതീനാമിത്യസ്യ വിശേഷണമ്| തേന ശ്ലൈഷ്മികാണാം കൃമിജാതീനാം യ ഏവ ഉപദ്രവാസ്ത ഏവ കൃമിജേ ഹൃദ്രോഗേ മതാ ഇത്യര്ഥഃ||൧൦||

Adhikarana 10 (11-13) · Śloka 13

വാതോപസൃഷ്ടേ ഹൃദയേ വാമയേത് സ്നിഗ്ധമാതുരമ് | ദ്വിപഞ്ചമൂലക്വാഥേന സസ്നേഹലവണേന തു ||൧൧|| പിപ്പല്യേലാവചാഹിങ്ഗുയവഭസ്മാനി സൈന്ധവമ് | സൌവര്ചലമഥോ ശുണ്ഠീമജമോദാം ച ചൂര്ണിതമ് ||൧൨|| ഫലധാന്യാമ്ലകൌലത്ഥദധിമദ്യാസവാദിഭിഃ | പായയേത വിശുദ്ധം ച സ്നേഹേനാന്യതമേന വാ ||൧൩||

View original

वातोपसृष्टे हृदये वामयेत् स्निग्धमातुरम् | द्विपञ्चमूलक्वाथेन सस्नेहलवणेन तु ||११|| पिप्पल्येलावचाहिङ्गुयवभस्मानि सैन्धवम् | सौवर्चलमथो शुण्ठीमजमोदां च चूर्णितम् ||१२|| फलधान्याम्लकौलत्थदधिमद्यासवादिभिः | पाययेत विशुद्धं च स्नेहेनान्यतमेन वा ||१३||

🔊 Audio coming soon

ഇദാനീം വാതഹൃദ്രോഗചികിത്സാമാഹ- വാതോപസൃഷ്ടേ ഇത്യാദി| വാതോപസൃഷ്ടേ ഹൃദയേ വാതഹൃദ്രോഗേ ഇത്യര്ഥഃ| യദ്യപി വാതേ വമനം ന ശസ്തം, തഥാऽപി വാതസ്യ കഫസ്ഥാനഗണത്വാദത്ര വമനം ശസ്തമേവ, തഥാ പിത്തജേऽപി| വമനാനന്തരം യത് കാര്യം തദാഹ- പിപ്പലീത്യാദി| യവഭസ്മ യവക്ഷാരഃ| ഫലാനി മാതുലുങ്ഗാദിഫലാനി, തേഷാം രസോऽഭിപ്രേതഃ| മദ്യാസവൌ മദ്യവര്ഗോക്തൌ| സ്നേഹേനാന്യതമേന വാ ചതുഃസ്നേഹമധ്യേ ഏകേന സ്നേഹേനേത്യര്ഥഃ||൧൧-൧൩||

Adhikarana 11 (14) · Śloka 14

ഭോജയേജ്ജീര്ണശാല്യന്നം ജാങ്ഗലൈഃ സഘൃതൈ രസൈഃ | വാതഘ്നസിദ്ധം തൈലം ച ദദ്യാദ്ബസ്തിം പ്രമാണതഃ ||൧൪||

View original

भोजयेज्जीर्णशाल्यन्नं जाङ्गलैः सघृतै रसैः | वातघ्नसिद्धं तैलं च दद्याद्बस्तिं प्रमाणतः ||१४||

🔊 Audio coming soon

വാതഹൃദ്രോഗേ പഥ്യമാഹ- ഭോജയേദിത്യാദി| കിം വാതഹൃദ്രോഗേ ഏതദേവ കാര്യമുതാന്യദപീത്യാഹ- വാതഘ്നസിദ്ധമിത്യാദി| വാതഘ്നസിദ്ധം ഭദ്രദാര്വാദിപക്വമ്| പ്രമാണതഃ യഥാപ്രമാണമ്||൧൪||

Adhikarana 12 (15) · Śloka 16

ശ്രീപര്ണീമധുകക്ഷൌദ്രസിതോത്പലജലൈര്വമേത് | പിത്തോപസൃഷ്ടേ ഹൃദയേ സേവേത മധുരൈഃ ശൃതമ് ||൧൫|| ഘൃതം കഷായാംശ്ചോദ്ദിഷ്ടാന് പിത്തജ്വരവിനാശനാന് |൧൬|

View original

श्रीपर्णीमधुकक्षौद्रसितोत्पलजलैर्वमेत् | पित्तोपसृष्टे हृदये सेवेत मधुरैः शृतम् ||१५|| घृतं कषायांश्चोद्दिष्टान् पित्तज्वरविनाशनान् |१६|

🔊 Audio coming soon

പിത്തഹൃദ്രോഗേ വമനമാഹ- ശ്രീപര്ണീത്യാദി| ശ്രീപര്ണീ കാശ്മരീ, മധുകം യഷ്ടീമധു, സിതാ ശര്കരാ, ഉത്പലം കുഷ്ഠമ്| അത്ര ജലശബ്ദോ ന ക്വാഥത്വേന സര്വത്ര സമ്ബന്ധനീയഃ, ക്ഷൌദ്രാദീനാം ക്വാഥേऽനുപയോഗാത്| സേവേത മധുരൈരിത്യാദി| മധുരൈഃ ശൃതം കാകോല്യാദിഭിഃ പക്വമ്| പിത്തജ്വരവിനാശനാന് കഷായാന് ‘ചന്ദനോശീരശ്രീപര്ണീ’- ഇത്യാദിനോക്താന്||൧൫||-

Adhikarana 13 (16) · Śloka 17

തൃപ്തസ്യ ച രസൈര്മുഖ്യൈര്മധുരൈഃ സഘൃതൈര്ഭിഷക് ||൧൬|| സക്ഷൌദ്രം വിതരേദ്ബസ്തൌ തൈലം മധുകസാധിതമ് |൧൭|

View original

तृप्तस्य च रसैर्मुख्यैर्मधुरैः सघृतैर्भिषक् ||१६|| सक्षौद्रं वितरेद्बस्तौ तैलं मधुकसाधितम् |१७|

🔊 Audio coming soon

പിത്തഹൃദ്രോഗേ സ്നേഹബസ്തിമാഹ- തൃപ്തസ്യേത്യാദി| രസൈര്മുഖ്യൈഃ ഏണാദിമാംസരസൈഃ| മധുരൈഃ അമ്ലാദിസംസ്കൃതൈഃ| മധുകസാധിതമേകേനൈവ യഷ്ടീമധുകേന പക്വം; അന്യേ ജീവനീയസാധിതമാഹുഃ||൧൬||-

Adhikarana 14 (17-19) · Śloka 19

വചാനിമ്ബകഷായാഭ്യാം വാന്തം ഹൃദി കഫാത്മകേ ||൧൭|| ചൂര്ണം തു പായയേതോക്തം വാതജേ ഭോജയേച്ച തമ് | ഫലാദിമഥ മുസ്താദിം ത്രിഫലാം വാ പിബേന്നരഃ ||൧൮|| ശ്യാമാത്രിവൃത്കല്കയുതം ഘൃതം വാऽപി വിരേചനമ് | ബലാതൈലൈര്വിദധ്യാച്ച ബസ്തിം ബസ്തിവിശാരദഃ ||൧൯||

View original

वचानिम्बकषायाभ्यां वान्तं हृदि कफात्मके ||१७|| चूर्णं तु पाययेतोक्तं वातजे भोजयेच्च तम् | फलादिमथ मुस्तादिं त्रिफलां वा पिबेन्नरः ||१८|| श्यामात्रिवृत्कल्कयुतं घृतं वाऽपि विरेचनम् | बलातैलैर्विदध्याच्च बस्तिं बस्तिविशारदः ||१९||

🔊 Audio coming soon

ശ്ലൈഷ്മികഹൃദ്രോഗേ ചികിത്സാമാഹ- വചേത്യാദി| ശ്ലേഷ്മഹൃദ്രോഗേ വചാനിമ്ബകഷായാഭ്യാം വാന്തം വാതജേ ഹൃദ്രോഗേ ഉക്തം ‘ചൂര്ണം പിപ്പല്യേലാ’- ഇത്യാദികം പായയേദിതി പിണ്ഡാര്ഥഃ| ന കേവലം തച്ചൂര്ണം പായയേത് ഭോജയേച്ച തമിതി തം വാതജേ ഹൃദ്രോഗേ ഉക്തം ചൂര്ണം ഭോജയേച്ച ഭക്തേന സഹ ഖാദേദിത്യര്ഥഃ| ഫലാദിമഥ മുസ്താദിമിത്യാദി|- ഫലാദിഃ മദനഫലാദിഃ സംശോധനസംശമനീയോക്തഃ| മുസ്താദിഃ ദ്രവ്യസങ്ഗ്രഹണീയോക്തഃ| ശ്യാമാത്രിവൃത്കല്കയുതമിത്യാദി|- ശ്യാമാ വൃദ്ധദാരകഃ| അത്ര പിബേദിതി സമ്ബധ്യതേ| ബലാതൈലൈരിത്യാദി| വാതാദിചികിത്സിതം സര്വമേവാനുക്തമപി ത്രിദോഷജേ കാര്യമ്||൧൭-൧൯||

Adhikarana 15 (20-22) · Śloka 22

കൃമിഹൃദ്രോഗിണം സ്നിഗ്ധം ഭോജയേത് പിശിതൌദനമ് | ദധ്നാ ച പലലോപേതം ത്ര്യഹം, പശ്ചാദ്വിരേചയേത് ||൨൦|| സുഗന്ധിഭിഃ സലവണൈര്യോഗൈഃ സാജാജിശര്കരൈഃ | വിഡങ്ഗഗാഢം ധാന്യാമ്ലം പായയേതാപ്യനന്തരമ് ||൨൧|| ഹൃദയസ്ഥാഃ പതന്ത്യേവമധസ്താത് ക്രിമയോ നൃണാമ് | യവാന്നം വിതരേച്ചാസ്യ സവിഡങ്ഗമതഃ പരമ് ||൨൨||

View original

कृमिहृद्रोगिणं स्निग्धं भोजयेत् पिशितौदनम् | दध्ना च पललोपेतं त्र्यहं, पश्चाद्विरेचयेत् ||२०|| सुगन्धिभिः सलवणैर्योगैः साजाजिशर्करैः | विडङ्गगाढं धान्याम्लं पाययेताप्यनन्तरम् ||२१|| हृदयस्थाः पतन्त्येवमधस्तात् क्रिमयो नृणाम् | यवान्नं वितरेच्चास्य सविडङ्गमतः परम् ||२२||

🔊 Audio coming soon

കൃമിഹൃദ്രോഗചികിത്സാമാഹ- കൃമിഹൃദ്രോഗിണമിത്യാദി| പിശിതൌദനം സപലലം ദധ്നാ സഹ ക്രിമിഹൃദ്രോഗിണം ത്ര്യഹം ഭോജയേത് കൃമീണാമുത്ക്ലേശനാര്ഥം; പിശിതം മാംസം, പലലോപേതം ഭൃഷ്ടതിലചൂര്ണയുക്തമ്| ക്രിമ്യുത്ക്ലേശാനന്തരം കിം കുര്യാദിത്യാഹ- പശ്ചാദിത്യാദി| സുഗന്ധിഭിര്യോഗൈഃ വിരേചനകല്പോക്തൈഃ ‘ശര്കരാക്ഷൌദ്രസംയുക്തം’ ഇത്യാദിഭിഃ| സലവണൈര്യോഗൈരിതി ‘സമാസ്ത്രിവൃന്നാഗരകാഭയാഃ സ്യുഃ’ ഇത്യാദിഭിഃ| സാജാജിശര്കരൈരിതി സുഗന്ധിയോഗസലവണയോഗവിശേഷണം, സാജാജികാനാം വൈരേചനികാനാമനിര്ദേശാത്; തേന, അജാജിശര്കരാസഹിതൈഃ സുഗന്ധിഭിര്യോഗൈരഥവാ സലവണൈരപ്യജാദിയുക്തൈര്വിരേചയേത്| പീതവിരേകസ്യാനുപാനമാഹ- വിഡങ്ഗഗാഢമിത്യാദി| വിഡങ്ഗഗാഢം വിഡങ്ഗോത്കടമ്| ധാന്യാമ്ലം കാഞ്ജികമ്| ഏവം പൂര്വോക്തേന വിധാനേന| കേചിത് ‘സലവണൈഃ’ ഇത്യത്ര ‘സപലലൈഃ’ ഇതി പഠിത്വാ സഭൃഷ്ടതിലകല്കൈഃ സുഗന്ധിഭിര്യോഗൈര്വിരേചയേദിതി വ്യാഖ്യാനയന്തി| കൃമിഹൃദ്രോഗേ വമനം ന യോജ്യം, കൃമിജര്ജരഹൃദയത്വാത്; അത ഏവ സുഗന്ധിയോഗൈര്വിരേചനമുക്തം, വമനശങ്കാഭയാത്| ധാന്യാമ്ലപാനാദനന്തരം കിം കുര്യാദിത്യാഹ- യവാന്നം വിതരേദിത്യാദി| വിതരേത് ദദ്യാത്| അത ഇതി വിരേകാത്||൨൦-൨൨||

Adhikarana puShpikA · Śloka 43

ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രാന്തര്ഗതേ കായചികിത്സാതന്ത്രേ ഹൃദ്രോഗപ്രതിഷേധോ നാമ (പഞ്ചമോऽധ്യായഃ, ആദിതഃ) ത്രിചത്വാരിംശോऽധ്യായഃ ||൪൩||

View original

इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे हृद्रोगप्रतिषेधो नाम (पञ्चमोऽध्यायः, आदितः) त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः ||४३||

🔊 Audio coming soon

ഇതി ശ്രീഡല്ഹ(ഹ്ല)ണവിരചിതായാം നിബന്ധസങ്ഗ്രഹാഖ്യായാം സുശ്രുതവ്യാഖ്യായാമുത്തരതന്ത്രാന്തര്ഗതേ കായചികിത്സാതന്ത്രേ ഹൃദ്രോഗപ്രതിഷേധോ നാമ ത്രിചത്വാരിംശത്തമോऽധ്യായഃ||൪൩||

43. hr̥drōgapratiṣēdhādhyāyaḥ — Sushruta Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi