Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਨਵਗ੍ਰਹਾਕਤਿਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
अथातो नवग्रहाकृतिविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਾਲਾਕ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨਨ੍ਤਰਂ ਕੌਮਾਰਤਨ੍ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਰਭ੍ਯਤੇ- ਅਥਾਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਬਾਲਸ਼ਬ੍ਦੋਤ੍ਰ ਲੁਪ੍ਤਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟੋ ਦ੍ਰਸ੍ਟਵ੍ਯਃ| ਤਤ੍ਰ ਗ੍ਰਹਾ ਬਾਲਾਨਾਂ ਨਵ, ਅਸ੍ਟੌ ਪੁਨਰਬਾਲਾਨਾਂ ਭੂਤਵਿਦ੍ਯਾਯਾਂ ਨਿਰ੍ਦੇਸ੍ਟਵ੍ਯਾਃ| ਆਕਤਿਃ ਆਕਾਰੋ ਲਿਙ੍ਗਂ ਕਾਰ੍ਯਭੂਤਂ, ਨਤੁ ਸ੍ਵਭਾਵਾਖ੍ਯਮ੍||੧-੨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਬਾਲਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਸਾਧਨਂ ਚਾਪ੍ਯਨਨ੍ਤਰਮ੍ | ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਕਾਰਣਂ ਚੈਵ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤੈਕਮਨਾਃ ਸ਼ਣੁ ||੩||
बालग्रहाणां विज्ञानं साधनं चाप्यनन्तरम् | उत्पत्तिं कारणं चैव सुश्रुतैकमनाः शृणु ||३||
🔊 Audio coming soon
ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਥਮਂ ਕੁਮਾਰਤਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯਾਰ੍ਥਪਿਣ੍ਡਮੁਦ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਬਾਲਗ੍ਰਹਾਣਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਜ੍ਞਾਨਮ੍| ਸਾਧਨਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍| ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਭਵਃ| ਕਾਰਣਂ ਹੇਤੁਃ||੩||
Adhikarana 3 (4-5) · Śloka 5
ਸ੍ਕਨ੍ਦਗ੍ਰਹਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਥਮਃ ਸ੍ਕਨ੍ਦਾਪਸ੍ਮਾਰ ਏਵ ਚ | ਸ਼ਕੁਨੀ ਰੇਵਤੀ ਚੈਵ ਪੂਤਨਾ ਚਾਨ੍ਧਪੂਤਨਾ ||੪|| ਪੂਤਨਾ ਸ਼ੀਤਨਾਮਾ ਚ ਤਥੈਵ ਮੁਖਮਣ੍ਡਿਕਾ | ਨਵਮੋ ਨੈਗਮੇਸਸ਼੍ਚ ਯਃ ਪਿਤਗ੍ਰਹਸਞ੍ਜ੍ਞਿਤਃ ||੫||
स्कन्दग्रहस्तु प्रथमः स्कन्दापस्मार एव च | शकुनी रेवती चैव पूतना चान्धपूतना ||४|| पूतना शीतनामा च तथैव मुखमण्डिका | नवमो नैगमेषश्च यः पितृग्रहसञ्ज्ञितः ||५||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਤੇਸਾਂ ਨਵਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਨਾਮਾਨ੍ਯਾਹ- ਸ੍ਕਨ੍ਦਗ੍ਰਹ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪ੍ਰਥਮਃ ਪ੍ਰਧਾਨਮਾਦਿਰ੍ਵਾ| ਨਵਮੋ ਨੈਗਮੇਸ ਇਤਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਾਦੇਵ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਯਾਂ ਲਬ੍ਧਾਯਾਂ ਭੂਯੋ ਨਵਮ ਇਤਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਕਰਣਂ ਕਾਸ਼੍ਯਪਾਦਿਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤਾਧਿਕਸਙ੍ਖ੍ਯਾਨਿਰਾਕਰਣਾਰ੍ਥਮ੍| ਪਿਤਗ੍ਰਹਸਞ੍ਜ੍ਞਿਤ ਇਤਿ ਬਾਲਸ੍ਯਾਨ੍ਯਗ੍ਰਹੇਭ੍ਯੋ ਰਕ੍ਸਕਤ੍ਵਾਤ੍ਪਿਤੇਵ ਗ੍ਰਹਃ ਸੈਵ ਸਞ੍ਜ੍ਞਾ ਸਞ੍ਜਾਤਾ ਯਸ੍ਯ ਸ ਤਥਾ| (ਨਤੁ ਭੂਤਵਿਦ੍ਯਾਵਤ੍ ਪਿਤਲੋਕਾਭਿਹਿਤਗ੍ਰਹ ਇਤਿ)||੪-੫||
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
ਧਾਤ੍ਰੀਮਾਤ੍ਰੋਃ ਪ੍ਰਾਕ੍ਪ੍ਰਦਿਸ੍ਟਾਪਚਾਰਾਚ੍ਛੌਚਭ੍ਰਸ੍ਟਾਨ੍ਮਙ੍ਗਲਾਚਾਰਹੀਨਾਨ੍ | ਤ੍ਰਸ੍ਤਾਨ੍ ਹਸ੍ਟਾਂਸ੍ਤਰ੍ਜਿਤਾਨ੍ ਤਾਡਿਤਾਨ੍ ਵਾ ਪੂਜਾਹੇਤੋਰ੍ਹਿਂਸ੍ਯੁਰੇਤੇ ਕੁਮਾਰਾਨ੍ ||੬||
धात्रीमात्रोः प्राक्प्रदिष्टापचाराच्छौचभ्रष्टान्मङ्गलाचारहीनान् | त्रस्तान् हृष्टांस्तर्जितान् ताडितान् वा पूजाहेतोर्हिंस्युरेते कुमारान् ||६||
🔊 Audio coming soon
ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਗ੍ਰਹਾ ਬਾਲਾਨ੍ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤੀਤ੍ਯਾਹ- ਧਾਤ੍ਰੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਧਾਤ੍ਰੀ ਸ੍ਤਨਪਾਯਿਨੀ ਪੋਸਯਿਤ੍ਰੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ, ਮਾਤਾ ਪ੍ਰਸਵਿਤ੍ਰੀ| ਪ੍ਰਾਕ੍ਪ੍ਰਦਿਸ੍ਟਾਪਚਾਰਾਦਿਤਿ ਪ੍ਰਾਕ੍ ਸ਼ਾਰੀਰਸ੍ਥਾਨੇ ਪ੍ਰਦਿਸ੍ਟੋਪਚਾਰਃ ਅਕਤ੍ਯਵਿਧਿਃ ਮਾਂਸਸੁਰਾਦੀਨਾਂ ਲੌਲ੍ਯਾਦਾਚਰਣਂ ਵਾ| ਸ਼ੌਚਂ ਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਾਦਿਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਨਂ, ਮਙ੍ਗਲਂ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕਸ੍ਰਗ੍ਦਾਮਦੂਰ੍ਵਾਵਚਾਸਰ੍ਸਪਾਦਿਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਮ੍, ਆਚਾਰਃ ਪਾਪਵਿਰੋਧੀ, ਤ੍ਰਸ੍ਤਾਨ੍ ਉਦ੍ਵਿਗ੍ਨਾਨ੍, ਹਸ੍ਟਾਨ੍ ਮੁਦਿਤਾਨ੍, ਤਰ੍ਜਿਤਾਨ੍ ਅਨ੍ਯੇਨ ਕੇਨਚਿਦ੍ਵਿਭੀਸਿਤਾਨ੍| ਤਾਡਿਤਾਨ੍ ਅਭਿਹਤਾਨ੍| ਕਥਂ ਪੂਜਾ ਜਾਯਤੇ? ਕੁਸੁਮਾਦਿਨਾ ਭੋਜਨਾਦਿਨਾ ਚ| ਅਤੋ ਹੇਤੋਃ ਧਾਤ੍ਰੀਮਾਤ੍ਰੋਰਪਚਾਰਾਦ੍ਦੂਸਣਾਦ੍ਯਨ੍ਵਿਤਾਨ੍ ਬਾਲਾਨ੍| ਪੂਜਾ ਚਾਤ੍ਰੋਪਲਕ੍ਸਣਂ; ਤੇਨ ਰਤਿਹੇਤੋਰਪਿ ਹਿਂਸ੍ਯੁਰਿਤਿ| ਨਨੁ, ਧਾਤ੍ਰੀਮਾਤ੍ਰੋਪਚਾਰਾਦ੍ਬਾਲਾਨਾਮਨਪਰਾਧਿਤ੍ਵਾਤ੍ ਕਥਂ ਗ੍ਰਹਹਿਂਸਨਂ? ਅਤ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ- ਬਾਲਾਨਾਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਕਰ੍ਮਯੋਗਤ ਏਵਾਪਚਾਰਂ ਕੁਰੁਤਃ| ਕੁਮਾਰਾਨਿਤ੍ਯੁਪਲਕ੍ਸਣਂ; ਤੇਨ ਕੁਮਾਰਿਕਾ ਅਪਿ ਹਿਂਸ੍ਯੁਃ| ਏਤੇ ਗ੍ਰਹਾ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੬||
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਸ੍ਥਾਸ੍ਤੇ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਾ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤੋ ਦੇਹਂ ਦ੍ਰਸ੍ਟੁਂ ਮਾਨੁਸੈਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਾਃ | ਆਪ੍ਤਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਤਤ੍ਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯਾਭਿਧਾਸ੍ਯੇ ਲਿਙ੍ਗਾਨ੍ਯੇਸਾਂ ਯਾਨਿ ਦੇਹੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ||੭||
ऐश्वर्यस्थास्ते न शक्या विशन्तो देहं द्रष्टुं मानुषैर्विश्वरूपाः | आप्तं वाक्यं तत्समीक्ष्याभिधास्ये लिङ्गान्येषां यानि देहे भवन्ति ||७||
🔊 Audio coming soon
ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇ ਗ੍ਰਹਾ ਦੇਹਂ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤੋ ਨੋਪਲਭ੍ਯਨ੍ਤੇ ਇਤ੍ਯਾਹ - ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਸਾਂ ਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਯਾਨਿ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਾਨਿ ਆਪ੍ਤਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯਾਭਿਧਾਸ੍ਯੇ ਕਥਯਿਸ੍ਯੇ ਇਤਿ ਪਿਣ੍ਡਾਰ੍ਥਃ| ਆਪ੍ਤਂ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਆਪ੍ਤੈਰੁਕ੍ਤਂ ਵਾਕ੍ਯਮ੍; ਆਪ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਯਥਾਰ੍ਥਵਾਦਿਨਃ ||੭||
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
ਸ਼ੂਨਾਕ੍ਸਃ ਕ੍ਸਤਜਸਗਨ੍ਧਿਕਃ ਸ੍ਤਨਦ੍ਵਿਡ੍ ਵਕ੍ਰਾਸ੍ਯੋ ਹਤਚਲਿਤੈਕਪਕ੍ਸ੍ਮਨੇਤ੍ਰਃ | ਉਦ੍ਵਿਗ੍ਨਃ ਸੁਲੁਲਿਤਚਕ੍ਸੁਰਲ੍ਪਰੋਦੀ ਸ੍ਕਨ੍ਦਾਰ੍ਤੋ ਭਵਤਿ ਚ ਗਾਢਮੁਸ੍ਟਿਵਰ੍ਚਾਃ ||੮||
शूनाक्षः क्षतजसगन्धिकः स्तनद्विड् वक्रास्यो हतचलितैकपक्ष्मनेत्रः | उद्विग्नः सुलुलितचक्षुरल्परोदी स्कन्दार्तो भवति च गाढमुष्टिवर्चाः ||८||
🔊 Audio coming soon
ਸ੍ਕਨ੍ਦਗ੍ਰਹਾਰ੍ਤਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਸ਼ੂਨਾਕ੍ਸ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕ੍ਸਤਜਸਗਨ੍ਧਿਕਃ ਰੁਧਿਰਸਮਾਨਗਨ੍ਧਿਕਃ, ਵਿਸ੍ਰਗਨ੍ਧ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ; ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਕ੍ਸਤਜਂ ਰਕ੍ਤਂ ਤਤ੍ਸਗਨ੍ਧਿਕ ਈਸਦ੍ਰੁਧਿਰਗਨ੍ਧਿਕ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਸ੍ਤਨਦ੍ਵਿਟ੍ ਸ੍ਤਨਦ੍ਵੇਸੀ| ਵਕ੍ਰਾਸ੍ਯਃ ਵਕ੍ਰਮੁਖਃ| ਹਤਚਲਿਤੈਕਪਕ੍ਸ੍ਮਨੇਤ੍ਰ ਇਤਿ ਹਤਂ ਚਲਿਤਂ ਚੈਕਪਕ੍ਸ੍ਮ ਨੇਤ੍ਰੇ ਯਸ੍ਯ ਸ ਤਥਾ| ਉਦ੍ਵਿਗ੍ਨਃ ਉਦ੍ਵਿਗ੍ਨਚਿਤ੍ਤਃ| ਸੁਲੁਲਿਤਚਕ੍ਸੁਃ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਮਿਲਿਤਲੋਚਨਃ| ਸ੍ਕਨ੍ਦਾਰ੍ਤ ਇਤਿ ਸ੍ਕਨ੍ਦਵਿਨੋਦਨਾਰ੍ਥਂ ਰੁਦ੍ਰੇਣ ਸਸ੍ਟੋ ਗ੍ਰਹਃ ਤੇਨਾਰ੍ਤਃ, ਸ੍ਕਨ੍ਦੋਤ੍ਰ ਨ ਪੁਨਰ੍ਭਗਵਾਨ੍ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਃ| ਗਾਢੇ ਮੁਸ੍ਟਿਵਰ੍ਚਸੀ ਯਸ੍ਯ ਸ ਤਥਾ| ਗਯਦਾਸਸ੍ਤੁ ‘ਸ੍ਤਬ੍ਧਾਙ੍ਗਃ’ ਕ੍ਸਤਜਸਗਨ੍ਧਿਕਃ ਸ੍ਤਨਦ੍ਵਿਟ੍ ਵਕ੍ਰਾਸ੍ਯੋ ਹਤਚਰਣੈਕਪਕ੍ਸ੍ਮਨੇਤ੍ਰਃ’ ਇਤਿ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ‘ਸ੍ਤਬ੍ਧਮਙ੍ਗਂ ਯਸ੍ਯ ਸ ਤਥਾ, ਹਤਾਨਿ ਏਕਪਾਦੈਕਪਕ੍ਸ੍ਮਾਰ੍ਧਨਯਨਾਨਿ ਯਸ੍ਯ ਸ ਤਥਾ’ ਇਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਤਿ||੮||
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
ਨਿਃਸਞ੍ਜ੍ਞੋ ਭਵਤਿ ਪੁਨਰ੍ਭਵੇਤ੍ਸਸਞ੍ਜ੍ਞਃ ਸਂਰਬ੍ਧਃ ਕਰਚਰਣੈਸ਼੍ਚ ਨਤ੍ਯਤੀਵ | ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰੇ ਸਜਤਿ ਵਿਨਦ੍ਯ ਜਮ੍ਭਮਾਣਃ ਫੇਨਂ ਚ ਪ੍ਰਸਜਤਿ ਤਤ੍ਸਖਾਭਿਪਨ੍ਨਃ ||੯||
निःसञ्ज्ञो भवति पुनर्भवेत्ससञ्ज्ञः संरब्धः करचरणैश्च नृत्यतीव | विण्मूत्रे सृजति विनद्य जृम्भमाणः फेनं च प्रसृजति तत्सखाभिपन्नः ||९||
🔊 Audio coming soon
ਸ੍ਕਨ੍ਦਾਪਸ੍ਮਾਰਾਰ੍ਤਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਨਿਃਸਞ੍ਜ੍ਞ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਂਰਬ੍ਧਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਕਲਿਤਃ ਸਨ੍, ਕਰਚਰਣਭ੍ਯਾਂ ਹਸ੍ਤਪਾਦਾਭ੍ਯਾਂ, ਨਤ੍ਯਤੀਵ ਨਰ੍ਤਨਮਿਵ ਕਰੋਤਿ| ਵਿਨਦ੍ਯ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਕਤ੍ਵਾ; ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ‘ਵਿਨਮ੍ਯ’ ਇਤਿ ਪਾਠਃ, ਤਤ੍ਰ ਗਾਤ੍ਰਵਿਨਮਨਂ ਕਤ੍ਵਾ; ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰੇ ਮੁਞ੍ਚਤੀਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਮ੍| ਤਤ੍ਸਖਾਭਿਪਨ੍ਨਃ ਤਚ੍ਛਬ੍ਦੇਨ ਸ੍ਕਨ੍ਦਃ ਕਥ੍ਯਤੇ, ਤਸ੍ਯ ਸਖਾ ਸ੍ਕਨ੍ਦਾਪਸ੍ਮਾਰਃ, ਤੇਨਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਃ||੯||
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
ਸ੍ਰਸ੍ਤਾਙ੍ਗੋ ਭਯਚਕਿਤੋ ਵਿਹਙ੍ਗਗਨ੍ਧਿਃ ਸਂਸ੍ਰਾਵਿਵ੍ਰਣਪਰਿਪੀਡਿਤਃ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ | ਸ੍ਫੋਟੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਚਿਤਤਨੁਃ ਸਦਾਹਪਾਕੈਰ੍ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਭਵਤਿ ਸ਼ਿਸ਼ੁਃ ਕ੍ਸਤਃ ਸ਼ਕੁਨ੍ਯਾ ||੧੦||
स्रस्ताङ्गो भयचकितो विहङ्गगन्धिः संस्राविव्रणपरिपीडितः समन्तात् | स्फोटैश्च प्रचिततनुः सदाहपाकैर्विज्ञेयो भवति शिशुः क्षतः शकुन्या ||१०||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਕੁਨਿਗ੍ਰਹਾਰ੍ਤਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਸ੍ਰਸ੍ਤਾਙ੍ਗ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ੍ਰਸ੍ਤਾਙ੍ਗਃ ਸ਼ਿਥਿਲਾਙ੍ਗਃ| ਭਯਚਕਿਤੋ ਭੀਤਃ| ਵਿਹਙ੍ਗਾ ਅਤ੍ਰ ਮਾਂਸਾਦਾ ਜਲਚਰਾਸ਼੍ਚ| ਸਂਸ੍ਰਾਵਿਵ੍ਰਣਪਰਿਪੀਡਿਤਃ ਪੂਯਾਸ੍ਰਾਵਿਵ੍ਰਣਪਰਿਪੀਡਿਤਃ| ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਤਃ| ਅਤ੍ਰੋਕ੍ਤਵ੍ਰਣਸ੍ਫੋਟਯੋਰ੍ਵਿਦੀਰ੍ਣਾਵਿਦੀਰ੍ਣਤ੍ਵੇਨ ਭੇਦਃ| ਕ੍ਸਤਃ ਅਭਿਭੂਤਃ||੧੦||
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
ਰਕ੍ਤਾਸ੍ਯੋ ਹਰਿਤਮਲੋਤਿਪਾਣ੍ਡੁਦੇਹਃ ਸ਼੍ਯਾਵੋ ਵਾ ਜ੍ਵਰਮੁਖਪਾਕਵੇਦਨਾਰ੍ਤਃ | ਰੇਵਤ੍ਯਾ ਵ੍ਯਥਿਤਤਨੁਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਣਨਾਸਂ ਮਦ੍ਨਾਤਿ ਧ੍ਰੁਵਮਭਿਪੀਡਿਤਃ ਕੁਮਾਰਃ ||੧੧||
रक्तास्यो हरितमलोऽतिपाण्डुदेहः श्यावो वा ज्वरमुखपाकवेदनार्तः | रेवत्या व्यथिततनुश्च कर्णनासं मृद्नाति ध्रुवमभिपीडितः कुमारः ||११||
🔊 Audio coming soon
ਰੇਵਤੀਗ੍ਰਹਾਰ੍ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਰਕ੍ਤਾਸ੍ਯ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਹਰਿਤਮਲ ਇਤਿ ਮਲੋਤ੍ਰ ਵਿਸ੍ਠਾ ਮੂਤ੍ਰਂ ਚ| ਜ੍ਵਰਮੁਖਪਾਕਵੇਦਨਾਰ੍ਤਃ ਜ੍ਵਰਾਰ੍ਤੋ ਮੁਖਪਾਕਵੇਦਨਾਰ੍ਤਸ਼੍ਚ| ਵ੍ਯਥਿਤਤਨੁਰਿਤਿ ਸਰੁਜਸ਼ਰੀਰਃ| ਅਭਿਪੀਡਿਤੋ ਰੇਵਤ੍ਯਾ ਇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ||੧੧||
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
ਸ੍ਰਸ੍ਤਾਙ੍ਗਃ ਸ੍ਵਪਿਤਿ ਸੁਖਂ ਦਿਵਾ ਨ ਰਾਤ੍ਰੌ ਵਿਡ੍ ਭਿਨ੍ਨਂ ਸਜਤਿ ਚ ਕਾਕਤੁਲ੍ਯਗਨ੍ਧਿਃ | ਛਰ੍ਦ੍ਯਾਰ੍ਤੋ ਹਸਿਤਤਨੂਰੁਹਃ ਕੁਮਾਰਸ੍ਤਸ੍ਣਾਲੁਰ੍ਭਵਤਿ ਚ ਪੂਤਨਾਗਹੀਤਃ ||੧੨||
स्रस्ताङ्गः स्वपिति सुखं दिवा न रात्रौ विड् भिन्नं सृजति च काकतुल्यगन्धिः | छर्द्याऽऽर्तो हृषिततनूरुहः कुमारस्तृष्णालुर्भवति च पूतनागृहीतः ||१२||
🔊 Audio coming soon
ਪੂਤਨਾਗ੍ਰਹਾਰ੍ਤਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਸ੍ਰਸ੍ਤਾਙ੍ਗ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਨ ਦਿਵਾ ਸੁਖਂ ਸ੍ਵਪਿਤਿ ਨ ਚ ਰਾਤ੍ਰੌ ਸੁਖਂ ਸ੍ਵਪਿਤਿ| ਸਜਤਿ ਮੁਞ੍ਚਤਿ| ‘ਸ੍ਰਸ੍ਤਾਙ੍ਗ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਕੇਚਿਤ੍ ‘ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਙ੍ਗ’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਙ੍ਗੋਪਿ ਨ ਦਿਵਾ ਨ ਰਾਤ੍ਰੌ ਸ੍ਵਪਿਤੀਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ||੧੨||
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
ਯੋ ਦ੍ਵੇਸ੍ਟਿ ਸ੍ਤਨਮਤਿਸਾਰਕਾਸਹਿਕ੍ਕਾਚ੍ਛਰ੍ਦੀਭਿਰ੍ਜ੍ਵਰਸਹਿਤਾਭਿਰਰ੍ਦ੍ਯਮਾਨਃ | ਦੁਰ੍ਵਰ੍ਣਃ ਸਤਤਮਧਃਸ਼ਯੋਮ੍ਲਗਨ੍ਧਿਸ੍ਤਂ ਬ੍ਰੂਯੁਰ੍ਭਿਸਜ ਇਹਾਨ੍ਧਪੂਤਨਾਰ੍ਤਮ੍ ||੧੩||
यो द्वेष्टि स्तनमतिसारकासहिक्काच्छर्दीभिर्ज्वरसहिताभिरर्द्यमानः | दुर्वर्णः सततमधःशयोऽम्लगन्धिस्तं ब्रूयुर्भिषज इहान्धपूतनार्तम् ||१३||
🔊 Audio coming soon
ਅਨ੍ਧਪੂਤਨਾਰ੍ਤਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਯ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਧਃਸ਼ਯਃ ਅਧੋਮੁਖਸ਼ਾਯੀ| ਅਮ੍ਲਗਨ੍ਧਿਃ ਕਾਞ੍ਜਿਕਾਦ੍ਯਮ੍ਲਦ੍ਰਵ੍ਯਗਨ੍ਧਿਃ||੧੩||
Adhikarana 12 (14) · Śloka 14
ਉਦ੍ਵਿਗ੍ਨੋ ਭਸ਼ਮਤਿਵੇਪਤੇ ਪ੍ਰਰੁਦ੍ਯਾਤ੍ ਸਂਲੀਨਃ ਸ੍ਵਪਿਤਿ ਚ ਯਸ੍ਯ ਚਾਨ੍ਤ੍ਰਕੂਜਃ | ਵਿਸ੍ਰਾਙ੍ਗੋ ਭਸ਼ਮਤਿਸਾਰ੍ਯਤੇ ਚ ਯਸ੍ਤਂ ਜਾਨੀਯਾਦ੍ਭਿਸਗਿਹ ਸ਼ੀਤਪੂਤਨਾਰ੍ਤਮ੍ ||੧੪||
उद्विग्नो भृशमतिवेपते प्ररुद्यात् संलीनः स्वपिति च यस्य चान्त्रकूजः | विस्राङ्गो भृशमतिसार्यते च यस्तं जानीयाद्भिषगिह शीतपूतनार्तम् ||१४||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ੀਤਪੂਤਨਾਰ੍ਤਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਉਦ੍ਵਿਗ੍ਨ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਂਲੀਨਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ਲੀਨਃ, ਸ਼ਯ੍ਯੈਕਦੇਸ਼ੇ ਲਗ੍ਨ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਵਿਸ੍ਰਾਙ੍ਗੋ ਵਿਸ੍ਰਗਨ੍ਧਾਙ੍ਗਃ| ‘ਉਦ੍ਵਿਗ੍ਨੋ ਭਸ਼ਮਤਿ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਕੇਚਿਤ੍ ‘ਆਕ੍ਰਨ੍ਦਤ੍ਯਤਿਚਕਿਤਃ’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ||੧੪||
Adhikarana 13 (15) · Śloka 15
ਮ੍ਲਾਨਾਙ੍ਗਃ ਸੁਰੁਚਿਰਪਾਣਿਪਾਦਵਕ੍ਤ੍ਰੋ ਬਹ੍ਵਾਸ਼ੀ ਕਲੁਸਸਿਰਾਵਤੋਦਰੋ ਯਃ | ਸੋਦ੍ਵੇਗੋ ਭਵਤਿ ਚ ਮੂਤ੍ਰਤੁਲ੍ਯਗਨ੍ਧਿਃ ਸ ਜ੍ਞੇਯਃ ਸ਼ਿਸ਼ੁਰਿਹ ਵਕ੍ਤ੍ਰਮਣ੍ਡਿਕਾਰ੍ਤਃ ||੧੫||
म्लानाङ्गः सुरुचिरपाणिपादवक्त्रो बह्वाशी कलुषसिरावृतोदरो यः | सोद्वेगो भवति च मूत्रतुल्यगन्धिः स ज्ञेयः शिशुरिह वक्त्रमण्डिकार्तः ||१५||
🔊 Audio coming soon
ਮੁਖਮਣ੍ਡਿਕਾਗ੍ਰਹਾਰ੍ਤਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਮ੍ਲਾਨਾਙ੍ਗ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਮ੍ਲਾਨਾਙ੍ਗੋ ਦੁਰ੍ਬਲਮਧ੍ਯਸ਼ਰੀਰਃ| ਸੁਰੁਚਿਰਪਾਣਿਪਾਦਵਕ੍ਤ੍ਰ ਇਤਿ ਸੁਸ੍ਠੁ ਰੁਚਿਰਂ ਸ਼ੋਭਨਂ ਹਸ੍ਤਪਾਦਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਯਸ੍ਯ ਸਃ| ਵਕ੍ਤ੍ਰਮਣ੍ਡਿਕਰ੍ਤੋ ਮੁਖਮਣ੍ਡਿਕਾਰ੍ਤ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੧੫||
Adhikarana 14 (16) · Śloka 16
ਯਃ ਫੇਨਂ ਵਮਤਿ ਵਿਨਮ੍ਯਤੇ ਚ ਮਧ੍ਯੇ ਸੋਦ੍ਵੇਗਮ੍ ਵਿਲਪਤਿ ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਮੀਕ੍ਸਮਾਣਃ | ਜ੍ਵਰ੍ਯੇਤ ਪ੍ਰਤਤਮਥੋ ਵਸਾਸਗਨ੍ਧਿਰ੍ਨਿਃਸਞ੍ਜ੍ਞੋ ਭਵਤਿ ਹਿ ਨੈਗਮੇਸਜੁਸ੍ਟਃ ||੧੬||
यः फेनं वमति विनम्यते च मध्ये सोद्वेगम् विलपति चोर्ध्वमीक्षमाणः | ज्वर्येत प्रततमथो वसासगन्धिर्निःसञ्ज्ञो भवति हि नैगमेषजुष्टः ||१६||
🔊 Audio coming soon
ਨੈਗਮੇਸਗ੍ਰਹਾਰ੍ਤਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਯ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਮਧ੍ਯੇ ਮਧ੍ਯਾਙ੍ਗੇ| ਸੋਦ੍ਵੇਗਂ ਸਤ੍ਰਾਸਂ, ਵਿਲਪਤਿ ਅਤਿਸ਼ਯੇਨ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਕਰੋਤਿ, ਊਰ੍ਧ੍ਵਮੀਕ੍ਸਮਾਣਃ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍| ‘ਵਿਲਪਤਿ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਕੇਚਿਤ੍ ‘ਵਿਹਸਤਿ’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਜ੍ਵਰ੍ਯੇਤ ਪ੍ਰਤਤਂ ਸਤਤਮ੍| ਵਸਾਸਗਨ੍ਧਿਃ ਵਸਯਾ ਤੁਲ੍ਯਗਨ੍ਧਿਃ| ਨਿਃਸਞ੍ਜ੍ਞਃ ਨਿਰ੍ਗਤਸਮ੍ਯਗ੍ਜ੍ਞਾਨਃ||੧੬||
Adhikarana 15 (17) · Śloka 17
ਪ੍ਰਸ੍ਤਬ੍ਧੋ ਯਃ ਸ੍ਤਨਦ੍ਵੇਸੀ ਮੁਹ੍ਯਤੇ ਚਾਵਿਸ਼ਨ੍ਮੁਹੁਃ | ਤਂ ਬਾਲਮਚਿਰਾਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਗ੍ਰਹਃ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਲਕ੍ਸਣਃ ||੧੭||
प्रस्तब्धो यः स्तनद्वेषी मुह्यते चाविशन्मुहुः | तं बालमचिराद्धन्ति ग्रहः सम्पूर्णलक्षणः ||१७||
🔊 Audio coming soon
ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮਸਾਧ੍ਯਗ੍ਰਹਾਰ੍ਤਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਪ੍ਰਸ੍ਤਬ੍ਧ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪ੍ਰਸ੍ਤਬ੍ਧੋਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸ੍ਤਬ੍ਧਾਙ੍ਗਃ| ਮੁਹ੍ਯਤੇ ਮੋਹਂ ਯਾਤਿ| ਆਵਿਸ਼ਨ੍ ਆਵੇਸ਼ਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍| ਮੁਹੁਃ ਵਾਰਂਵਾਰਮ੍||੧੭||
Adhikarana 16 (18) · Śloka 18
ਵਿਪਰੀਤਮਤਃ ਸਾਧ੍ਯਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਦਚਿਰਾਰ੍ਦਿਤਮ੍ |੧੮|
विपरीतमतः साध्यं चिकित्सेदचिरार्दितम् |१८|
🔊 Audio coming soon
ਸਾਧ੍ਯਗ੍ਰਹਾਰ੍ਤਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਵਿਪਰੀਤਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਿਪਰੀਤਂ ਪ੍ਰਸ੍ਤਬ੍ਧ ਸ੍ਤਨਦ੍ਵੇਸਾਦਿਲਕ੍ਸਣੈਰਨੁਪਹਤਮ੍| ਅਚਿਰਾਰ੍ਦਿਤਮ੍ ਅਲ੍ਪਕਾਲਪੀਡਿਤਮ੍|੧੮|-
Adhikarana 17 (18-20) · Śloka 20
ਗਹੇ ਪੁਰਾਣਹਵਿਸਾਭ੍ਯਜ੍ਯ ਬਾਲਂ ਸ਼ੁਚੌ ਸ਼ੁਚਿਃ ||੧੮|| ਸਰ੍ਸਪਾਨ੍ ਪ੍ਰਕਿਰੇਤ੍ਤੇਸਾਂ ਤੈਲੈਰ੍ਦੀਪਂ ਚ ਕਾਰਯੇਤ੍ | ਸਦਾ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਂ ਚਾਪਿ ਜੁਹੁਯਾਦ੍ਧਵ੍ਯਵਾਹਨਮ੍ ||੧੯|| ਸਰ੍ਵਗਨ੍ਧੌਸਧੀਬੀਜੈਰ੍ਗਨ੍ਧਮਾਲ੍ਯੈਰਲਙ੍ਕ੍ਰਤਮ੍ | ਅਗ੍ਨਯੇ ਕਤ੍ਤਿਕਾਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਾਹਾ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਸਨ੍ਤਤਮ੍ ||੨੦||
गृहे पुराणहविषाऽभ्यज्य बालं शुचौ शुचिः ||१८|| सर्षपान् प्रकिरेत्तेषां तैलैर्दीपं च कारयेत् | सदा सन्निहितं चापि जुहुयाद्धव्यवाहनम् ||१९|| सर्वगन्धौषधीबीजैर्गन्धमाल्यैरलङ्क्रतम् | अग्नये कृत्तिकाभ्यश्च स्वाहा स्वाहेति सन्ततम् ||२०||
🔊 Audio coming soon
ਸਾਧ੍ਯਸ੍ਯ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਗਹੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪੁਰਾਣਹਵਿਸਾ ਜੀਰ੍ਣਘਤੇਨ, ਅਭ੍ਯਜ੍ਯ ਬਾਲਂ ਚੁਪਾਟਿਤ੍ਵਾ| ਸ਼ੁਚੌ ਪਵਿਤ੍ਰਦੇਸ਼ੇ, ਸ਼ੁਚਿਃ ‘ਭਿਸਗ੍’ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ਤੇਸਾਂ ਤੈਲੈਃ ਸਰ੍ਸਪਾਣਾਂ ਤੈਲੈਃ, ਦੀਪਂ ਕਾਰਯੇਤ੍ ਦੀਪਂ ਪ੍ਰਜ੍ਵਾਲਯੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਸਦੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਜੁਹੁਯਾਤ੍ ਹੋਮਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਹਵ੍ਯਵਾਹਨਮ੍ ਅਗ੍ਨਿਮ੍| ਕੈਰ੍ਜੁਹੁਯਾਤ੍? ਸਰ੍ਵਗਨ੍ਧੌਸਧੀਬੀਜੈਰਿਤਿ; ਸਰ੍ਵਗਨ੍ਧਾ ਏਲਾਦਿਪਰਿਪਠਿਤਾਃ, ਓਸਧੀਬੀਜਨਿ ਯਵਧਾਨ੍ਯਤਿਲਾਦੀਨਿ, ਤੈਰ੍ਜੁਹੁਯਾਤ੍| ਗਨ੍ਧਮਾਲ੍ਯੈਰਲਙ੍ਕਤਮਗ੍ਨਿਂ ਬਾਲਂ ਵਾ, ਸਤਤਂ ਵਾਰਂਵਾਰਂ ਨ ਸਕਤ੍| ਅਯਂ ਵਿਧਿਃ ਸਰ੍ਵਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਸਾਮਾਨ੍ਯਃ| ਅਗ੍ਨਯ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਗ੍ਨਿਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਬਲਿਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍||੧੮-੨੦||
Adhikarana 18 (21) · Śloka 21
ਨਮਃ ਸ੍ਕਨ੍ਦਾਯ ਦੇਵਾਯ ਗ੍ਰਹਾਧਿਪਤਯੇ ਨਮਃ | ਸ਼ਿਰਸਾ ਤ੍ਵਾਭਿਵਨ੍ਦੇਹਂ ਪ੍ਰਤਿਗਹ੍ਣੀਸ੍ਵ ਮੇ ਬਲਿਮ੍ | ਨੀਰੁਜੋ ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਰਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਸ਼ੁਰ੍ਮੇ ਜਾਯਤਾਂ ਦ੍ਰੁਤਮ੍ ||੨੧||
नमः स्कन्दाय देवाय ग्रहाधिपतये नमः | शिरसा त्वाऽभिवन्देऽहं प्रतिगृह्णीष्व मे बलिम् | नीरुजो निर्विकारश्च शिशुर्मे जायतां द्रुतम् ||२१||
🔊 Audio coming soon
ਤਤ੍ਰ ਯਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮੁਚ੍ਚਰੇਤ੍ਤਮਾਹ- ਨਮ ਇਤ੍ਯਾਦਿ||੨੧||
Adhikarana puShpikA · Śloka 27
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਕੁਮਾਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਨਵਗ੍ਰਹਾਕਤਿਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯੋ ਨਾਮ (ਪ੍ਰਥਮੋਧ੍ਯਾਯਃ, ਆਦਿਤਃ) ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੨੭||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कुमारतन्त्रे नवग्रहाकृतिविज्ञानीयो नाम (प्रथमोऽध्यायः, आदितः) सप्तविंशोऽध्यायः ||२७||
🔊 Audio coming soon
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਡਲ੍ਹ(ਹ੍ਲ)ਣਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਨਿਬਨ੍ਧਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਕੌਮਾਰਭਤ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਨਵਗ੍ਰਹਾਕਤਿਵਿਜਾਨੀਯੋ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ਤਿਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨੭||