Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

36. naigamēṣapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತೋ ನೈಗಮೇಷಪ್ರತಿಷೇಧಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||

View original

अथातो नैगमेषप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

ಮುಖಮಣ್ಡಿಕಾಪ್ರತಿಷೇಧಾನನ್ತರಂ ಪರಿಶಿಷ್ಠತ್ವಾನ್ನೈಗಮೇಷಪ್ರತಿಷೇಧಾರಮ್ಭೋ ಯುಕ್ತ ಇತ್ಯಾಹ- ಅಥಾತೋ ನೈಗಮೇಷಪ್ರತಿಷೇಧಮಿತ್ಯಾದಿ||೧-೨||

Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4

ಬಿಲ್ವಾಗ್ನಿಮನ್ಥಪೂತೀಕಾಃ ಕಾರ್ಯಾಃ ಸ್ಯುಃ ಪರಿಷೇಚನೇ | ಸುರಾ ಸಬೀಜಂ ಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಂ ಪರಿಷೇಕೇ ಚ ಶಸ್ಯತೇ ||೩|| ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಸರಲಾನನ್ತಾಶತಪುಷ್ಪಾಕುಟನ್ನಟೈಃ | ಪಚೇತ್ತೈಲಂ ಸಗೋಮೂತ್ರೈರ್ದಧಿಮಸ್ತ್ವಮ್ಲಕಾಞ್ಜಿಕೈಃ ||೪||

View original

बिल्वाग्निमन्थपूतीकाः कार्याः स्युः परिषेचने | सुरा सबीजं धान्याम्लं परिषेके च शस्यते ||३|| प्रियङ्गुसरलानन्ताशतपुष्पाकुटन्नटैः | पचेत्तैलं सगोमूत्रैर्दधिमस्त्वम्लकाञ्जिकैः ||४||

🔊 Audio coming soon

ಬಿಲ್ವಾಗ್ನಿಮನ್ಥೇತ್ಯಾದಿ| ಪೂತೀಕಃ ಚಿರಬಿಲ್ವಃ| ‘ಸುರಾ ಸಬೀಜಂ ಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಂ’ ಇತ್ಯತ್ರಾನ್ಯೇ ‘ಸುರಾಸಬೀಜಧಾನ್ಯಾಮ್ಲೈಃ’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ; ತಥಾಪಾಠೇ ಸಬೀಜಂ ಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಂ ಬೀಜೇನ ಸಹ ಕಾಞ್ಜಿಕಮಿತಿ| ಅನ್ಯೇ ತು ಸುರಾಸ್ಥಾನೇ ತಥೇತಿ ಪಠನ್ತಿ| ಸಬೀಜಮಪ್ಯತ್ರ ಸೌವೀರಮಿತಿ ಕೇಚಿತ್| ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಸರಲೇತ್ಯಾದಿ| ಸರಲಾ ಶುಕ್ಲಾ ತ್ರಿವೃತ್, ಅನನ್ತಾ ಉತ್ಪಲಸಾರಿವಾ, ಕುಟನ್ನಟಂ ತಗರಂ; ತತ್ರ ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಾದಿಕಲ್ಕಂ ಚತುರ್ಥಾಂಶಂ, ದಧ್ಯಾದಿದ್ರವ್ಯೈಶ್ಚತುರ್ಭಿಃ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಸಮಂ ತೈಲಂ ಪಚೇದಿತಿ ಕ್ರಮಃ||೩-೪||

Adhikarana 3 (5) · Śloka 5

ಪಞ್ಚಮೂಲದ್ವಯಕ್ವಾಥೇ ಕ್ಷೀರೇ ಮಧುರಕೇಷು ಚ | ಪಚೇದ್ಘೃತಂ ಚ ಮೇಧಾವೀ ಖರ್ಜೂರೀಮಸ್ತಕೇಽಪಿ ವಾ ||೫||

View original

पञ्चमूलद्वयक्वाथे क्षीरे मधुरकेषु च | पचेद्घृतं च मेधावी खर्जूरीमस्तकेऽपि वा ||५||

🔊 Audio coming soon

ಪಞ್ಚಮೂಲದ್ವಯಕ್ವಾಥೇ ಇತಿ ಪಞ್ಚಮೂಲದ್ವಯಕ್ವಾಥೇ ದಶಮೂಲಕ್ವಾಥೇ ತ್ರಿಗುಣೇ, ಕ್ಷೀರೇ ಘೃತಸಮೇ, ಕಾಕೋಲ್ಯಾದಿಕಲ್ಕಚತುರ್ಥಾಂಶಂ, ಖರ್ಜೂರೀಮಜ್ಜಚತುರ್ಥಾಂಶಂ ವಾ ಘೃತಂ ಪಾನಾರ್ಥಂ ಪಚೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ||೫||

Adhikarana 4 (6) · Śloka 6

ವಚಾಂ ವಯಃಸ್ಥಾಂ ಗೋಲೋಮೀಂ ಜಟಿಲಾಂ ಚಾಪಿ ಧಾರಯೇತ್ | ಉತ್ಸಾದನಂ ಹಿತಂ ಚಾತ್ರ ಸ್ಕನ್ದಾಪಸ್ಮಾರನಾಶನಮ್ ||೬||

View original

वचां वयःस्थां गोलोमीं जटिलां चापि धारयेत् | उत्सादनं हितं चात्र स्कन्दापस्मारनाशनम् ||६||

🔊 Audio coming soon

ವಚಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ವಯಃಸ್ಥಾ ಗುಡೂಚೀ, ಬ್ರಾಹ್ಮೀತ್ಯನ್ಯೇ, ಗೋಲೋಮೀ ದೂರ್ವಾ, ಜಟಿಲಾ ಮಾಂಸೀ| ಉತ್ಸಾದನಮ್ ಉದ್ವರ್ತನಮ್||೬||

Adhikarana 5 (7) · Śloka 7

ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಕವಚಾಹಿಙ್ಗುಕುಷ್ಠಂ ಚೈವಾಕ್ಷತೈಃ ಸಹ | ಭಲ್ಲಾತಕಾಜಮೋದಾಶ್ಚ ಹಿತಮುದ್ಧೂಪನಂ ಶಿಶೋಃ ||೭||

View original

सिद्धार्थकवचाहिङ्गुकुष्ठं चैवाक्षतैः सह | भल्लातकाजमोदाश्च हितमुद्धूपनं शिशोः ||७||

🔊 Audio coming soon

ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಕೇತ್ಯಾದಿ| ಅಕ್ಷತಾ ಯವಾಃ||೭||

Adhikarana 6 (8) · Śloka 8

ಮರ್ಕಟೋಲೂಕಗೃಧ್ರಾಣಾಂ ಪುರೀಷಾಣಿ ನವಗ್ರಹೇ | ಧೂಪಃ ಸುಪ್ತೇ ಜನೇ ಕಾರ್ಯೋ ಬಾಲಸ್ಯ ಹಿತಮಿಚ್ಛತಾ ||೮||

View original

मर्कटोलूकगृध्राणां पुरीषाणि नवग्रहे | धूपः सुप्ते जने कार्यो बालस्य हितमिच्छता ||८||

🔊 Audio coming soon

ಮರ್ಕಟೇತ್ಯಾದಿ| ಮರ್ಕಟಾದಿಪುರೀಷೇಣ ರಾತ್ರೌ ಸುಪ್ತೇ ಲೋಕೇ ಬಾಲಸ್ಯ ಧೂಪನಮ್||೮||

Adhikarana 7 (9) · Śloka 9

ತಿಲತಣ್ಡುಲಕಂ ಮಾಲ್ಯಂ ಭಕ್ಷ್ಯಾಂಶ್ಚ ವಿವಿಧಾನಪಿ | ಕುಮಾರಪಿತೃಮೇಷಾಯ ವೃಕ್ಷಮೂಲೇ ನಿವೇದಯೇತ್ ||೯||

View original

तिलतण्डुलकं माल्यं भक्ष्यांश्च विविधानपि | कुमारपितृमेषाय वृक्षमूले निवेदयेत् ||९||

🔊 Audio coming soon

ತಿಲೇತ್ಯಾದಿ| ವಿವಿಧಾನ್ ಸ್ವಸ್ತಿಕಮೋದಕಾದೀನ್| ಕುಮಾರಪಿತೃಮೇಷಾಯೇತಿ ಕುಮಾರಾಣಾಂ ಪಿತಾ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕತ್ವಾತ್, ಮೇಷೋ ನೈಗಮೇಷಃ, ತಸ್ಮೈ ನೈಗಮೇಷಾಯ| ವೃಕ್ಷಮೂಲೇ ಕ್ಷೀರವೃಕ್ಷಮೂಲೇ| ನಿವೇದಯೇತ್ತಿಲಾದಿಕಂ ಬಲಿಮ್||೯||

Adhikarana 8 (10-11) · Śloka 11

ಅಧಸ್ತಾದ್ವಟವೃಕ್ಷಸ್ಯ ಸ್ನಪನಂ ಚೋಪದಿಶ್ಯತೇ | ಬಲಿಂ ನ್ಯಗ್ರೋಧವೃಕ್ಷೇಷು ತಿಥೌ ಷಷ್ಠ್ಯಾಂ ನಿವೇದಯೇತ್ ||೧೦|| ಅಜಾನನಶ್ಚಲಾಕ್ಷಿಭ್ರಃ ಕಾಮರೂಪೀ ಮಹಾಯಶಾಃ | ಬಾಲಂ ಬಾಲಪಿತಾ ದೇವೋ ನೈಗಮೇಷೋಽಭಿರಕ್ಷತು ||೧೧||

View original

अधस्ताद्वटवृक्षस्य स्नपनं चोपदिश्यते | बलिं न्यग्रोधवृक्षेषु तिथौ षष्ठ्यां निवेदयेत् ||१०|| अजाननश्चलाक्षिभ्रः कामरूपी महायशाः | बालं बालपिता देवो नैगमेषोऽभिरक्षतु ||११||

🔊 Audio coming soon

ರಕ್ಷಾಮಾಹ- ಅಧಸ್ತಾದಿತ್ಯಾದಿ| ಸ್ನಪನಂ ಗಾಯತ್ರ್ಯಭಿಮನ್ತ್ರಿತಾಭಿರದ್ಭಿಃ| ಬಲಿಮಪಿ ತಿಲತಣ್ಡುಲಮಿತ್ಯಾದಿಕಂ ವಟಮೂಲೇ ಷಷ್ಠ್ಯಾಂ ನಿವೇದಯೇತ್||೧೦-೧೧||

Adhikarana puShpikA · Śloka 36

ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರಾನ್ತರ್ಗತೇ ಕುಮಾರತನ್ತ್ರೇ ನೈಗಮೇಷಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ(ದಶಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ, ಆದಿತಃ) ಷಟ್ತ್ರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೩೬||

View original

इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कुमारतन्त्रे नैगमेषप्रतिषेधो नाम(दशमोऽध्यायः, आदितः) षट्त्रिंशोऽध्यायः ||३६||

🔊 Audio coming soon

ಇತಿ ಶ್ರೀಡಲ್ಹ(ಹ್ಲ)ಣವಿರಚಿತಾಯಾಂ ನಿಬನ್ಧಸಙ್ಗ್ರಹಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಸುಶ್ರುತವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರಾನ್ತರ್ಗತೇ ಕೌಮಾರಭೃತ್ಯತನ್ತ್ರೇ ನೈಗಮೇಷಪ್ರತಿಷೇಧಾಧ್ಯಾಯಃ ಷಟ್ತ್ರಿಂಶತ್ತಮಃ||೩೬||

36. naigamēṣapratiṣēdhādhyāyaḥ — Sushruta Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi