Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതോ ഹൃദ്രോഗപ്രതിഷേധം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧||
യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||
View original
अथातो हृद्रोगप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१||
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
ഗുല്മപ്രതിഷേധാനന്തരം സ്ഥാനസാമീപ്യാന്നാമസങ്കീര്തനാദ്വാ ഹൃദ്രോഗപ്രതിഷേധോ യുക്ത ഇത്യത ആഹ- അഥാത ഇത്യാദി||൧-൨||
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
വേഗാഘാതോഷ്ണരൂക്ഷാന്നൈരതിമാത്രോപസേവിതൈഃ |
വിരുദ്ധാധ്യശനാജീര്ണൈരസാത്മ്യൈശ്ചാപി(തി) ഭോജനൈഃ ||൩||
ദൂഷയിത്വാ രസം ദോഷാ വിഗുണാ ഹൃദയം ഗതാഃ |
കുര്വന്തി ഹൃദയേ ബാധാം ഹൃദ്രോഗം തം പ്രചക്ഷതേ ||൪||
View original
वेगाघातोष्णरूक्षान्नैरतिमात्रोपसेवितैः |
विरुद्धाध्यशनाजीर्णैरसात्म्यैश्चापि(ति) भोजनैः ||३||
दूषयित्वा रसं दोषा विगुणा हृदयं गताः |
कुर्वन्ति हृदये बाधां हृद्रोगं तं प्रचक्षते ||४||
ഇദാനീം പ്രതിജ്ഞാനന്തരം പൂര്വവദ്ധൃദ്രോഗസ്യ ഹേതുസമ്പ്രാപ്തീ ആഹ- വേഗേത്യാദി| ഏതൈര്വേഗാഘാതാദിഹേതുഭിര്വിഗുണാഃ കുപിതാ ദോഷാ ഹൃദയം ഗത്വാ രസം ദൂഷയിത്വാ ഹൃദയേ ബാധാം കുര്വന്തി, തം ഹൃദ്രോഗം പ്രചക്ഷതേ ആചാര്യാ ഇതി സമ്ബന്ധഃ| വേഗാഘാത ഇത്യത്ര ആഘാതശബ്ദോ ദ്വിരാവര്തയിതവ്യഃ, തേന വേഗാഘാത ആഘാതശ്ച; തത്ര വേഗാഘാതോ വേഗാവരോധഃ, ആഘാതോ ലഗുഡാദിപ്രഹാരഃ| വിരുദ്ധം ഹിതാഹിതീയോക്തമ്, അധ്യശനം സാജീര്ണഭോജനമ്, അജീര്ണമ് ആമവിദഗ്ധാദികമ്| ബാധാഗ്രഹണം ബാധാവൈചിത്ര്യജ്ഞാപനാര്ഥമ്| വേഗാഘാതാദിരസാത്മ്യഭോജനാന്തോ ഹേതുഃ, ദൂഷയിത്വേത്യാദികാ സമ്പ്രാപ്തിഃ| ഹൃദ്രോഗേ പൂര്വരൂപാനഭിധാനമവ്യക്തലക്ഷണാനാമേവ പൂര്വരൂപത്വേനാഭിമതത്വാത്; അന്യേ ജാതിമാത്രപരിച്ഛേദാത് പൂര്വരൂപാവഗമഃ||൩-൪||
Adhikarana 3 (5) · Śloka 5
ചതുര്വിധഃ സ ദോഷൈഃ സ്യാത് കൃമിഭിശ്ച പൃഥക് പൃഥക് |
ലക്ഷണം തസ്യ വക്ഷ്യാമി ചികിത്സിതമനന്തരമ് ||൫||
View original
चतुर्विधः स दोषैः स्यात् कृमिभिश्च पृथक् पृथक् |
लक्षणं तस्य वक्ष्यामि चिकित्सितमनन्तरम् ||५||
തസ്യ സങ്ഖ്യാമാഹ- ചതുര്വിധ ഇത്യാദി| സ ഹൃദ്രോഗഃ| ദോഷൈഃ ഏകൈകൈഃ സന്നിപതിതൈശ്ച, കൃമിഭിരിതി കൃമിഭിഃ സഹേത്യര്ഥഃ| നനു, തന്ത്രാന്തരേ പഞ്ച ഹൃദ്രോഗാഃ പഠിതാഃ, തത് കഥമത്ര ചത്വാരഃ? സത്യം, ത്രിദോഷഹൃദ്രോഗോത്തരാവസ്ഥൈവ കൃമിഹൃദ്രോഗഃ, തേന ന പഞ്ച ഹൃദ്രോഗാഃ| പൃഥക് പൃഥഗിത്യാദി| അനന്തരം ലക്ഷണാനന്തരമിത്യര്ഥഃ||൫||
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
ആയമ്യതേ മാരുതജേ ഹൃദയം തുദ്യതേ തഥാ |
നിര്മഥ്യതേ ദീര്യതേ ച സ്ഫോട്യതേ പാട്യതേऽപി ച ||൬||
View original
आयम्यते मारुतजे हृदयं तुद्यते तथा |
निर्मथ्यते दीर्यते च स्फोट्यते पाट्यतेऽपि च ||६||
വാതികഹൃദ്രോഗലക്ഷണമാഹ- ആയമ്യത ഇത്യാദി| ആയമ്യതേ ദീര്ഘീക്രിയത ഇവ, മാരുതജേ ഹൃദ്രോഗേ, തുദ്യതേ പ്രതോദേന വ്യഥ്യത ഇവ, നിര്മഥ്യതേ വിലോഡ്യത ഇവ, ദീര്യതേ ആരയേവ, പാട്യതേ ദ്വിധാ ക്രിയത ഇവ||൬||
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
തൃഷ്ണോഷാദാഹചോഷാഃ സ്യുഃ പൈത്തികേ ഹൃദയക്ലമഃ |
ധൂമായനം മൂര്ച്ഛാ ച സ്വേദഃ ശോഷോ മുഖസ്യ ച ||൭||
View original
तृष्णोषादाहचोषाः स्युः पैत्तिके हृदयक्लमः |
धूमायनं मूर्च्छा च स्वेदः शोषो मुखस्य च ||७||
പൈത്തികഹൃദ്രോഗലക്ഷണമാഹ- തൃഷ്ണേത്യാദി| ഊഷാ പ്രാദേശികോ ദാഹഃ| ചോഷഃ ചൂഷ്യത ഇവ വേദനാവിശേഷഃ| പൈത്തികേ പിത്തജേ ഹൃദ്രോഗേ| ധൂമായനം ധൂമോദ്വമനമിവ||൭||
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
ഗൌരവം കഫസംസ്രാവോऽരുചിഃ സ്തമ്ഭോऽഗ്നിമാര്ദവമ് |
മാധുര്യമപി ചാऽऽസ്യസ്യ ബലാസാവതതേ ഹൃദി ||൮||
View original
गौरवं कफसंस्रावोऽरुचिः स्तम्भोऽग्निमार्दवम् |
माधुर्यमपि चाऽऽस्यस्य बलासावतते हृदि ||८||
ശ്ലൈഷ്മികഹൃദ്രോഗലക്ഷണമാഹ- ഗൌരവമിത്യാദി| സ്തമ്ഭോ ജഡിമാ| ബലാസാവതതേ ശ്ലേഷ്മച്ഛന്നേ||൮||
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
ഉത്ക്ലേശഃ ഷ്ഠീവനം തോദഃ ശൂലോ ഹൃല്ലാസകസ്തമഃ |
അരുചിഃ ശ്യാവനേത്രത്വം ശോഷശ്ച കൃമിജേ ഭവേത് ||൯||
View original
उत्क्लेशः ष्ठीवनं तोदः शूलो हृल्लासकस्तमः |
अरुचिः श्यावनेत्रत्वं शोषश्च कृमिजे भवेत् ||९||
ത്രിദോഷജഹൃദ്രോഗലക്ഷണമാഹ- ഉത്ക്ലേശ ഇത്യാദി| ഷ്ഠീവനം ഥൂത്കരണമ്| ഹൃല്ലാസോ ലാലാസ്രുതിഃ| തമഃ അന്ധകാരദര്ശനം ശ്വാസോ വാ| തമ ഇത്യത്ര ‘സാന്നിപാതികേ ഭവേത്’ ഇതി വാക്യശേഷഃ| തത്ര തോദശൂലൌ വാതേന, ഉത്ക്ലേശഹൃല്ലാസഷ്ഠീവനാനി ശ്ലേഷ്മണാ, തമഃ പിത്തേനേതി| കേചിത് ‘അരുചിഃ ശ്യാവനേത്രത്വം ശോഷശ്ച കൃമിജേ ഭവേത്’ ഇത്യന്തം സാന്നിപാതികഹൃദ്രോഗലക്ഷണം മന്യന്തേ| ത്രിദോഷജഹൃദ്രോഗസ്യൈവാപചാരാത് ക്രിമീന് പ്രാപ്തസ്യ ലക്ഷണമാഹ- അരുചിരിത്യാദി| കൃമിജേ ഇതി ത്രിദോഷജഹൃദ്രോഗ ഏവാപചാരേണോത്തരാവസ്ഥായാം കൃമിനിപാതാത് കൃമിജ ഇത്യുച്യതേ| തഥാ ച തന്ത്രാന്തരമ്- “ത്രിദോഷജേ തു ഹൃദ്രോഗേ യോ ദുരാത്മാ നിഷേവതേ| തിലക്ഷീരഗുഡാദീനി ഗ്രന്ഥിസ്തസ്യോപജായതേ|| മര്മൈകദേശേ സങ്ക്ലേദം രസശ്ചാപ്യുപഗച്ഛതി| സങ്ക്ലേദാത് കൃമയശ്ചാസ്യ ഭവന്ത്യുപഹതാത്മനഃ”- ഇതി, അതോ ന സങ്ഖ്യാതിരേകഃ| കേചിത് സാന്നിപാതികോ ഹൃദ്രോഗോ വ്യാധിസ്വഭാവാന്ന ഭവത്യേവേത്യാഹുഃ; തന്ന, സമാനതന്ത്രേ ത്രിദോഷജദര്ശനാത്||൯||
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
ഭ്രമക്ലമൌ സാദശോഷൌ ജ്ഞേയാസ്തേഷാമുപദ്രവാഃ |൧൦|
View original
भ्रमक्लमौ सादशोषौ ज्ञेयास्तेषामुपद्रवाः |१०|
വാതാദിജാനാം കൃമിഹീനാനാം ഹൃദ്രോഗിണാമുപദ്രവാനാഹ- ഭ്രമേത്യാദി| ഭ്രമഃ ചക്രാരൂഢസ്യേവ ഭ്രമണം, ക്ലമഃ അനായാസഃ ശ്രമഃ| സാദഃ അങ്ഗസാദഃ| ശോഷോ മുഖസ്യ ധാതൂനാം ച| യദ്യപി ഭ്രമാദയോ വാതപിത്താത്മകാസ്തഥാऽപി വ്യാധിസ്വഭാവാച്ഛ്ലൈഷ്മികേऽപി ഭവന്തി|൧൦|-
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
കൃമിജേ കൃമിജാതീനാം ശ്ലൈഷ്മികാണാം ച യേ മതാഃ ||൧൦||
View original
कृमिजे कृमिजातीनां श्लैष्मिकाणां च ये मताः ||१०||
കൃമിജസ്യോപദ്രവാനാഹ- കൃമിജേ കൃമിജാതീനാമിത്യാദി| ശ്ലൈഷ്മികാണാമിതി കൃമിജാതീനാമിത്യസ്യ വിശേഷണമ്| തേന ശ്ലൈഷ്മികാണാം കൃമിജാതീനാം യ ഏവ ഉപദ്രവാസ്ത ഏവ കൃമിജേ ഹൃദ്രോഗേ മതാ ഇത്യര്ഥഃ||൧൦||
Adhikarana 10 (11-13) · Śloka 13
വാതോപസൃഷ്ടേ ഹൃദയേ വാമയേത് സ്നിഗ്ധമാതുരമ് |
ദ്വിപഞ്ചമൂലക്വാഥേന സസ്നേഹലവണേന തു ||൧൧||
പിപ്പല്യേലാവചാഹിങ്ഗുയവഭസ്മാനി സൈന്ധവമ് |
സൌവര്ചലമഥോ ശുണ്ഠീമജമോദാം ച ചൂര്ണിതമ് ||൧൨||
ഫലധാന്യാമ്ലകൌലത്ഥദധിമദ്യാസവാദിഭിഃ |
പായയേത വിശുദ്ധം ച സ്നേഹേനാന്യതമേന വാ ||൧൩||
View original
वातोपसृष्टे हृदये वामयेत् स्निग्धमातुरम् |
द्विपञ्चमूलक्वाथेन सस्नेहलवणेन तु ||११||
पिप्पल्येलावचाहिङ्गुयवभस्मानि सैन्धवम् |
सौवर्चलमथो शुण्ठीमजमोदां च चूर्णितम् ||१२||
फलधान्याम्लकौलत्थदधिमद्यासवादिभिः |
पाययेत विशुद्धं च स्नेहेनान्यतमेन वा ||१३||
ഇദാനീം വാതഹൃദ്രോഗചികിത്സാമാഹ- വാതോപസൃഷ്ടേ ഇത്യാദി| വാതോപസൃഷ്ടേ ഹൃദയേ വാതഹൃദ്രോഗേ ഇത്യര്ഥഃ| യദ്യപി വാതേ വമനം ന ശസ്തം, തഥാऽപി വാതസ്യ കഫസ്ഥാനഗണത്വാദത്ര വമനം ശസ്തമേവ, തഥാ പിത്തജേऽപി| വമനാനന്തരം യത് കാര്യം തദാഹ- പിപ്പലീത്യാദി| യവഭസ്മ യവക്ഷാരഃ| ഫലാനി മാതുലുങ്ഗാദിഫലാനി, തേഷാം രസോऽഭിപ്രേതഃ| മദ്യാസവൌ മദ്യവര്ഗോക്തൌ| സ്നേഹേനാന്യതമേന വാ ചതുഃസ്നേഹമധ്യേ ഏകേന സ്നേഹേനേത്യര്ഥഃ||൧൧-൧൩||
Adhikarana 11 (14) · Śloka 14
ഭോജയേജ്ജീര്ണശാല്യന്നം ജാങ്ഗലൈഃ സഘൃതൈ രസൈഃ |
വാതഘ്നസിദ്ധം തൈലം ച ദദ്യാദ്ബസ്തിം പ്രമാണതഃ ||൧൪||
View original
भोजयेज्जीर्णशाल्यन्नं जाङ्गलैः सघृतै रसैः |
वातघ्नसिद्धं तैलं च दद्याद्बस्तिं प्रमाणतः ||१४||
വാതഹൃദ്രോഗേ പഥ്യമാഹ- ഭോജയേദിത്യാദി| കിം വാതഹൃദ്രോഗേ ഏതദേവ കാര്യമുതാന്യദപീത്യാഹ- വാതഘ്നസിദ്ധമിത്യാദി| വാതഘ്നസിദ്ധം ഭദ്രദാര്വാദിപക്വമ്| പ്രമാണതഃ യഥാപ്രമാണമ്||൧൪||
Adhikarana 12 (15) · Śloka 16
ശ്രീപര്ണീമധുകക്ഷൌദ്രസിതോത്പലജലൈര്വമേത് |
പിത്തോപസൃഷ്ടേ ഹൃദയേ സേവേത മധുരൈഃ ശൃതമ് ||൧൫||
ഘൃതം കഷായാംശ്ചോദ്ദിഷ്ടാന് പിത്തജ്വരവിനാശനാന് |൧൬|
View original
श्रीपर्णीमधुकक्षौद्रसितोत्पलजलैर्वमेत् |
पित्तोपसृष्टे हृदये सेवेत मधुरैः शृतम् ||१५||
घृतं कषायांश्चोद्दिष्टान् पित्तज्वरविनाशनान् |१६|
പിത്തഹൃദ്രോഗേ വമനമാഹ- ശ്രീപര്ണീത്യാദി| ശ്രീപര്ണീ കാശ്മരീ, മധുകം യഷ്ടീമധു, സിതാ ശര്കരാ, ഉത്പലം കുഷ്ഠമ്| അത്ര ജലശബ്ദോ ന ക്വാഥത്വേന സര്വത്ര സമ്ബന്ധനീയഃ, ക്ഷൌദ്രാദീനാം ക്വാഥേऽനുപയോഗാത്| സേവേത മധുരൈരിത്യാദി| മധുരൈഃ ശൃതം കാകോല്യാദിഭിഃ പക്വമ്| പിത്തജ്വരവിനാശനാന് കഷായാന് ‘ചന്ദനോശീരശ്രീപര്ണീ’- ഇത്യാദിനോക്താന്||൧൫||-
Adhikarana 13 (16) · Śloka 17
തൃപ്തസ്യ ച രസൈര്മുഖ്യൈര്മധുരൈഃ സഘൃതൈര്ഭിഷക് ||൧൬||
സക്ഷൌദ്രം വിതരേദ്ബസ്തൌ തൈലം മധുകസാധിതമ് |൧൭|
View original
तृप्तस्य च रसैर्मुख्यैर्मधुरैः सघृतैर्भिषक् ||१६||
सक्षौद्रं वितरेद्बस्तौ तैलं मधुकसाधितम् |१७|
പിത്തഹൃദ്രോഗേ സ്നേഹബസ്തിമാഹ- തൃപ്തസ്യേത്യാദി| രസൈര്മുഖ്യൈഃ ഏണാദിമാംസരസൈഃ| മധുരൈഃ അമ്ലാദിസംസ്കൃതൈഃ| മധുകസാധിതമേകേനൈവ യഷ്ടീമധുകേന പക്വം; അന്യേ ജീവനീയസാധിതമാഹുഃ||൧൬||-
Adhikarana 14 (17-19) · Śloka 19
വചാനിമ്ബകഷായാഭ്യാം വാന്തം ഹൃദി കഫാത്മകേ ||൧൭||
ചൂര്ണം തു പായയേതോക്തം വാതജേ ഭോജയേച്ച തമ് |
ഫലാദിമഥ മുസ്താദിം ത്രിഫലാം വാ പിബേന്നരഃ ||൧൮||
ശ്യാമാത്രിവൃത്കല്കയുതം ഘൃതം വാऽപി വിരേചനമ് |
ബലാതൈലൈര്വിദധ്യാച്ച ബസ്തിം ബസ്തിവിശാരദഃ ||൧൯||
View original
वचानिम्बकषायाभ्यां वान्तं हृदि कफात्मके ||१७||
चूर्णं तु पाययेतोक्तं वातजे भोजयेच्च तम् |
फलादिमथ मुस्तादिं त्रिफलां वा पिबेन्नरः ||१८||
श्यामात्रिवृत्कल्कयुतं घृतं वाऽपि विरेचनम् |
बलातैलैर्विदध्याच्च बस्तिं बस्तिविशारदः ||१९||
ശ്ലൈഷ്മികഹൃദ്രോഗേ ചികിത്സാമാഹ- വചേത്യാദി| ശ്ലേഷ്മഹൃദ്രോഗേ വചാനിമ്ബകഷായാഭ്യാം വാന്തം വാതജേ ഹൃദ്രോഗേ ഉക്തം ‘ചൂര്ണം പിപ്പല്യേലാ’- ഇത്യാദികം പായയേദിതി പിണ്ഡാര്ഥഃ| ന കേവലം തച്ചൂര്ണം പായയേത് ഭോജയേച്ച തമിതി തം വാതജേ ഹൃദ്രോഗേ ഉക്തം ചൂര്ണം ഭോജയേച്ച ഭക്തേന സഹ ഖാദേദിത്യര്ഥഃ| ഫലാദിമഥ മുസ്താദിമിത്യാദി|- ഫലാദിഃ മദനഫലാദിഃ സംശോധനസംശമനീയോക്തഃ| മുസ്താദിഃ ദ്രവ്യസങ്ഗ്രഹണീയോക്തഃ| ശ്യാമാത്രിവൃത്കല്കയുതമിത്യാദി|- ശ്യാമാ വൃദ്ധദാരകഃ| അത്ര പിബേദിതി സമ്ബധ്യതേ| ബലാതൈലൈരിത്യാദി| വാതാദിചികിത്സിതം സര്വമേവാനുക്തമപി ത്രിദോഷജേ കാര്യമ്||൧൭-൧൯||
Adhikarana 15 (20-22) · Śloka 22
കൃമിഹൃദ്രോഗിണം സ്നിഗ്ധം ഭോജയേത് പിശിതൌദനമ് |
ദധ്നാ ച പലലോപേതം ത്ര്യഹം, പശ്ചാദ്വിരേചയേത് ||൨൦||
സുഗന്ധിഭിഃ സലവണൈര്യോഗൈഃ സാജാജിശര്കരൈഃ |
വിഡങ്ഗഗാഢം ധാന്യാമ്ലം പായയേതാപ്യനന്തരമ് ||൨൧||
ഹൃദയസ്ഥാഃ പതന്ത്യേവമധസ്താത് ക്രിമയോ നൃണാമ് |
യവാന്നം വിതരേച്ചാസ്യ സവിഡങ്ഗമതഃ പരമ് ||൨൨||
View original
कृमिहृद्रोगिणं स्निग्धं भोजयेत् पिशितौदनम् |
दध्ना च पललोपेतं त्र्यहं, पश्चाद्विरेचयेत् ||२०||
सुगन्धिभिः सलवणैर्योगैः साजाजिशर्करैः |
विडङ्गगाढं धान्याम्लं पाययेताप्यनन्तरम् ||२१||
हृदयस्थाः पतन्त्येवमधस्तात् क्रिमयो नृणाम् |
यवान्नं वितरेच्चास्य सविडङ्गमतः परम् ||२२||
കൃമിഹൃദ്രോഗചികിത്സാമാഹ- കൃമിഹൃദ്രോഗിണമിത്യാദി| പിശിതൌദനം സപലലം ദധ്നാ സഹ ക്രിമിഹൃദ്രോഗിണം ത്ര്യഹം ഭോജയേത് കൃമീണാമുത്ക്ലേശനാര്ഥം; പിശിതം മാംസം, പലലോപേതം ഭൃഷ്ടതിലചൂര്ണയുക്തമ്| ക്രിമ്യുത്ക്ലേശാനന്തരം കിം കുര്യാദിത്യാഹ- പശ്ചാദിത്യാദി| സുഗന്ധിഭിര്യോഗൈഃ വിരേചനകല്പോക്തൈഃ ‘ശര്കരാക്ഷൌദ്രസംയുക്തം’ ഇത്യാദിഭിഃ| സലവണൈര്യോഗൈരിതി ‘സമാസ്ത്രിവൃന്നാഗരകാഭയാഃ സ്യുഃ’ ഇത്യാദിഭിഃ| സാജാജിശര്കരൈരിതി സുഗന്ധിയോഗസലവണയോഗവിശേഷണം, സാജാജികാനാം വൈരേചനികാനാമനിര്ദേശാത്; തേന, അജാജിശര്കരാസഹിതൈഃ സുഗന്ധിഭിര്യോഗൈരഥവാ സലവണൈരപ്യജാദിയുക്തൈര്വിരേചയേത്| പീതവിരേകസ്യാനുപാനമാഹ- വിഡങ്ഗഗാഢമിത്യാദി| വിഡങ്ഗഗാഢം വിഡങ്ഗോത്കടമ്| ധാന്യാമ്ലം കാഞ്ജികമ്| ഏവം പൂര്വോക്തേന വിധാനേന| കേചിത് ‘സലവണൈഃ’ ഇത്യത്ര ‘സപലലൈഃ’ ഇതി പഠിത്വാ സഭൃഷ്ടതിലകല്കൈഃ സുഗന്ധിഭിര്യോഗൈര്വിരേചയേദിതി വ്യാഖ്യാനയന്തി| കൃമിഹൃദ്രോഗേ വമനം ന യോജ്യം, കൃമിജര്ജരഹൃദയത്വാത്; അത ഏവ സുഗന്ധിയോഗൈര്വിരേചനമുക്തം, വമനശങ്കാഭയാത്| ധാന്യാമ്ലപാനാദനന്തരം കിം കുര്യാദിത്യാഹ- യവാന്നം വിതരേദിത്യാദി| വിതരേത് ദദ്യാത്| അത ഇതി വിരേകാത്||൨൦-൨൨||
Adhikarana puShpikA · Śloka 43
ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രാന്തര്ഗതേ കായചികിത്സാതന്ത്രേ ഹൃദ്രോഗപ്രതിഷേധോ നാമ (പഞ്ചമോऽധ്യായഃ, ആദിതഃ) ത്രിചത്വാരിംശോऽധ്യായഃ ||൪൩||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे हृद्रोगप्रतिषेधो नाम (पञ्चमोऽध्यायः, आदितः) त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः ||४३||
ഇതി ശ്രീഡല്ഹ(ഹ്ല)ണവിരചിതായാം നിബന്ധസങ്ഗ്രഹാഖ്യായാം സുശ്രുതവ്യാഖ്യായാമുത്തരതന്ത്രാന്തര്ഗതേ കായചികിത്സാതന്ത്രേ ഹൃദ്രോഗപ്രതിഷേധോ നാമ ത്രിചത്വാരിംശത്തമോऽധ്യായഃ||൪൩||