Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತಃ ಕರ್ಣಗತರೋಗವಿಜ್ಞಾನೀಯಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧||
ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
View original
अथातः कर्णगतरोगविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१||
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
ಇನ್ದ್ರಿಯಗತರೋಗಸಾಮಾನ್ಯಾಚ್ಛ್ರವಣಗತರೋಗವಿಜ್ಞಾನೀಯಾರಮ್ಭೋ ಯುಕ್ತ ಇತ್ಯತ ಆಹ- ಅಥಾತ ಇತ್ಯಾದಿ| ಗತಶಬ್ದ ಆಶ್ರಿತಪರ್ಯಾಯಃ||೧-೨||
Adhikarana 2 (3-5) · Śloka 5
ಕರ್ಣಶೂಲಂ ಪ್ರಣಾದಶ್ಚ ಬಾಧಿರ್ಯಂ ಕ್ಷ್ವೇಡ ಏವ ಚ |
ಕರ್ಣಸ್ರಾವಃ ಕರ್ಣಕಣ್ಡೂಃ ಕರ್ಣವರ್ಚಸ್ತಥೈವ ಚ ||೩||
ಕೃಮಿಕರ್ಣಪ್ರತಿನಾಹೌ ವಿದ್ರಧಿರ್ದ್ವಿವಿಧಸ್ತಥಾ |
ಕರ್ಣಪಾಕಃ ಪೂತಿಕರ್ಣಸ್ತಥೈವಾರ್ಶಶ್ಚತುರ್ವಿಧಮ್ ||೪||
ಕರ್ಣಾರ್ಬುದಂ ಸಪ್ತವಿಧಂ ಶೋಫಶ್ಚಾಪಿ ಚತುರ್ವಿಧಃ |
ಏತೇ ಕರ್ಣಗತಾ ರೋಗಾ ಅಷ್ಟಾವಿಂಶತಿರೀರಿತಾಃ ||೫||
View original
कर्णशूलं प्रणादश्च बाधिर्यं क्ष्वेड एव च |
कर्णस्रावः कर्णकण्डूः कर्णवर्चस्तथैव च ||३||
कृमिकर्णप्रतिनाहौ विद्रधिर्द्विविधस्तथा |
कर्णपाकः पूतिकर्णस्तथैवार्शश्चतुर्विधम् ||४||
कर्णार्बुदं सप्तविधं शोफश्चापि चतुर्विधः |
एते कर्णगता रोगा अष्टाविंशतिरीरिताः ||५||
ತಾನೇವ ಕರ್ಣಗತರೋಗಾನ್ನಾಮಭಿಃ ಸಙ್ಖ್ಯಯಾ ಚಾಹ- ಕರ್ಣಶೂಲಮಿತ್ಯಾದಿ| ಕರ್ಣಶೂಲಸ್ಯ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯತ್ವಾತ್ ಪ್ರಾಗೇವ ನಿರ್ದೇಶಃ| ವಿದ್ರಧಿರ್ದ್ವಿವಿಧಃ- ದೋಷವಿದ್ರಧಿಃ ಕ್ಷತವಿದ್ರಧಿಶ್ಚ; ಅರ್ಶಶ್ಚತುರ್ವಿಧಂ- ವಾತಪಿತ್ತಕಫಸನ್ನಿಪಾತೈಃ; ಅರ್ಬುದಂ ಸಪ್ತವಿಧಂ- ವಾತೇನ ಪಿತ್ತೇನ ಕಫೇನ ಚಾಪಿ ರಕ್ತೇನ ಮಾಂಸೇನ ಚ ಮೇದಸಾ ಚ, ಸಪ್ತಮಂ ಶಾಲಾಕ್ಯತನ್ತ್ರೇ; ಶೋಫಶ್ಚತುರ್ವಿಧಃ- ವಾತಪಿತ್ತಕಫಸನ್ನಿಪಾತೈಃ| ಸಙ್ಖ್ಯೇಯನಿರ್ದೇಶಾದೇವ ಸಙ್ಖ್ಯಾಯಾಂ ಲಬ್ಧಾಯಾಮಷ್ಟಾವಿಂಶತಿರಿತಿ ಭೂಯಃ ಸಙ್ಖ್ಯಾಕರಣಂ ನಿಯಮಾರ್ಥಂ, ತೇನ ಚ ವಿದೇಹಸಙ್ಖ್ಯಯಾ ಅಧಿಕತ್ವಂ ಮಾ ಭೂದಿತ್ಯರ್ಥಃ||೩-೫||
Adhikarana 3 (6) · Śloka 6
ಸಮೀರಣಃ ಶ್ರೋತ್ರಗತೋಽನ್ಯಥಾಚರಃ ಸಮನ್ತತಃ ಶೂಲಮತೀವ ಕರ್ಣಯೋಃ |
ಕರೋತಿ ದೋಷೈಶ್ಚ ಯಥಾಸ್ವಮಾವೃತಃ ಸ ಕರ್ಣಶೂಲಃ ಕಥಿತೋ ದುರಾಚರಃ ||೬||
View original
समीरणः श्रोत्रगतोऽन्यथाचरः समन्ततः शूलमतीव कर्णयोः |
करोति दोषैश्च यथास्वमावृतः स कर्णशूलः कथितो दुराचरः ||६||
ಕರ್ಣಶೂಲಮಾಹ- ಸಮೀರಣ ಇತ್ಯಾದಿ| ಅನ್ಯಥಾಚರ ಇತಿ ವಿಮಾರ್ಗಗಃ| ಸಮನ್ತತಃ ಶೂಲಮತೀವ ಕರ್ಣಯೋಃ ಕರೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧನೀಯಮ್| ದೋಷೈಃ ಕಫಪಿತ್ತರಕ್ತೈಃ, ಅನ್ಯೇ ತು ವಾಯೋರೇವ ವಾಯ್ವನ್ತರಾವರಣಾದ್ಬಹುವಚನಂ ಸಮರ್ಥಯನ್ತಿ| ಸ್ವಸ್ಯ ಸ್ವಸ್ಯ ದೋಷಸ್ಯ ಅನತಿಕ್ರಮೇಣ ಯಥಾಸ್ವಮ್| ದುರಾಚರೋ ದುಃಖೇನೋಪಚರ್ಯತ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಅನ್ಯೇ ‘ದುರಾಸದ’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ, ದುರ್ವಾರ ಇತಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಯನ್ತಿ| ಯದ್ಯಪಿ ಶೂಲಬಾಧಿರ್ಯವಿದ್ರಧ್ಯರ್ಶೋರ್ಬುದಶೋಫಾಃ ಪ್ರಾಙ್ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾಸ್ತಥಾಽಪಿ ಕರ್ಣರೋಗಸಙ್ಗ್ರಹಾರ್ಥಂ ಸಾಧ್ಯಾಸಾಧ್ಯವಿಭಾಗಾರ್ಥಂ ಚ ಪುನರ್ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾಃ; ಶೂಲಸ್ತು ವಾತವ್ಯಾಧಿನಿದಾನೇ ಕೇವಲವಾತಜ ಉಕ್ತಃ ಅತ್ರ ಪುನರ್ದೋಷೈರಾವೃತ ಇತಿ ನ ಪೌನರುಕ್ತ್ಯಮ್||೬||
Adhikarana 4 (7) · Śloka 7
ಯದಾ ತು ನಾಡೀಷು ವಿಮಾರ್ಗಮಾಗತಃ ಸ ಏವ ಶಬ್ದಾಭಿವಹಾಸು ತಿಷ್ಠತಿ |
ಶೃಣೋತಿ ಶಬ್ದಾನ್ ವಿವಿಧಾಂಸ್ತದಾ ನರಃ ಪ್ರಣಾದಮೇನಂ ಕಥಯನ್ತಿ ಚಾಮಯಮ್ ||೭||
View original
यदा तु नाडीषु विमार्गमागतः स एव शब्दाभिवहासु तिष्ठति |
शृणोति शब्दान् विविधांस्तदा नरः प्रणादमेनं कथयन्ति चामयम् ||७||
ಕರ್ಣನಾದಮಾಹ- ಯದಾ ತು ನಾಡೀಷ್ವಿತ್ಯಾದಿ| ವಿಮಾರ್ಗಮಾಗತಃ ವಿರುದ್ಧಮಾರ್ಗಂ ಪ್ರಾಪ್ತಃ, ವಿಮಾರ್ಗೋಽತ್ರ ಶಿರ ಏವ, ವಿಮಾರ್ಗಗಃ ತಿರ್ಯಗ್ಗೋ ಯದಾ ತಿಷ್ಠತಿ, (ಸ ಏವೇತ್ಯೇವಶಬ್ದೇನ ಕಫಾದ್ಯಾವರಣಾವೃತಃ| ಅನ್ಯೇ ತು ಶಬ್ದವಹಾಸು ನಾಡೀಷು ಸ ಏವ ವಾಯುರ್ವಿಮಾರ್ಗಗೋ ಯದಾ ನಿರುದ್ಧ್ಯತಿ) ತದಾ ವಿವಿಧಾನ್ ಶಬ್ದಾನ್ ನರಃ ಶೃಣೋತೀತಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಯನ್ತಿ| ಅಸ್ಯ ರೋಗಸ್ಯಾಪೀಡಾಕರತ್ವಾದರೋಗತ್ವಂ ಮಾ ಭೂದಿತಿ ದ್ಯೋತನಾರ್ಥಮಾಮಯವಚನಮ್||೭||
Adhikarana 5 (8) · Śloka 8
ಸ ಏವ ಶಬ್ದಾನುವಹಾ ಯದಾ ಸಿರಾಃ ಕಫಾನುಯಾತೋ ವ್ಯನುಸೃತ್ಯ ತಿಷ್ಠತಿ |
ತದಾ ನರಸ್ಯಾಪ್ರತಿಕಾರಸೇವಿನೋ ಭವೇತ್ತು ಬಾಧಿರ್ಯಮಸಂಶಯಂ ಖಲು ||೮||
View original
स एव शब्दानुवहा यदा सिराः कफानुयातो व्यनुसृत्य तिष्ठति |
तदा नरस्याप्रतिकारसेविनो भवेत्तु बाधिर्यमसंशयं खलु ||८||
ಬಾಧಿರ್ಯಮಾಹ- ಸ ಏವ ಶಬ್ದಾನುವಹಾ ಇತ್ಯಾದಿ| ಸ ಏವ ಶುದ್ಧೋ ವಾಯುಃ ಕಫಾನುಯಾತಃ ಕಫಾನುಗತಃ| ಸ ಏವೇತ್ಯತ್ರಾಪಿಶಬ್ದೋ ಲುಪ್ತೋ ದ್ರಷ್ಟವ್ಯಃ, ತೇನ ನ ಕೇವಲಂ ಶುದ್ಧೋ ವಾಯುಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾನ್ವಿತೋಽಪಿ ವೇತ್ಯರ್ಥಃ| ವ್ಯನುಸೃತ್ಯ ವಿವಿಧಮಾರ್ಗಮಾವೃತ್ಯ| ಅಪ್ರತಿಕಾರಸೇವಿನಃ ಚಿಕಿತ್ಸಾಮಕುರ್ವತಃ||೮||
Adhikarana 6 (9) · Śloka 9
ಶ್ರಮಾತ್ ಕ್ಷಯಾದ್ರೂಕ್ಷಕಷಾಯಭೋಜನಾತ್ ಸಮೀರಣಃ ಶಬ್ದಪಥೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಃ |
ವಿರಿಕ್ತಶೀರ್ಷಸ್ಯ ಚ ಶೀತಸೇವಿನಃ ಕರೋತಿ ಹಿ ಕ್ಷ್ವೇಡಮತೀವ ಕರ್ಣಯೋಃ ||೯||
View original
श्रमात् क्षयाद्रूक्षकषायभोजनात् समीरणः शब्दपथे प्रतिष्ठितः |
विरिक्तशीर्षस्य च शीतसेविनः करोति हि क्ष्वेडमतीव कर्णयोः ||९||
ಕರ್ಣಕ್ಷ್ವೇಡಮಾಹ- ಶ್ರಮಾದಿತ್ಯಾದಿ| ಕ್ಷಯೋ ಧಾತುಕ್ಷಯಃ| ಕ್ಷ್ವೇಡಃ ಶಬ್ದಃ| ಕರ್ಣನಾದಃ ಕೇವಲವಾತಾರಬ್ಧೋ ನಾನಾವಿಧಶಬ್ದಾನ್ವಿತಃ, ಕರ್ಣಕ್ಷ್ವೇಡಸ್ತು ದೋಷಸಂಸೃಷ್ಟವಾತಾರಬ್ಧೋ ವಂಶಘೋಷಾನುಕಾರಿಶಬ್ದಾನ್ವಿತಃ| ತಥಾ ಚ ವಿದೇಹಃ,- “ಮಾರುತಃ ಕಫವಾತಾಭ್ಯಾಂ ಸಂಸೃಷ್ಟಃ ಶೋಣಿತೇನ ಚ| ಕರ್ಣಕ್ಷ್ವೇಡನಂ ಸಞ್ಜನಯೇತ್ ಕ್ಷ್ವೇಡನಂ ವೇಣುಘೋಷವತ್”- ಇತಿ; ಏಷ ಕರ್ಣನಾದಕ್ಷ್ವೇಡಯೋರ್ಭೇದಃ||೯||
Adhikarana 7 (10) · Śloka 10
ಶಿರೋಭಿಘಾತಾದಥವಾ ನಿಮಜ್ಜತೋ ಜಲೇ ಪ್ರಪಾಕಾದಥವಾಽಪಿ ವಿದ್ರಧೇಃ |
ಸ್ರವೇತ್ತು ಪೂಯಂ ಶ್ರವಣೋಽನಿಲಾವೃತಃ ಸ ಕರ್ಣಸಂಸ್ರಾವ ಇತಿ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ ||೧೦||
View original
शिरोभिघातादथवा निमज्जतो जले प्रपाकादथवाऽपि विद्रधेः |
स्रवेत्तु पूयं श्रवणोऽनिलावृतः स कर्णसंस्राव इति प्रकीर्तितः ||१०||
ಕರ್ಣಸ್ರಾವಮಾಹ- ಶಿರೋಭಿಘಾತಾದಿತ್ಯಾದಿ| ವಿದ್ರಧೇಃ ಕರ್ಣವಿದ್ರಧೇಃ||೧೦||
Adhikarana 8 (11) · Śloka 11
ಕಫೇನ ಕಣ್ಡೂಃ ಪ್ರಚಿತೇನ ಕರ್ಣಯೋರ್ಭೃಶಂ ಭವೇತ್ ಸ್ರೋತಸಿ ಕರ್ಣಸಞ್ಜ್ಞಿತೇ |೧೧|
View original
कफेन कण्डूः प्रचितेन कर्णयोर्भृशं भवेत् स्रोतसि कर्णसञ्ज्ञिते |११|
ಕರ್ಣಕಣ್ಡೂಮಾಹ- ಕಫೇನೇತ್ಯಾದಿ| ಕರ್ಣಯೋಃ ಪ್ರಚಿತೇನ ಸಞ್ಚಿತೇನ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ಕರ್ಣಸ್ರೋತಸಿ ಭೃಶಮತ್ಯರ್ಥಂ ಕಣ್ಡೂರ್ಭವೇದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ|೧೧|-
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
ವಿಶೋಷಿತೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ ಪಿತ್ತತೇಜಸಾ ನೃಣಾಂ ಭವೇತ್ ಸ್ರೋತಸಿ ಕರ್ಣಗೂಥಕಃ ||೧೧||
View original
विशोषिते श्लेष्मणि पित्ततेजसा नृणां भवेत् स्रोतसि कर्णगूथकः ||११||
ಕರ್ಣಗೂಥಕಮಾಹ- ವಿಶೋಷಿತ ಇತ್ಯಾದಿ| ಸ್ರೋತಸಿ ಸಞ್ಚಿತೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ ಪಿತ್ತತೇಜಸಾ ವಿಶೋಷಿತೇ ಸತಿ ಕರ್ಣಗೂಥಕೋ ಭವೇದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ||೧೧||
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
ಸ ಕರ್ಣವಿಟ್ಕೋ ದ್ರವತಾಂ ಯದಾ ಗತೋ ವಿಲಾಯಿತೋ ಘ್ರಾಣಮುಖಂ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ |
ತದಾ ಸ ಕರ್ಣಪ್ರತಿನಾಹಸಞ್ಜ್ಞಿತೋ ಭವೇದ್ವಿಕಾರಃ ಶಿರಸೋಽಭಿತಾಪನಃ ||೧೨||
View original
स कर्णविट्को द्रवतां यदा गतो विलायितो घ्राणमुखं प्रपद्यते |
तदा स कर्णप्रतिनाहसञ्ज्ञितो भवेद्विकारः शिरसोऽभितापनः ||१२||
ಕರ್ಣಪ್ರತಿನಾಹಮಾಹ- ಸ ಕರ್ಣೇತ್ಯಾದಿ| ವಿಲಯನಂ ಪುನಃ ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದಾಭ್ಯಾಮ್| ಕಫಮಾರುತಾಭ್ಯಾಂ ಸನ್ನಿಪಾತೇನ ವಾ ವಿದೇಹೋಕ್ತತ್ವಾತ್| ಶಿರಸೋಽಭಿತಾಪನಃ ಸಕಲಶಿರೋವಿಕಾರಕಾರೀತ್ಯರ್ಥಃ||೧೨||
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
ಯದಾ ತು ಮೂರ್ಚ್ಛನ್ತ್ಯಥವಾಽಪಿ ಜನ್ತವಃ ಸೃಜನ್ತ್ಯಪತ್ಯಾನ್ಯಥವಾಽಪಿ ಮಕ್ಷಿಕಾಃ |
ತದಞ್ಜನತ್ವಾಚ್ಛ್ರವಣೋ ನಿರುಚ್ಯತೇ ಭಿಷಗ್ಭಿರಾದ್ಯೈಃ ಕೃಮಿಕರ್ಣಕೋ ಗದಃ ||೧೩||
View original
यदा तु मूर्च्छन्त्यथवाऽपि जन्तवः सृजन्त्यपत्यान्यथवाऽपि मक्षिकाः |
तदञ्जनत्वाच्छ्रवणो निरुच्यते भिषग्भिराद्यैः कृमिकर्णको गदः ||१३||
ಕೃಮಿಕರ್ಣಮಾಹ- ಯದೇತ್ಯಾದಿ| ಮೂರ್ಚ್ಛನ್ತಿ ಪತನ್ತಿ| ಜನ್ತವೋ ಮಾಂಸಕೋಥಜಾಃ ಕೃಮಯಃ| ಅಪತ್ಯಾನಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಕೃಮೀನ್| ಮಕ್ಷಿಕಾ ಮಮ್ಭಣಾಖ್ಯಾ ನೀಲಮಕ್ಷಿಕಾಃ| ತದಞ್ಜನತ್ವಾದಿತ್ಯಾದಿ| ಆದ್ಯೈರ್ಭಿಷಗ್ಭಿಸ್ತದಞ್ಜನತ್ವಾಚ್ಛ್ರವಣಃ ಕೃಮಿಕರ್ಣಕೋ ನಿರುಕ್ತ ಇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ತದಞ್ಜನತ್ವಾತ್ ಕೃಮಿಲಕ್ಷಣತ್ವಾತ್| ಆದ್ಯೈರ್ಭಿಷಗ್ಭಿಃ ವಿದೇಹಾದಿಭಿಃ| ಅಯಂ ರೋಗಃ ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕಃ, ವಿದೇಹಪ್ರೋಕ್ತತ್ವಾತ್||೧೩||
Adhikarana 12 (14) · Śloka 14
ಕ್ಷತಾಭಿಘಾತಪ್ರಭವಸ್ತು ವಿದ್ರಧಿರ್ಭವೇತ್ತಥಾ ದೋಷಕೃತೋಽಪರಃ ಪುನಃ |
ಸರಕ್ತಪೀತಾರುಣಮಸ್ರಮಾಸ್ರವೇತ್ ಪ್ರತೋದಧೂಮಾಯನದಾಹಚೋಷವಾನ್ ||೧೪||
View original
क्षताभिघातप्रभवस्तु विद्रधिर्भवेत्तथा दोषकृतोऽपरः पुनः |
सरक्तपीतारुणमस्रमास्रवेत् प्रतोदधूमायनदाहचोषवान् ||१४||
ಕರ್ಣವಿದ್ರಧಿಮಾಹ- ಕ್ಷತಾಭಿಘಾತಪ್ರಭವ ಇತ್ಯಾದಿ| ಕ್ಷತಾಭಿಘಾತಪ್ರಭವಸ್ತು ವಿದ್ರಧಿರ್ಭವೇದಿತಿ ಛೇದಃ| ಏತೇನ ಕ್ಷತವಿದ್ರಧಿರ್ದರ್ಶಿತಃ| ದೋಷಕೃತೋಽಪರಃ ದೋಷಜನಿತೋ ದ್ವಿತೀಯೋ ವಿದ್ರಧಿಃ| ಏತೇನ ದೋಷಜೋ ದರ್ಶಿತಃ| ಸ ಚತುರ್ವಿಧಃ| ಕ್ಷತವಿದ್ರಧೇರ್ಲಕ್ಷಣಮಾಹ- ಸರಕ್ತಪೀತಾರುಣಮಿತ್ಯಾದಿ| ಅಸ್ರಂ ರಕ್ತಮ್| ಧೂಮಾಯನಂ ಧೂಮೋದ್ವಮನಮಿವ ವೇದನಾವಿಶೇಷಃ| ಚೋಷವಾನ್ ಆಚೂಷ್ಯತ ಇವ| ದೋಷವಿದ್ರಧೇರ್ಲಕ್ಷಣಂ ದೋಷಲಿಙ್ಗೈರೇವ ಜ್ಞಾತವ್ಯಮ್| ಸರಕ್ತಪಿತ್ತಾರುಣೇತ್ಯಾದಿನಾ ಕರ್ಣಪಾಕಲಕ್ಷಣಮುಕ್ತಮಿತಿ ಕೇಚಿತ್ ಕಥಯನ್ತಿ; ತಚ್ಚ ಮಹ್ಯಂ ನ ರೋಚತೇ, ಯತೋ ಜೇಜ್ಜಟಾದೀನಾಮೀದೃಶೋಽಭಿಪ್ರಾಯೋ ನಾಸ್ತಿ||೧೪||
Adhikarana 13 (15) · Śloka 15
ಭವೇತ್ ಪ್ರಪಾಕಃ ಖಲು ಪಿತ್ತಕೋಪತೋ ವಿಕೋಥವಿಕ್ಲೇದಕರಶ್ಚ ಕರ್ಣಯೋಃ |೧೫|
View original
भवेत् प्रपाकः खलु पित्तकोपतो विकोथविक्लेदकरश्च कर्णयोः |१५|
ಕರ್ಣಪಾಕಲಕ್ಷಣಮಾಹ- ಭವೇತ್ ಪ್ರಪಾಕ ಇತ್ಯಾದಿ|೧೫|-
Adhikarana 14 (15) · Śloka 16
ಸ್ಥಿತೇ ಕಫೇ ಸ್ರೋತಸಿ ಪಿತ್ತತೇಜಸಾ ವಿಲಾಯ್ಯಮಾನೇ ಭೃಶಸಮ್ಪ್ರತಾಪವಾನ್ ||೧೫||
ಅವೇದನೋ ವಾಽಪ್ಯಥವಾ ಸವೇದನೋ ಘನಂ ಸ್ರವೇತ್ ಪೂತಿ ಚ ಪೂತಿಕರ್ಣಕಃ |೧೬|
View original
स्थिते कफे स्रोतसि पित्ततेजसा विलाय्यमाने भृशसम्प्रतापवान् ||१५||
अवेदनो वाऽप्यथवा सवेदनो घनं स्रवेत् पूति च पूतिकर्णकः |१६|
ಪೂತಿಕರ್ಣಮಾಹ- ಸ್ಥಿತ ಇತ್ಯಾದಿ| ಘನಂ ನಿರನ್ತರಂ ವಾರಂವಾರಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಅನ್ಯೇ ಘನಮಿತಿ ಪೂಯಸ್ಯ ವಿಶೇಷಣಮಾಹುಃ| ಪೂತಿ ಪೂಯಮ್||೧೫||-
Adhikarana 15 (16) · Śloka 16
ಪ್ರದಿಷ್ಟಲಿಙ್ಗಾನ್ಯರಶಾಂಸಿ ತತ್ತ್ವತಸ್ತಥೈವ ಶೋಫಾರ್ಬುದಲಿಙ್ಗಮೀರಿತಮ್ |
ಮಯಾ ಪುರಸ್ತಾತ್ ಪ್ರಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಯೋಜಯೇದಿಹೈವ ತಾವತ್ ಪ್ರಯತೋ ಭಿಷಗ್ವರಃ ||೧೬||
View original
प्रदिष्टलिङ्गान्यरशांसि तत्त्वतस्तथैव शोफार्बुदलिङ्गमीरितम् |
मया पुरस्तात् प्रसमीक्ष्य योजयेदिहैव तावत् प्रयतो भिषग्वरः ||१६||
ಅರ್ಶಃಶೋಫಾರ್ಬುದಾನ್ಯಾಹ- ಪ್ರದಿಷ್ಟೇತ್ಯಾದಿ| ಶೋಫಾರ್ಬುದಲಿಙ್ಗಂ ಶೋಫಸ್ಯ ಅರ್ಬುದಸ್ಯ ಚ ಲಕ್ಷಣಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ತತ್ತ್ವತಃ ಪರಮಾರ್ಥತಃ| ಪ್ರಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಜ್ಞಾತ್ವಾ| ಪ್ರಯೋಗಜ್ಞೋ ವೈದ್ಯಃ||೧೬||
Adhikarana puShpikA · Śloka 20
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರಾನ್ತರ್ಗತೇ ಶಾಲಾಕ್ಯತನ್ತ್ರೇ ಕರ್ಣಗತರೋಗವಿಜ್ಞಾನೀಯೋ ನಾಮ ವಿಂಶತಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೨೦||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते शालाक्यतन्त्रे कर्णगतरोगविज्ञानीयो नाम विंशतितमोऽध्यायः ||२०||
ಇತಿ ಶ್ರೀಡಲ್ಹ(ಹ್ಲ)ಣವಿರಚಿತಾಯಾಂ ನಿಬನ್ಧಸಙ್ಗ್ರಹಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಸುಶ್ರುತವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರಾನ್ತರ್ಗತೇ ಶಾಲಾಕ್ಯತನ್ತ್ರೇ ವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨೦||