Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤਃ ਪਿਤ੍ਤਾਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧||
ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
View original
अथातः पित्ताभिष्यन्दप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१||
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
ਵਾਤਾਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਪ੍ਰਤਿਸੇਧਾਨਨ੍ਤਰਂ ‘ਵਾਤਾਦ੍ਦਸ਼ ਤਥਾ ਪਿਤ੍ਤਾਤ੍’ ਇਤਿ ਵਚਨਾਤ੍ ਪਿਤ੍ਤਾਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਪ੍ਰਤਿਸੇਧਾਰਮ੍ਭਃ- ਅਥਾਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ||੧-੨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯਨ੍ਦੇ ਪੈਤ੍ਤਿਕੇ ਚਾਧਿਮਨ੍ਥੇ ਰਕ੍ਤਾਸ੍ਰਾਵਃ ਸ੍ਰਂਸਨਂ ਚਾਪਿ ਕਾਰ੍ਯਮ੍ |
ਅਕ੍ਸ੍ਣੋਃ ਸੇਕਾਲੇਪਨਸ੍ਯਾਞ੍ਜਨਾਨਿ ਪੈਤ੍ਤੇ ਚ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਦ੍ਵਿਸਰ੍ਪੇ ਵਿਧਾਨਮ੍ ||੩||
View original
पित्तस्यन्दे पैत्तिके चाधिमन्थे रक्तास्रावः स्रंसनं चापि कार्यम् |
अक्ष्णोः सेकालेपनस्याञ्जनानि पैत्ते च स्याद्यद्विसर्पे विधानम् ||३||
ਪਿਤ੍ਤੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ੍ਰਂਸਨਂ ਵਿਰੇਕਃ| ਪਿਤ੍ਤਵਿਸਰ੍ਪਵਿਧਾਨਂ ‘ਉਸ਼ੀਰਲਾਮਜ੍ਜਕਚਨ੍ਦਨਾਨਿ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਪ੍ਰਲੇਪਾਃ| ਪੂਰ੍ਵਵਦਤ੍ਰਾਪ੍ਯਪਤਰ੍ਪਣਾਦਿਭਿਃ ਕਤਾਮਪਾਚਨਸ੍ਯ ਸ੍ਨੇਹਪੂਰ੍ਵਕਃ ਸਿਰਾਮੋਕ੍ਸਃ||੩||
Adhikarana 3 (4-5) · Śloka 6
ਗੁਨ੍ਦ੍ਰਾਂ ਸ਼ਾਲਿਂ ਸ਼ੈਵਲਂ ਸ਼ੈਲਭੇਦਂ ਦਾਰ੍ਵੀਮੇਲਾਮੁਤ੍ਪਲਂ ਰੋਧ੍ਰਮਭ੍ਰਮ੍ |
ਪਦ੍ਮਾਤ੍ਪਤ੍ਰਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਦਰ੍ਭਮਿਕ੍ਸੁਂ ਤਾਲਂ ਰੋਧ੍ਰਂ ਵੇਤਸਂ ਪਦ੍ਮਕਂ ਚ ||੪||
ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਯਸ੍ਟਿਕਾਹ੍ਵਂ ਯੋਸਿਤ੍ਕ੍ਸੀਰਂ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਨਨ੍ਤੇ ਚ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ |
ਸਰ੍ਪਿਃਸਿਦ੍ਧਂ ਤਰ੍ਪਣੇ ਸੇਕਨਸ੍ਯੇ ਸ਼ਸ੍ਤਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸਿਦ੍ਧਮੇਤੇਸੁ ਚਾਜਮ੍ ||੫||
ਯੋਜ੍ਯੋ ਵਰ੍ਗੋ ਵ੍ਯਸ੍ਤ ਏਸੋਨ੍ਯਥਾ ਵਾ ਸਮ੍ਯਙ੍ਨਸ੍ਯੇਸ੍ਟਾਰ੍ਧਸਙ੍ਖ੍ਯੇਪਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ |੬|
View original
गुन्द्रां शालिं शैवलं शैलभेदं दार्वीमेलामुत्पलं रोध्रमभ्रम् |
पद्मात्पत्रं शर्करा दर्भमिक्षुं तालं रोध्रं वेतसं पद्मकं च ||४||
द्राक्षां क्षौद्रं चन्दनं यष्टिकाह्वं योषित्क्षीरं रात्र्यनन्ते च पिष्ट्वा |
सर्पिःसिद्धं तर्पणे सेकनस्ये शस्तं क्षीरं सिद्धमेतेषु चाजम् ||५||
योज्यो वर्गो व्यस्त एषोऽन्यथा वा सम्यङ्नस्येऽष्टार्धसङ्ख्येऽपि नित्यम् |६|
ਇਦਾਨੀਂ ਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯਾਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਯੌਗਿਕਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯਾਹ- ਗੁਨ੍ਦ੍ਰਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਗੁਨ੍ਦ੍ਰਾ ਏਰਕਾਭੇਦਃ, ਗਵੇਧੁਕੇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ, ਸ਼ੈਵਲਂ ਦੂਰ੍ਵਾ, ਸ਼ੈਲਭੇਦਃ ਪਾਸਾਣਭੇਦਃ, ਚਨ੍ਦਨਂ ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਂ, ਰਾਤ੍ਰਿਃ ਹਰਿਦ੍ਰਾ, ਅਨਨ੍ਤਾ ਉਤ੍ਪਲਸਾਰਿਵਾ, ਯੋਸਿਤ੍ਕ੍ਸੀਰਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ੍ਤਨ੍ਯਂ, ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਦੇਃ ਸਾਹਚਰ੍ਯਾਤ੍ ਕਲ੍ਕਦ੍ਰਵ੍ਯੇ ਇਕ੍ਸੁਰਿਤਿ ਇਕ੍ਸੁਰਸੇਨ ਦ੍ਰਵਕਾਰ੍ਯਮ੍| ਵ੍ਯਸ੍ਤਃ ਅਸਮਸ੍ਤਃ, ਅਨ੍ਯਥਾ ਵਾ ਸਮਸ੍ਤ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਯਦ੍ਯਪਿ ਵਰ੍ਗਤ੍ਵਾਤ੍ ‘ਸਮਸ੍ਤਂ ਵਰ੍ਗਮਰ੍ਧਂ ਵਾ ਯਥਾਲਾਭਮਥਾਪਿ ਵਾ’ ਇਤਿ ਸ਼ਲ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰੋਕ੍ਤਪਰਿਭਾਸਯੈਵ ਸਮਸ੍ਤਵ੍ਯਸ੍ਤਤਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ, ਤਥਾਪਿ ਸ਼ਾਲਾਕ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰਤ੍ਵਾਦਤ੍ਰ ਪੁਨਰੁਕ੍ਤਾ| ਨਸ੍ਯੇ ਅਸ੍ਟਾਰ੍ਧਸਙ੍ਖ੍ਯੇ ਚਤੁਃਸਙ੍ਖ੍ਯੇ ਪ੍ਰਤਿਮਰ੍ਸਾਵਪੀਡਨਸ੍ਯਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨਾਖ੍ਯੇ||੪-੫||-
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
ਕ੍ਰਿਯਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਪਿਤ੍ਤਹਰ੍ਯਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਚ੍ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਕ੍ਸੀਰਸਰ੍ਪਿਸ਼੍ਚ ਨਸ੍ਯਮ੍ ||੬||
View original
क्रियाः सर्वा पित्तहर्यः प्रशस्तास्त्र्यहाच्चोर्ध्वं क्षीरसर्पिश्च नस्यम् ||६||
ਕ੍ਰਿਯਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕ੍ਸੀਰਸਰ੍ਪਿਸ਼੍ਚੇਤਿ ‘ਭੋਜਨੇ’ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ਨਸ੍ਯਮਿਤ੍ਯੁਪਲਕ੍ਸਣਂ, ਤੇਨਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਸੇਕਾਞ੍ਜਨਾਦਿ ਗਹ੍ਯਤੇ| ਯਦ੍ਯਪਿ ‘ਪੈਤ੍ਤੇ ਚ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਦ੍ਵਿਸਰ੍ਪੇ ਵਿਧਾਨਂ’ ਇਤ੍ਯਨੇਨੈਵ ਪਿਤ੍ਤਹਰੀ ਕ੍ਰਿਯਾ ਕਥਿਤਾ, ਤਥਾਪਿ ਤਤ੍ਰ ਵ੍ਯਾਧਿਪ੍ਰਤ੍ਯਨੀਕਤਯੋਕ੍ਤਾ, ਅਤ੍ਰ ਤੁ ਦੋਸਪ੍ਰਤ੍ਯਨੀਕਤ੍ਵੇਨੇਤਿ ਨ ਦੋਸਃ||੬||
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
ਪਾਲਾਸ਼ਂ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛੋਣਿਤਂ ਚਾਞ੍ਜਨਾਰ੍ਥੇ ਸ਼ਲ੍ਲਕ੍ਯਾ ਵਾ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਕ੍ਤਮ੍ |੭|
View original
पालाशं स्याच्छोणितं चाञ्जनार्थे शल्लक्या वा शर्कराक्षौद्रयुक्तम् |७|
ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਸਾਦਕਾਞ੍ਜਨਾਨਾਂ ਰਸਕ੍ਰਿਯਾ ਪ੍ਰਥਮਾ, ਅਤਸ੍ਤਾਮਾਹ- ਪਾਲਾਸ਼ਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਾਲਾਸ਼ਂ ਸ਼ੋਣਿਤਂ ਕਿਂਸ਼ੁਕਰਸਃ; ਅਨ੍ਯੇ ਪਲਾਸ਼ਖਪੁਰਮਾਹੁਃ|੭|-
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
ਰਸਕ੍ਰਿਯਾਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਂ ਪਾਲਿਨ੍ਦ੍ਯਾਂ ਵਾ ਮਧੁਕੇ ਵਾਪਿ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ||੭||
View original
रसक्रियां शर्कराक्षौद्रयुक्तां पालिन्द्यां वा मधुके वाऽपि कुर्यात् ||७||
ਅਪਰਾਮਪਿ ਰਸਕ੍ਰਿਯਾਮਾਹ- ਰਸਕ੍ਰਿਯਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਰਸਕ੍ਰਿਯਾਫਾਣਿਤਾਕਤਿਃ| ਤਥਾ ਚੋਕ੍ਤਮ੍- “ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਕ੍ਵਾਥਕਲ੍ਪੇਨ ਕ੍ਵਾਥਂ ਪੂਤਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ| ਕ੍ਵਾਥਯੇਤ੍ ਫਾਣਿਤਾਕਾਰਮੇਸਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਰਸਕ੍ਰਿਯਾ” ਇਤਿ| ਪਾਲਿਨ੍ਦੀ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਤ੍ਰਿਵਤ੍, ਸਾਰਿਵਾਮਨ੍ਯੇ||੭||
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
ਮੁਸ੍ਤਾ ਫੇਨਃ ਸਾਗਰਸ੍ਯੋਤ੍ਪਲਂ ਚ ਕਮਿਘ੍ਨੈਲਾਧਾਤ੍ਰਿਬੀਜਾਦ੍ਰਸਸ਼੍ਚ |੮|
View original
मुस्ता फेनः सागरस्योत्पलं च कृमिघ्नैलाधात्रिबीजाद्रसश्च |८|
ਅਪਰਮਪਿ ਰਸਕ੍ਰਿਯਾਞ੍ਜਨਮਾਹ- ਮੁਸ੍ਤੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਮਿਘ੍ਨਾ ਵਿਡਙ੍ਗਾਃ, ਧਾਤ੍ਰੀ ਆਮਲਕਂ, ਬੀਜਃ ਪੀਤਸਾਰਃ ‘ਬੀਜਕ’ ਇਤਿ ਯਾਵਤ੍, ਮੁਸ੍ਤਾਦੀਨਾਂ ਰਸੇ ਰਸਕ੍ਰਿਯਾ ਕਾਰ੍ਯਾ|੮|-
Adhikarana 8 (8) · Śloka 8
ਤਾਲੀਸ਼ੈਲਾਗੈਰਿਕੋਸ਼ੀਰਸ਼ਙ੍ਖੈਰੇਵਂ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਦਞ੍ਜਨਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯਪਿਸ੍ਟੈਃ ||੮||
View original
तालीशैलागैरिकोशीरशङ्खैरेवं युञ्ज्यादञ्जनं स्तन्यपिष्टैः ||८||
ਵਰ੍ਤ੍ਯਞ੍ਜਨਮਾਹ- ਤਾਲੀਸ਼ੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਾਸ਼ੀਸ਼ੈਲੇਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ ਪਠਨ੍ਤਿ||੮||
Adhikarana 9 (9) · Śloka 9
ਚੂਰ੍ਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਞ੍ਜਨਾਰ੍ਥੇ ਰਸੋ ਵਾ ਸ੍ਤਨ੍ਯੋਪੇਤੋ ਧਾਤਕੀਸ੍ਯਨ੍ਦਨਾਭ੍ਯਾਮ੍ |੯|
View original
चूर्णं कुर्यादञ्जनार्थे रसो वा स्तन्योपेतो धातकीस्यन्दनाभ्याम् |९|
ਚੂਰ੍ਣਾਞ੍ਜਨਮਾਹ- ਚੂਰ੍ਣਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਰਸੋ ਵੇਤਿ ਰਸਕ੍ਰਿਯਾ ਵੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਸ੍ਯਨ੍ਦਨੋਨੇਨੈਵ ਨਾਮ੍ਨਾ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ| ਕੇਚਿਤ੍ ਚਨ੍ਦਨਾਭ੍ਯਾਮਿਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ|੯|-
Adhikarana 10 (9) · Śloka 9
ਯੋਸਿਤ੍ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਸ਼ਾਤਕੁਮ੍ਭਂ ਵਿਘਸ੍ਟਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੋਪੇਤਂ ਕੈਂਸ਼ੁਕਂ ਚਾਪਿ ਪੁਸ੍ਪਮ੍ ||੯||
View original
योषित्स्तन्यं शातकुम्भं विघृष्टं क्षौद्रोपेतं कैंशुकं चापि पुष्पम् ||९||
ਯੋਸਿਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ਾਤਕੁਮ੍ਭਂ ਸੁਵਰ੍ਣਂ, ਤਚ੍ਚ ਯੋਸਿਤ੍ਸ੍ਤਨ੍ਯੇਨ ਘਸ੍ਟਮਞ੍ਜਨਮ੍| ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾ ਕਿਂਸ਼ੁਕਪੁਸ੍ਪਂ ਘਸ੍ਟਂ ਤਾਮ੍ਰਪਾਤ੍ਰਾਦਾਵਞ੍ਜਨਮ੍||੯||
Adhikarana 11 (10) · Śloka 10
ਰੋਧ੍ਰਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮੁਤ੍ਪਲਂ ਚ ਨਾਰ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸੀਰੇ ਯਸ੍ਟਿਕਾਹ੍ਵਂ ਵਚਾਂ ਚ |
ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਕ੍ਸੀਰੇ ਵਰ੍ਣਕਸ੍ਯ ਤ੍ਵਚਂ ਚ ਤੋਯੋਨ੍ਮਿਸ਼੍ਰੇ ਚਨ੍ਦਨੋਦੁਮ੍ਬਰੇ ਚ ||੧੦||
View original
रोध्रं द्राक्षां शर्करामुत्पलं च नार्याः क्षीरे यष्टिकाह्वं वचां च |
पिष्ट्वा क्षीरे वर्णकस्य त्वचं च तोयोन्मिश्रे चन्दनोदुम्बरे च ||१०||
ਰੋਧ੍ਰਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਰੋਧ੍ਰਾਦਿਵਚਾਨ੍ਤਂ ਨਾਰੀਕ੍ਸੀਰੇ ਪਿਸ੍ਟਮੇਕਮਞ੍ਜਨਮ੍| ਵਰ੍ਣਕੋ ਰੋਚਨਿਕਾ; ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਕ੍ ਨਾਰੀਕ੍ਸੀਰੇਣ ਪਿਸ੍ਟਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਮਞ੍ਜਨਮ੍| ਅਨ੍ਯੇ ਵਰ੍ਣਕਤ੍ਵਕ੍ਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਕਰ੍ਣਿਕਾਰਵਕ੍ਸਸ੍ਯ ਵਲ੍ਕਲਂ ਕਥਯਨ੍ਤਿ, ਤਨ੍ਨੇਚ੍ਛਤਿ ਗਯੀ| ਤੋਯੋਨ੍ਮਿਸ਼੍ਰੇ ਚਨ੍ਦਨੋਦੁਮ੍ਬਰੇ ਚੇਤਿ ਤਤੀਯਾਞ੍ਜਨਂ, ਤੋਯੋਨ੍ਮਿਸ਼੍ਰੇ ਬਾਲਕਯੁਕ੍ਤੇ, ਚਨ੍ਦਨਂ ਕੁਚਨ੍ਦਨਂ; ਪਞ੍ਜਿਕਾਕਾਰਸ੍ਤੁ ਚਨ੍ਦਨੋਦੁਮ੍ਬਰਂ ਭਸ਼ਤਰਂ ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਬਦ੍ਧਂ ਤੋਯਪ੍ਲੁਤਮਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਾਞ੍ਜਨਮਾਹ||੧੦||
Adhikarana 12 (11-12) · Śloka 12
ਕਾਰ੍ਯਃ ਫੇਨਃ ਸਾਗਰਸ੍ਯਾਞ੍ਜਨਾਰ੍ਥੇ ਨਾਰੀਸ੍ਤਨ੍ਯੇ ਮਾਕ੍ਸਿਕੇ ਚਾਪਿ ਘਸ੍ਟਃ |
ਯੋਸਿਤ੍ਸ੍ਤਨ੍ਯੇ ਸ੍ਥਾਪਿਤਂ ਯਸ੍ਟਿਕਾਹ੍ਵਂ ਰੋਧ੍ਰਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮੁਤ੍ਪਲਂ ਚ ||੧੧||
ਕ੍ਸੌਮਾਬਦ੍ਧਂ ਪਥ੍ਯਮਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨੇ ਵਾ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਘਸ੍ਟਂ ਯਸ੍ਟਿਕਾਹ੍ਵਂ ਸਰੋਧ੍ਰਮ੍ |
ਤੋਯੋਨ੍ਮਿਸ਼੍ਰਾਃ ਕਾਸ਼੍ਮਰੀਧਾਤ੍ਰਿਪਥ੍ਯਾਸ੍ਤਦ੍ਵਚ੍ਚਾਹੁਃ ਕਟ੍ਫਲਂ ਚਾਮ੍ਬੁਨੈਵ ||੧੨||
View original
कार्यः फेनः सागरस्याञ्जनार्थे नारीस्तन्ये माक्षिके चापि घृष्टः |
योषित्स्तन्ये स्थापितं यष्टिकाह्वं रोध्रं द्राक्षां शर्करामुत्पलं च ||११||
क्षौमाबद्धं पथ्यमाश्च्योतने वा सर्पिर्घृष्टं यष्टिकाह्वं सरोध्रम् |
तोयोन्मिश्राः काश्मरीधात्रिपथ्यास्तद्वच्चाहुः कट्फलं चाम्बुनैव ||१२||
ਕਾਰ੍ਯ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਪਰਮਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਮਾਹ- ਨਾਰੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਯਸ੍ਟਿਮਧੁਕਾਦਿਦ੍ਰਵ੍ਯਮਤੀਵ ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ੍ਤਨ੍ਯਸ੍ਥਾਪਿਤਂ ਕ੍ਸੌਮਵਸ੍ਤ੍ਰਾਵਬਦ੍ਧਮਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨੇ ਹਿਤਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਯਸ੍ਟਿਕਾਹ੍ਵਂ ਸਰੋਧ੍ਰਮਿਤਿ ਯਸ੍ਟਿਮਧੁਕਰੋਧ੍ਰੇ ਵਾ ਘਤਘਸ੍ਟੇ ਪੂਰ੍ਵਵਦਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਮ੍||੧੧-੧੨||
Adhikarana 13 (13) · Śloka 13
ਏਸੋਮ੍ਲਾਖ੍ਯੇਨੁਕ੍ਰਮਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸ਼ੁਕ੍ਤੌ ਕਾਰ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਿਰਾਮੋਕ੍ਸਵਰ੍ਜ੍ਯਃ ||੧੩||
View original
एषोऽम्लाख्येऽनुक्रमश्चापि शुक्तौ कार्यः सर्वः स्यात्सिरामोक्षवर्ज्यः ||१३||
ਇਦਾਨੀਮਮ੍ਲਾਧ੍ਯੁਸਿਤਸ਼ੁਕ੍ਤ੍ਯੋਃ ਸਾਮਾਨ੍ਯਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਏਸ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕੇਚਿਦਮ੍ਲਾਧ੍ਯੁਸਿਤਸ਼ੁਕ੍ਤ੍ਯੋਰਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਤ੍ਯਤ੍ਵਾਦੇਵ ਸਿਰਾਮੋਕ੍ਸਵਰ੍ਜਨਂ ਸਿਦ੍ਧਮ੍, ਅਤਃ ‘ਸ਼ਿਰਾਮੋਕ੍ਸਵਰ੍ਜ੍ਯ’ ਇਤਿ ਪਾਠਂ ਨ ਪਠਨ੍ਤਿ||੧੩||
Adhikarana 14 (14) · Śloka 14
ਸਰ੍ਪਿਃ ਪੇਯਂ ਤ੍ਰੈਫਲਂ ਤੈਲ੍ਵਕਂ ਵਾ ਪੇਯਂ ਵਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕੇਵਲਂ ਯਤ੍ ਪੁਰਾਣਮ੍ |੧੪|
View original
सर्पिः पेयं त्रैफलं तैल्वकं वा पेयं वा स्यात् केवलं यत् पुराणम् |१४|
ਅਮ੍ਲਾਧ੍ਯੁਸਿਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਾਹ- ਸਰ੍ਪਿਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਆਦ੍ਯਂ ਘਤਦ੍ਵਯਂ ਸਂਸ਼ੋਧਨਂ, ਪੁਰਾਣਘਤਂ ਤੁ ਸਂਸ਼ਮਨਮ੍|੧੪|-
Adhikarana 15 (14) · Śloka 14
ਦੋਸੇਧਸ੍ਤਾਚ੍ਛੁਕ੍ਤਿਕਾਯਾਮਪਾਸ੍ਤੇ ਸ਼ੀਤੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰਞ੍ਜਨਂ ਕਾਰ੍ਯਮਾਸ਼ੁ ||੧੪||
View original
दोषेऽधस्ताच्छुक्तिकायामपास्ते शीतैर्द्रव्यैरञ्जनं कार्यमाशु ||१४||
ਸ਼ੁਕ੍ਤਿਕਾਯਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਾਹ- ਦੋਸੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਧਸ੍ਤਾਦਪਾਸ੍ਤੇ ਦੋਸੇ ‘ਵਿਰੇਚਨੇਨ’ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ||੧੪||
Adhikarana 16 (15) · Śloka 15
ਵੈਦੂਰ੍ਯਂ ਯਤ੍ ਸ੍ਫਾਟਿਕਂ ਵੈਦ੍ਰੁਮਂ ਚ ਮੌਕ੍ਤਂ ਸ਼ਾਙ੍ਖਂ ਰਾਜਤਂ ਸ਼ਾਤਕੁਮ੍ਭਮ੍ |
ਚੂਰ੍ਣਂ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼ੁਕ੍ਤਿਂ ਹਨ੍ਯਾਦਞ੍ਜਨਂ ਚੈਤਦਾਸ਼ੁ ||੧੫||
View original
वैदूर्यं यत् स्फाटिकं वैद्रुमं च मौक्तं शाङ्खं राजतं शातकुम्भम् |
चूर्णं सूक्ष्मं शर्कराक्षौद्रयुक्तं शुक्तिं हन्यादञ्जनं चैतदाशु ||१५||
ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਸ਼ੀਤਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯਾਹ- ਵੈਦੂਰ੍ਯਮਿਤ੍ਯਾਦਿ||੧੫||
Adhikarana 17 (16) · Śloka 16
ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਧੂਮਦਰ੍ਸ਼ੀ ਨਰਸ੍ਤੁ ਸ਼ੇਸਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਵਿਧਾਨਮ੍ |
ਯਚ੍ਚੈਵਾਨ੍ਯਤ੍ ਪਿਤ੍ਤਹਚ੍ਚਾਪਿ ਸਰ੍ਵਂ ਯਦ੍ਵੀਸਰ੍ਪੇ ਪੈਤ੍ਤਿਕੇ ਵੈ ਵਿਧਾਨਮ੍ ||੧੬||
View original
युञ्ज्यात् सर्पिर्धूमदर्शी नरस्तु शेषं कुर्याद्रक्तपित्ते विधानम् |
यच्चैवान्यत् पित्तहृच्चापि सर्वं यद्वीसर्पे पैत्तिके वै विधानम् ||१६||
ਧੂਮਦਰ੍ਸ਼ਿਨਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਾਹ- ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਵਿਧਾਨਮਿਤਿ ਰਕ੍ਤਾਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦੇ ਪਿਤ੍ਤਾਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦੇ ਚ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਤਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਨ੍ਯਤ੍ ਪਿਤ੍ਤਹਦਿਤਿ ਪਿਤ੍ਤਵਿਦਗ੍ਧਦਸ੍ਟੇਰ੍ਯਦ੍ਵਿਧਾਨਂ ਤਦਤ੍ਰ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਯਦ੍ਵੀਸਰ੍ਪੇ ਪੈਤ੍ਤਿਕੇ ਵੈ ਵਿਧਾਨਮਿਤਿ ਪਿਤ੍ਤਵਿਸਰ੍ਪੋਕ੍ਤਂ ਵਿਧਾਨਂ ਯੋਜਯੇਦਿਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ||੧੬||
Adhikarana puShpikA · Śloka 10
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਸ਼ਾਲਾਕ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਪਿਤ੍ਤਾਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਦਸ਼ਮੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੧੦||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते शालाक्यतन्त्रे पित्ताभिष्यन्दप्रतिषेधो नाम दशमोऽध्यायः ||१०||
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਡਲ੍ਹ(ਹ੍ਲ)ਣਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਨਿਬਨ੍ਧਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਸ਼ਾਲਾਕ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਦਸ਼ਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੦||