Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
અથાતો નૈગમેષપ્રતિષેધં વ્યાખ્યાસ્યામઃ ||૧|| યથોવાચ ભગવાન્ ધન્વન્તરિઃ ||૨||
अथातो नैगमेषप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
મુખમણ્ડિકાપ્રતિષેધાનન્તરં પરિશિષ્ઠત્વાન્નૈગમેષપ્રતિષેધારમ્ભો યુક્ત ઇત્યાહ- અથાતો નૈગમેષપ્રતિષેધમિત્યાદિ||૧-૨||
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
બિલ્વાગ્નિમન્થપૂતીકાઃ કાર્યાઃ સ્યુઃ પરિષેચને | સુરા સબીજં ધાન્યામ્લં પરિષેકે ચ શસ્યતે ||૩|| પ્રિયઙ્ગુસરલાનન્તાશતપુષ્પાકુટન્નટૈઃ | પચેત્તૈલં સગોમૂત્રૈર્દધિમસ્ત્વમ્લકાઞ્જિકૈઃ ||૪||
बिल्वाग्निमन्थपूतीकाः कार्याः स्युः परिषेचने | सुरा सबीजं धान्याम्लं परिषेके च शस्यते ||३|| प्रियङ्गुसरलानन्ताशतपुष्पाकुटन्नटैः | पचेत्तैलं सगोमूत्रैर्दधिमस्त्वम्लकाञ्जिकैः ||४||
🔊 Audio coming soon
બિલ્વાગ્નિમન્થેત્યાદિ| પૂતીકઃ ચિરબિલ્વઃ| ‘સુરા સબીજં ધાન્યામ્લં’ ઇત્યત્રાન્યે ‘સુરાસબીજધાન્યામ્લૈઃ’ ઇતિ પઠન્તિ; તથાપાઠે સબીજં ધાન્યામ્લં બીજેન સહ કાઞ્જિકમિતિ| અન્યે તુ સુરાસ્થાને તથેતિ પઠન્તિ| સબીજમપ્યત્ર સૌવીરમિતિ કેચિત્| પ્રિયઙ્ગુસરલેત્યાદિ| સરલા શુક્લા ત્રિવૃત્, અનન્તા ઉત્પલસારિવા, કુટન્નટં તગરં; તત્ર પ્રિયઙ્ગ્વાદિકલ્કં ચતુર્થાંશં, દધ્યાદિદ્રવ્યૈશ્ચતુર્ભિઃ પ્રત્યેકં સમં તૈલં પચેદિતિ ક્રમઃ||૩-૪||
Adhikarana 3 (5) · Śloka 5
પઞ્ચમૂલદ્વયક્વાથે ક્ષીરે મધુરકેષુ ચ | પચેદ્ઘૃતં ચ મેધાવી ખર્જૂરીમસ્તકેઽપિ વા ||૫||
पञ्चमूलद्वयक्वाथे क्षीरे मधुरकेषु च | पचेद्घृतं च मेधावी खर्जूरीमस्तकेऽपि वा ||५||
🔊 Audio coming soon
પઞ્ચમૂલદ્વયક્વાથે ઇતિ પઞ્ચમૂલદ્વયક્વાથે દશમૂલક્વાથે ત્રિગુણે, ક્ષીરે ઘૃતસમે, કાકોલ્યાદિકલ્કચતુર્થાંશં, ખર્જૂરીમજ્જચતુર્થાંશં વા ઘૃતં પાનાર્થં પચેદિત્યર્થઃ||૫||
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
વચાં વયઃસ્થાં ગોલોમીં જટિલાં ચાપિ ધારયેત્ | ઉત્સાદનં હિતં ચાત્ર સ્કન્દાપસ્મારનાશનમ્ ||૬||
वचां वयःस्थां गोलोमीं जटिलां चापि धारयेत् | उत्सादनं हितं चात्र स्कन्दापस्मारनाशनम् ||६||
🔊 Audio coming soon
વચામિત્યાદિ| વયઃસ્થા ગુડૂચી, બ્રાહ્મીત્યન્યે, ગોલોમી દૂર્વા, જટિલા માંસી| ઉત્સાદનમ્ ઉદ્વર્તનમ્||૬||
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
સિદ્ધાર્થકવચાહિઙ્ગુકુષ્ઠં ચૈવાક્ષતૈઃ સહ | ભલ્લાતકાજમોદાશ્ચ હિતમુદ્ધૂપનં શિશોઃ ||૭||
सिद्धार्थकवचाहिङ्गुकुष्ठं चैवाक्षतैः सह | भल्लातकाजमोदाश्च हितमुद्धूपनं शिशोः ||७||
🔊 Audio coming soon
સિદ્ધાર્થકેત્યાદિ| અક્ષતા યવાઃ||૭||
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
મર્કટોલૂકગૃધ્રાણાં પુરીષાણિ નવગ્રહે | ધૂપઃ સુપ્તે જને કાર્યો બાલસ્ય હિતમિચ્છતા ||૮||
मर्कटोलूकगृध्राणां पुरीषाणि नवग्रहे | धूपः सुप्ते जने कार्यो बालस्य हितमिच्छता ||८||
🔊 Audio coming soon
મર્કટેત્યાદિ| મર્કટાદિપુરીષેણ રાત્રૌ સુપ્તે લોકે બાલસ્ય ધૂપનમ્||૮||
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
તિલતણ્ડુલકં માલ્યં ભક્ષ્યાંશ્ચ વિવિધાનપિ | કુમારપિતૃમેષાય વૃક્ષમૂલે નિવેદયેત્ ||૯||
तिलतण्डुलकं माल्यं भक्ष्यांश्च विविधानपि | कुमारपितृमेषाय वृक्षमूले निवेदयेत् ||९||
🔊 Audio coming soon
તિલેત્યાદિ| વિવિધાન્ સ્વસ્તિકમોદકાદીન્| કુમારપિતૃમેષાયેતિ કુમારાણાં પિતા રક્ષણાત્મકત્વાત્, મેષો નૈગમેષઃ, તસ્મૈ નૈગમેષાય| વૃક્ષમૂલે ક્ષીરવૃક્ષમૂલે| નિવેદયેત્તિલાદિકં બલિમ્||૯||
Adhikarana 8 (10-11) · Śloka 11
અધસ્તાદ્વટવૃક્ષસ્ય સ્નપનં ચોપદિશ્યતે | બલિં ન્યગ્રોધવૃક્ષેષુ તિથૌ ષષ્ઠ્યાં નિવેદયેત્ ||૧૦|| અજાનનશ્ચલાક્ષિભ્રઃ કામરૂપી મહાયશાઃ | બાલં બાલપિતા દેવો નૈગમેષોઽભિરક્ષતુ ||૧૧||
अधस्ताद्वटवृक्षस्य स्नपनं चोपदिश्यते | बलिं न्यग्रोधवृक्षेषु तिथौ षष्ठ्यां निवेदयेत् ||१०|| अजाननश्चलाक्षिभ्रः कामरूपी महायशाः | बालं बालपिता देवो नैगमेषोऽभिरक्षतु ||११||
🔊 Audio coming soon
રક્ષામાહ- અધસ્તાદિત્યાદિ| સ્નપનં ગાયત્ર્યભિમન્ત્રિતાભિરદ્ભિઃ| બલિમપિ તિલતણ્ડુલમિત્યાદિકં વટમૂલે ષષ્ઠ્યાં નિવેદયેત્||૧૦-૧૧||
Adhikarana puShpikA · Śloka 36
ઇતિ સુશ્રુતસંહિતાયામુત્તરતન્ત્રાન્તર્ગતે કુમારતન્ત્રે નૈગમેષપ્રતિષેધો નામ(દશમોઽધ્યાયઃ, આદિતઃ) ષટ્ત્રિંશોઽધ્યાયઃ ||૩૬||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कुमारतन्त्रे नैगमेषप्रतिषेधो नाम(दशमोऽध्यायः, आदितः) षट्त्रिंशोऽध्यायः ||३६||
🔊 Audio coming soon
ઇતિ શ્રીડલ્હ(હ્લ)ણવિરચિતાયાં નિબન્ધસઙ્ગ્રહાખ્યાયાં સુશ્રુતવ્યાખ્યાયામુત્તરતન્ત્રાન્તર્ગતે કૌમારભૃત્યતન્ત્રે નૈગમેષપ્રતિષેધાધ્યાયઃ ષટ્ત્રિંશત્તમઃ||૩૬||