Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതോ മൂത്രകൃച്ഛ്രപ്രതിഷേധമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||
View original
अथातो मूत्रकृच्छ्रप्रतिषेधमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
59. mūtrakr̥cchrapratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
വാതേന പിത്തേന കഫേന സര്വൈസ്തഥാऽഭിഘാതൈഃ ശകൃദശ്മരീഭ്യാമ് | തഥാऽപരഃ ശര്കരയാ സുകഷ്ടോ മൂത്രോപഘാതഃ കഥിതോऽഷ്ടമസ്തു ||൩||
View original
वातेन पित्तेन कफेन सर्वैस्तथाऽभिघातैः शकृदश्मरीभ्याम् | तथाऽपरः शर्करया सुकष्टो मूत्रोपघातः कथितोऽष्टमस्तु ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
അല്പമല്പം സമുത്പീഡ്യ മുഷ്കമേഹനബസ്തിഭിഃ | ഫലദ്ഭിരിവ കൃച്ഛ്രേണ വാതാഘാതേന മേഹതി ||൪||
View original
अल्पमल्पं समुत्पीड्य मुष्कमेहनबस्तिभिः | फलद्भिरिव कृच्छ्रेण वाताघातेन मेहति ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ഹാരിദ്രമുഷ്ണം രക്തം വാ മുഷ്കമേഹനബസ്തിഭിഃ | അഗ്നിനാ ദഹ്യാമാനാഭൈഃ പിത്തഘാതേന മേഹതി ||൫||
View original
हारिद्रमुष्णं रक्तं वा मुष्कमेहनबस्तिभिः | अग्निना दह्यामानाभैः पित्तघातेन मेहति ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
സ്നിഗ്ധം ശുക്ലമനുഷ്ണം ച മുഷ്കമേഹനബസ്തിഭിഃ | സംഹൃഷ്ടരോമാ ഗുരുഭിഃ ശ്ലേഷ്മാഘാതേന മേഹതി ||൬||
View original
स्निग्धं शुक्लमनुष्णं च मुष्कमेहनबस्तिभिः | संहृष्टरोमा गुरुभिः श्लेष्माघातेन मेहति ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
ദാഹശീതരുജാവിഷ്ടോ നാനാവര്ണം മഹുര്മുഹുഃ | താമ്യമാനസ്തു കൃച്ഛ്രേണ സാന്നിപാതേന മേഹതി ||൭||
View original
दाहशीतरुजाविष्टो नानावर्णं महुर्मुहुः | ताम्यमानस्तु कृच्छ्रेण सान्निपातेन मेहति ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8-9) · Śloka 10
മൂത്രവാഹിഷു ശല്യേന ക്ഷതേഷ്വഭിഹതേഷു ച | സ്രോതഃസു മൂത്രാഘാതസ്തു ജായതേ ഭൃശവേദനഃ ||൮|| വാതബസ്തേസ്തു തുല്യാനി തസ്യ ലിങ്ഗാനി ലക്ഷയേത് | ശകൃതസ്തു പ്രതീഘാതാദ്വായുര്വിഗുണതാം ഗതഃ ||൯|| ആധ്മാനം ച സശൂലം ച മൂത്രസങ്ഗം കരോതി ഹി |൧൦|
View original
मूत्रवाहिषु शल्येन क्षतेष्वभिहतेषु च | स्रोतःसु मूत्राघातस्तु जायते भृशवेदनः ||८|| वातबस्तेस्तु तुल्यानि तस्य लिङ्गानि लक्षयेत् | शकृतस्तु प्रतीघाताद्वायुर्विगुणतां गतः ||९|| आध्मानं च सशूलं च मूत्रसङ्गं करोति हि |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
അശ്മരീഹേതുകഃ പൂര്വം മൂത്രാഘാത ഉദാഹൃതഃ ||൧൦||
View original
अश्मरीहेतुकः पूर्वं मूत्राघात उदाहृतः ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (11-14) · Śloka 15
അശ്മരീ ശര്കരാ ചൈവ തുല്യേ സമ്ഭവലക്ഷണൈഃ | ശര്കരായാ വിശേഷം തു ശൃണു കീര്തയതോ മമ ||൧൧|| പച്യമാനസ്യ പിത്തേന ഭിദ്യമാനസ്യ വായുനാ | ശ്ലേഷമണോऽവയവാ ഭിന്നാഃ ശര്കരാ ഇതി സഞ്ജ്ഞിതാഃ ||൧൨|| ഹൃത്പീഡാ വേപഥുഃ ശൂലം കുക്ഷൌ വഹ്നിഃ സുദുര്ബലഃ | താഭിര്ഭവതി മൂര്ച്ഛാ ച മൂത്രാഘാതശ്ച ദാരുണഃ ||൧൩|| മൂത്രവേഗനിരസ്താസു താസു ശാമ്യതി വേദനാ | യാവദന്യാ പുനര്നൈതി ഗുഡികാ സ്രോതസോ മുഖമ് ||൧൪|| ശര്കരാസമ്ഭവസ്യൈതന്മൂത്രാഘാതസ്യ ലക്ഷണമ് |൧൫|
View original
अश्मरी शर्करा चैव तुल्ये सम्भवलक्षणैः | शर्कराया विशेषं तु शृणु कीर्तयतो मम ||११|| पच्यमानस्य पित्तेन भिद्यमानस्य वायुना | श्लेषमणोऽवयवा भिन्नाः शर्करा इति सञ्ज्ञिताः ||१२|| हृत्पीडा वेपथुः शूलं कुक्षौ वह्निः सुदुर्बलः | ताभिर्भवति मूर्च्छा च मूत्राघातश्च दारुणः ||१३|| मूत्रवेगनिरस्तासु तासु शाम्यति वेदना | यावदन्या पुनर्नैति गुडिका स्रोतसो मुखम् ||१४|| शर्करासम्भवस्यैतन्मूत्राघातस्य लक्षणम् |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (15) · Śloka 15
ചികിത്സിതമഥൈതേഷാമഷ്ടാനാമപി വക്ഷ്യതേ ||൧൫||
View original
चिकित्सितमथैतेषामष्टानामपि वक्ष्यते ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (16) · Śloka 16
അശ്മരീം ച സമാശ്രിത്യ യദുക്തം പ്രസമീക്ഷ്യ തത് | യഥാദോഷം പ്രയുഞ്ജീത സ്നേഹാദിമപി ച ക്രമമ് ||൧൬||
View original
अश्मरीं च समाश्रित्य यदुक्तं प्रसमीक्ष्य तत् | यथादोषं प्रयुञ्जीत स्नेहादिमपि च क्रमम् ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (17-18) · Śloka 19
ശ്വദംഷ്ട്രാശ്മഭിദൌ കുമ്ഭീം ഹപുഷാം കണ്ടകാരികാമ് | ബലാം ശതാവരീം രാസ്നാം വരുണം ഗിരികര്ണികാമ് ||൧൭|| തഥാ വിദാരിഗന്ധാദിം സംഹൃത്യ ത്രൈവൃതം പചേത് | തൈലം ഘൃതം വാ തത് പേയം തേന വാऽപ്യനുവാസനമ് ||൧൮|| ദദ്യാദുത്തരബസ്തിം ച വാതകൃച്ഛ്രോപശാന്തയേ |൧൯|
View original
श्वदंष्ट्राश्मभिदौ कुम्भीं हपुषां कण्टकारिकाम् | बलां शतावरीं रास्नां वरुणं गिरिकर्णिकाम् ||१७|| तथा विदारिगन्धादिं संहृत्य त्रैवृतं पचेत् | तैलं घृतं वा तत् पेयं तेन वाऽप्यनुवासनम् ||१८|| दद्यादुत्तरबस्तिं च वातकृच्छ्रोपशान्तये |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (19) · Śloka 20
ശ്വദംഷ്ട്രാസ്വരസേ തൈലം സഗുഡക്ഷീരനാഗരമ് ||൧൯|| പക്ത്വാ തത് പൂര്വവദ്യോജ്യം തത്രാനിലരുജാപഹമ് |൨൦|
View original
श्वदंष्ट्रास्वरसे तैलं सगुडक्षीरनागरम् ||१९|| पक्त्वा तत् पूर्ववद्योज्यं तत्रानिलरुजापहम् |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (20) · Śloka 21
തൃണോത്പലാദികാകോലീന്യഗ്രോധാദിഗണൈഃ കൃ(ശൃ)തമ് ||൨൦|| പീതം ഘൃതം പിത്തകൃച്ഛ്രം നാശയേത ക്ഷീരമേവ വാ |൨൧|
View original
तृणोत्पलादिकाकोलीन्यग्रोधादिगणैः कृ(शृ)तम् ||२०|| पीतं घृतं पित्तकृच्छ्रं नाशयेत क्षीरमेव वा |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (21) · Śloka 21
ദദ്യാദുത്തരബസ്തിം ച പിത്തകൃച്ഛ്രോപശാന്തയേ ||൨൧||
View original
दद्यादुत्तरबस्तिं च पित्तकृच्छ्रोपशान्तये ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (22) · Śloka 22
ഏഭിരേവ കൃതഃ സ്നേഹസ്ത്രിവിധേഷ്വപി ബസ്തിഷു | ഹിതം വിരേചനം ചേക്ഷുക്ഷീരദ്രാക്ഷാരസൈര്യുതമ് ||൨൨||
View original
एभिरेव कृतः स्नेहस्त्रिविधेष्वपि बस्तिषु | हितं विरेचनं चेक्षुक्षीरद्राक्षारसैर्युतम् ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (23) · Śloka 23
സുരസോഷകമുസ്താദൌ വരുണാദൌ ച യത് കൃതമ് | തൈലം തഥാ യവാഗ്വാദി കഫാഘാതേ പ്രശസ്യതേ ||൨൩||
View original
सुरसोषकमुस्तादौ वरुणादौ च यत् कृतम् | तैलं तथा यवाग्वादि कफाघाते प्रशस्यते ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (24) · Śloka 24
യഥാദോഷോച്ഛ്ര്യം കുര്യാദേതാനേവ ച സര്വജേ |൨൪|
View original
यथादोषोच्छ्र्यं कुर्यादेतानेव च सर्वजे |२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (24) · Śloka 25
ഫല്ഗുവൃശ്ചീരദര്ഭാശ്മസാരചൂര്ണം ച വാരിണാ ||൨൪|| സുരേക്ഷുരസദര്ഭാമ്ബുപീതം കൃച്ഛ്രരുജാപഹമ് |൨൫|
View original
फल्गुवृश्चीरदर्भाश्मसारचूर्णं च वारिणा ||२४|| सुरेक्षुरसदर्भाम्बुपीतं कृच्छ्ररुजापहम् |२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (25) · Śloka 25
തഥാऽഭിഘാതജേ കുര്യാത് സദ്യോവ്രണചികിത്സിതമ് ||൨൫||
View original
तथाऽभिघातजे कुर्यात् सद्योव्रणचिकित्सितम् ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (26) · Śloka 26
മൂത്രകൃച്ഛ്രേ ശകൃജ്ജാതേ കാര്യാ വാതഹരീ ക്രിയാ | സ്വേദാവഗാഹാവഭ്യങ്ഗബസ്തിചൂര്ണക്രിയാസ്തഥാ ||൨൬||
View original
मूत्रकृच्छ्रे शकृज्जाते कार्या वातहरी क्रिया | स्वेदावगाहावभ्यङ्गबस्तिचूर्णक्रियास्तथा ||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (27) · Śloka 27
യേ ത്വന്യേ തു തഥാ കൃച്ഛ്രേ തയോ പ്രോക്തഃ ക്രിയാവിധിഃ ||൨൭||
View original
ये त्वन्ये तु तथा कृच्छ्रे तयो प्रोक्तः क्रियाविधिः ||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 59
ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രാന്തര്ഗതേ കായചികിത്സാതന്ത്രേ മൂത്രകൃച്ഛ്രപ്രതിഷേധോ നാമ (ഏകവിംശതിതമോऽധ്യായഃ, ആദിതഃ) ഏകോനഷഷ്ഠതമോऽധ്യായഃ ||൫൯||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे मूत्रकृच्छ्रप्रतिषेधो नाम (एकविंशतितमोऽध्यायः, आदितः) एकोनषष्ठतमोऽध्यायः ||५९||
🔊 Audio coming soon