54. kr̥mirōgapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-6) · Śloka 6

அதாதஃ கமிரோகப்ரதிஷேதமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨|| அஜீர்ணாத்யஶநாஸாத்ம்யவிருத்தமலிநாஶநைஃ | அவ்யாயாமதிவாஸ்வப்நகுர்வதிஸ்நிக்தஶீதலைஃ ||௩|| மாஷபிஷ்டாந்நவிதலபிஸஶாலூகஸேருகைஃ | பர்ணஶாகஸுராஶுக்தததிக்ஷீரகுடேக்ஷுபிஃ ||௪|| பலலாநூபபிஶிதபிண்யாகபதுகாதிபிஃ | ஸ்வாத்வம்லத்ரவபாநைஶ்ச ஶ்லேஷ்மா பித்தஂ ச குப்யதி ||௫|| கமீந் பஹுவிதாகாராந் கரோதி விவிதாஶ்ரயாந் | ஆமபக்வாஶயே தேஷாஂ கபவிட்ஜந்மநாஂ புநஃ | தமந்யாஂ ரக்தஜாநாஂ ச ப்ரஸவஃ ப்ராயஶஃ ஸ்மதஃ ||௬||

கேஷாஞ்சித் கமீணாஂ ஸாமாந்யஂ ஹேதுமாஹ- அஜீர்ணேத்யாதி| அஜீர்ணம் ஆமவிதக்தாதிபேதபிந்நஂ, அத்யஶநம் அஜீர்ணபோஜநஂ அஸாத்ம்யஂயத் ஸேவிதஂ ஸுகார்தஂ ந ஸம்பத்யதே, விருத்தஂ ஹிதாஹிதீயோக்தஂ, மலிநஂ ஸமலம்| பிஷ்டாந்நஂ தண்டுலபிஷ்டாதி, விதலஂ மகுஷ்டாதி, பிஸஂ பிஸாண்டகஂ, ஶாலூஃ பத்மகந்தஃ| பர்ணஶாகஂ பத்ரஶாகஂ, ஸூக்தஂ ஸந்தாநகவிஶேஷஃ| பலலஃ திலகல்கஃ , ஆநூபபிஶிதம் ஆநூபமாஂஸஂ, பிண்யாகஂ யந்த்ரபீடிததிலகலீ, 'பீதா' இதி லோகே, பதுகஃ சிபிடகஃ ஆதிஶப்தாதேவம்ப்ரகாரா அந்யேऽபி| பஹுவிதாகாராந் விவிதாகாராந்| விவிதாஶ்ரயாநிதி நாநாப்ரகாராஶ்ரயாநித்யர்தஃ| ப்ரஸவ உத்பத்திஃ| ப்ராயோக்ரஹணாதந்யத்ராபி ஸம்பவோ ஜ்ஞாதவ்யஃ| கேசிதத்ர அஜீர்ணாத்யஶநாதிகஂ ஹேதுகணஂ ந படந்தி, தேஷாஂ ச ஹேத்வவகதிர்வக்ஷ்யமாணாத் 'க்ஷீராணி மாஂஸாநி' இத்யாதிப்ரதிஷேதவிதாநாத்; மயா து ஸுகபோதார்தஂ ஹேதுகணஃ படிதஃ| அபரே து ‘அஜீர்ணபோஜீ மதுராம்லநித்யோ த்ரவப்ரியஃ பிஷ்டகுடோபபோக்தா| வ்யாயாமஜாதாநி ச வர்ஜ்யமாநஃ ஸ்வப்நாதிவாந் வை லபதே க்ரிமீந்நா' இதி படந்தி||௧-௬||

Adhikarana 2 (7) · Śloka 7

விஂஶதேஃ கமிஜாதீநாஂ த்ரிவிதஃ ஸம்பவஃ ஸ்மதஃ | புரீஷகபரக்தாநி, தாஸாஂ வக்ஷ்யாமி விஸ்தரம் ||௭||

இதாநீஂ விஂஶதிஸங்க்யாநாமபி கமிஜாதீநாஂ காரணத்ரைவித்யமாஹ- விஂஶதேரித்யாதி| ஜாதிக்ரஹணஂ கமீணாமாநந்த்யக்யாபநார்தஂ; தச்சாநந்த்யஂ விஂஶத்யாமேவாவருத்தஂ, அதோ விஂஶதிஸங்க்யாகரணஂ ஸார்தகம்| ஸம்பவஃ காரணம்| கஸ்த்ரிவிதஃ ஸம்பவ இத்யாஹ- புரீஷேத்யாதி| நநு, அஜீர்ணாத்யஶநாதயோ ஹேதவ உக்தாஃ , கதஂ புரீஷாதயஶ்ச உச்யந்தே? ஸத்யஂ, அஜீர்ணாதயஃ புரீஷாதீநாஂ ஹேதவஃ, புரீஷாதயஶ்ச கமீணாமிதி| யத்யபி கம்யாரம்பகா ந புரீஷாதயஃ , ததாऽப்யுபசாராத் புரீஷாதீநாமபி கம்யாரம்பகத்வம்| புரீஷாத்யதிஷ்டிதா தோஷாஃ புரீஷாதி, கதாதிதக்தவத்; ஏதேநாஜீர்ணாதிபிஃ ப்ரகுபிதா தோஷாஃ புரீஷாதீந்யதிஷ்டாய கமீந் ஜநயந்தி தாஸாஂ கமிஜாதீநாம்| கேசித் ‘விஸ்தரஂ’ இத்யத்ர ‘லக்ஷணஂ’ இதி பாடாந்தரஂ ஸவ்யாக்யாநஂ படந்தி; தச்ச ஶிஷ்யபுத்திவ்யாகுலத்வஹேதுத்வாத் பரித்யக்தம்||௭||

Adhikarana 3 (8) · Śloka 8

அஜவா விஜவாஃ கிப்யாஶ்சிப்யா கண்டூபதாஸ்ததா | சூரவோ த்விமுகாஶ்சைவ ஜ்ஞேயாஃ ஸப்த புரீஷஜாஃ ||௮||

புரீஷஜகமிநாமாந்யாஹ- அஜவா இத்யாதி| அஜவாதயோ த்விமுகாந்தாஃ ஸப்த புரீஷஜாஃ கமயஃ||௮||

Adhikarana 4 (9-10) · Śloka 10

ஶ்வேதாஃ ஸூக்ஷ்மாஸ்துதந்த்யேதே குதஂ ப்ரதிஸரந்தி ச | தேஷாமேவாபரே புச்சைஃ பதவஶ்ச பவந்தி ஹி ||௯|| ஶூலாக்நிமாந்த்யபாண்டுத்வவிஷ்டம்பபலஸங்க்ஷயாஃ | ப்ரஸேகாருசிஹத்ரோகவிட்பேதாஸ்து புரீஷஜைஃ ||௧௦||

புரீஷஜாநாஂ லக்ஷணமாஹ- ஶ்வேதா இத்யாதி| ய ஏதே புரீஷஜாஃ கமயஃ ஶ்வேதாஃ ஸூக்ஷ்மாஶ்ச பவந்தி, தே பாஹுல்யேநாத்தஷ்டவஶாத்குதஂ துதந்தி ப்ரதிஸரந்தி ச| தேஷாமேவ ஸப்தாநாஂ மத்யே அபரே புச்சைஃ பதவோ பவந்தி| புரீஷஜைஃ ஸப்தபிஃ கமிபிஃ ஶூலாக்நிமாந்த்யாதயோ பவந்தி| விஷ்டம்போ குடகுடாஶப்தஃ| ப்ரஸேகோ லாலாஸ்ராவஃ| விட்பேதஃ த்ரவபுரீஷதா||௯-௧௦||

Adhikarana 5 (11) · Śloka 11

ரக்தா கண்டூபதா தீர்கா குதகண்டூநிபாதிநஃ | ஶூலாடோபஶகத்பேதபக்திநாஶகராஶ்ச தே ||௧௧||

தேஷாமேவ ஸப்தாநாஂ புரீஷஜாநாஂ மத்யே கண்டூபதாநாஂ லக்ஷணஂ கர்ம சாஹ- ரக்தா இத்யாதி| பக்திநாஶகரா அக்நிநாஶகராஃ, காரணே கார்யோபசாராத்||௧௧||

Adhikarana 6 (12) · Śloka 12

தர்பபுஷ்பா மஹாபுஷ்பாஃ ப்ரலூநாஶ்சிபிடாஸ்ததா | பிபீலிகா தாருணாஶ்ச கபகோபஸமுத்பவாஃ ||௧௨||

கபகமிநாமாந்யாஹ- தர்பபுஷ்பா இத்யாதி| தர்பபுஷ்பாதிகா தாருணபர்யந்தாஃ கபகோபஜாஃ ஷட் கமயஃ||௧௨||

Adhikarana 7 (13) · Śloka 13

ரோமஶா ரோமமூர்தாநஃ ஸபுச்சாஃ ஶ்யாவமண்டலாஃ | ரூடதாந்யாங்குராகாராஃ ஶுக்லாஸ்தே தநவஸ்ததா ||௧௩||

தேஷாமாகதிமாஹ- ரோமஶா இத்யாதி| ரோமஶாஃ ஸர்வதோ ரோமாந்விதாஃ| ரோமமூர்தாநஃ ஸரோமமஸ்தகாஃ| ஶ்யாவமண்டலாஃ ஶ்யாமமண்டலயுக்தாஃ||௧௩||

Adhikarana 8 (14) · Śloka 14

மஜ்ஜாதா நேத்ரலேடாரஸ்தாலுஶ்ரோத்ரபுஜஸ்ததா |௧௪|

தேஷாமேவ கர்மவிஶேஷேண ஸஞ்ஜ்ஞாந்தரமாஹ- மஜ்ஜாதா இத்யாதி|௧௪|-

Adhikarana 9 (14) · Śloka 14

ஶிரோஹத்ரோகவமதுப்ரதிஶ்யாயகராஶ்ச தே ||௧௪||

தேஷாஂ ஸர்வேஷாமேவ கர்மாண்யாஹ- ஶிரோஹத்ரோகேத்யாதி| ரோகஶப்தஃ ஶிரோஹத்ப்யாஂ ஸம்பத்யதே, தேந ஶிரோரோகோ ஹத்ரோகஶ்ச, வமதுஃ சர்திஃ| சகாராத் அந்யாநபி கபஜவ்யாதீந் குர்வந்தி| தே கபஜாஃ கமயஃ||௧௪||

Adhikarana 10 (15) · Śloka 15

கேஶரோமநகாதாஶ்ச தந்தாதாஃ கிக்கிஶாஸ்ததா | குஷ்டஜாஃ ஸபரீஸர்பா ஜ்ஞேயாஃ ஶோணிதஸம்பவாஃ ||௧௫||

ரக்தஜகமிநாமாந்யாஹ- கேஶரோமேத்யாதி| கேஶாதாத்யாஃ பரீஸர்பாந்தாஃ ஸப்த ரக்தஜாஃ கமயஃ||௧௫||

Adhikarana 11 (16) · Śloka 16

தே ஸரக்தாஶ்ச கஷ்ணாஶ்ச ஸ்நிக்தாஶ்ச பதவஸ்ததா |௧௬|

தேஷாமாகதிமாஹ- த இத்யாதி| தே ரக்தஜாஃ கமயஃ| பதவஃ ஸ்தூலாஃ|௧௬|-

Adhikarana 12 (16) · Śloka 16

ரக்தாதிஷ்டாநஜாந் ப்ராயோ விகாராந் ஜநயந்தி தே ||௧௬||

தேஷாஂ கர்மாண்யாஹ- ரக்தாதிஷ்டாநஜாநித்யாதி| ரக்தாதிஷ்டாநஜாந் வ்யாதிஸமுத்தேஶீயோக்தாந் குஷ்டவிஸர்பபிடகாதீந்||௧௬||

Adhikarana 13 (17-18) · Śloka 19

மாஷபிஷ்டாந்நவிதலபர்ணஶாகைஃ புரீஷஜாஃ | மாஂஸமாஷகுடக்ஷீரததிதைலைஃ கபோத்பவாஃ ||௧௭|| விருத்தாஜீர்ணஶாகாத்யைஃ ஶோணிதோத்தா பவந்தி ஹி | ஜ்வரோ விவர்ணதா ஶூலஂ ஹத்ரோகஃ ஸதநஂ ப்ரமஃ ||௧௮|| பக்தத்வேஷோऽதிஸாரஶ்ச ஸஞ்ஜாதகமிலக்ஷணம் |௧௯|

புரீஷஜாதிகமீணாஂ ஸாமாந்யகாரணமபிதாயேதாநீஂ விஶேஷகாரணமாஹ- மாஷபிஷ்டாந்நவிதலேத்யாதி| பிஷ்டாந்நஂ தண்டுலாதிபிஷ்டஜம்||௧௭-௧௮||-

Adhikarana 14 (19) · Śloka 20

தஶ்யாஸ்த்ரயோதஶாத்யாஸ்து கமீணாஂ பரிகீர்திதாஃ ||௧௯|| கேஶாதாத்யாஸ்த்வதஶ்யாஸ்தே த்வாவாத்யௌ பரிவர்ஜயேத் |௨௦|

இதாநீஂ கமீணாஂ தஶ்யாதஶ்யத்வேந ஸாத்யாஸாத்யத்வேந ச விபாககரணார்தமாஹ- தஶ்யா இத்யாதி| ஆத்யாஸ்த்ரயோதஶேதி அஜவாத்யா தாருணாந்தா இத்யர்தஃ| கேஶாதாத்யா இதி கேஶாதாத்யாஃ பரீஸர்பாந்தா ரக்தஜாஃ கமய இத்யர்தஃ| த்வாவாத்யாவிதி ரக்தஜாபேக்ஷயைவ ஆத்யௌ, தேந கேஶாதரோமாதாவித்யர்தஃ| ததா சோக்தம்- “அஸாத்யௌ த்வௌ து விஜ்ஞேயௌ ரோமகேஶாதஸஞ்ஜ்ஞிதௌ” இதி||௧௯||-

Adhikarana 15 (20) · Śloka 21

ஏஷாமந்யதமஂ ஜ்ஞாத்வா ஜிகாஂஸுஃ ஸ்நிக்தமாதுரம் ||௨௦|| ஸுரஸாதிவிபக்வேந ஸர்பிஷா வாந்தமாதிதஃ | விரேசயேத்தீக்ஷ்ணதரைர்யோகை ... |௨௧|

நிதாநமபிதாயேதாநீஂ சிகித்ஸாவஸரஃ- ஏஷாமந்யதமமித்யாதி| ஏஷாஂ க்ரிமீணாஂ மத்யே அந்யதமமேகதமஂ ஜிகாஂஸுஃ, ஸ்நிக்தமாதுரஂ ஸுரஸாதிகணவிபக்வேந ஸர்பிஷா ஸ்நிக்தமாதுரஂ ஜ்ஞாத்வா, ஆதிதஶ்ச வாந்தஂ தீக்ஷ்ணதரைர்யோகைஃ கபக்நைர்விரேசநகல்போக்தைர்விரேசயேதிதி பிண்டார்தஃ| ‘துஷ்டே ச கோஷ்டே கமிபிர்மநுஷ்யஂ ந வாமயேத்’ இத்யாதிநா கமியுக்தஸ்ய புஂஸோ வமநநிஷேதஃ, ததாऽபி கமியுக்தஸ்ய ப்ரதமாவஸ்தாயாஂ வமநஂ ஶஸ்தம், அதோ வாந்தமாதித இத்யுக்தம்||௨௦||-

Adhikarana 16 (21-22) · Śloka 22

... ராஸ்தாபயேச்ச தம் ||௨௧|| யவகோலகுலத்தாநாஂ ஸுரஸாதேர்கணஸ்ய ச | விடங்கஸ்நேஹயுக்தேந க்வாதேந லவணேந ச ||௨௨||

விரேகாநந்தரஂ கிஂ குர்யாதித்யாஹ- ஆஸ்தாபயேதித்யாதி| தம் ஆதுரஂ யவகோலாதீநாஂ க்வாதேந ததா ஸுரஸாதிகணஸ்ய க்வாதேந விடங்கஸாதிதஸ்நேஹயுக்தேந ஸைந்தவலவணாந்விதேநாஸ்தாபயேதிதி பிண்டார்தஃ| கணஸ்ய சேதி சகாராத் ஸுரஸாதிகல்கோऽபி க்ராஹ்யஃ||௨௧-௨௨||

Adhikarana 17 (23) · Śloka 24

ப்ரத்யாகதே நிரூஹே து நரஂ ஸ்நாதஂ ஸுகாம்புநா | யுஞ்ஜ்யாத் கமிக்நைரஶநைஸ்ததஃ ஶீக்ரஂ பிஷக்வரஃ ||௨௩|| ஸ்நேஹேநோக்தேந சைநஂ து யோஜயேத் ஸ்நேஹபஸ்திநா |௨௪|

ஆஸ்தாபநாநந்தரஂ கிஂ குர்யாதித்யாஹ- ப்ரத்யாகத இத்யாதி| ப்ரத்யாகதே வ்யாகுடிதே பதிதே இத்யர்தஃ| ஸுகாம்புநா உஷ்ணோதகேந| கமிக்நைரஶநைஃ கமிக்நத்ரவ்யஸாதிதைஃ ஸ்வபாவதஃ கமிக்நைஶ்ச| ஸ்நேஹேநோக்தேந விடங்கஸாதிதஸ்நேஹேந| ஸ்நேஹபஸ்திநா அநுவாஸநேந||௨௩||-

Adhikarana 18 (24) · Śloka 24

ததஃ ஶிரீஷகிணிஹீரஸஂ க்ஷௌத்ரயுதஂ பிபேத் ||௨௪||

அதோऽநந்தரஂ கதாந்நஸஂஸர்கஃ கிஂ குர்யாதித்யாஹ- தத இத்யாதி| தத இதி அநுவாஸநாநந்தரம்| கிணிஹீ கடபீ||௨௪||

Adhikarana 19 (25) · Śloka 25

கேவூகஸ்வரஸஂ வாऽபி பூர்வவத்தீக்ஷ்ணபோஜநஃ |௨௫|

பாநாந்தரமாஹ- கேவூகேத்யாதி| கேவூகஃ ‘கேஸுர ’ இதி நாம்நா ப்ரஸித்தஃ| பூர்வவதிதி க்ஷௌத்ரயுதமித்யர்தஃ| தீக்ஷ்ணபோஜநஃ தீக்ஷ்ணத்ரவ்யஸஂஸ்கதாஹாரஃ|௨௫|-

Adhikarana 20 (25) · Śloka 25

பலாஶபீஜஸ்வரஸஂ கல்கஂ வா தண்டுலாம்புநா ||௨௫||

அபரமபி பாநயோகமாஹ- பலாஶபீஜேத்யாதி| பலாஶபீஜஸ்வரஸஂ கல்கஂ வேதி பலாஶபீஜகல்கஂ வா தண்டுலாம்புநா பிபேதித்யர்தஃ||௨௫||

Adhikarana 21 (26) · Śloka 26

பாரிபத்ரகபத்ராணாஂ க்ஷௌத்ரேண ஸ்வரஸஂ பிபேத் | பத்தூரஸ்வரஸஂ வாऽபி பிபேத்வா ஸுரஸாதிஜம் ||௨௬||

அபரமபி பாநயோகமாஹ- பாரிபத்ரகபத்ராணாமித்யாதி| பாரிபத்ரஃ பர்வதநிம்பஃ| பத்தூரஃ ஶிரவாலிகா| ஸுரஸாதிகஃ ஸுரஸாதிகணஃ||௨௬||

Adhikarana 22 (27) · Śloka 27

லிஹ்யாதஶ்வஶகச்சூர்ணஂ வைடங்கஂ வா ஸமாக்ஷிகம் |௨௭|

கமிக்நமவலேஹயோகமாஹ- லிஹ்யாதித்யாதி| அஶ்வஶகச்சூர்ணஂ கோடகபுரீஷசூர்ணம்| வைடங்கஂ விடங்கசூம்| ‘வைடங்கம்’ இத்யத்ர ‘பைடாலம்’ இதி கேசித் படந்தி; தத்ர பிடாலவிட்சூர்ணமிதி வ்யாக்யாநம்|௨௭|-

Adhikarana 23 (27) · Śloka 28

பத்ரைர்மூஷிகபர்ண்யா வா ஸுபிஷ்டைஃ பிஷ்டமிஶ்ரிதைஃ ||௨௭|| காதேத் பூபலிகாஃ பக்வா தாந்யாம்லஂ ச பிபேதநு |௨௮|

க்ரிமிக்நபூபலிகாமாஹ- பத்ரைர்மூஷிகபர்ண்யா வேத்யாதி| மூஷிகபர்ணீ தந்தீ, அந்யே மூஷிககர்ணாக்யஂ த்ரவ்யாந்தரமாஹுஃ| பிஷ்டமிஶ்ரிதைஃ யவபிஷ்டமிஶ்ரிதைஃ, தஸ்ய விஶேஷேண க்ரிமிஹரத்வாத்| தாந்யாம்லஂ காஞ்ஜிகம்| அந்விதி பூபலிகாபக்ஷணாநந்தரம்| யத்யபி ‘க்ஷீராணி மாஂஸாநி கதாநி ச’ இத்யாதிக்ரந்தோக்தாதம்லவர்ஜநாதத்ர காஞ்ஜிகஸ்யாபி வர்ஜநஂ ப்ராப்நோதி, ததாऽபி காஞ்ஜிகஸ்ய ப்ராயோகிகத்வாத் க்ரிமிஹரத்வாச்சாத்ர காஞ்ஜிகாநுபாநஂ, ததா ஹி குணோபவர்ணநே காஞ்ஜிகஂ கமிக்நத்வேந தஷ்டம்||௨௭||-

Adhikarana 24 (28) · Śloka 29

ஸுரஸாதிகணே பக்வஂ தைலஂ வா பாநமிஷ்யதே ||௨௮|| விடங்கசூர்ணயுக்தைர்வா பிஷ்டைர்பக்ஷ்யாஂஸ்து காரயேத் |௨௯|

கமிக்நதைலமாஹ- ஸுரஸாதிகணே இத்யாதி| தைலமிதி ஸுரஸாதிகணே ‘க்வாதகல்கீகதே’ இதி ஶேஷஃ| விடங்கேத்யாதி| பிஷ்டைஃ யவாதிபிஷ்டைஃ| பக்ஷ்யாந் லட்டூகாதீந்| விகல்பவிதாநஂ பூர்வயோகாபேக்ஷயா||௨௮||-

Adhikarana 25 (29) · Śloka 29

தத்கஷாயப்ரபீதாநாஂ திலாநாஂ ஸ்நேஹமேவ வா ||௨௯||

தத்கஷாயப்ரபீதாநாமித்யாதி| தத்கஷாயப்ரபீதாநாஂ விடங்கக்வாதபாவிதாநாம்| அத்ராபி காரயேதிதி ஸம்பந்தநீயம்||௨௯||

Adhikarana 26 (31) · Śloka 31

ஶ்வாவிதஃ ஶகதஶ்சூர்ணஂ ஸப்தகத்வஃ ஸுபாவிதம் | விடங்காநாஂ கஷாயேண த்ரைபலேந ததைவ ச ||௩௦|| க்ஷௌத்ரேண லீட்வாऽநுபிபேத்ரஸமாமலகோத்பவம் | அக்ஷாபயாரஸஂ வாऽபி... |௩௧|

ஶ்வாவித இத்யாதி| ஶ்வாவிதஃ ஸேடாயாஃ, ஶகத் விஷ்டா, தஸ்யாஶ்சூர்ணஂ ஸப்தவாராந் விடங்கக்வாதேந பாவிதஂ புநஸ்த்ரிபலாக்வாதேந ததைவ பாவிதஂ, க்ஷௌத்ரேண லீட்வா, அநு பஶ்சாத், ஆமலகோத்பவஂ பிபீதகோத்பவஂ வா ஹரீதகீரஸஂ வாऽபி க்ஷௌத்ரேண பிபேதிதி ஸம்பந்தஃ||௩௧||-

Adhikarana 27 (31) · Śloka 31

... விதிரேஷோऽயஸாமபி ||௩௧||

அமுமேவ விதி லௌஹசூர்ணாநாமப்யதிதிஶந்நாஹ- விதிரித்யாதி| ஏஷ விதிஃ ஶ்வாவிதஃ ஶகச்சூர்ணவிதிஃ| அயஸாமபீதி த்ரபுஸீஸதாம்ரரஜதகஷ்ணலோஹாநாமபி| ஏதேநைததுக்தஂ பவதி- ப்ரத்யேகஂ லோஹாதிசூர்ணாநாஂ ஶ்வாவித்புரீஷசூர்ணவிதாநவத்விதிஃ கார்யஃ||௩௧||

Adhikarana 28 (32) · Śloka 33

பூதீகஸ்வரஸஂ வாऽபி பிபேத்வா மதுநா ஸஹ | பிபேத்வா பிப்பலீமூலமஜாமூத்ரேண ஸஂயுதம் ||௩௨|| ஸப்தராத்ரஂ பிபேத்தஷ்டஂ த்ரபு வா ததிமஸ்துநா |௩௩|

பூதீகஃ சிரபில்வஃ| பிபேதித்யாதி| அஜாமூத்ரேண சாகமூத்ரேண| பிபேத்தஷ்டமித்யாதி| த்ரபு ரங்கஂ, ‘கதீர’ இதி லோகே| ததிமஸ்துக்ரஹணம் அந்யமஸ்துநிஷேதார்தஂ; அந்யே ‘ததிமஸ்துநா’ இத்யத்ர ததிக்ரஹணஂ கூர்சிகாமஸ்துபரிஹாரார்தமிதி வ்யாக்யாநயந்தி| தந்ந, ததிமஸ்துக்ரஹணேந கூர்சிகாமஸ்துக்ரஹணமஸம்பவஂ, ஸர்வநிபந்தவிரோதாத் ஸமாநதந்த்ரவிரோதாச்ச||௩௨||

Adhikarana 29 (33) · Śloka 33

புரீஷஜாந் கபோத்தாஂஶ்ச ஹந்யாதேவஂ கமீந் பிஷக் ||௩௩||

யத் பூர்வமேதச்சிகித்ஸிதமுக்தஂ தத் புரீஷகபஜாநாஂ கார்யமிதி தர்ஶயந்நாஹ- புரீஷஜாநித்யாதி| ஏவமிதி பூர்வோக்தேந விதிநேத்யர்தஃ||௩௩||

Adhikarana 30 (34) · Śloka 34

ஶிரோஹத்க்ராணகர்ணாக்ஷிஸஂஶ்ரிதாஂஶ்ச பதக்விதாந் | விஶேஷேணாஞ்ஜநைர்நஸ்யைரவபீடைஶ்ச ஸாதயேத் ||௩௪||

புரீஷகபஜாநாஂ ஸாமாந்யசிகித்ஸிதமபிதாயேதாநீஂ கபஜாநாமாஶ்ரயவிஶேஷேண சிகித்ஸாமாஹ- ஶிரோஹத்க்ராணேத்யாதி| ஶிரஃப்ரபதிஸஂஶ்ரிதாந் நாநாப்ரகாராந் கமீந் விஶேஷேணாஞ்ஜநாதிபிஃ ஸாதயேதிதி பிண்டார்தஃ| சகாராத் கண்டூஷகவலக்ரஹாதிபிரபி| அந்யே து யத்யப்யஞ்ஜநாதிகஂ ஸாமாந்யேநோக்தஂ, ததாऽப்யஞ்ஜநஂ நேத்ரஸ்தே, நஸ்யாவபீடௌ க்ராணஶிரஃஸஂஶ்ரிதே ச, விஶேஷேணாஞ்ஜநாதீநாஂ நேத்ராதிஜகமிஹரத்வாத்; ஹத்கதாநாஂ கர்ணகதாநாஂ சார்தவஶாதேவ கமிஜஹத்ரோககமிகர்ணகசிகித்ஸிதைஶ்சிகித்ஸா கார்யா; சகாராத் ஶிரஃஸ்திதாநாஂ கமீணாஂ கமிஶிரோரோகசிகித்ஸிதைஶ்சிகித்ஸா கார்யேதி கஹ்யத இதி வ்யாக்யாநயந்தி| ‘ஸஂஶ்ரிதாந்’ இத்யத்ர ‘வ்ரணஜாந்’ இதி கேசித் படந்தி; அந்யே ‘ஸஂஶ்ரிதாந்’ இத்யத்ர ‘ஸஂஸதாந்’ இதி படந்தி; கர்ணஸ்தாநே ச வக்த்ரஂ படந்தி||௩௪||

Adhikarana 31 (35) · Śloka 35

ஶகத்ரஸஂ துரங்கஸ்ய ஸுஶுஷ்கஂ பாவயேததி | நிஷ்க்வாதேந விடங்காநாஂ சூர்ணஂ ப்ரதமநஂ து தத் ||௩௫||

ஶிரஃ ப்ரபதிஸஂஶ்ரிதகமிக்நஂ ப்ரதமநமாஹ- ஶகத்ரஸமித்யாதி| ஶகத்ரஸஂ துரங்கஸ்யேதி கோடகபுரீஷஸ்ய ரஸமித்யர்தஃ| ஸுஶுஷ்கமிதி புரீஷரஸஸ்ய விஶேஷணம்| ப்ரதமநமிதி நாஸாயாஂ சூர்ணப்ரக்ஷேபணஂ ஜ்ஞேயம்||௩௫||

Adhikarana 32 (36) · Śloka 36

அயஶ்சூர்ணாந்யநேநைவ விதிநா யோஜயேத்பிஷக் | ஸகாஂஸ்யநீலஂ தைலஂ ச நஸ்யஂ ஸ்யாத்ஸுரஸாதிகே ||௩௬||

அமுமேவ ப்ரதமநவிதிஂ லோஹசூர்ணேஷ்வதிதிஶந்நாஹ- அயஶ்சூர்ணாநீத்யாதி| அநேநேதி கோடபுரீஷஸ்வரஸப்ரதமநவிதாநேந| ஸகாஂஸ்யநீலஂ காஂஸ்யாபமார்ஜநமஸீஸஹிதம்| ‘ஸுரஸாதிகே’ இத்யத்ர ‘விபக்வஂ’ இதி ஶேஷஃ| தேந ஸுரஸாதிகணக்வாதவிபக்வஂ தைலஂ காஂஸ்யமஸீஸஹிதஂ நஸ்யஂ ஸ்யாதிதி| ததா சோக்தாஂ,- ‘ஸுரஸாதிஶதஂ தைலஂ நஸ்யஂ காஂஸ்யமலாந்விதம்’- இதி||௩௬||

Adhikarana 33 (37) · Śloka 37

இந்த்ரலுப்தவிதிஶ்சாபி விதேயோ ரோமபோஜிஷு |௩௭|

ரோமாதாதீநாமதிதேஶேந சிகித்ஸாமாஹ- இந்த்ரலுப்தேத்யாதி| ரோமபோஜிஷு ரோமாதேஷு| சகாரேண கேஶபோஜிஷ்வபீந்த்ரலுப்தவிதிஃ கார்ய இதி ஸமுச்சீயதே|௩௭|-

Adhikarana 34 (37) · Śloka 37

தந்தாதாநாஂ ஸமுத்திஷ்டஂ விதாநஂ முகரோகிகம் ||௩௭||

தந்தாதாநாமப்யதிதேஶேந சிகித்ஸிதமாஹ- தந்தாதாநாமித்யாதி| முகரோகிகஂ கமிதந்தோக்தஂ, விஶேஷேண கமிதந்தோக்தசிகித்ஸிதஸ்ய தந்தாநாஂ ஹிதத்வாத்| யத்யபி ரோமாததந்தாதாநாஂ ரக்தஜத்வாத் ரக்தஜஸாமாந்யசிகித்ஸாநந்தரமிந்த்ரலுப்தவித்யாதிகஂ விஶேஷசிகித்ஸிதஂ கர்துமுசிதஂ பவதி, ததாऽபி கபஜா அபி ரோமதந்தபக்ஷணஂ குர்வந்தீதி ப்ரவ்யக்தகடுகஂ போஜநஂ ஹிதஂ பவேதிதி ப்ரதிபாதநார்தஂ ரோமதந்தாதாநாஂ ப்ரதமஂ சிகித்ஸிதமுக்தம்||௩௭||

Adhikarana 35 (38) · Śloka 38

ரக்தஜாநாஂ ப்ரதீகாரஂ குர்யாத் குஷ்டசிகித்ஸிதே |௩௮|

இதாநீஂ ஸாமாந்யசிகித்ஸிதஂ ரக்தஜாநாமதிதேஶேநாஹ- ரக்தஜாநாமித்யாதி| ‘குஷ்டசிகித்ஸிதே’ இத்யத்ர பூர்வோக்தமேவ ஸமுத்திஷ்டமிதி பதஂ ஸம்பந்தநீயம்| கேசித் ‘குஷ்டசிகித்ஸிதாத்’ இதி படந்தி|௩௮|-

Adhikarana 36 (38) · Śloka 38

ஸுரஸாதிஂ து ஸர்வேஷு ஸர்வதைவோபயோஜயேத் ||௩௮||

ஸுரஸாதிஂ து ஸர்வேஷ்வித்யாதி| ஸர்வேஷு புரீஷஜாதிஷு| ஸர்வதைவ அந்நபாநஸ்நாநாதிவிதிநா||௩௮||

Adhikarana 37 (39) · Śloka 39

ப்ரவ்யக்ததிக்தகடுகஂ போஜநஂ ச ஹிதஂ பவேத் |௩௯|

போஜநே வித்யந்தரமாஹ- ப்ரவ்யக்தேத்யாதி| ப்ரவ்யக்ததிக்தகடுகமிதி திக்தகடுகோத்கடமித்யர்தஃ|௩௯|-

Adhikarana 38 (39) · Śloka 39

குலத்தக்ஷாரஸஂஸஷ்டஂ க்ஷாரபாநஂ ச பூஜிதம் ||௩௯||

பாநேऽபி வித்யந்தரமாஹ- குலத்தேத்யாதி| குலத்தக்ஷாரஸஂஸஷ்டஂ குலத்தபஸ்மோதகஸஂயுக்தம்? க்ஷாரபாநஂ யவக்ஷாரபாநஂ, ததா சோக்தஂ விஶ்வாமித்ரேண- ‘யாவஶூகஸ்ய பாநஂ து குலத்தக்ஷாரவாரிணா’- இதி| கேசித் ‘குலத்தக்ஷார...’ இத்யத்ர ‘விடங்கக்ஷார...’ இதி படந்தி||௩௯||

Adhikarana 39 (40) · Śloka 40

க்ஷீராணி மாஂஸாநி கதாநி சைவ ததீநி ஶாகாநி ச பர்ணவந்தி | ஸமாஸதோऽம்லாந்மதுராந் ஹிமாஂஶ்ச கமீந் ஜிகாஂஸுஃ பரிவர்ஜயேத்து ||௪௦||

ப்ரவத்திலக்ஷணஂ சிகித்ஸிதமபிதாயேதாநீஂ நிவத்திலக்ஷணஂ சிகித்ஸிதமாஹ- க்ஷீராணி மாஂஸாநீத்யாதி| யத்யபி ‘ஸங்க்ஷேபதஃ க்ரியாயோகோ நிதாநபரிவர்ஜநம்’ இதி வாக்யாதேவ க்ஷீராதீநாஂ நிஷேதவிதிஃ ஸித்தஃ, ததாऽபி க்ஷீராதீநாஂ ப்ரதிஷேதகரணஂ நியமார்தஂ; தேந கமீணாஂ நிதாநமபி க்ஷீராதிகஂ மதாத்யயே மத்யவத்பேஷஜஂ மா பூதித்யர்தஃ||௪௦||

Adhikarana puShpikA · Śloka 54

இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாமுத்தரதந்த்ராந்தர்கதே காயசிகித்ஸாதந்த்ரே கமிப்ரதிஷேதோ நாம (ஷோடஶோऽத்யாயஃ, ஆதிதஃ) சதுஃபஞ்சாஶத்தமோऽத்யாயஃ ||௫௪||

இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாமுத்தரதந்த்ரே கமிப்ரதிஷேதோ நாம சதுஃபஞ்சாஶத்தமோऽத்யாயஃ||௫௪||