Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതഃ കര്ണഗതരോഗവിജ്ഞാനീയമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||
अथातः कर्णगतरोगविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ഇന്ദ്രിയഗതരോഗസാമാന്യാച്ഛ്രവണഗതരോഗവിജ്ഞാനീയാരമ്ഭോ യുക്ത ഇത്യത ആഹ- അഥാത ഇത്യാദി| ഗതശബ്ദ ആശ്രിതപര്യായഃ||൧-൨||
Adhikarana 2 (3-5) · Śloka 5
കര്ണശൂലം പ്രണാദശ്ച ബാധിര്യം ക്ഷ്വേഡ ഏവ ച | കര്ണസ്രാവഃ കര്ണകണ്ഡൂഃ കര്ണവര്ചസ്തഥൈവ ച ||൩|| കൃമികര്ണപ്രതിനാഹൌ വിദ്രധിര്ദ്വിവിധസ്തഥാ | കര്ണപാകഃ പൂതികര്ണസ്തഥൈവാര്ശശ്ചതുര്വിധമ് ||൪|| കര്ണാര്ബുദം സപ്തവിധം ശോഫശ്ചാപി ചതുര്വിധഃ | ഏതേ കര്ണഗതാ രോഗാ അഷ്ടാവിംശതിരീരിതാഃ ||൫||
कर्णशूलं प्रणादश्च बाधिर्यं क्ष्वेड एव च | कर्णस्रावः कर्णकण्डूः कर्णवर्चस्तथैव च ||३|| कृमिकर्णप्रतिनाहौ विद्रधिर्द्विविधस्तथा | कर्णपाकः पूतिकर्णस्तथैवार्शश्चतुर्विधम् ||४|| कर्णार्बुदं सप्तविधं शोफश्चापि चतुर्विधः | एते कर्णगता रोगा अष्टाविंशतिरीरिताः ||५||
🔊 Audio coming soon
താനേവ കര്ണഗതരോഗാന്നാമഭിഃ സങ്ഖ്യയാ ചാഹ- കര്ണശൂലമിത്യാദി| കര്ണശൂലസ്യ കഷ്ടസാധ്യത്വാത് പ്രാഗേവ നിര്ദേശഃ| വിദ്രധിര്ദ്വിവിധഃ- ദോഷവിദ്രധിഃ ക്ഷതവിദ്രധിശ്ച; അര്ശശ്ചതുര്വിധം- വാതപിത്തകഫസന്നിപാതൈഃ; അര്ബുദം സപ്തവിധം- വാതേന പിത്തേന കഫേന ചാപി രക്തേന മാംസേന ച മേദസാ ച, സപ്തമം ശാലാക്യതന്ത്രേ; ശോഫശ്ചതുര്വിധഃ- വാതപിത്തകഫസന്നിപാതൈഃ| സങ്ഖ്യേയനിര്ദേശാദേവ സങ്ഖ്യായാം ലബ്ധായാമഷ്ടാവിംശതിരിതി ഭൂയഃ സങ്ഖ്യാകരണം നിയമാര്ഥം, തേന ച വിദേഹസങ്ഖ്യയാ അധികത്വം മാ ഭൂദിത്യര്ഥഃ||൩-൫||
Adhikarana 3 (6) · Śloka 6
സമീരണഃ ശ്രോത്രഗതോऽന്യഥാചരഃ സമന്തതഃ ശൂലമതീവ കര്ണയോഃ | കരോതി ദോഷൈശ്ച യഥാസ്വമാവൃതഃ സ കര്ണശൂലഃ കഥിതോ ദുരാചരഃ ||൬||
समीरणः श्रोत्रगतोऽन्यथाचरः समन्ततः शूलमतीव कर्णयोः | करोति दोषैश्च यथास्वमावृतः स कर्णशूलः कथितो दुराचरः ||६||
🔊 Audio coming soon
കര്ണശൂലമാഹ- സമീരണ ഇത്യാദി| അന്യഥാചര ഇതി വിമാര്ഗഗഃ| സമന്തതഃ ശൂലമതീവ കര്ണയോഃ കരോതീതി സമ്ബന്ധനീയമ്| ദോഷൈഃ കഫപിത്തരക്തൈഃ, അന്യേ തു വായോരേവ വായ്വന്തരാവരണാദ്ബഹുവചനം സമര്ഥയന്തി| സ്വസ്യ സ്വസ്യ ദോഷസ്യ അനതിക്രമേണ യഥാസ്വമ്| ദുരാചരോ ദുഃഖേനോപചര്യത ഇത്യര്ഥഃ| അന്യേ ‘ദുരാസദ’ ഇതി പഠന്തി, ദുര്വാര ഇതി വ്യാഖ്യാനയന്തി| യദ്യപി ശൂലബാധിര്യവിദ്രധ്യര്ശോര്ബുദശോഫാഃ പ്രാങ്നിര്ദിഷ്ടാസ്തഥാऽപി കര്ണരോഗസങ്ഗ്രഹാര്ഥം സാധ്യാസാധ്യവിഭാഗാര്ഥം ച പുനര്നിര്ദിഷ്ടാഃ; ശൂലസ്തു വാതവ്യാധിനിദാനേ കേവലവാതജ ഉക്തഃ അത്ര പുനര്ദോഷൈരാവൃത ഇതി ന പൌനരുക്ത്യമ്||൬||
Adhikarana 4 (7) · Śloka 7
യദാ തു നാഡീഷു വിമാര്ഗമാഗതഃ സ ഏവ ശബ്ദാഭിവഹാസു തിഷ്ഠതി | ശൃണോതി ശബ്ദാന് വിവിധാംസ്തദാ നരഃ പ്രണാദമേനം കഥയന്തി ചാമയമ് ||൭||
यदा तु नाडीषु विमार्गमागतः स एव शब्दाभिवहासु तिष्ठति | शृणोति शब्दान् विविधांस्तदा नरः प्रणादमेनं कथयन्ति चामयम् ||७||
🔊 Audio coming soon
കര്ണനാദമാഹ- യദാ തു നാഡീഷ്വിത്യാദി| വിമാര്ഗമാഗതഃ വിരുദ്ധമാര്ഗം പ്രാപ്തഃ, വിമാര്ഗോऽത്ര ശിര ഏവ, വിമാര്ഗഗഃ തിര്യഗ്ഗോ യദാ തിഷ്ഠതി, (സ ഏവേത്യേവശബ്ദേന കഫാദ്യാവരണാവൃതഃ| അന്യേ തു ശബ്ദവഹാസു നാഡീഷു സ ഏവ വായുര്വിമാര്ഗഗോ യദാ നിരുദ്ധ്യതി) തദാ വിവിധാന് ശബ്ദാന് നരഃ ശൃണോതീതി വ്യാഖ്യാനയന്തി| അസ്യ രോഗസ്യാപീഡാകരത്വാദരോഗത്വം മാ ഭൂദിതി ദ്യോതനാര്ഥമാമയവചനമ്||൭||
Adhikarana 5 (8) · Śloka 8
സ ഏവ ശബ്ദാനുവഹാ യദാ സിരാഃ കഫാനുയാതോ വ്യനുസൃത്യ തിഷ്ഠതി | തദാ നരസ്യാപ്രതികാരസേവിനോ ഭവേത്തു ബാധിര്യമസംശയം ഖലു ||൮||
स एव शब्दानुवहा यदा सिराः कफानुयातो व्यनुसृत्य तिष्ठति | तदा नरस्याप्रतिकारसेविनो भवेत्तु बाधिर्यमसंशयं खलु ||८||
🔊 Audio coming soon
ബാധിര്യമാഹ- സ ഏവ ശബ്ദാനുവഹാ ഇത്യാദി| സ ഏവ ശുദ്ധോ വായുഃ കഫാനുയാതഃ കഫാനുഗതഃ| സ ഏവേത്യത്രാപിശബ്ദോ ലുപ്തോ ദ്രഷ്ടവ്യഃ, തേന ന കേവലം ശുദ്ധോ വായുഃ ശ്ലേഷ്മാന്വിതോऽപി വേത്യര്ഥഃ| വ്യനുസൃത്യ വിവിധമാര്ഗമാവൃത്യ| അപ്രതികാരസേവിനഃ ചികിത്സാമകുര്വതഃ||൮||
Adhikarana 6 (9) · Śloka 9
ശ്രമാത് ക്ഷയാദ്രൂക്ഷകഷായഭോജനാത് സമീരണഃ ശബ്ദപഥേ പ്രതിഷ്ഠിതഃ | വിരിക്തശീര്ഷസ്യ ച ശീതസേവിനഃ കരോതി ഹി ക്ഷ്വേഡമതീവ കര്ണയോഃ ||൯||
श्रमात् क्षयाद्रूक्षकषायभोजनात् समीरणः शब्दपथे प्रतिष्ठितः | विरिक्तशीर्षस्य च शीतसेविनः करोति हि क्ष्वेडमतीव कर्णयोः ||९||
🔊 Audio coming soon
കര്ണക്ഷ്വേഡമാഹ- ശ്രമാദിത്യാദി| ക്ഷയോ ധാതുക്ഷയഃ| ക്ഷ്വേഡഃ ശബ്ദഃ| കര്ണനാദഃ കേവലവാതാരബ്ധോ നാനാവിധശബ്ദാന്വിതഃ, കര്ണക്ഷ്വേഡസ്തു ദോഷസംസൃഷ്ടവാതാരബ്ധോ വംശഘോഷാനുകാരിശബ്ദാന്വിതഃ| തഥാ ച വിദേഹഃ,- “മാരുതഃ കഫവാതാഭ്യാം സംസൃഷ്ടഃ ശോണിതേന ച| കര്ണക്ഷ്വേഡനം സഞ്ജനയേത് ക്ഷ്വേഡനം വേണുഘോഷവത്”- ഇതി; ഏഷ കര്ണനാദക്ഷ്വേഡയോര്ഭേദഃ||൯||
Adhikarana 7 (10) · Śloka 10
ശിരോഭിഘാതാദഥവാ നിമജ്ജതോ ജലേ പ്രപാകാദഥവാऽപി വിദ്രധേഃ | സ്രവേത്തു പൂയം ശ്രവണോऽനിലാവൃതഃ സ കര്ണസംസ്രാവ ഇതി പ്രകീര്തിതഃ ||൧൦||
शिरोभिघातादथवा निमज्जतो जले प्रपाकादथवाऽपि विद्रधेः | स्रवेत्तु पूयं श्रवणोऽनिलावृतः स कर्णसंस्राव इति प्रकीर्तितः ||१०||
🔊 Audio coming soon
കര്ണസ്രാവമാഹ- ശിരോഭിഘാതാദിത്യാദി| വിദ്രധേഃ കര്ണവിദ്രധേഃ||൧൦||
Adhikarana 8 (11) · Śloka 11
കഫേന കണ്ഡൂഃ പ്രചിതേന കര്ണയോര്ഭൃശം ഭവേത് സ്രോതസി കര്ണസഞ്ജ്ഞിതേ |൧൧|
कफेन कण्डूः प्रचितेन कर्णयोर्भृशं भवेत् स्रोतसि कर्णसञ्ज्ञिते |११|
🔊 Audio coming soon
കര്ണകണ്ഡൂമാഹ- കഫേനേത്യാദി| കര്ണയോഃ പ്രചിതേന സഞ്ചിതേന ശ്ലേഷ്മണാ കര്ണസ്രോതസി ഭൃശമത്യര്ഥം കണ്ഡൂര്ഭവേദിതി സമ്ബന്ധഃ|൧൧|-
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
വിശോഷിതേ ശ്ലേഷ്മണി പിത്തതേജസാ നൃണാം ഭവേത് സ്രോതസി കര്ണഗൂഥകഃ ||൧൧||
विशोषिते श्लेष्मणि पित्ततेजसा नृणां भवेत् स्रोतसि कर्णगूथकः ||११||
🔊 Audio coming soon
കര്ണഗൂഥകമാഹ- വിശോഷിത ഇത്യാദി| സ്രോതസി സഞ്ചിതേ ശ്ലേഷ്മണി പിത്തതേജസാ വിശോഷിതേ സതി കര്ണഗൂഥകോ ഭവേദിതി സമ്ബന്ധഃ||൧൧||
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
സ കര്ണവിട്കോ ദ്രവതാം യദാ ഗതോ വിലായിതോ ഘ്രാണമുഖം പ്രപദ്യതേ | തദാ സ കര്ണപ്രതിനാഹസഞ്ജ്ഞിതോ ഭവേദ്വികാരഃ ശിരസോऽഭിതാപനഃ ||൧൨||
स कर्णविट्को द्रवतां यदा गतो विलायितो घ्राणमुखं प्रपद्यते | तदा स कर्णप्रतिनाहसञ्ज्ञितो भवेद्विकारः शिरसोऽभितापनः ||१२||
🔊 Audio coming soon
കര്ണപ്രതിനാഹമാഹ- സ കര്ണേത്യാദി| വിലയനം പുനഃ സ്നേഹസ്വേദാഭ്യാമ്| കഫമാരുതാഭ്യാം സന്നിപാതേന വാ വിദേഹോക്തത്വാത്| ശിരസോऽഭിതാപനഃ സകലശിരോവികാരകാരീത്യര്ഥഃ||൧൨||
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
യദാ തു മൂര്ച്ഛന്ത്യഥവാऽപി ജന്തവഃ സൃജന്ത്യപത്യാന്യഥവാऽപി മക്ഷികാഃ | തദഞ്ജനത്വാച്ഛ്രവണോ നിരുച്യതേ ഭിഷഗ്ഭിരാദ്യൈഃ കൃമികര്ണകോ ഗദഃ ||൧൩||
यदा तु मूर्च्छन्त्यथवाऽपि जन्तवः सृजन्त्यपत्यान्यथवाऽपि मक्षिकाः | तदञ्जनत्वाच्छ्रवणो निरुच्यते भिषग्भिराद्यैः कृमिकर्णको गदः ||१३||
🔊 Audio coming soon
കൃമികര്ണമാഹ- യദേത്യാദി| മൂര്ച്ഛന്തി പതന്തി| ജന്തവോ മാംസകോഥജാഃ കൃമയഃ| അപത്യാനി സൂക്ഷ്മകൃമീന്| മക്ഷികാ മമ്ഭണാഖ്യാ നീലമക്ഷികാഃ| തദഞ്ജനത്വാദിത്യാദി| ആദ്യൈര്ഭിഷഗ്ഭിസ്തദഞ്ജനത്വാച്ഛ്രവണഃ കൃമികര്ണകോ നിരുക്ത ഇതി സമ്ബന്ധഃ| തദഞ്ജനത്വാത് കൃമിലക്ഷണത്വാത്| ആദ്യൈര്ഭിഷഗ്ഭിഃ വിദേഹാദിഭിഃ| അയം രോഗഃ സാന്നിപാതികഃ, വിദേഹപ്രോക്തത്വാത്||൧൩||
Adhikarana 12 (14) · Śloka 14
ക്ഷതാഭിഘാതപ്രഭവസ്തു വിദ്രധിര്ഭവേത്തഥാ ദോഷകൃതോऽപരഃ പുനഃ | സരക്തപീതാരുണമസ്രമാസ്രവേത് പ്രതോദധൂമായനദാഹചോഷവാന് ||൧൪||
क्षताभिघातप्रभवस्तु विद्रधिर्भवेत्तथा दोषकृतोऽपरः पुनः | सरक्तपीतारुणमस्रमास्रवेत् प्रतोदधूमायनदाहचोषवान् ||१४||
🔊 Audio coming soon
കര്ണവിദ്രധിമാഹ- ക്ഷതാഭിഘാതപ്രഭവ ഇത്യാദി| ക്ഷതാഭിഘാതപ്രഭവസ്തു വിദ്രധിര്ഭവേദിതി ഛേദഃ| ഏതേന ക്ഷതവിദ്രധിര്ദര്ശിതഃ| ദോഷകൃതോऽപരഃ ദോഷജനിതോ ദ്വിതീയോ വിദ്രധിഃ| ഏതേന ദോഷജോ ദര്ശിതഃ| സ ചതുര്വിധഃ| ക്ഷതവിദ്രധേര്ലക്ഷണമാഹ- സരക്തപീതാരുണമിത്യാദി| അസ്രം രക്തമ്| ധൂമായനം ധൂമോദ്വമനമിവ വേദനാവിശേഷഃ| ചോഷവാന് ആചൂഷ്യത ഇവ| ദോഷവിദ്രധേര്ലക്ഷണം ദോഷലിങ്ഗൈരേവ ജ്ഞാതവ്യമ്| സരക്തപിത്താരുണേത്യാദിനാ കര്ണപാകലക്ഷണമുക്തമിതി കേചിത് കഥയന്തി; തച്ച മഹ്യം ന രോചതേ, യതോ ജേജ്ജടാദീനാമീദൃശോऽഭിപ്രായോ നാസ്തി||൧൪||
Adhikarana 13 (15) · Śloka 15
ഭവേത് പ്രപാകഃ ഖലു പിത്തകോപതോ വികോഥവിക്ലേദകരശ്ച കര്ണയോഃ |൧൫|
भवेत् प्रपाकः खलु पित्तकोपतो विकोथविक्लेदकरश्च कर्णयोः |१५|
🔊 Audio coming soon
കര്ണപാകലക്ഷണമാഹ- ഭവേത് പ്രപാക ഇത്യാദി|൧൫|-
Adhikarana 14 (15) · Śloka 16
സ്ഥിതേ കഫേ സ്രോതസി പിത്തതേജസാ വിലായ്യമാനേ ഭൃശസമ്പ്രതാപവാന് ||൧൫|| അവേദനോ വാऽപ്യഥവാ സവേദനോ ഘനം സ്രവേത് പൂതി ച പൂതികര്ണകഃ |൧൬|
स्थिते कफे स्रोतसि पित्ततेजसा विलाय्यमाने भृशसम्प्रतापवान् ||१५|| अवेदनो वाऽप्यथवा सवेदनो घनं स्रवेत् पूति च पूतिकर्णकः |१६|
🔊 Audio coming soon
പൂതികര്ണമാഹ- സ്ഥിത ഇത്യാദി| ഘനം നിരന്തരം വാരംവാരമിത്യര്ഥഃ| അന്യേ ഘനമിതി പൂയസ്യ വിശേഷണമാഹുഃ| പൂതി പൂയമ്||൧൫||-
Adhikarana 15 (16) · Śloka 16
പ്രദിഷ്ടലിങ്ഗാന്യരശാംസി തത്ത്വതസ്തഥൈവ ശോഫാര്ബുദലിങ്ഗമീരിതമ് | മയാ പുരസ്താത് പ്രസമീക്ഷ്യ യോജയേദിഹൈവ താവത് പ്രയതോ ഭിഷഗ്വരഃ ||൧൬||
प्रदिष्टलिङ्गान्यरशांसि तत्त्वतस्तथैव शोफार्बुदलिङ्गमीरितम् | मया पुरस्तात् प्रसमीक्ष्य योजयेदिहैव तावत् प्रयतो भिषग्वरः ||१६||
🔊 Audio coming soon
അര്ശഃശോഫാര്ബുദാന്യാഹ- പ്രദിഷ്ടേത്യാദി| ശോഫാര്ബുദലിങ്ഗം ശോഫസ്യ അര്ബുദസ്യ ച ലക്ഷണമിത്യര്ഥഃ| തത്ത്വതഃ പരമാര്ഥതഃ| പ്രസമീക്ഷ്യ ജ്ഞാത്വാ| പ്രയോഗജ്ഞോ വൈദ്യഃ||൧൬||
Adhikarana puShpikA · Śloka 20
ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രാന്തര്ഗതേ ശാലാക്യതന്ത്രേ കര്ണഗതരോഗവിജ്ഞാനീയോ നാമ വിംശതിതമോऽധ്യായഃ ||൨൦||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते शालाक्यतन्त्रे कर्णगतरोगविज्ञानीयो नाम विंशतितमोऽध्यायः ||२०||
🔊 Audio coming soon
ഇതി ശ്രീഡല്ഹ(ഹ്ല)ണവിരചിതായാം നിബന്ധസങ്ഗ്രഹാഖ്യായാം സുശ്രുതവ്യാഖ്യായാമുത്തരതന്ത്രാന്തര്ഗതേ ശാലാക്യതന്ത്രേ വിംശോऽധ്യായഃ||൨൦||