21. karṇagatarōgapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತಃ ಕರ್ಣಗತರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||

ಅಥಾತ ಇತ್ಯಾದಿ| ಪ್ರತಿಷೇಧಃ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್||೧-೨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ಸಾಮಾನ್ಯಂ ಕರ್ಣರೋಧೇಷು ಘೃತಪಾನಂ ರಸಾಯನಮ್ | ಅವ್ಯಾಯಾಮೋಽಶಿರಃಸ್ನಾನಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಮಕತ್ಥನಮ್ ||೩||

ಕರ್ಣರೋಗಾಣಾಂ ಸಾಮಾನ್ಯಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮಾಹ- ಸಾಮಾನ್ಯಮಿತ್ಯಾದಿ| ಘೃತಪಾನಮತ್ರ ಊರ್ಧ್ವಭಕ್ತಿಕಮ್| ಅಶಿರಃಸ್ನಾನಂ ನ ಶಿರಃಸ್ನಾನಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಅಕತ್ಥನಮ್ ಅಭಾಷಣಮ್| ರಸಾಯನಮಿತ್ಯತ್ರ ‘ರಸಾಶನಮ್’ ಇತಿ ಕೇಚಿತ್ ಪಠನ್ತಿ, ಮಾಂಸರಸೇನ ಸಹ ಭೋಜನಮಿತಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಯನ್ತಿ||೩||

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

ಕರ್ಣಶೂಲೇ ಪ್ರಣಾದೇ ಚ ಬಾಧಿರ್ಯಕ್ಷ್ವೇಡಯೋರಪಿ | ಚತುರ್ಣಾಮಪಿ ರೋಗಾಣಾಂ ಸಾಮಾನ್ಯಂ ಭೇಷಜಂ ವಿದುಃ ||೪||

ವಾತಜಾನಾಂ ಚತುರ್ಣಾಂ ಕರ್ಣಶೂಲಾದೀನಾಮೇಕಹೇತುತ್ವಾದೇಕಾಮೇವ ಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ- ಕರ್ಣಶೂಲ ಇತ್ಯಾದಿ||೪||

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ವಾತಹರೈಃ ಸ್ವೇದೈರ್ನರಂ ಸ್ನೇಹವಿರೇಚಿತಮ್ | ನಾಡೀಸ್ವೇದೈರುಪಚರೇತ್ಪಿಣ್ಡಸ್ವೇದೈಸ್ತಥೈವ ಚ ||೫||

ಕಿಂ ತತ್ ಸಾಮಾನ್ಯಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮಿತ್ಯಾಹ- ಸ್ನಿಗ್ಧಮಿತ್ಯಾದಿ| ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಸ್ನೇಹಪಾನೇನಾಭ್ಯಙ್ಗೇನ ಚ| ಸ್ನೇಹವಿರೇಚಿತಮ್ ಏರಣ್ಡತೈಲಾದಿಭಿಃ| ಸ್ವೇದಾಧ್ಯಾಯೇ ವ್ಯಾಮಾರ್ಧಮಾತ್ರೇತ್ಯಾದಿನಾ ನಾಡೀಸ್ವೇದಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ; ಪಿಣ್ಡಸ್ವೇದಃ ಕೃಶರಾಪಾಯಸಾದಿಭಿಃ||೫||

Adhikarana 5 (6-7) · Śloka 7

ಬಿಲ್ವೈರಣ್ಡಾರ್ಕವರ್ಷಾಭೂದಧಿತ್ಥೋನ್ಮತ್ತಶಿಗ್ರುಭಿಃ | ಬಸ್ತಗನ್ಧಾಶ್ವಗನ್ಧಾಭ್ಯಾಂ ತರ್ಕಾರೀಯವವೇಣುಭಿಃ ||೬|| ಆರನಾಲಶೃತೈರೇಭಿರ್ನಾಡೀಸ್ವೇದಃ ಪ್ರಯೋಜಿತಃ | ಕಫವಾತಸಮುತ್ಥಾನಂ ಕರ್ಣಶೂಲಂ ನಿರಸ್ಯತಿ ||೭||

ನಾಡೀಸ್ವೇದೋಪಯೋಗಿದ್ರವ್ಯಾಣ್ಯಾಹ- ಬಿಲ್ವೇತ್ಯಾದಿ| ವರ್ಷಾಭೂಃ ಶ್ವೇತಪುನರ್ನವಾ, ದಧಿತ್ಥಃ ಕಪಿತ್ಥಃ, ಉನ್ಮತ್ತೋ ಧತ್ತೂರಕಃ, ಶಿಗ್ರುಃ ಶೋಭಾಞ್ಜನಕಃ, ವಿಟಪಶಾಕಮನ್ಯೇ| ಬಸ್ತಗನ್ಧಾ ಬೋಬಯಿಕಾ| ತರ್ಕಾರೀ ಅರಣಿಕಾ, ಯವವೇಣುಭಿರಿತಿ ವೇಣುಯವಃ ಅನ್ನಜಾತಿಃ| ಬಿಲ್ವೈರಣ್ಡಾದಿಭಿಃ ಆರನಾಲಸಿದ್ಧೈಃ ಕೇವಲವಾತಾರಬ್ಧೇ ಕಫಾವೃತವಾತಾರಬ್ಧೇ ಚ ಕರ್ಣಶೂಲೇ ಸ್ವೇದಃ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಃ; ಪರಂ ಕೇವಲವಾತಜೇ ಶೂಲೇ ಸ್ನೇಹಪೂರ್ವಃ ಸ್ವೇದಃ, ಕಫಾವೃತೇ ಪುನಃ ರೂಕ್ಷಃ ಸ್ವೇದ ಇತಿ||೬-೭||

Adhikarana 6 (8) · Śloka 8

ಮೀನಕುಕ್ಕುಟಲಾವಾನಾಂ ಮಾಂಸಜೈಃ ಪಯಸಾಽಪಿ ವಾ | ಪಿಣ್ಡೈಃ ಸ್ವೇದಂ ಚ ಕುರ್ವೀತ ಕರ್ಣಶೂಲನಿವಾರಣಮ್ ||೮||

ಪಿಣ್ಡಸ್ವೇದೋಪಯೋಗಿದ್ರವ್ಯಾಣ್ಯಾಹ- ಮೀನಕುಕ್ಕುಟಲಾವಾನಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ಪಯಸಾಽಪಿ ವೇತಿ ಘನೀಭೂತಕ್ಷೀರಪಿಣ್ಡೇನೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಏತೈರ್ಮೀನಾದಿಭಿರ್ಮಾಂಸಪಿಣ್ಡೈಃ ಪೃಥಕ್ ಸಮಸ್ತೈರ್ವಾ ಸ್ವೇದಃ ಕಾರ್ಯಃ||೮||

Adhikarana 7 (9-10) · Śloka 10

ಅಶ್ವತ್ಥಪತ್ರಖಲ್ಲಂ ವಾ ವಿಧಾಯ ಬಹುಪತ್ರಕಮ್ | ತದಙ್ಗಾರೈಃ ಸುಸಮ್ಪೂರ್ಣಂ ನಿದಧ್ಯಾಚ್ಛ್ರವಣೋಪರಿ ||೯|| ಯತ್ತೈಲಂ ಚ್ಯವತೇ ತಸ್ಮಾತ್ ಖಲ್ಲಾದಙ್ಗಾರತಾಪಿತಾತ್ | ತತ್ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಶ್ರವಣಸ್ರೋತಃ ಸದ್ಯೋ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ವೇದನಾಮ್ ||೧೦||

ಶುದ್ಧವಾತಜೇ ಶೂಲೇ ಸ್ನೇಹವಿಶೇಷಸ್ವೇದಮುದ್ದಿಶನ್ನಾಹ- ಅಶ್ವತ್ಥಪತ್ರೇತ್ಯಾದಿ| ಖಲ್ಲಮಿತಿ ದ್ವಿಕರ್ಣಿಕಾಕಾರಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಅಭ್ಯಜ್ಯ ತೈಲೇನ ಘೃತೇನ ವಾ, ಸಾತ್ಯಕಿವಿದೇಹಪ್ರೋಕ್ತತ್ವಾತ್||೯-೧೦||

Adhikarana 8 (11) · Śloka 11

ಕ್ಷೌಮಗುಗ್ಗುಲ್ವಗುರುಭಿಃ ಸಘೃತೈರ್ಧೂಪಯೇಚ್ಚ ತಮ್ | ಭಕ್ತೋಪರಿ ಹಿತಂ ಸರ್ಪಿರ್ಬಸ್ತಿಕರ್ಮ ಚ ಪೂಜಿತಮ್ ||೧೧||

ಕರ್ಣಸ್ವೇದಸ್ಯ ಪಶ್ಚಾತ್ಕರ್ಮಾಹ- ಕ್ಷೌಮೇತ್ಯಾದಿ| ಕ್ಷೌಮಮ್ ಅತಸೀವಸ್ತ್ರಂ, ಬಸ್ತಿರತ್ರ ಶಿರೋಬಸ್ತಿಃ||೧೧||

Adhikarana 9 (12) · Śloka 13

ನಿರನ್ನೋ ನಿಶಿ ತತ್ಸರ್ಪಿಃ ಪೀತ್ವೋಪರಿ ಪಿಬೇತ್ ಪಯಃ | ಮೂರ್ಧಬಸ್ತಿಷು ನಸ್ಯೇ ಚ ಮಸ್ತಿಷ್ಕೇ ಪರಿಷೇಚನೇ ||೧೨|| ಶತಪಾಕಂ ಬಲಾತೈಲಂ ಪ್ರಶಸ್ತಂ ಚಾಪಿ ಭೋಜನೇ |೧೩|

ಇದಾನೀಂ ನಿರನ್ನಸ್ಯ ಸಾಯಮೇವ ಕೋಷ್ಣಂ ಪಯೋ ನಿರ್ದಿಶನ್ನಾಹ- ನಿರನ್ನ ಇತ್ಯಾದಿ| ನಿರನ್ನಃ ಪುರುಷಃ| ನಿಶಿ ಕೋಷ್ಣಂ ಪಯೋಽನುಪಾನಂ ಚ ಸರ್ಪಿಃ ಪಿಬೇತ್| ಮೂರ್ಧೇತ್ಯಾದಿ| ಮಸ್ತಿಷ್ಕಃ ಶಿರೋಬಸ್ತಿವಿಶೇಷಃ, ಸ ಚ ಸ್ನೇಹಪಿಚುಪ್ಲೋತಾದಿನಾಽವಚಾರ್ಯತೇ| ಶತಪಾಕಂ ವಾತವ್ಯಾಧಿಪಠಿತಮ್| ಬಲಾತೈಲಂ ಮೂಢಗರ್ಭೋಕ್ತಂ, ಅನ್ಯೇ ತು ಬಲಾತೈಲಮೇವ ಶತಪಾಕಂ ಕೃತ್ವೋಪಯುಜ್ಯತ ಇತಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಯನ್ತಿ||೧೨||-

Adhikarana 10 (13) · Śloka 14

ಕಣ್ಟಕಾರೀಮಜಾಕ್ಷೀರೇ ಪಕ್ತ್ವಾ ಕ್ಷೀರೇಣ ತೇನ ಚ ||೧೩|| ವಿಪಚೇತ್ ಕುಕ್ಕುಟವಸಾಂ ಕರ್ಣಯೋಸ್ತತ್ಪ್ರಪೂರಣಮ್ |೧೪|

ಕಣ್ಟಕಾರೀಮಿತ್ಯಾದಿ| ಕಣ್ಟಕಾರೀ ಚತುಷ್ಪಲಪ್ರಮಾಣಾ, ತದಷ್ಟಗುಣಂ ಕ್ಷೀರಂ, ಕ್ಷೀರಾಚ್ಚತುರ್ಗುಣಮುದಕಂ ದತ್ತ್ವಾ ವಿಪಚೇತ್, ತೇನ ಕ್ಷೀರೇಣ ಕುಕ್ಕುಟವಸಾಂ ಕುಡವಾಪ್ರಮಾಣಾಂ ಪಚೇತ್, ತತ್ಕರ್ಣಯೋಃ ಪ್ರಪೂರಣಮ್||೧೩||-

Adhikarana 11 (14-16) · Śloka 16

ತಣ್ಡುಲೀಯಕಮೂಲಾನಿ ಫಲಮಙ್ಕೋಲಜಂ ತಥಾ ||೧೪|| ಅಹಿಂಸ್ರಾಕೇನ್ದುಕಾನ್ಮೂಲಂ ಸರಲಂ ದೇವದಾರು ಚ | ಲಶುನಂ ಶೃಙ್ಗವೇರಂ ಚ ತಥಾ ವಂಶಾವಲೇಖನಮ್ ||೧೫|| ಕಲ್ಕೈರೇಷಾಂ ತಥಾಽಮ್ಲೈಶ್ಚ ಪಚೇತ್ ಸ್ನೇಹಂ ಚತುರ್ವಿಧಮ್ | ವೇದನಾಯಾಃ ಪ್ರಶಾನ್ತ್ಯರ್ಥಂ ಹಿತಂ ತತ್ಕರ್ಣಪೂರಣಮ್ ||೧೬||

ಅಪರಮಪಿ ಪೂರಣಮಾಹ- ತಣ್ಡುಲೀಯಕೇತ್ಯಾದಿ| ವಂಶಾವಲೇಖನಂ ವಂಶಾಚ್ಛೋಲನಮ್| ಕಲ್ಕೋ ದೃಷದಿ ಪೇಷಿತಃ, ಸ ಚಾದ್ರವಃ, ಸ ಚಾಷ್ಟಪಲಪ್ರಮಾಣಃ, ಅಮ್ಲೈಃ ದಧಿತಕ್ರಸುರಾಚುಕ್ರಮಾತುಲುಙ್ಗರಸೈಃ ಪ್ರತ್ಯೇಕಮಷ್ಟಾವಿಂಶತ್ಯಧಿಕಶತಪ್ರಮಾಣೈಃ, ಸ್ನೇಹಶ್ಚತುರ್ವಿಧಃ ಸರ್ಪಿಸ್ತೈಲವಸಾಮಜ್ಜಸಞ್ಜ್ಞೋ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶತ್ಪಲಪ್ರಮಾಣಃ||೧೪-೧೬||

Adhikarana 12 (17-18) · Śloka 18

ಲಶುನಾರ್ದ್ರಕಶಿಗ್ರೂಣಾಂ ಮುರಙ್ಗ್ಯಾ ಮೂಲಕಸ್ಯ ಚ | ಕದಲ್ಯಾಃ ಸ್ವರಸಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಕದುಷ್ಣಃ ಕರ್ಣಪೂರಣೇ ||೧೭|| ಶೃಙ್ಗವೇರರಸಃ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಸೈನ್ಧವಂ ತೈಲಮೇವ ಚ | ಕದುಷ್ಣಂ ಕರ್ಣಯೋರ್ದೇಯಮೇತದ್ವಾ ವೇದನಾಪಹಮ್ ||೧೮||

ಲಶುನಾರ್ದ್ರಕೇತ್ಯಾದಿ| ಶಿಗ್ರುಃ ಮಧುಶಿಗ್ರುಃ, ಮುರಙ್ಗೀ ದ್ವಿತೀಯಃ ಶೋಭಾಞ್ಜನಕಃ, ಕದುಷ್ಣ ಈಷದುಷ್ಣಃ| ಏತೇಷಾಂ ಲಶುನಾದೀನಾಂ ಷಣ್ಣಾಂ ಸ್ವರಸಾ ವ್ಯಸ್ತಾಃ ಸಮಸ್ತಾ ವಾ ಕರ್ಣಪೂರಣೇ ದೇಯಾಃ||೧೭-೧೮||

Adhikarana 13 (19) · Śloka 19

ವಂಶಾವಲೇಖನಾಯುಕ್ತೇ ಮೂತ್ರೇ ಚಾಜಾವಿಕೇ ಭಿಷಕ್ | ಸರ್ಪಿಃ ಪಚೇತ್ತೇನ ಕರ್ಣಂ ಪೂರಯೇತ್ ಕರ್ಣಶೂಲಿನಃ ||೧೯||

ವಂಶೇತ್ಯಾದಿ| ‘ಮೂತ್ರೇ ಚಾಜಾವಿಕೇ ಭಿಷಕ್’ ಇತ್ಯತ್ರ ತನ್ತ್ರಾನ್ತರದರ್ಶನಾದ್ವಿಪರ್ಯಯೇಣ ಸರ್ಪಿಃಪಾಕಃ ಕರ್ತವ್ಯಃ; ತೇನ ಪೂರ್ವಮಾವಿಕೇ ಮೂತ್ರೇ ಸರ್ಪಿಃ ಪಕ್ತವ್ಯಂ, ಪಶ್ಚಾದಾಜ ಇತಿ| ಅನ್ಯೇ ತು ಪೂರ್ವಮಾವಿಕಮೂತ್ರಪಕ್ವೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ಕರ್ಣಪೂರಣಂ, ಪಶ್ಚಾದಾಜೇನ ಮೂತ್ರೇಣೇತಿ ವಿಪರ್ಯಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಯನ್ತಿ| ಕೇಚಿತ್ ಸರ್ಪಿಃ ಪಚೇದಿತ್ಯತ್ರ ತೈಲಂ ಪಚೇದಿತಿ ಪಠನ್ತಿ; ತನ್ನ, ಸರ್ವನಿಬನ್ಧೈಃ ಪರಿಹೃತತ್ವಾತ್||೧೯||

Adhikarana 14 (20-21) · Śloka 21

ಮಹತಃ ಪಞ್ಚಮೂಲಸ್ಯ ಕಾಣ್ಡಮಷ್ಟಾದಶಾಙ್ಗುಲಮ್ | ಕ್ಷೌಮೇಣಾವೇಷ್ಟ್ಯ ಸಂಸಿಚ್ಯ ತೈಲೇನಾದೀಪಯೇತ್ತತಃ ||೨೦|| ಯತ್ತೈಲಂ ಚ್ಯವತೇ ತೇಭ್ಯೋ ಧೃತೇಭ್ಯೋ ಭಾಜನೋಪರಿ | ಜ್ಞೇಯಂ ತದ್ದೀಪಿಕಾತೈಲಂ ಸದ್ಯೋ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ವೇದನಾಮ್ ||೨೧||

ದೀಪಿಕಾತೈಲಮಾಹ- ಮಹತ ಇತ್ಯಾದಿ| ಕಾಣ್ಡಂ ಖಣ್ಡಂ, ಕ್ಷೌಮೇಣ ಅತಸೀವಸ್ತ್ರೇಣ, ಆವೇಷ್ಟ್ಯ ‘ತ್ರಿಭಾಗಮ್’ ಇತಿ ಶೇಷಃ| ಘೃತೇಭ್ಯೋ ‘ಅಧೋಮುಖಮ್’ ಇತಿ ಶೇಷಃ| ಗೃಹ್ಣಾತಿ ಅಪಹರತಿ||೨೦-೨೧||

Adhikarana 15 (22) · Śloka 22

ಕುರ್ಯಾದೇವಂ ಭದ್ರಕಾಷ್ಠೇ ಕುಷ್ಠೇ ಕಾಷ್ಠೇ ಚ ಸಾರಲೇ | ಮತಿಮಾನ್ ದೀಪಿಕಾತೈಲಂ ಕರ್ಣಶೂಲನಿಬರ್ಹಣಮ್ ||೨೨||

ಕುರ್ಯಾದೇವಮಿತ್ಯಾದಿ| ಚಕಾರಾದಗುರ್ವೈರಣ್ಡಾಗ್ನಿಮನ್ಥಕಾಷ್ಠಾನಿ ಗೃಹ್ಯನ್ತೇ||೨೨||

Adhikarana 16 (23-26) · Śloka 26

ಅರ್ಕಾಙ್ಕುರಾನಮ್ಲಪಿಷ್ಟಾಂಸ್ತೈಲಾಕ್ತಾನ್ ಲವಣಾನ್ವಿತಾನ್ | ಸನ್ನಿದಧ್ಯಾತ್ ಸ್ನುಹೀಕಾಣ್ಡೇ ಕೋರಿತೇ ತಚ್ಛದಾವೃತೇ ||೨೩|| ಪುಟಪಾಕಕ್ರಮಾಸ್ವಿನ್ನಾನ್ ಪೀಡಯೇದಾರಸಾಗಮಾತ್ | ಸುಖೋಷ್ಣಂ ತದ್ರಸಂ ಕರ್ಣೇ ದಾಪಯೇಚ್ಛೂಲಶಾನ್ತಯೇ ||೨೪|| ಕಪಿತ್ಥಮಾತುಲುಙ್ಗಾಮ್ಲಶೃಙ್ಗವೇರರಸೈಃ ಶುಭೈಃ | ಸುಖೋಷ್ಣೈಃ ಪೂರಯೇತ್ ಕರ್ಣಂ ತಚ್ಛೂಲವಿನಿವೃತ್ತಯೇ ||೨೫|| ಕರ್ಣಂ ಕೋಷ್ಣೇನ ಚುಕ್ರೇಣ ಪೂರಯೇತ್ ಕರ್ಣಶೂಲಿನಃ | ಸಮುದ್ರಫೇನಚೂರ್ಣೇನ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಚಾಪ್ಯವಚೂರ್ಣಯೇತ್ ||೨೬||

ಅರ್ಕಾಙ್ಕುರಾನಿತ್ಯಾದಿ| ಅಯಂ ಪಾಠಃ ಸರ್ವನಿಬನ್ಧಕಾರೈರನಾರ್ಷೀಕೃತಸ್ತಸ್ಮಾನ್ನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಃ||೨೩-೨೬||

Adhikarana 17 (27) · Śloka 27

ಅಷ್ಟಾನಾಮಿಹ ಮೂತ್ರಾಣಾಂ ಮೂತ್ರೇಣಾನ್ಯತಮೇನ ತು | ಕೋಷ್ಣೇನ ಪೂರಯೇತ್ ಕರ್ಣಂ ಕರ್ಣಶೂಲೋಪಶಾನ್ತಯೇ ||೨೭||

ಅಷ್ಟಾನಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ಅಷ್ಟಾನಾಂ ಮೂತ್ರಾಣಾಮನ್ಯತಮೇನೈಕತಮೇನ||೨೭||

Adhikarana 18 (28) · Śloka 28

ಮೂತ್ರೇಷ್ವಮ್ಲೇಷು ವಾತಘ್ನೇ ಗಣೇ ಚ ಕ್ವಥಿತೇ ಭಿಷಕ್ | ಪಚೇಚ್ಚತುರ್ವಿಧಂ ಸ್ನೇಹಂ ಪೂರಣಂ ತಚ್ಚ ಕರ್ಣಯೋಃ ||೨೮||

ಮೂತ್ರೇಷ್ವಿತ್ಯಾದಿ| ಮೂತ್ರಾಣಿ ಗವಾದೀನಾಮಷ್ಟಾನಾಮ್| ಅಮ್ಲಾನಿ ಸುರಾಮಸ್ತ್ವಾರನಾಲಬೀಜಪೂರಚುಕ್ರಾಣಿ| ವಾತಘ್ನೋ ಗಣೋ ವಿದಾರಿಗನ್ಧಾದಿಃ||೨೮||

Adhikarana 19 (29) · Śloka 29

ಏತಾ ಏವ ಕ್ರಿಯಾಃ ಕುರ್ಯಾತ್ ಪಿತ್ತಘ್ನೈಃ ಪಿತ್ತಸಂಯುತೇ |೨೯|

ವಾತಜಕರ್ಣರೋಗೇ ಕ್ರಿಯಾಮಭಿಧಾಯ ಪಿತ್ತಜಕರ್ಣಶೂಲಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ- ಏತಾ ಇತ್ಯಾದಿ| ಏತಾ ಏವ ದೀಪಿಕಾದಯಃ ಕ್ರಿಯಾಃ| ತತ್ರ ದೀಪಿಕಾ ಅಶ್ವತ್ಥಪತ್ರಖಲ್ಲಸ್ನೇಹಸರ್ಪಿಷಾ ಕರ್ಣಪೂರಣಂ; ಕಾಞ್ಜಿಕೇನಾಪಿ, ತಸ್ಯ ಸ್ಪರ್ಶನೇ ಪಿತ್ತಹರತ್ವಾತ್| ಪಿತ್ತಸಂಯುತೇ ಕರ್ಣಶೂಲೇ ಇತ್ಯರ್ಥಃ|೨೯|-

Adhikarana 20 (29-30) · Śloka 30

ಕಾಕೋಲ್ಯಾದೌ ದಶಕ್ಷೀರಂ ತಿಕ್ತಂ ಚಾತ್ರ ಹಿತಂ ಹವಿಃ ||೨೯|| ಕ್ಷೀರವೃಕ್ಷಪ್ರವಾಲೇಷು ಮಧುಕೇ ಚನ್ದನೇ ತಥಾ | ಕಲ್ಕಕ್ವಾಥೇ ಪರಂ ಪಕ್ವಂ ಶರ್ಕರಾಮಧುಕೈಃ ಸರೈಃ ||೩೦||

ಪಿತ್ತಜಕರ್ಣಶುಲೇ ಸಾಮಾನ್ಯಚಿಕಿತ್ಸಾಮಭಿಧಾಯ ವಿಶೇಷಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ- ಕಾಕೋಲ್ಯಾದಾವಿತ್ಯಾದಿ| ಕಾಕೋಲ್ಯಾದಿಕಲ್ಕೇನ ದಶಗುಣಕ್ಷೀರಂ ಘೃತಂ ಸಿದ್ಧಂ ಹಿತಂ, ತಥಾ ತಿಕ್ತಂ ತಿಕ್ತದ್ರವ್ಯಸಂಸ್ಕೃತಮ್; ಅನ್ಯೇ ತು ತಿಕ್ತಂ ಕುಷ್ಠಚಿಕಿತ್ಸಿತೋಕ್ತಂ ಘೃತಂ ಕಥಯನ್ತಿ| ಕ್ಷೀರವೃಕ್ಷಾ ನ್ಯಗ್ರೋಧೋದುಮ್ಬರಾಶ್ವತ್ಥಪ್ಲಕ್ಷಗರ್ದಭಾಣ್ಡಾಃ, ತೇಷಾಂ ಪಲ್ಲವಕ್ವಾಥೇನ ಕಾಕೋಲ್ಯಾದಿಕಲ್ಕೇನ ಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಂ ಹಿತಮ್| ಮಧುಕೇ ಚನ್ದನೇ ತಥೇತಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಚನ್ದನಕ್ವಾಥಕಲ್ಕಾಭ್ಯಾಂ ಸಿದ್ಧಮ್| ಶರ್ಕರಾಮಧುಕೈರಿತ್ಯತ್ರ ಯಷ್ಟೀಮಧುಕದ್ವಿತಯಂ, ಅತ ಏವ ಬಹುತ್ವಮ್| ಸರೈಃ ವಿರೇಚನದ್ರವ್ಯೈರಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಜೇಜ್ಜಟಾಚಾರ್ಯಸ್ತು ಕ್ಷೀರವೃಕ್ಷಪ್ರವಾಲೇಷ್ವಿತ್ಯೇಕಂ ಯೋಗಂ ಕಥಯತಿ, ಬಿಮ್ಬೀಕ್ವಾಥ ಇತಿ ದ್ವಿತೀಯಂ; ತೌ ಚ ಯೋಗಾವನಾರ್ಷೌ ಕಥಯನ್ತಿ||೨೯-೩೦||

Adhikarana 21 (31) · Śloka 31

ಇಙ್ಗುದೀಸರ್ಷಪಸ್ನೇಹೌ ಸಕಫೇ ಪೂರಣೇ ಹಿತೌ | ತಿಕ್ತೌಷಧಾನಾಂ ಯೂಷಾಶ್ಚ ಸ್ವೇದಾಶ್ಚ ಕಫನಾಶನಾಃ ||೩೧||

ಶ್ಲೇಷ್ಮಶೂಲಸ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ- ಇಙ್ಗುದೀಸರ್ಷಪೇತ್ಯಾದಿ| ಸಕಫೇ ‘ಕರ್ಣಶೂಲೇ’ ಇತ್ಯಧ್ಯಾಹಾರಃ| ತಿಕ್ತೇತ್ಯಾದಿ| ಸ್ವೇದಾಶ್ಚ ಕಫನಾಶನಾ ಇತಿ ತಾಪೋಷ್ಮಸ್ವೇದಾ ರೂಕ್ಷಾಃ||೩೧||

Adhikarana 22 (32-33) · Śloka 33

ಸುರಸಾದೌ ಕೃತಂ ತೈಲಂ ಪಞ್ಚಮೂಲೇ ಮಹತ್ಯಪಿ | ಮಾತುಲುಙ್ಗರಸಃ ಶುಕ್ತಂ ಲಶುನಾರ್ದ್ರಕಯೋ ರಸಃ ||೩೨|| ಏಕೈಕಃ ಪೂರಣೇ ಪಥ್ಯಸ್ತೈಲಂ ತೇಷ್ವಪಿ ವಾ ಕೃತಮ್ | ತೀಕ್ಷ್ಣಾ ಮೂರ್ಧವಿರೇಕಾಶ್ಚ ಕವಲಾಶ್ಚಾತ್ರ ಪೂಜಿತಾಃ ||೩೩||

ಸುರಸಾದೌ ಕೃತಮಿತ್ಯಾದಿ| ತೈಲದ್ವಿತಯಮೇತತ್| ಮಾತುಲುಙ್ಗರಸ ಇತ್ಯಾದಿ| ಮಾತುಲುಙ್ಗರಸಾದಿನಾ ಏಕೈಕೇನೈವ ಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ಪೂರಣೇ ಪಥ್ಯಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ತೀಕ್ಷ್ಣಾ ಇತ್ಯಾದಿ| ತೀಕ್ಷ್ಣಾ ಮೂರ್ಧವಿರೇಕಾ ಇತಿ ಅಪಾಮಾರ್ಗಬೀಜಾದಿಭಿಃ| ತೀಕ್ಷ್ಣಾಃ ಕವಲಾಃ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿಭಿಃ||೩೨-೩೩||

Adhikarana 23 (34) · Śloka 34

ಕರ್ಣಶೂಲವಿಧಿಃ ಕೃತ್ಸ್ನಃ ಪಿತ್ತಘ್ನಃ ಶೋಣಿತಾವೃತೇ |೩೪|

ಶೋಣಿತಶೂಲಸ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ- ಕರ್ಣೇತ್ಯಾದಿ| ಕೇಚಿದಮುಂ ಪಾಠಂ ನ ಪಠನ್ತಿ|೩೪|-

Adhikarana 24 (34-35) · Śloka 36

ಶೂಲಪ್ರಣಾದಬಾಧಿರ್ಯಕ್ಷ್ವೇಡಾನಾಂ ತು ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಮ್ ||೩೪|| ಸಾಮಾನ್ಯತೋ, ವಿಶೇಷೇಣ ಬಾಧಿರ್ಯೇ ಪೂರಣಂ ಶೃಣು | ಗವಾಂ ಮೂತ್ರೇಣ ಬಿಲ್ವಾನಿ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ತೈಲಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್ ||೩೫|| ಸಜಲಂ ಚ ಸದುಗ್ಧಂ ಚ ಬಾಧಿರ್ಯೇ ಕರ್ಣಪೂರಣಮ್ |೩೬|

ಶೂಲೇತ್ಯಾದಿ| ಪಞ್ಜಿಕಾಕಾರಸ್ತು ‘ಸಜಲಂ ಚ ಸದುಗ್ಧಂ ಚ’ ಇತ್ಯತ್ರ ಪಾದಿಕಂ ಜಲದುಗ್ಧಾಭ್ಯಾಂ ಇತಿ ಪಠತಿ||೩೪-೩೫||-

Adhikarana 25 (36-37) · Śloka 38

ಸಿತಾಮಧುಕಬಿಮ್ಬೀಭಿಃ ಸಿದ್ಧಂ ವಾಽಽಜೇ ಪಯಸ್ಯಪಿ ||೩೬|| ಬಿಮ್ಬೀಕ್ವಾಥೇ ವಿಮಥ್ಯೋಷ್ಣಂ ಶೀತೀಭೂತಂ ತದುದ್ಧೃತಮ್ | ಪುನಃ ಪಚೇದ್ದಶಕ್ಷೀರಂ ಸಿತಾಮಧುಕಚನ್ದನೈಃ ||೩೭|| ಬಿಲ್ವಾಮ್ಬುಗಾಢಂ ತತ್ತೈಲಂ ಬಾಧಿರ್ಯೇ ಕರ್ಣಪೂರಣಮ್ |೩೮|

ಸಿತಾಮಧುಕೇತ್ಯಾದಿ| ಸಿತಾಮಧುಕಬಿಮ್ಬೀಭಿಃ ಕಲ್ಕಿತಾಭಿಶ್ಛಾಗೀಕ್ಷೀರೇ ಚತುರ್ಗುಣೇ ಪಕ್ವಂ ತಿಲತೈಲಮುಷ್ಣಮೇವ ಬಿಮ್ಬೀಕ್ವಾಥೇ ಮಥಿತ್ವಾ ಶೀತೀಭೂತಂ ಪಾಣಿನಾಽಽದಾಯ ಪುನರಪಿ ಬಿಲ್ವಫಲಕ್ವಾಥೇ ವಿಲೋಡಿತಂ ಸಿತಶರ್ಕರಾಯಷ್ಟೀಮಧುರಕ್ತಚನ್ದನೈಃ ಕಲ್ಕೀಕೃತೈರ್ದಶಗುಣೇ ಕ್ಷೀರೇ ವಿಪಚೇತ್| ಕೇಚಿದ್ ‘ಬಿಲ್ವಾಮ್ಬುಗಾಢಂ’ ಇತ್ಯತ್ರ ‘ಬಿಮ್ಬ್ಯಮ್ಬುಗಾಢಂ’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ||೩೬-೩೭||-

Adhikarana 26 (38) · Śloka 38

ವಕ್ಷ್ಯತೇ ಯಃಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯೇ ವಿಧಿಃ ಸೋಽಪ್ಯತ್ರ ಪೂಜಿತಃ ||೩೮||

ಇದಾನೀಂ ಬಾಧಿರ್ಯೇ ಕಫಾನುಬನ್ಧೋಽಪ್ಯಸ್ತೀತ್ಯನಾಗತಾವೇಕ್ಷಣೇನ ಸಙ್ಕ್ಷೇಪಾರ್ಥಮತಿದೇಶೇನ ಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ- ವಕ್ಷ್ಯತೇ ಯ ಇತ್ಯಾದಿ| ಸೋಽಪ್ಯತ್ರ ಪೂಜಿತ ಇತಿ ‘ನವಂ ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಮಪಾಸ್ಯ ಸರ್ವಮುಪಾಚರೇತ್ ಸರ್ಪಿಷ ಏವ ಪಾನೈಃ’ ಇತ್ಯಾದಿನೋಕ್ತಃ||೩೮||

Adhikarana 27 (39) · Śloka 39

ವಾತವ್ಯಾಧಿಷು ಯಶ್ಚೋಕ್ತೋ ವಿಧಿಃ ಸ ಚ ಹಿತೋ ಭವೇತ್ |೩೯|

ಶುದ್ಧವಾತಕೃತೇ ಪುನರತೀತಾವೇಕ್ಷಣೇನ ಸಙ್ಕ್ಷೇಪಾರ್ಥಮತಿದೇಶೇನ ನಿರ್ದಿಶನ್ನಾಹ- ವಾತವ್ಯಾಧಿಷ್ವಿತ್ಯಾದಿ| ವಾತವ್ಯಾಧ್ಯುಕ್ತೋ ವಿಧಿಃ ನಿವಾತಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಾದಿಕಃ|೩೯|-

Adhikarana 28 (39) · Śloka 40

ಕರ್ಣಸ್ರಾವೇ ಪೂತಿಕರ್ಣೇ ತಥೈವ ಕೃಮಿಕರ್ಣಕೇ ||೩೯|| ಸಮಾನಂ ಕರ್ಮ ಕುರ್ವೀತ ಯೋಗಾನ್ ವೈಶೇಷಿಕಾನಪಿ |೪೦|

ಕರ್ಮ ಚಿಕಿತ್ಸಾಮ್||೩೯||-

Adhikarana 29 (40-41) · Śloka 41

ಶಿರೋವಿರೇಚನಂ ಚೈವ ಧೂಪನಂ ಪೂರಣಂ ತಥಾ ||೪೦|| ಪ್ರಮಾರ್ಜನಂ ಧಾವನಂ ಚ ವೀಕ್ಷ್ಯ ವೀಕ್ಷ್ಯಾವಚಾರಯೇತ್ | ರಾಜವೃಕ್ಷಾದಿತೋಯೇನ ಸುರಸಾದಿಗಣೇನ ವಾ ||೪೧||

ಕಿಂ ತತ್ ಸಮಾನಂ ಕರ್ಮೇತ್ಯಾಹ- ಶಿರೋವಿರೇಚನಮಿತ್ಯಾದಿ| ಪ್ರಮಾರ್ಜನಂ ಪಿಚುಕೂರ್ಚಿಕಯಾ ಕರ್ಣಪ್ರೋಞ್ಛನಂ, ಧಾವನಂ ಪ್ರಕ್ಷಾಲನಮ್| ವೀಕ್ಷ್ಯ ವೀಕ್ಷ್ಯೇತಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಕರ್ಣಪ್ರಸ್ರಾವಾದಿಷು ದೋಷದೂಷ್ಯಾದಿಮಲವಿಶೇಷಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದೃಷ್ಟ್ವೇತ್ಯರ್ಥಃ| ರಾಜವೃಕ್ಷಾದಿತೋಯೇನೇತ್ಯಾದಿ| ರಾಜವೃಕ್ಷಾದಿಃ ಆರಗ್ವಧಾದಿಃ||೪೦-೪೧||

Adhikarana 30 (42-45) · Śloka 45

ಕರ್ಣಪ್ರಕ್ಷಾಲನಂ ಕಾರ್ಯಂ ಚೂರ್ಣೈರೇಷಾಂ ಚ ಪೂರಣಮ್ | ಕ್ವಾಥಂ ಪಞ್ಚಕಷಾಯಂ ತು ಕಪಿತ್ಥರಸಯೋಜಿತಮ್ ||೪೨|| ಕರ್ಣಸ್ರಾವೇ ಪ್ರಶಂಸನ್ತಿ ಪೂರಣಂ ಮಧುನಾ ಸಹ | ಸರ್ಜತ್ವಕ್ಚೂರ್ಣಸಂಯುಕ್ತಃ ಕಾರ್ಪಾಸೀಫಲಜೋ ರಸಃ ||೪೩|| ಯೋಜಿತೋ ಮಧುನಾ ವಾಽಪಿ ಕರ್ಣಸ್ರಾವೇ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ | ಲಾಕ್ಷಾ ರಸಾಞ್ಜನಂ ಸರ್ಜಶ್ಚೂರ್ಣಿತಂ ಕರ್ಣಪೂರಣಮ್ ||೪೪|| ಸಶೈವಲಂ ಮಹಾವೃಕ್ಷಜಮ್ಬ್ವಾಮ್ರಪ್ರಸವಾಯುತಮ್ | ಕುಲೀರಕ್ಷೌದ್ರಮಣ್ಡೂಕೀಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ಚ ಪೂಜಿತಮ್ ||೪೫||

ಸಮಾನಂ ಕರ್ಮಾಭಿಧಾಯ ವೈಶೇಷಿಕಾನ್ ಯೋಗಾನಾಹ- ಕರ್ಣೇತ್ಯಾದಿ| ಪಞ್ಚಕಷಾಯಮಸ್ಮಿನ್ನೇವಾಧ್ಯಾಯೇ ‘ತಿನ್ದುಕಾನ್ಯಭಯಾ ರೋಧ್ರಂ ಸಮಙ್ಗಾಽಽಮಲಕಂ’ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಪಠಿಷ್ಯತಿ, ಅನ್ಯೇ ತು ಆರಗ್ವಧಶಿರೀಷಜಮ್ಬುಸರ್ಜಾಶ್ವಕರ್ಣಜಂ ಪಞ್ಚಕಷಾಯಚೂರ್ಣಂ ಕಥಯನ್ತಿ, ತಚ್ಚ ಟೀಕಾಪಞ್ಜಿಕಾಭ್ಯಾಂ ನಾಙ್ಗೀಕೃತಮ್| ಸರ್ಜತ್ವಗಿತ್ಯಾದಿ| ಕಾರ್ಪಾಸೀ ವನಕಾರ್ಪಾಸೀ| ಶೈವಲಂ ದೂರ್ವಾ, ಹಠಮಿತ್ಯನ್ಯೇ| ಮಹಾವೃಕ್ಷಃ ಸೇಹುಣ್ಡಃ, ಪ್ರಸವಾಃ ಪಲ್ಲವಾಃ| ಕುಲೀರಃ ಕರ್ಕಟಶೃಙ್ಗೀ, ಮಣ್ಡೂಕೀ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಭೇದಃ| ಶೈವಲಾದಿಕಂ ಪ್ರಸವಪರ್ಯನ್ತಂ ಕಷಾಯದ್ರವ್ಯಂ, ಕುಲೀರಾದಿಕಂ ಚ ಕಲ್ಕದ್ರವ್ಯಮ್| ಪೂಜಿತಂ ‘ಕರ್ಣಸ್ರಾವೇ ಕರ್ಣಪೂರಣಮ್’ ಇತ್ಯಧ್ಯಾಹಾರ್ಯಮ್||೪೨-೪೫||

Adhikarana 31 (46) · Śloka 46

ತಿನ್ದುಕಾನ್ಯಭಯಾ ರೋಧ್ರಂ ಸಮಙ್ಗಾಽಽಮಲಕಂ ಮಧು | ಪೂರಣಂ ಚಾತ್ರ ಪಥ್ಯಂ ಸ್ಯಾತ್ಕಪಿತ್ಥರಸಯೋಜಿತಮ್ ||೪೬||

ತಿನ್ದುಕಾನ್ಯಭಯಾ ರೋಧ್ರಮಿತ್ಯಾದಿ| ಸಮಙ್ಗಾ ಅಞ್ಜಲಿಕಾರಿಕಾ, ‘ವರಾಹಕ್ರಾನ್ತಾ’ ಇತ್ಯಪರೇ| ಇದಂ ಪಞ್ಚಕಷಾಯಚೂರ್ಣಮ್||೪೬||

Adhikarana 32 (47-48) · Śloka 49

ರಸಮಾಮ್ರಕಪಿತ್ಥಾನಾಂ ಮಧೂಕಧವಶಾಲಜಮ್ | ಪೂರಣಾರ್ಥಂ ಪ್ರಶಂಸನ್ತಿ ತೈಲಂ ವಾ ತೈರ್ವಿಪಾಚಿತಮ್ ||೪೭|| ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಮಧುಕಾಮ್ಬಷ್ಠಾಧಾತಕೀಶಿಲಪರ್ಣಿಭಿಃ | ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಲೋಧ್ರಲಾಕ್ಷಾಭಿಃ ಕಪಿತ್ಥಸ್ಯ ರಸೇನ ವಾ ||೪೮|| ಪಚೇತ್ತೈಲಂ ತದಾಸ್ರಾವಮವಗೃಹ್ಣಾತಿ ಪೂರಣಾತ್ |೪೯|

ರಸಮಾಮ್ರೇತ್ಯಾದಿ| ಆಮ್ರಾದಿಪಲ್ಲವಾನಾಂ ರಸಃ ಸ್ವರಸ ಏವ ಏಕೈಕಃ ಸಮಸ್ತೋ ವಾ ಕರ್ಣಪೂರಣಮ್, ತೈರ್ವಿಪಕ್ವಂ ವಾ ತಿಲತೈಲಂ ಪೂಯಸ್ರಾವೇ ಪೂರಣಮ್| ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಮಧುಕಾಮ್ಬಷ್ಠೇತ್ಯಾದಿ| ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಾದಿಕಲ್ಕೈಃ ಕಪಿತ್ಥಪಲ್ಲವರಸೇನ ಚತುರ್ಗುಣೇನ ತಿಲತೈಲಂ ಸಿದ್ಧಂ ಕರ್ಣಸ್ರಾವಾಪಹಮ್| ಅಮ್ಬಷ್ಠಾ ಸಾಙ್ಕುರಡಾ, ಶಿಲಾ ಮನಃಶಿಲಾ, ಪರ್ಣೀ ಶಾಲಪರ್ಣೀ||೪೭-೪೮||-

Adhikarana 33 (49-50) · Śloka 51

ಘೃತಂ ರಸಾಞ್ಜನಂ ನಾರ್ಯಾಃ ಕ್ಷೀರೇಣ ಮಧುಸಂಯುತಮ್ ||೪೯|| ತತ್ಪ್ರಶಸ್ತಂ ಚಿರೋತ್ಥೇಽಪಿ ಸಾಸ್ರಾವೇ ಪೂತಿಕರ್ಣಕೇ | ನಿರ್ಗುಣ್ಡೀಸ್ವರಸಸ್ತೈಲಂ ಸಿನ್ಧುರ್ಧೂಮರಜೋ ಗುಡಃ ||೫೦|| ಪೂರಣಃ ಪೂತಿಕರ್ಣಸ್ಯ ಶಮನೋ ಮಧುಸಂಯುತಃ |೫೧|

ಇದಾನೀಂ ಪೂತಿಕರ್ಣಸ್ಯ ವಿಶೇಷಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ಯೋಗದ್ವಯೇನಾಹ- ಘೃಷ್ಟಮಿತ್ಯಾದಿ||೪೯-೫೦||-

Adhikarana 34 (51) · Śloka 51

ಕೃಮಿಕರ್ಣಕನಾಶಾರ್ಥಂ ಕೃಮಿಘ್ನಂ ಯೋಜಯೇದ್ವಿಧಿಮ್ ||೫೧||

ಕೃಮಿಕರ್ಣೇ ವೈಶೇಷಿಕಮಾಹ- ಕೃಮಿಕರ್ಣಕನಾಶಾರ್ಥಮಿತ್ಯಾದಿ| ಕೃಮಿಘ್ನೋ ವಿಧಿಃ ಕ್ರಿಮಿಪ್ರತಿಷೇಧೇ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಃ||೫೧||

Adhikarana 35 (52) · Śloka 52

ವಾರ್ತಾಕುಧೂಮಶ್ಚ ಹಿತಃ ಸಾರ್ಷಪಸ್ನೇಹ ಏವ ಚ |೫೨|

ಅಪರಮಪಿ ವಿಶೇಷಚಿಕಿತ್ಸಿತಮಾಹ- ವಾರ್ತಾಕುಧೂಮ ಇತ್ಯಾದಿ| ಪರಿಣತಶುಷ್ಕವಾರ್ತಾಕುಧೂಮಸ್ಯ ಪಾನಂ ಕರ್ಣಧೂಪನಂ ಚ, ಸಾರ್ಷಪಸ್ನೇಹೇನ ಕರ್ಣಪೂರಣಂ, ತನ್ತ್ರಾನ್ತರೋಕ್ತತ್ವಾತ್|೫೨|-

Adhikarana 36 (52-53) · Śloka 53

ಕೃಮಿಘ್ನಂ ಹರಿತಾಲೇನ ಗವಾಂ ಮೂತ್ರಯುತೇನ ಚ ||೫೨|| ಗುಗ್ಗುಲೋಃ ಕರ್ಣದೌರ್ಗನ್ಧ್ಯೇ ಧೂಪನಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಮುಚ್ಯತೇ | ಛರ್ದನಂ ಧೂಮಪಾನಂ ಚ ಕವಲಸ್ಯ ಚ ಧಾರಣಮ್ ||೫೩||

ಕೃಮಿಕೃತದೌರ್ಗನ್ಧ್ಯಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ- ಕೃಮಿಘ್ನಮಿತ್ಯಾದಿ| ಕೃಮಿಘ್ನಂ ವಿಡಙ್ಗಸಾರಚೂರ್ಣಂ, ತಚ್ಚ ಹರಿತಾಲಚೂರ್ಣೇನ ಯುತಂ ಗೋಮೂತ್ರೇಣ ಪೂರಣಂ, ಗುಗ್ಗುಲುನಾ ಧೂಪನಮ್| ಛರ್ದನಮಿತ್ಯಾದಿ| ಕೇಚಿಚ್ಛರ್ದನಾದಿಕಂ ಕ್ರಿಯಾತ್ರಿತಯಂ ತ್ರಯಾಣಾಮಾಸ್ರಾವಾದೀನಾಂ ಹಿತಮಾಹುಃ; ತನ್ನ, ಯತಃ ಕೃಮಿಕೃತದೌರ್ಗನ್ಧ್ಯಸಾನ್ನಿಧ್ಯಾದ್ವಿದೇಹಾದಿಷ್ವಸ್ಯ ದರ್ಶನಾದ್ ದೌರ್ಗನ್ಧ್ಯ ಏವ ಛರ್ದನಾದಿತ್ರಿತಯಂ ಹಿತಮ್||೫೨-೫೩||

Adhikarana 37 (54) · Śloka 54

ಕರ್ಣಕ್ಷ್ವೇಡೇ ಹಿತಂ ತೈಲಂ ಸಾರ್ಷಪಂ ಚೈವ ಪೂರಣಮ್ | ವಿದ್ರಧೌ ಚಾಪಿ ಕುರ್ವೀತ ವಿದ್ರಧ್ಯುಕ್ತಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್ ||೫೪||

ಕರ್ಣಕ್ಷ್ವೇಡೇ ಹಿತಮಿತ್ಯಾದಿ| ಕರ್ಣಕ್ಷ್ವೇಡೇ ಯತ್ ಸಾರ್ಷಪಂ ತೈಲಂ ಪೂರಣೇ ಉಕ್ತಂ ತದ್ವಿದ್ರಧಾವಪಿ ಕುರ್ವೀತ; ನ ಕೇವಲಂ ತದೇವ ಕುರ್ವೀತ ವಿದ್ರಧ್ಯುಕ್ತಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮಪಿ ಕುರ್ವೀತೇತ್ಯರ್ಥಃ| ವಾತಜೇ ಆಮೇ ಸವೇದನೇ ವಿದ್ರಧೌ ತಿಲತೈಲೇನ ಸೇಕಃ, ಕಫಜೇ ಪುನಃ ಸಾರ್ಷಪತೈಲೇನೇತಿ||೫೪||

Adhikarana 38 (55) · Śloka 55

ಪ್ರಕ್ಲೇದ್ಯ ಧೀಮಾಂಸ್ತೈಲೇನ ಸ್ವೇದೇನ ಪ್ರವಿಲಾಯ್ಯ ಚ | ಶೋಧಯೇತ್ಕರ್ಣವಿಟ್ಕಂ ತು ಭಿಷಕ್ ಸಮ್ಯಕ್ ಶಲಾಕಯಾ ||೫೫||

ಕರ್ಣಗೂಥಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ- ಪ್ರಕ್ಲೇದ್ಯೇತ್ಯಾದಿ||೫೫||

Adhikarana 39 (56) · Śloka 56

ನಾಡೀಸ್ವೇದೋಽಥ ವಮನಂ ಧೂಮೋ ಮೂರ್ಧವಿರೇಚನಮ್ | ವಿಧಿಶ್ಚ ಕಫಹೃತ್ಸರ್ವಃ ಕರ್ಣಕಣ್ಡೂಮಪೋಹತಿ ||೫೬||

ಕರ್ಣಕಣ್ಡೂಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ- ನಾಡೀಸ್ವೇದ ಇತ್ಯಾದಿ| ವಮನಂ ಸಸ್ವೇದವಮನಂ, ಧೂಮೋಽತ್ರ ವೈರೇಚನಿಕಃ||೫೬||

Adhikarana 40 (57) · Śloka 57

ಅಥ ಕರ್ಣಪ್ರತೀನಾಹೇ ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದೌ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ | ತತೋ ವಿರಿಕ್ತಶಿರಸಃ ಕ್ರಿಯಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾಂ ಸಮಾಚರೇತ್ ||೫೭||

ಕರ್ಣಪ್ರತೀನಾಹೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ- ಅಥೇತ್ಯಾದಿ| ಕ್ರಿಯಾಂ ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದನಸ್ಯಾದಿಕಾಂ, ಪ್ರಾಪ್ತಾಂ ಯುಕ್ತಾಮ್||೫೭||

Adhikarana 41 (58) · Śloka 58

ಕರ್ಣಪಾಕಸ್ಯ ಭೈಷಜ್ಯಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಪಿತ್ತವಿಸರ್ಪವತ್ |೫೮|

ಕರ್ಣಪಾಕೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ- ಕರ್ಣಪಾಕಸ್ಯೇತ್ಯಾದಿ| ಶೀತಾಲೇಪನಪರಿಷೇಕಾದೀಂಶ್ಚ ತಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತೋಕ್ತಾನ್ ಕುರ್ಯಾತ್|೫೮|-

Adhikarana 42 (58) · Śloka 59

ಕರ್ಣಚ್ಛಿದ್ರೇ ವರ್ತಮಾನಂ ಕೀಟಂ ಕ್ಲೇದಮಲಾದಿ ವಾ ||೫೮|| ಶೃಙ್ಗೇಣಾಪಹರೇದ್ಧೀಮಾನಥವಾಽಪಿ ಶಲಾಕಯಾ |೫೯|

ಶಾರೀರದೋಷಭವಕರ್ಣಗೂಥಪ್ರತ್ಯಾಕರ್ಷಣಚಿಕಿತ್ಸಾಪ್ರಸಙ್ಗೇನಾಗನ್ತುಕೀಟಮಲಾದೀನಾಮಾಕರ್ಷಣಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ- ಕರ್ಣಚ್ಛಿದ್ರ ಇತ್ಯಾದಿ| ಶೃಙ್ಗೇಣಾಪಹರೇತ್ ‘ಆಚೂಷ್ಯ’ ಇತಿ ಶೇಷಃ||೫೮||-

Adhikarana 43 (59) · Śloka 59

ಶೇಷಾಣಾಂ ತು ವಿಕಾರಾಣಾಂ ಪ್ರಾಕ್ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮೀರಿತಮ್ ||೫೯||

ಇದಾನೀಂ ಶಾಲಕ್ಯಸಿದ್ಧಾನ್ತೇನ ಚತುರ್ವಿಧಾನಾಮರ್ಶಸಾಂ ಸಪ್ತವಿಧಾನಾಮರ್ಬುದಾನಾಂ ಚತುರ್ವಿಧಾನಾಂ ಶೋಫಾನಾಂ ಕಿಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮಿತಿ ಪೃಷ್ಠಃ ಶಾಲಾಕ್ಯತನ್ತ್ರಸ್ಯ ನ್ಯೂನತಾದೋಷಂ ಪರಿಜಿಹೀರ್ಷುರಾಹ- ಶೇಷಾಣಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ಶೇಷಾಣಾಂ ಚತುರ್ವಿಧಾನಾಮರ್ಶಸಾಂ, ಸಪ್ತವಿಧಾನಾಮ್ ಅರ್ಬುದಾನಾಂ, ಚತುರ್ವಿಧಾನಾಂ ಶೋಫಾನಾಂ ಚೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಪ್ರಾಗಿತಿ ಅರ್ಶಆದಿಚಿಕಿತ್ಸಿತೇ| ಈರಿತಂ ಪ್ರತಿದೋಷಂ ಪ್ರತ್ಯವಸ್ಥಂ ಸರ್ವಮುಕ್ತಮಿತ್ಯರ್ಥಃ||೫೯||

Adhikarana puShpikA · Śloka 21

ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರಾನ್ತರ್ಗತೇ ಶಾಲಾಕ್ಯತನ್ತ್ರೇ ಕರ್ಣಗತರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮೈಕವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೨೧||

ಇತಿ ಶ್ರೀಡಲ್ಹ(ಹ್ಲ)ಣವಿರಚಿತಾಯಾಂ ನಿಬನ್ಧಸಙ್ಗ್ರಹಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಸುಶ್ರುತವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರಾನ್ತರ್ಗತೇ ಶಾಲಾಕ್ಯತನ್ತ್ರೇ ಏಕವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨೧||