Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതോ മൂത്രകൃച്ഛ്രപ്രതിഷേധമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧||
യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||
View original
अथातो मूत्रकृच्छ्रप्रतिषेधमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१||
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
മൂത്രാഘാതപ്രതിഷേധാനന്തരം ബസ്തിഗതത്വസാമാന്യാന്മൂത്രകൃച്ഛ്രപ്രതിഷേധാരമ്ഭഃ- അഥാത ഇത്യാദി| മൂത്രകൃച്ഛ്രം ദുഃഖേന മൂത്രപ്രവൃത്തിഃ| ‘മൂത്രകൃച്ഛ്രപ്രതിഷേധമ്’ ഇത്യത്ര ‘മൂത്രോപഘാതപ്രതിഷേധം’ ഇത്യന്യേ പഠന്തി, തേऽപ്യുപഘാതശബ്ദേന കൃച്ഛ്രതാം വദന്തി; അപരേ ‘മൂത്രദോഷപ്രതിഷേധം’ ഇതി പഠന്തി, തത്രാപി താദൃഗേവാഭിപ്രായഃ| നനു അശ്മരീമൂത്രാഘാതോദാവര്താദിഷു മൂത്രകൃച്ഛ്രസ്യോക്തത്വാത് കിമര്ഥ പുനരത്ര തദഭിധാനം? സത്യം, ചികിത്സാലക്ഷണകാര്യഭേദാത് തഥാ സമാനതന്ത്രേऽപി പൃഥങ്നിര്ദിഷ്ടത്വാച്ച പുനസ്തേഷാമുപാദാനമ് കേചിച്ച പുനരുക്തിഭയാദേവാമുമധ്യായം ന പഠന്തി||൧-൨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
വാതേന പിത്തേന കഫേന സര്വൈസ്തഥാऽഭിഘാതൈഃ ശകൃദശ്മരീഭ്യാമ് |
തഥാऽപരഃ ശര്കരയാ സുകഷ്ടോ മൂത്രോപഘാതഃ കഥിതോऽഷ്ടമസ്തു ||൩||
View original
वातेन पित्तेन कफेन सर्वैस्तथाऽभिघातैः शकृदश्मरीभ्याम् |
तथाऽपरः शर्करया सुकष्टो मूत्रोपघातः कथितोऽष्टमस्तु ||३||
വാതേനേത്യാദി| മൂത്രോപഘാതോ മൂത്രകൃച്ഛ്ര ഏവേത്യര്ഥഃ| അഷ്ടമ ഇതി സങ്ഖ്യാകരണം നാനാപ്രകാരസ്യാപ്യശ്മരീജസ്യ മൂത്രകൃച്ഛ്രസ്യൈകത്വേന ഗ്രഹണമിതി പ്രതിപാദനാര്ഥമ്| കേചിദുത്തരാര്ധമീദൃശം പഠന്തി,- “ശുക്തോദ്ഭവം ശര്കരയാ ച കഷ്ടം മൂത്രസ്യ കൃച്ഛ്രം പ്രവദന്തി തജ്ജ്ഞാഃ” ഇതി| സ ചാനാര്ഷഃ പാഠഃ||൩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
അല്പമല്പം സമുത്പീഡ്യ മുഷ്കമേഹനബസ്തിഭിഃ |
ഫലദ്ഭിരിവ കൃച്ഛ്രേണ വാതാഘാതേന മേഹതി ||൪||
View original
अल्पमल्पं समुत्पीड्य मुष्कमेहनबस्तिभिः |
फलद्भिरिव कृच्छ्रेण वाताघातेन मेहति ||४||
വാതകൃച്ഛ്രലക്ഷണമാഹ- അല്പമല്പമിത്യാദി| അല്പമല്പം സ്തോകം സ്തോകം, സമുത്പീഡ്യ അര്ഥവശാന്മുഷ്കമേഹനാദികമേവ പീഡയിത്വാ| മുഷ്കഃ അണ്ഡം, മേഹനം ലിങ്ഗം, ബസ്തിഃ മൂത്രാധാരഃ| ഫലദ്ഭിരിവ സ്ഫുടദ്ഭിരിവ| കൃച്ഛ്രേണ ദുഃഖന; ഏതത് പദം മേഹതീത്യത്ര സമ്ബന്ധനീയമ്| വാതാഘാതേന വാതകൃച്ഛ്രേണേത്യര്ഥഃ| മേഹതി മൂത്രയതി| കാര്തികകുണ്ഡോऽമും പാഠാമന്യഥാ പഠതി, സ ചാഭാവാന്ന ദര്ശിതഃ||൪||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ഹാരിദ്രമുഷ്ണം രക്തം വാ മുഷ്കമേഹനബസ്തിഭിഃ |
അഗ്നിനാ ദഹ്യാമാനാഭൈഃ പിത്തഘാതേന മേഹതി ||൫||
View original
हारिद्रमुष्णं रक्तं वा मुष्कमेहनबस्तिभिः |
अग्निना दह्यामानाभैः पित्तघातेन मेहति ||५||
പിത്തകൃച്ഛ്രലക്ഷണമാഹ- ഹാരിദ്രമുഷ്ണമിത്യാദി| ഹാരിദ്രം ഹരിദ്രാവര്ണ, രക്തം രക്തവര്ണമ് ഏതദ്ദ്വയം ന്യൂനാധികപിത്തപ്രകോപവശത്| ദഹ്യമാനാഭൈഃ അത്യന്തദാഹപരീതൈഃ| പിത്താഘാതേന പിത്തകൃച്ഛ്രേണ||൫||
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
സ്നിഗ്ധം ശുക്ലമനുഷ്ണം ച മുഷ്കമേഹനബസ്തിഭിഃ |
സംഹൃഷ്ടരോമാ ഗുരുഭിഃ ശ്ലേഷ്മാഘാതേന മേഹതി ||൬||
View original
स्निग्धं शुक्लमनुष्णं च मुष्कमेहनबस्तिभिः |
संहृष्टरोमा गुरुभिः श्लेष्माघातेन मेहति ||६||
കഫകൃച്ഛ്രലക്ഷണമാഹ- സ്നിഗ്ധമിത്യാദി| അനുഷ്ണമ് ഈഷദുഷ്ണമ്| സംഹൃഷ്ടരോമാ ഉദ്ധര്ഷിതരോമാ| ഗുരുഭിഃ ഭാരികൈഃ| ശ്ലേഷ്മാഘാതേന ശ്ലേഷ്മകൃച്ഛ്രേണ||൬||
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
ദാഹശീതരുജാവിഷ്ടോ നാനാവര്ണം മഹുര്മുഹുഃ |
താമ്യമാനസ്തു കൃച്ഛ്രേണ സാന്നിപാതേന മേഹതി ||൭||
View original
दाहशीतरुजाविष्टो नानावर्णं महुर्मुहुः |
ताम्यमानस्तु कृच्छ्रेण सान्निपातेन मेहति ||७||
സാന്നിപാതികലക്ഷണമാഹ- ദാഹശീതേത്യാദി| ആവിഷ്ടോ യുക്തഃ| നാനാവര്ണ പീതരക്തശുക്ലാദിവര്ണമ്| താമ്യമാനോऽത്യര്ഥ തമഃ പ്രവിശന്| കൃച്ഛ്രേണ അതികഷ്ടേന||൭||
Adhikarana 7 (8-9) · Śloka 10
മൂത്രവാഹിഷു ശല്യേന ക്ഷതേഷ്വഭിഹതേഷു ച |
സ്രോതഃസു മൂത്രാഘാതസ്തു ജായതേ ഭൃശവേദനഃ ||൮||
വാതബസ്തേസ്തു തുല്യാനി തസ്യ ലിങ്ഗാനി ലക്ഷയേത് |
ശകൃതസ്തു പ്രതീഘാതാദ്വായുര്വിഗുണതാം ഗതഃ ||൯||
ആധ്മാനം ച സശൂലം ച മൂത്രസങ്ഗം കരോതി ഹി |൧൦|
View original
मूत्रवाहिषु शल्येन क्षतेष्वभिहतेषु च |
स्रोतःसु मूत्राघातस्तु जायते भृशवेदनः ||८||
वातबस्तेस्तु तुल्यानि तस्य लिङ्गानि लक्षयेत् |
शकृतस्तु प्रतीघाताद्वायुर्विगुणतां गतः ||९||
आध्मानं च सशूलं च मूत्रसङ्गं करोति हि |१०|
മൂത്രവാഹിഷു ശല്യേനേത്യാദി||൮-൯||
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
അശ്മരീഹേതുകഃ പൂര്വം മൂത്രാഘാത ഉദാഹൃതഃ ||൧൦||
View original
अश्मरीहेतुकः पूर्वं मूत्राघात उदाहृतः ||१०||
അശ്മരീത്യാദി| പൂര്വ നിദാനസ്ഥാനേऽശ്മരീഹേതുകോ മൂത്രാഘാത ഉദാഹൃതഃ||൧൦||
Adhikarana 9 (11-14) · Śloka 15
അശ്മരീ ശര്കരാ ചൈവ തുല്യേ സമ്ഭവലക്ഷണൈഃ |
ശര്കരായാ വിശേഷം തു ശൃണു കീര്തയതോ മമ ||൧൧||
പച്യമാനസ്യ പിത്തേന ഭിദ്യമാനസ്യ വായുനാ |
ശ്ലേഷമണോऽവയവാ ഭിന്നാഃ ശര്കരാ ഇതി സഞ്ജ്ഞിതാഃ ||൧൨||
ഹൃത്പീഡാ വേപഥുഃ ശൂലം കുക്ഷൌ വഹ്നിഃ സുദുര്ബലഃ |
താഭിര്ഭവതി മൂര്ച്ഛാ ച മൂത്രാഘാതശ്ച ദാരുണഃ ||൧൩||
മൂത്രവേഗനിരസ്താസു താസു ശാമ്യതി വേദനാ |
യാവദന്യാ പുനര്നൈതി ഗുഡികാ സ്രോതസോ മുഖമ് ||൧൪||
ശര്കരാസമ്ഭവസ്യൈതന്മൂത്രാഘാതസ്യ ലക്ഷണമ് |൧൫|
View original
अश्मरी शर्करा चैव तुल्ये सम्भवलक्षणैः |
शर्कराया विशेषं तु शृणु कीर्तयतो मम ||११||
पच्यमानस्य पित्तेन भिद्यमानस्य वायुना |
श्लेषमणोऽवयवा भिन्नाः शर्करा इति सञ्ज्ञिताः ||१२||
हृत्पीडा वेपथुः शूलं कुक्षौ वह्निः सुदुर्बलः |
ताभिर्भवति मूर्च्छा च मूत्राघातश्च दारुणः ||१३||
मूत्रवेगनिरस्तासु तासु शाम्यति वेदना |
यावदन्या पुनर्नैति गुडिका स्रोतसो मुखम् ||१४||
शर्करासम्भवस्यैतन्मूत्राघातस्य लक्षणम् |१५|
യദ്യപി ശര്കരാകൃച്ഛ്രമശ്മരീജകൃച്ഛ്രം ച തുല്യം തഥാऽപി കിഞ്ചിദ്ഭേദമാശ്രിത്യ ശര്കരാകൃച്ഛ്രം ഭിന്നമാഹ- അശ്മരീത്യാദി| പച്യമാനസ്യേതി പക്വസ്യേത്യര്ഥഃ, അര്ഥവശാത് ശ്ലേഷ്മണ ഏവ; ഭിദ്യമാനസ്യേതി ഭിന്നസ്യേത്യര്ഥഃ, ഭാവിനി ഭൂതവദുപചാരാത്| വേപഥുഃ കമ്പഃ| സുദുര്ബലോ മന്ദഃ| താഭിഃ ശര്കരാഭിഃ| മൂത്രവേഗനിരസ്താസു മൂത്രസ്യാധോവേഗേന നിഃസൃതാസ്വിത്യര്ഥഃ| നൈതി നാഗച്ഛതി| കാര്തികകുണ്ഡസ്ത്വമും പാഠം ബഹുധാ വ്യാകുലീകൃത്യ പഠതി, സ തു ഗ്രന്ഥഗൌരവഭയാത് പരിത്യക്തഃ| യദ്യപി അശ്മരീശര്കരാമൂത്രകൃച്ഛ്രേ നിദാനസ്ഥാനേ ഭണിതേ, തഥാऽപി പ്രകരണവശാത് കിഞ്ചില്ലക്ഷണാധിക്യാച്ചാത്രാപി ഭണിതേ||൧൧-൧൪||
Adhikarana 10 (15) · Śloka 15
ചികിത്സിതമഥൈതേഷാമഷ്ടാനാമപി വക്ഷ്യതേ ||൧൫||
View original
चिकित्सितमथैतेषामष्टानामपि वक्ष्यते ||१५||
ഇദാനീം മൂത്രകൃച്ഛ്രചികിത്സാമാഹ- ചികിത്സിതമിത്യാദി| ഏതേഷാം മൂത്രകൃച്ഛ്രാണാമ്||൧൫||
Adhikarana 11 (16) · Śloka 16
അശ്മരീം ച സമാശ്രിത്യ യദുക്തം പ്രസമീക്ഷ്യ തത് |
യഥാദോഷം പ്രയുഞ്ജീത സ്നേഹാദിമപി ച ക്രമമ് ||൧൬||
View original
अश्मरीं च समाश्रित्य यदुक्तं प्रसमीक्ष्य तत् |
यथादोषं प्रयुञ्जीत स्नेहादिमपि च क्रमम् ||१६||
തദൈവ ചികിത്സിതമതിദേശേനാഹ- അശ്മരീത്യാദി| അശ്മരീമാശ്രിത്യ യത് പ്രാക് ചികിത്സിതമുക്തം സ്നേഹാദിക്തമശ്ച, തദ്യഥാദോഷം പ്രസമീക്ഷ്യ പ്രയുഞ്ജീത കുര്യാത്| ഏതേനൈതദുക്തമ്- അശ്മരീചികിത്സിതേ വാതാദിഭേദേന യോ വിധിരുക്തസ്തം തഥാ സ്നേഹാദിമപി ച ക്രമം പ്രയുഞ്ജീത കുര്യാത്| ചകാരാത് പ്രാഗുക്തമൂത്രാഘാതചികിത്സിതമപി||൧൬||
Adhikarana 12 (17-18) · Śloka 19
ശ്വദംഷ്ട്രാശ്മഭിദൌ കുമ്ഭീം ഹപുഷാം കണ്ടകാരികാമ് |
ബലാം ശതാവരീം രാസ്നാം വരുണം ഗിരികര്ണികാമ് ||൧൭||
തഥാ വിദാരിഗന്ധാദിം സംഹൃത്യ ത്രൈവൃതം പചേത് |
തൈലം ഘൃതം വാ തത് പേയം തേന വാऽപ്യനുവാസനമ് ||൧൮||
ദദ്യാദുത്തരബസ്തിം ച വാതകൃച്ഛ്രോപശാന്തയേ |൧൯|
View original
श्वदंष्ट्राश्मभिदौ कुम्भीं हपुषां कण्टकारिकाम् |
बलां शतावरीं रास्नां वरुणं गिरिकर्णिकाम् ||१७||
तथा विदारिगन्धादिं संहृत्य त्रैवृतं पचेत् |
तैलं घृतं वा तत् पेयं तेन वाऽप्यनुवासनम् ||१८||
दद्यादुत्तरबस्तिं च वातकृच्छ्रोपशान्तये |१९|
ഇദാനീം വാതകൃച്ഛ്രചികിത്സിതമാഹ- ശ്വദംഷ്ട്രേത്യാദി| ശ്വദംഷ്ട്രാഗോക്ഷുരകഃ| അശ്മഭിത് പാഷാണഭേദഃ| കുമ്ഭീ സ്ഥലകുമ്ഭീ യസ്യാസ്ത്വക് വക്രാ ഭവതി| ഗിരികര്ണികാ അപരാജിതാഭേദഃ | വിദാരിഗന്ധാദിഃ പ്രഥമോ ഗണഃ സംഹൃത്യ ഏകീകൃത്യ| ത്രൈവൃതം തൈലം ഘൃതം വേതി തത്ര ത്രിഭിര്ഘൃതവസാമജ്ജഭിര്വൃതം തൈലം, തൈലവസാമജ്ജഭിര്വൃതം ഘൃതം വാ ത്രൈവൃതമ്| തൈലം ഘൃതം വേതി വികല്പഃ സാത്മ്യാപേക്ഷയാ വാതാദിബലാപേക്ഷയാ വാ ജ്ഞേയഃ||൧൭-൧൮||
Adhikarana 13 (19) · Śloka 20
ശ്വദംഷ്ട്രാസ്വരസേ തൈലം സഗുഡക്ഷീരനാഗരമ് ||൧൯||
പക്ത്വാ തത് പൂര്വവദ്യോജ്യം തത്രാനിലരുജാപഹമ് |൨൦|
View original
श्वदंष्ट्रास्वरसे तैलं सगुडक्षीरनागरम् ||१९||
पक्त्वा तत् पूर्ववद्योज्यं तत्रानिलरुजापहम् |२०|
അപരമപി വാതകൃച്ഛ്രചികിത്സിതമാഹ- ശ്വദംഷ്ട്രേത്യാദി| കല്കദ്രവ്യമധ്യേ പഠിതമപി ക്ഷീരം ദ്രവത്വേന ബോദ്ധവ്യമ്| യോജ്യം പാനാനുവാസനോത്തരബസ്തിഷു| അനിലരുജാപഹം വാതോത്ഥകൃച്ഛ്രനാശനമിത്യര്ഥഃ||൧൯||-
Adhikarana 14 (20) · Śloka 21
തൃണോത്പലാദികാകോലീന്യഗ്രോധാദിഗണൈഃ കൃ(ശൃ)തമ് ||൨൦||
പീതം ഘൃതം പിത്തകൃച്ഛ്രം നാശയേത ക്ഷീരമേവ വാ |൨൧|
View original
तृणोत्पलादिकाकोलीन्यग्रोधादिगणैः कृ(शृ)तम् ||२०||
पीतं घृतं पित्तकृच्छ्रं नाशयेत क्षीरमेव वा |२१|
പിത്തത്ഥകൃച്ഛ്രഭേഷജമാഹ- തൃണോത്പലാദീത്യാദി| ഘൃതം തൃണാദിസംസ്കൃതം ഗ്രാഹ്യാം; ക്ഷീരമേവ വേതി വികല്പഃ സാത്മ്യാപേക്ഷയാऽഗ്നിബലാപേക്ഷയാ ച ഭവതി||൨൦||-
Adhikarana 15 (21) · Śloka 21
ദദ്യാദുത്തരബസ്തിം ച പിത്തകൃച്ഛ്രോപശാന്തയേ ||൨൧||
View original
दद्यादुत्तरबस्तिं च पित्तकृच्छ्रोपशान्तये ||२१||
അന്യദപി പിത്തകൃച്ഛ്രഭേഷജമാഹ- ദദ്യാദിത്യാദി| ദദ്യാദുത്തരബസ്തിമിതി ‘തൃണാദിസംസ്കൃതസ്നേഹേന’ ഇതി ശേഷഃ| യദ്യപി വക്ഷ്യമാണത്രിവിധബസ്തിഗ്രഹണേനോത്തരബസ്തിര്ഗൃഹീതഃ, തഥാऽപി പിത്തകൃച്ഛ്രേ ഉത്തരബസ്തിരത്യന്തം ഹിത ഇതി ജ്ഞാപാനാര്ഥ പൃഥഗപ്യുത്തരബസ്തിതര്നിര്ദിഷ്ടഃ||൨൧||
Adhikarana 16 (22) · Śloka 22
ഏഭിരേവ കൃതഃ സ്നേഹസ്ത്രിവിധേഷ്വപി ബസ്തിഷു |
ഹിതം വിരേചനം ചേക്ഷുക്ഷീരദ്രാക്ഷാരസൈര്യുതമ് ||൨൨||
View original
एभिरेव कृतः स्नेहस्त्रिविधेष्वपि बस्तिषु |
हितं विरेचनं चेक्षुक्षीरद्राक्षारसैर्युतम् ||२२||
അപരമപി പിത്തകൃച്ഛ്രവിധിമാഹ- ഏഭിരിത്യാദി| ഏഭിരേവ അനന്തരോക്തൈസ്തൃണോത്പലാദിപ്രഭൃതിഭിരേവ| ത്രിവിധേഷു ബസ്തിഷു നിരുഹാനുവാസനോത്തരബസ്തിഷു| അന്യേ നിരുഹസ്ഥാനേ ശിരോബസ്തിം മന്യന്തേ; തന്ന, സമാനതന്ത്രവിരോധാത്| രസശബ്ദ ഇക്ഷാവപി സമ്ബന്ധനീയഃ||൨൨||
Adhikarana 17 (23) · Śloka 23
സുരസോഷകമുസ്താദൌ വരുണാദൌ ച യത് കൃതമ് |
തൈലം തഥാ യവാഗ്വാദി കഫാഘാതേ പ്രശസ്യതേ ||൨൩||
View original
सुरसोषकमुस्तादौ वरुणादौ च यत् कृतम् |
तैलं तथा यवाग्वादि कफाघाते प्रशस्यते ||२३||
കഫകൃച്ഛ്രചികിത്സിതമാഹ- സുരസോഷകേത്യാദി| സുരസാദൌ ഊഷകാദൌ മുസ്താദൌ വരുണാദൌ ച യത് കൃതം തൈലം, തഥാ യവാഗ്വാദി, തത് കഫാഘാതേ പ്രശസ്യതേ| യവാഗ്വാദിരിത്യത്ര ആദിശബ്ദാദ്വിലേപ്യാദയഃ; തേ ച സുരസാദിസംസ്കൃതാ ഏവ ബോദ്വവ്യാഃ| കഫാഘാതേ കഫകൃച്ഛ്രേ||൨൩||
Adhikarana 18 (24) · Śloka 24
യഥാദോഷോച്ഛ്ര്യം കുര്യാദേതാനേവ ച സര്വജേ |൨൪|
View original
यथादोषोच्छ्र्यं कुर्यादेतानेव च सर्वजे |२४|
സന്നിപാതോത്ഥമൂത്രകൃച്ഛ്രചികിത്സാമാഹ- യഥാദോഷോച്ഛ്ര്യമിത്യാദി|- യഥാദോഷാധിക്യമ്| ഏതാനേവേതി അനന്തരോക്തവാതാദികൃച്ഛ്രഹരയോഗാന്| സര്വജേ സാന്നിപാതികേ കൃച്ഛ്രേ| ഏതേനൈതദുക്തം ഭവതി- സാന്നിപാതികേ കൃച്ഛ്രേ യസ്യ ദോഷസ്യാധിക്യം ദ്ദശ്യതേ തദ്ദോഷോക്തകൃച്ഛ്രഹരയോഗോത്കടാന് പൂര്വോക്തവാതാദികൃച്ഛ്രയോഗാനേകീകൃത്യ കുര്യാദിതി|൨൪|-
Adhikarana 19 (24) · Śloka 25
ഫല്ഗുവൃശ്ചീരദര്ഭാശ്മസാരചൂര്ണം ച വാരിണാ ||൨൪||
സുരേക്ഷുരസദര്ഭാമ്ബുപീതം കൃച്ഛ്രരുജാപഹമ് |൨൫|
View original
फल्गुवृश्चीरदर्भाश्मसारचूर्णं च वारिणा ||२४||
सुरेक्षुरसदर्भाम्बुपीतं कृच्छ्ररुजापहम् |२५|
അപരമപി സാന്നിപാതികകൃച്ഛ്രയോഗമാഹ- ഫല്ഗുവൃശ്ചീരേത്യാദി| ഫല്ഗുവൃശ്ചീരാദീനാം ചൂര്ണ വാരിണാ പീതം യഥാദോഷം സുരേക്ഷുരസാദിഭിശ്ച പീതം കൃച്ഛ്രരുജാപഹം, അര്ഥവശാത് സാന്നിപാതികകൃച്ഛ്രരുജാപഹം ഭവതീതി പിണ്ഡാര്ഥഃ| ഫല്ഗുഃ കാകോദുമ്ബരികാ| വൃശ്ചീരഃ ശുക്ലപുനര്നവാ| അശ്മസാരം ശിലാജതു ||൨൪||-
Adhikarana 20 (25) · Śloka 25
തഥാऽഭിഘാതജേ കുര്യാത് സദ്യോവ്രണചികിത്സിതമ് ||൨൫||
View original
तथाऽभिघातजे कुर्यात् सद्योव्रणचिकित्सितम् ||२५||
അഭിഘാതജകൃച്ഛ്രസ്യാതിദേശേന ചികിത്സിതമാഹ- തഥേത്യാദി| അഭിഘാതജേ അഭിഘാതജമൂത്രകൃച്ഛ്രേ, സദ്യോവ്രണചികിത്സിതമിത്യത്ര ലുപ്തചകാരനിര്ദേശാത് വാതകൃച്ഛ്രശാന്തിക്രിയാ കാര്യാ||൨൫||
Adhikarana 21 (26) · Śloka 26
മൂത്രകൃച്ഛ്രേ ശകൃജ്ജാതേ കാര്യാ വാതഹരീ ക്രിയാ |
സ്വേദാവഗാഹാവഭ്യങ്ഗബസ്തിചൂര്ണക്രിയാസ്തഥാ ||൨൬||
View original
मूत्रकृच्छ्रे शकृज्जाते कार्या वातहरी क्रिया |
स्वेदावगाहावभ्यङ्गबस्तिचूर्णक्रियास्तथा ||२६||
പരീഷകൃച്ഛ്രേऽതിദേശേന ചികിത്സിതമാഹ- മൂത്രേത്യാദി| ശകൃജ്ജേ താമേവ വാതഹരീം ക്രിയാം വിവൃണോതി- സ്വേദാവഗാഹാവിത്യാദി| സ്വേദാദയശ്ചാത്ര വാതവ്യാധ്യുക്താ ഗ്രാഹ്യാഃ||൨൬||
Adhikarana 22 (27) · Śloka 27
യേ ത്വന്യേ തു തഥാ കൃച്ഛ്രേ തയോ പ്രോക്തഃ ക്രിയാവിധിഃ ||൨൭||
View original
ये त्वन्ये तु तथा कृच्छ्रे तयो प्रोक्तः क्रियाविधिः ||२७||
അശ്മരീശര്കരോത്പന്നയോഃ കൃച്ഛ്രയോശ്ചികിത്സാമാഹ- യേ ഇത്യാദി| യേ ദ്വേ അന്യേ കൃച്ഛ്രേ അശ്മരീശര്കരോത്ഥേ തയോഃ ക്രിയാവിധിഃ പ്രോക്തഃ അശ്മരീശര്കരാചികിത്സിതേ| അപരേ ‘ദ്വൌ തഥാऽന്യൌ തു യൌ കൃച്ഛ്രൌ’ ഇതി പഠന്തി, തത്രാപി സ ഏവാര്ഥഃ||൨൭||
Adhikarana puShpikA · Śloka 59
ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രാന്തര്ഗതേ കായചികിത്സാതന്ത്രേ മൂത്രകൃച്ഛ്രപ്രതിഷേധോ നാമ (ഏകവിംശതിതമോऽധ്യായഃ, ആദിതഃ) ഏകോനഷഷ്ഠതമോऽധ്യായഃ ||൫൯||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे मूत्रकृच्छ्रप्रतिषेधो नाम (एकविंशतितमोऽध्यायः, आदितः) एकोनषष्ठतमोऽध्यायः ||५९||
ഇതി ശ്രീഡല്ഹ(ഹ്ല)ണവിരചിതായാം നിബന്ധസങ്ഗ്രഹാഖ്യായാം സുശ്രുതവ്യാഖ്യായാമുത്തരതന്ത്രേ ഏകോനഷഷ്ഠിതമോऽധ്യായഃ||൫൯||