Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
अथातो रक्तपित्तप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧਾਨਨ੍ਤਰਂ ਦੂਸ੍ਯਸਾਮ੍ਯਾਦ੍ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਤਿਸੇਧਾਰਮ੍ਭੋ ਯੁਕ੍ਤ ਇਤ੍ਯਤ ਆਹ- ਅਥਾਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ||੧-੨||
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 5
ਕ੍ਰੋਧਸ਼ੋਕਭਯਾਯਾਸਵਿਰੁਦ੍ਧਾਨ੍ਨਾਤਪਾਨਲਾਨ੍ | ਕਟ੍ਵਮ੍ਲਲਵਣਕ੍ਸਾਰਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਾਤਿਵਿਦਾਹਿਨਃ ||੩|| ਨਿਤ੍ਯਮਭ੍ਯਸਤੋ ਦੁਸ੍ਟੋ ਰਸਃ ਪਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਕੋਪਯੇਤ੍ | ਵਿਦਗ੍ਧਂ ਸ੍ਵਗੁਣੈਃ ਪਿਤ੍ਤਂ ਵਿਦਹਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਸ਼ੋਣਿਤਮ੍ ||੪|| ਤਤਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਰਕ੍ਤਮੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚਾਧੋ ਦ੍ਵਿਧਾਪਿ ਵਾ |੫|
क्रोधशोकभयायासविरुद्धान्नातपानलान् | कट्वम्ललवणक्षारतीक्ष्णोष्णातिविदाहिनः ||३|| नित्यमभ्यसतो दुष्टो रसः पित्तं प्रकोपयेत् | विदग्धं स्वगुणैः पित्तं विदहत्याशु शोणितम् ||४|| ततः प्रवर्तते रक्तमूर्ध्वं चाधो द्विधाऽपि वा |५|
🔊 Audio coming soon
ਨਿਦਾਨਾਨਨ੍ਤਰੀਯਕਤ੍ਵਾਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਸੇਧਸ੍ਯਾਦੌ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਨਿਦਾਨਭੂਤੇ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੀ ਆਹ- ਕ੍ਰੋਧਸ਼ੋਕਭਯਾਯਾਸੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕ੍ਰੋਧਾਦੀਨਿ ਨਿਤ੍ਯਮਭ੍ਯਸ੍ਯਤੋ ਨਿਸੇਵਮਾਣਸ੍ਯ ਪੁਰੁਸਸ੍ਯ ਦੁਸ੍ਟਿਂ ਗਤੋ ਰਸਃ ਪਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਕੋਪਯੇਤ੍, ਤਤਸ਼੍ਚ ਵਿਦਗ੍ਧਂ ਦੁਸ੍ਟਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਸ੍ਵਗੁਣੈਃ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ੋਣਿਤਂ ਵਿਦਹਤਿ ਪ੍ਰਦੂਸਯਤਿ, ਤਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਮਧੋ ਵਾ ਰਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤ ਇਤਿ ਪਿਣ੍ਡਾਰ੍ਥਃ| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮੁਸ੍ਣਕਟ੍ਵਮ੍ਲਲਵਣਕ੍ਸਾਰਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤਂ ਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਮਤ੍ਯਪਾਮਾਰ੍ਗਫਲਾਦਿਕਮ੍| ਆਯਾਸਃ ਸ਼੍ਰਮਃ| ਵਿਰੁਦ੍ਧਾਨ੍ਨਂ ਹਿਤਾਹਿਤੀਯੋਕ੍ਤਮ੍| ਕ੍ਰੋਧਸ਼ੋਕੇਤ੍ਯਾਦਿਃ ਹੇਤੁਃ, ਨਿਤ੍ਯਮਭ੍ਯਸ੍ਯਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਃ| ‘ਕਟ੍ਵਮ੍ਲਲਵਣ’- ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਕੇਚਿਤ੍ ‘ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮੁਸ੍ਣਾਮ੍ਲਲਵਣਂ ਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਵਿਦਾਹਿ ਯਤ੍’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ||੩-੪||-
Adhikarana 3 (5-6) · Śloka 6
ਆਮਾਸ਼ਯਾਦ੍ਵ੍ਰਜੇਦੂਰ੍ਧ੍ਵਮਧਃ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਾਦ੍ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ||੫|| ਵਿਦਗ੍ਧਯੋਰ੍ਦ੍ਵਯੋਸ਼੍ਚਾਪਿ ਦ੍ਵਿਧਾਭਾਗਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ | ਕੇਚਿਤ੍ ਸਯਕਤਃ ਪ੍ਲੀਹ੍ਨਃ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤ੍ਯਸਜੋ ਗਤਿਮ੍ ||੬||
आमाशयाद्व्रजेदूर्ध्वमधः पक्वाशयाद्व्रजेत् ||५|| विदग्धयोर्द्वयोश्चापि द्विधाभागं प्रवर्तते | केचित् सयकृतः प्लीह्नः प्रवदन्त्यसृजो गतिम् ||६||
🔊 Audio coming soon
ਤਦ੍ਰਕ੍ਤਂ ਯਥੋਰ੍ਧ੍ਵਮਧੋ ਵਾ ਦ੍ਵਿਧਾਪਿ ਵਾ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਤਥਾ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਆਮਾਸ਼ਯਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਯਦ੍ਯਪਿ ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਯਕਤ੍ਪ੍ਲੀਹਸ੍ਥਾਨਤ੍ਵਾਦਾਮਾਸ਼ਯਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨਂ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਗਮਨਾਤ੍ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨਂ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸਮ੍ਭਵਤ੍ਯੇਵ| ਵਿਦਗ੍ਧਯੋਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯੁਭਯੋਰਿਤਿ ਦੁਸ੍ਟਯੋਰਾਮਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਯੋਰਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤਯੋਸ਼੍ਚ ਦੁਸ੍ਟਿਃ ਦੁਸ੍ਟਰੁਧਿਰਸਂਯੋਗਾਤ੍| ਏਕੀਯਮਤਮਾਹ- ਕੇਚਿਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਯਕਤਃ ਕਾਲਖਣ੍ਡਸਹਿਤਾਤ੍| ਏਤਦਪ੍ਯਨੁਮਤਮ੍, ਅਪ੍ਰਤਿਸੇਧਾਤ੍| ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਾਠੇ ਅਙ੍ਗੀਕਤੇਪਿ ਪੂਰ੍ਵਵਾਕ੍ਯੇਨ ਸਹ ਨ ਵਿਰੋਧਃ, ਯਤੋ ਯਕਤ੍ਪ੍ਲੀਹਾਭ੍ਯਾਮੇਵ ਰਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਪਰਮਾਮਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਮਧਿਸ੍ਠਾਯ||੫-੬||
Adhikarana 4 (7) · Śloka 7
ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸਾਧ੍ਯਮਧੋਯਾਪ੍ਯਮਸਾਧ੍ਯਂ ਯੁਗਪਦ੍ਗਤਮ੍ |੭|
ऊर्ध्वं साध्यमधोयाप्यमसाध्यं युगपद्गतम् |७|
🔊 Audio coming soon
ਤ੍ਰਿਪ੍ਰਕਾਰਸ੍ਯ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸਾਧ੍ਯਯਾਪ੍ਯਾਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਮਾਹ- ਊਰ੍ਧ੍ਵਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸਾਧ੍ਯਮਿਤਿ ਯਦਾ ਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਾਦ੍ਯੁਪਦ੍ਰਵਹੀਨਂ ਮਾਂਸਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਨਾਭਮਿਤ੍ਯਾਦ੍ਯਸਾਧ੍ਯਲਕ੍ਸਣਰਹਿਤਮੇਕਦੋਸਾਨੁਗਂ ਭਵਤਿ ਤਦਾ ਸਾਧ੍ਯਂ, ਯਦਾ ਤੁ ਤਦੇਵ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਗਤ੍ਵਾ ਪੁਨਰ੍ਭਵਤਿ ਮਾਰ੍ਗਾਨ੍ਤਰਂ ਵਾ ਯਾਤਿ ਅਲ੍ਪੋਪਦ੍ਰਵਮ੍ ਅਲ੍ਪਾਸਾਧ੍ਯਲਕ੍ਸਣਯੁਕ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਦੋਸਾਨੁਗਂ ਚ ਭਵਤਿ ਤਦਾ ਯਾਪ੍ਯਂ, ਯਦਾ ਚ ਬਹੂਪਦ੍ਰਵਯੁਕ੍ਤਂ ਬਹ੍ਵਸਾਧ੍ਯਲਕ੍ਸਣਯੁਕ੍ਤਂ ਤ੍ਰਿਦੋਸਾਨੁਗਤਂ ਚ ਭਵਤਿ ਤਦਾ ਅਸਾਧ੍ਯਮ੍| ਅਧੋ ਯਾਪ੍ਯਮਿਤਿ ਅਲ੍ਪੋਪਦ੍ਰਵਮਸਾਧ੍ਯਲਕ੍ਸਣਹੀਨਂ ਦ੍ਵਿਦੋਸਾਨੁਗਂ ਚ ਭਵਤਿ ਤਦਾ ਅਧੋਗਂ ਯਾਪ੍ਯਂ; ਯਦਾ ਚ ਤ੍ਰਿਦੋਸਾਨੁਗਮਸਾਧ੍ਯਲਕ੍ਸਣਯੁਕ੍ਤਂ ਤਦਾ ਵਰ੍ਜ੍ਯਂ, ਯਦਾ ਚੈਕਦੋਸਾਨੁਗਂ ਨਿਰੁਪਦ੍ਰਵਂ ਵਰ੍ਜ੍ਯਲਕ੍ਸਣਾਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਤਦਾ ਸਾਧ੍ਯਮ੍| ਅਸਾਧ੍ਯਂ ਯੁਗਪਦ੍ਗਤਮਿਤਿ ਯਦਾ ਤ੍ਰਿਦੋਸਾਨੁਗਂ ਬਹੂਪਦ੍ਰਵਮਸਾਧ੍ਯਲਕ੍ਸਣਯੁਕ੍ਤਂ ਭਵਤਿ ਤਦਾ ਅਸਾਧ੍ਯਂ, ਯਦਾ ਚਾਨ੍ਯਥਾ ਤਦਾ ਯਾਪ੍ਯਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਯੁਗਪਦ੍ਗਤਮ੍ ਉਭਯਮਾਰ੍ਗਪ੍ਰਵਤ੍ਤਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|੭|-
Adhikarana 5 (7) · Śloka 8
ਸਦਨਂ ਸ਼ੀਤਕਾਮਿਤ੍ਵਂ ਕਣ੍ਠਧੂਮਾਯਨਂ ਵਮਿਃ ||੭|| ਲੋਹਗਨ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸੋ ਭਵਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਭਵਿਸ੍ਯਤਿ |੮|
सदनं शीतकामित्वं कण्ठधूमायनं वमिः ||७|| लोहगन्धिश्च निःश्वासो भवत्यस्मिन् भविष्यति |८|
🔊 Audio coming soon
ਅਥ ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਮਾਹ- ਸਦਨਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਦਨਮ੍ ਅਙ੍ਗਮ੍ਲਾਨਿਃ| ਕਣ੍ਠਧੂਮਾਯਨਂ ਕਣ੍ਠੇ ਧੂਮੋਦ੍ਵਮਨਮਿਵ ਵੇਦਨੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ||੭||-
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
ਬਾਹ੍ਯਾਸਗ੍ਲਕ੍ਸਣੈਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਦੋਸੋਚ੍ਛ੍ਰਿਤੀਰ੍ਵਿਦੁਃ ||੮||
बाह्यासृग्लक्षणैस्तस्य सङ्ख्यादोषोच्छ्रितीर्विदुः ||८||
🔊 Audio coming soon
ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਂ ਦੋਸੋਚ੍ਛ੍ਰਯਂ ਚਾਤਿਦੇਸ਼ੇਨਾਹ- ਬਾਹ੍ਯਾਸਗ੍ਲਕ੍ਸਣੈਸ੍ਤਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਬਾਹ੍ਯਾਸਗ੍ਲਕ੍ਸਣੈਰਿਤਿ ਸ਼ੋਣਿਤਵਰ੍ਣਨੀਯੋਕ੍ਤੈਃ ‘ਫੇਨਿਲਮਰੁਣਮ੍’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਭਿਃ, ਤਸ੍ਯ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ, ਸਙ੍ਖ੍ਯਾ ਸਪ੍ਤਵਿਧਾ| ਨਨੁ, ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਵਿ ਦਗ੍ਧੇਨ ਵਿਦਗ੍ਧਂ ਰਕ੍ਤਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਮੁਚ੍ਯਤੇ, ਤਤ੍ ਕਥਂ ਪਿਤ੍ਤਾਦਪਿ ਪਥਗੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯਤੇ? ਉਚ੍ਯਤੇ, ਤਦ੍ਰਕ੍ਤਾਨ੍ਤਰੇਣ ਸਂਸਰ੍ਗਾਤ੍| ਦੋਸੋਚ੍ਛ੍ਰਿਤਿਃ ਦੋਸਾਧਿਕ੍ਯਮ੍||੮||
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
ਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਜ੍ਵਰਵਮਥੁਮਦਾਸ੍ਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਾਦਾਹਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਭੁਕ੍ਤੇ ਚਾਨ੍ਨੇ ਵਿਦਾਹਸ੍ਤ੍ਵਧਤਿਰਪਿ ਸਦਾ ਹਦ੍ਯਤੁਲ੍ਯਾ ਚ ਪੀਡਾ | ਤਸ੍ਣਾ ਕਣ੍ਠਸ੍ਯ ਭੇਦਃ ਸ਼ਿਰਸਿ ਚ ਦਵਨਂ ਪੂਤਿਨਿਸ੍ਠੀਵਨਂ ਚ ਦ੍ਵੇਸੋ ਭਕ੍ਤੇਵਿਪਾਕੋ ਵਿਰਤਿਰਪਿ ਰਤੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੋਪਸਰ੍ਗਾਃ ||੯||
दौर्बल्यश्वासकासज्वरवमथुमदास्तन्द्रितादाहमूर्च्छा भुक्ते चान्ने विदाहस्त्वधृतिरपि सदा हृद्यतुल्या च पीडा | तृष्णा कण्ठस्य भेदः शिरसि च दवनं पूतिनिष्ठीवनं च द्वेषो भक्तेऽविपाको विरतिरपि रते रक्तपित्तोपसर्गाः ||९||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੋਪਦ੍ਰਵਾਨਾਹ- ਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਮਥੁਃ ਛਰ੍ਦਿਃ| ਮਦਃ ਪੂਗਫਲੇਨੇਵ ਮਤ੍ਤਤਾ| ਅਧਤਿਃ ਅਸਨ੍ਤੋਸਃ| ਅਤੁਲ੍ਯਾ ਅਸਾਧਾਰਣਾ| ਕਣ੍ਠਸ੍ਯ ਭੇਦਃ ਕਣ੍ਠਕ੍ਸਣਨਮ੍| ਸ਼ਿਰਸਿ ਚ ਦਵਨਂ ਸਨ੍ਤਾਪਃ| ਵਿਰਤਿਰਪਿ ਰਤੇਃ ਸੁਖਸ੍ਯਾਪਿ ਵਿਨਾਸ਼ੋ ਭਵਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਉਪਸਰ੍ਗਾ ਉਪਦ੍ਰਵਾਃ| ‘ਭੁਕ੍ਤੇ ਚਾਨ੍ਨੇ ਵਿਦਾਹ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਭੁਕ੍ਤੇ ਘੋਰੋ ਵਿਦਾਹ’ ਇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਤਤ੍ਰ ਸਪ੍ਤਮੀ ਸਸ੍ਠ੍ਯਰ੍ਥੇ, ਤੇਨ ਭੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਆਹਾਰਸ੍ਯ ਘੋਰੋ ਮਹਾਨ੍ ਵਿਦਾਹ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ‘ਕਣ੍ਠਸ੍ਯ ਭੇਦ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਕੋਸ੍ਠਸ੍ਯ ਭੇਦ’ ਇਤ੍ਯਪਰੇ ਪਠਨ੍ਤਿ; ਕੋਸ੍ਠਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਕੋਸ੍ਠਸ੍ਥੋ ਮਲਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭੇਦ ਇਤਿ ਚ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ| ਤਦੇਤਤ੍ ਪਾਠਦ੍ਵਯਮੂਰ੍ਧ੍ਵਾਧਃਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਰੂਪਂ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਂ, ਏਕਤ੍ਰ ਦ੍ਵਯੋਰਪ੍ਯਨੌਪਯਿਕਤ੍ਵਾਤ੍| ਸ਼ਿਰਸਿ ਚ ਦਵਨਮਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਪ੍ਰਵਿਤਤਸਿਰਤਾ’ ਇਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਸਿਰਾਤਤਗਾਤ੍ਰਤੇਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ| ‘ਵਿਰਤਿਰਪਿ ਰਤੇਃ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਅਪਰੇ ‘ਵਿਨਤਿਰਪਿ ਭਵੇਤ੍’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ; ਵਿਨਤਿਃ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਵਿਨਮਨਮ੍| ਅਪਰੇ ‘ਵਿਕਤਿਰਪਿ ਭਵੇਤ੍’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਕਾਯਸ੍ਯਾਕੁਞ੍ਚਨਾਤ੍ਮਿਕਾ ਵਿਕਤਿਰਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੯||
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
ਮਾਂਸਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਨਾਭਂ ਕ੍ਵਥਿਤਮਿਵ ਚ ਯਤ੍ ਕਰ੍ਦਮਾਮ੍ਭੋਨਿਭਂ ਵਾ ਮੇਦਃਪੂਯਾਸ੍ਰਕਲ੍ਪਂ ਯਕਦਿਵ ਯਦਿ ਵਾ ਪਕ੍ਵਜਮ੍ਬੂਫਲਾਭਮ੍ | ਯਤ੍ ਕਸ੍ਣਂ ਯਚ੍ਚ ਨੀਲਂ ਭਸ਼ਮਤਿਕੁਣਪਂ ਯਤ੍ਰ ਚੋਕ੍ਤਾ ਵਿਕਾਰਾਸ੍ਤਦ੍ਵਰ੍ਜ੍ਯਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਸੁਰਪਤਿਧਨੁਸਾ ਯਚ੍ਚ ਤੁਲ੍ਯਂ ਵਿਭਾਤਿ ||੧੦||
मांसप्रक्षालनाभं क्वथितमिव च यत् कर्दमाम्भोनिभं वा मेदःपूयास्रकल्पं यकृदिव यदि वा पक्वजम्बूफलाभम् | यत् कृष्णं यच्च नीलं भृशमतिकुणपं यत्र चोक्ता विकारास्तद्वर्ज्यं रक्तपित्तं सुरपतिधनुषा यच्च तुल्यं विभाति ||१०||
🔊 Audio coming soon
ਅਸਾਧ੍ਯਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਮਾਂਸਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਨਾਭਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਮਾਂਸਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਨਾਭਂ ਮਾਂਸਧਾਵਨਤੋਯਾਭਮ੍| ਕਰ੍ਦਮਾਮ੍ਭੋਨਿਭਂ ਕਰ੍ਦਮੇਨ ਮਿਸ਼੍ਰਿਤਂ ਯਦਮ੍ਭਸ੍ਤੋਯਂ ਤਨ੍ਨਿਭਮ੍| ਮੇਦਃਪੂਯਾਸ੍ਰਕਲ੍ਪਂ ਮੇਦਃਪੂਯਰਕ੍ਤਸਦਸ਼ਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਤਿਕੁਣਪਂ ਸ਼ਟਿਤਸ਼ਵਗਨ੍ਧਿ| ਉਕ੍ਤਾ ਵਿਕਾਰਾ ਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਸ਼੍ਵਾਸਾਦਯਃ, ‘ਪ੍ਰਭੂਤਾ’ ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਸ਼ੇਸਃ| ਤਦ੍ਵਰ੍ਜ੍ਯਮਿਤਿ ਊਰ੍ਧ੍ਵਧੋਮਾਰ੍ਗਤ੍ਵੇਨ ਸਾਧ੍ਯਂ ਯਾਪ੍ਯਂ ਚ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਭਵਤਿ ਤਦਪ੍ਯੇਵਂਵਿਧਮ੍ ਅਸਾਧ੍ਯਮ੍| ਸੁਰਪਤਿਧਨੁਃ ਇਨ੍ਦ੍ਰਧਨੁਃ| ‘ਕ੍ਵਥਿਤਮਿਵ ਚ ਯਤ੍’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਕ੍ਵਥਿਤਮਿਵ ਯਕਤ੍’ ਇਤਿ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਵਕਾਲਖਣ੍ਡਤੁਲ੍ਯਮਿਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ||੧੦||
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
ਨਾਦੌ ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮੁਦ੍ਰਿਕ੍ਤਂ ਯਦਸਗ੍ਬਲਿਨੋਸ਼੍ਨਤਃ | ਤਤ੍ ਪਾਣ੍ਡੁਗ੍ਰਹਣੀਕੁਸ੍ਠਪ੍ਲੀਹਗੁਲ੍ਮਜ੍ਵਰਾਵਹਮ੍ ||੧੧||
नादौ सङ्ग्राह्यमुद्रिक्तं यदसृग्बलिनोऽश्नतः | तत् पाण्डुग्रहणीकुष्ठप्लीहगुल्मज्वरावहम् ||११||
🔊 Audio coming soon
ਆਦੌ ਬਲਵਤਿ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹਣਨਿਸੇਧਮਾਹ- ਨਾਦੌ ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮੁਦ੍ਰਿਕ੍ਤਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਯਤ੍ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਮ੍, ਉਦ੍ਰਿਕ੍ਤਮ੍ ਅਤਿਸ਼ਯੇਨ ਵਦ੍ਧਿਂ ਗਤਂ, ਤਦ੍ਬਲਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਨਤਸ਼੍ਚ ਪੁਰੁਸਸ੍ਯਾਦੌ ਨ ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ; ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਦਾਦੌ ਸਙ੍ਗਹੀਤਂ ਸਤ੍ ਪਾਣ੍ਡ੍ਵਾਦਿਰੋਗਾਵਹਂ ਭਵਤਿ||੧੧||
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
ਅਧਃਪ੍ਰਵਤ੍ਤਂ ਵਮਨੈਰੂਰ੍ਧ੍ਵਗਂ ਚ ਵਿਰੇਚਨੈਃ | ਜਯੇਦਨ੍ਯਤਰਦ੍ਵਾਪਿ ਕ੍ਸੀਣਸ੍ਯ ਸ਼ਮਨੈਰਸਕ੍ ||੧੨||
अधःप्रवृत्तं वमनैरूर्ध्वगं च विरेचनैः | जयेदन्यतरद्वाऽपि क्षीणस्य शमनैरसृक् ||१२||
🔊 Audio coming soon
ਤਰ੍ਹਿ ਤਤ੍ਰ ਕਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਾਹ- ਅਧਃਪ੍ਰਵਤ੍ਤਂ ਵਮਨੈਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਂਸ਼ੋਧਨਾਰ੍ਹਸ੍ਯ ਬਲਵਤੋ ਨਰਸ੍ਯਾਧੋਗਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਬਹੁਦੋਸਂ ਵਮਨੈਰ੍ਜਯੇਤ੍, ਏਵਂਵਿਧਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਗਂ ਵਿਰੇਚਨੈਰਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਨਨੁ, ਅਧੋਗਂ ਵਾਤਾਨੁਗਂ ਭਵਤਿ, ਊਰ੍ਧ੍ਵਗਂ ਚ ਕਫਾਨੁਗਂ, ਤਤ੍ ਕਥਂ ਤਯੋਰ੍ਵਮਨਵਿਰੇਚਨੇ ਯੁਜ੍ਯੇਤੇ? ਸਤ੍ਯਂ, ਵ੍ਯਾਧਿਪ੍ਰਤ੍ਯਨੀਕਤ੍ਵਾਦ੍ਯੁਜ੍ਯੇਤੇ ਏਵ; ਤਥਾ ਚ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰਂ- “ਅਧੋਗਂ ਵਮਨੈਰ੍ਧੀਮਾਨੂਰ੍ਧ੍ਵਗਂ ਰੇਚਨੈਰ੍ਜਯੇਤ੍”- ਇਤਿ| ਅਨ੍ਯਤਰਦ੍ਵੇਤਿ ਊਰ੍ਧ੍ਵਗਮਧੋਗਂ ਵਾ ਕ੍ਸੀਣਸ੍ਯ ਪੁਰੁਸਸ੍ਯ ਸ਼ਮਨੈਰ੍ਜਯੇਦਿਤਿ ਨ ਵਮਨਵਿਰੇਕੈਃ; ਤਥਾ ਚ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰਮ੍- “ਊਰ੍ਧ੍ਵਗਂ ਵਾਪ੍ਯਧੋਗਂ ਵਾ ਕ੍ਸੀਣਸ੍ਯ ਸ਼ਮਨੈਰ੍ਜਯੇਤ੍”- ਇਤਿ||੧੨||
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
ਅਤਿਪ੍ਰਵਦ੍ਧਦੋਸਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਂ ਲੋਹਿਤਪਿਤ੍ਤਿਨਃ | ਅਕ੍ਸੀਣਬਲਮਾਂਸਾਗ੍ਨੇਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਪਤਰ੍ਪਣਮ੍ ||੧੩||
अतिप्रवृद्धदोषस्य पूर्वं लोहितपित्तिनः | अक्षीणबलमांसाग्नेः कर्तव्यमपतर्पणम् ||१३||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਸਂਸ਼ੋਧਨਾਰ੍ਹਸ੍ਯ ਲਙ੍ਘਨਮਪਿ ਹਿਤਮਿਤਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਅਤਿਪ੍ਰਵਦ੍ਧਦੋਸਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਪਤਰ੍ਪਣਂ ਲਙ੍ਘਨਮ੍||੧੩||
Adhikarana 12 (14) · Śloka 14
ਲਙ੍ਘਿਤਸ੍ਯ ਤਤਃ ਪੇਯਾਂ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਵਲ੍ਪਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ | ਰਸਯੂਸੌ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯੌ ਸੁਰਾਭਿਸ੍ਨੇਹਸਂਸ੍ਕਤੌ | ਤਰ੍ਪਣਂ ਪਾਚਨਂ ਲੇਹਾਨ੍ ਸਰ੍ਪੀਂਸਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ ||੧੪||
लङ्घितस्य ततः पेयां विदध्यात् स्वल्पतण्डुलाम् | रसयूषौ प्रदातव्यौ सुराभिस्नेहसंस्कृतौ | तर्पणं पाचनं लेहान् सर्पींषि विविधानि च ||१४||
🔊 Audio coming soon
ਲਙ੍ਘਨਾਦਨਨ੍ਤਰਂ ਕਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਾਹ- ਲਙ੍ਘਿਤਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਕਿਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਪੇਯਾਮੇਵ ਵਿਦਧ੍ਯਾਦੁਤਾਨ੍ਯਦਪੀਤ੍ਯਾਹ- ਤਰ੍ਪਣਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਰ੍ਪਣਮਿਤਿ ਮਦ੍ਵੀਕਾਮਧੁਕਾਦਿਸਾਧਿਤਜਲੇਨ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰੇਣਾਲੋਡਿਤਾਃ ਸਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾ ਲਾਜਸ਼ਕ੍ਤਵਃ| ਪਾਚਨਂ ਹ੍ਰੀਬੇਰਚਨ੍ਦਨੋਸ਼ੀਰਪਰ੍ਪਟਮੁਸ੍ਤਸਾਧਿਤਜਲਪਾਨਮ੍| ਲੇਹਾਨਿਤਿ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਾਨ੍ ਮਧੁਕਸ਼ੋਭਾਞ੍ਜਨਕਾਦਿਪੁਸ੍ਪੈਃ ਕਤਾਨ੍ ਸਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਨ੍| ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਸਰ੍ਪੀਂਸਿ ਵਾਸਾਘਤਾਦੀਨਿ| ਤਤ੍ਰਾਧੋਗੇ ਪੇਯਾ ਹਿਤਾ ਯਦਿ ਮਾਰੁਤੋ ਬਲੀ ਨ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਮਾਰੁਤਸ਼੍ਚੇਦ੍ਬਲੀ ਭਵਤਿ ਤਦਾ ਮਾਂਸਰਸ ਏਵ; ਊਰ੍ਧ੍ਵਗੇ ਚ ਤਰ੍ਪਣਂ ਹਿਤਮ੍| ਤਥਾ ਚ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰਮ੍- “ਅਧੋਵਹੇ ਯਵਾਗ੍ਵਾਦਿ ਨ ਚੇਤ੍ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਾਰੁਤੋ ਬਲੀ| ਊਰ੍ਧ੍ਵਗੇ ਤਰ੍ਪਣਂ ਸ਼ਸ੍ਤਂ ਯਥਾਦੋਸਮਥਾਪਿ ਵਾ”- ਇਤਿ| ਕੇਚਿਤ੍ ‘ਲਙ੍ਘਿਤਸ੍ਯ ਤਤੋ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਲਘ੍ਵਨ੍ਨਮਵਚਾਰਯੇਤ੍’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ ਚ- ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਨੀਕਂ ਚੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੧੪||
Adhikarana 13 (15) · Śloka 15
ਦ੍ਰਕ੍ਸਾਮਧੁਕਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਸਿਤਾਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿਰੇਚਨਮ੍ | ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਯੁਕ੍ਤਂ ਚ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਵਮਨਂ ਹਿਤਮ੍ ||੧੫||
द्रक्षामधुककाश्मर्यसितायुक्तं विरेचनम् | यष्टीमधुकयुक्तं च सक्षौद्रं वमनं हितम् ||१५||
🔊 Audio coming soon
ਪੂਰ੍ਵਮੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਯਦ੍ਵਮਨਵਿਰੇਚਨਂ ਤਯੋਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯਾਹ- ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮਧੁਕਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਦਿਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿਰੇਚਨਦ੍ਰਵ੍ਯਕਲ੍ਪੋਕ੍ਤਂ ਮਦੁ ਵਿਰੇਚਨਂ, ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਵਮਨਦ੍ਰਵ੍ਯਵਿਕਲ੍ਪੋਕ੍ਤਂ ਮਦੁ ਵਮਨਂ ਹਿਤਮ੍||੧੫||
Adhikarana 14 (16-18) · Śloka 18
ਪਯਾਂਸਿ ਸ਼ੀਤਾਨਿ ਰਸਾਸ਼੍ਚ ਜਾਙ੍ਗਲਾਃ ਸਤੀਨਯੂਸਾਸ਼੍ਚ ਸਸ਼ਾਲਿਸਸ੍ਟਿਕਾਃ | ਪਟੋਲਸ਼ੇਲੂਸੁਨਿਸਣ੍ਣਯੂਥਿਕਾਵਟਾਤਿਮੁਕ੍ਤਾਙ੍ਕੁਰਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਜਮ੍ ||੧੬|| ਹਿਤਂ ਚ ਸ਼ਾਕਂ ਘਤਸਂਸ੍ਕਤਂ ਸਦਾ ਤਥੈਵ ਧਾਤ੍ਰੀਫਲਦਾਡਿਮਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ | ਰਸਾਸ਼੍ਚ ਪਾਰਾਵਤਸ਼ਙ੍ਖਕੂਰ੍ਮਜਾਸ੍ਤਥਾ ਯਵਾਗ੍ਵੋ ਵਿਹਿਤਾ ਘਤੋਤ੍ਤਰਾਃ ||੧੭|| ਸਨ੍ਤਾਨਿਕਾਸ਼੍ਚੋਤ੍ਪਲਵਰ੍ਗਸਾਧਿਤੇ ਕ੍ਸੀਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾ ਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰੋਤ੍ਤਰਾਃ | ਹਿਮਾਃ ਪ੍ਰਦੇਹਾ ਮਧੁਰਾ ਗਣਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਘਤਾਨਿ ਪਥ੍ਯਾਨਿ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਿਨਾਮ੍ ||੧੮||
पयांसि शीतानि रसाश्च जाङ्गलाः सतीनयूषाश्च सशालिषष्टिकाः | पटोलशेलूसुनिषण्णयूथिकावटातिमुक्ताङ्कुरसिन्दुवारजम् ||१६|| हितं च शाकं घृतसंस्कृतं सदा तथैव धात्रीफलदाडिमान्वितम् | रसाश्च पारावतशङ्खकूर्मजास्तथा यवाग्वो विहिता घृतोत्तराः ||१७|| सन्तानिकाश्चोत्पलवर्गसाधिते क्षीरे प्रशस्ता मधुशर्करोत्तराः | हिमाः प्रदेहा मधुरा गणाश्च ये घृतानि पथ्यानि रक्तपित्तिनाम् ||१८||
🔊 Audio coming soon
ਵਮਨਵਿਰੇਚਨਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯਭਿਧਾਯ ਭੋਜਨਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਯਤਿ- ਪਯਾਂਸੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ੀਤਾਨਿ ਉਤ੍ਪਲਾਦਿਦ੍ਰਵ੍ਯਕ੍ਵਥਿਤਸ਼ੀਤਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਤੁ ਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਾਯੇ| ਜਾਙ੍ਗਲਰਸਾ ਏਣਾਦਿਲਾਵਾਦਿਕਤਾਃ, ਤੇ ਚ ਵਾਤਾਨੁਬਨ੍ਧੇ| ਸਤੀਨਯੂਸਾ ਵਰ੍ਤੁਲਕਲਾਯਯੂਸਾਃ, ਤੇ ਚ ਕਫਾਨੁਗੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਹਿਤਾਃ| ਪਟੋਲੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ੇਲੂਃ ਦਕ੍ਸਿਣਾਪਥਜਂ ਸ਼ਾਕਂ, ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਨ੍ਤਕਮਪਰੇ| ਸੁਨਿਸਣ੍ਣਕਃ ਸ਼ਿਰਵਾਲਿਕਾ, ਚਤੁਸ੍ਪਰ੍ਣੀਤ੍ਯਪਰੇ| ਅਤਿਮੁਕ੍ਤ ਆਵਨ੍ਤਕਃ| ਅਙ੍ਕੁਰਾਃ ਕੋਮਲਪਲ੍ਲਵਾਃ ਪਟੋਲਾਦੀਨਾਮ੍| ਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਃ ਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡੀ| ਏਤਾਨ੍ਯਪਿ ਸ਼ਾਕਾਨਿ ਕਫਾਨੁਗੇ ਸ਼ਸ੍ਤਾਨੀਤਿ| ਪਟੋਲੇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਕੇਚਿਤ੍ ਜੀਵਨ੍ਤੀਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਰਸਾਸ਼੍ਚੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਜਾਙ੍ਗਲਰਸਾਭਿਧਾਨੇਨੈਵ ਪਾਰਾਵਤਰਸਸ੍ਯਾਪਿ ਪਰਿਗ੍ਰਹੇ ਤਦਭਿਧਾਨਂ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਹਿਤਤ੍ਵਾਪਾਦਨਾਰ੍ਥਮ੍| ਧਾਤ੍ਰੀਦਾਡਿਮੇ ਸਂਸ੍ਕਾਰਾਰ੍ਥਮ੍| ਯਵਾਗ੍ਵਃ ਅਭਿਹਿਤਾਃ| ਸਨ੍ਤਾਨਿਕਾ ਘਤਸ੍ਯੋਪਰਿਤਨਃ ਸ੍ਤ੍ਯਾਨੋ ਭਾਗਃ| ਘਤੋਤ੍ਤਰਾ ਘਤਪ੍ਰਧਾਨਾਃ| ਹਿਮਾਃ ਪ੍ਰਦੇਹਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਹਿਮਾਃ ਪ੍ਰਦੇਹਾਃ ਸ਼ੀਤਾ ਲੇਪਾਃ; ਤੇ ਚ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਪ੍ਰਭਤਿਸ਼ੀਤਲਗਣਕਤਾਃ| ਮਧੁਰਾ ਗਣਾਃ ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਯਃ| ਤੇ ਚ ਪਾਨਾਦਿਨਾ ਯੋਜ੍ਯਾਃ| ਘਤਾਨਿ ਮਧੁਰਗਣਸਾਧਿਤਾਨਿ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰਸਂਵਾਦਾਤ੍| ਪਥ੍ਯਾਨਿ ਹਿਤਾਨਿ||੧੬-੧੮||
Adhikarana 15 (19-20) · Śloka 20
ਮਧੂਕਸ਼ੋਭਾਞ੍ਜਨਕੋਵਿਦਾਰਜੈਃ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਕਾਯਾਃ ਕੁਸੁਮੈਸ਼੍ਚ ਚੂਰ੍ਣਿਤੈਃ | ਭਿਸਗ੍ਵਿਦਧ੍ਯਾਚ੍ਚਤੁਰਃ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਾਨ੍ ਹਿਤਾਯ ਲੇਹਾਨਸਜਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ ||੧੯|| ਲਿਹ੍ਯਾਚ੍ਚ ਦੂਰ੍ਵਾਵਟਜਾਂਸ਼੍ਚ ਪਲ੍ਲਵਾਨ੍ ਮਧੁਦ੍ਵਿਤੀਯਾਨ੍ ਸਿਤਕਰ੍ਣਿਕਸ੍ਯ ਚ | ਹਿਤਂ ਚ ਖਰ੍ਜੂਰਫਲਂ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਫਲਾਨਿ ਚਾਨ੍ਯਾਨ੍ਯਪਿ ਤਦ੍ਗੁਣਾਨ੍ਯਥ ||੨੦||
मधूकशोभाञ्जनकोविदारजैः प्रियङ्गुकायाः कुसुमैश्च चूर्णितैः | भिषग्विदध्याच्चतुरः समाक्षिकान् हिताय लेहानसृजः प्रशान्तये ||१९|| लिह्याच्च दूर्वावटजांश्च पल्लवान् मधुद्वितीयान् सितकर्णिकस्य च | हितं च खर्जूरफलं समाक्षिकं फलानि चान्यान्यपि तद्गुणान्यथ ||२०||
🔊 Audio coming soon
ਮਧੂਕੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਮਧੂਕਾਦਿਪੁਸ੍ਪੈਰੇਕੈਕੈਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਿਤੈਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਲੇਹਾਃ, ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਕਾਯਾਃ ਕੁਸੁਮੈਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥੋ ਲੇਹਃ| ਅਪਰਾਨਪਿ ਲੇਹਾਨਾਹ- ਲਿਹ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਦੂਰ੍ਵਾਵਟਪਲ੍ਲਵਾਨ੍ ਮਧੁਦ੍ਵਿਤੀਯਾਨ੍ ਲਿਹ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯੇਕੋ ਯੋਗਃ| ਸਿਤਕਰ੍ਣਿਕਃ ਸ਼੍ਵੇਤਕਰ੍ਣਿਕਾਰਃ, ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਪਲ੍ਲਵਾਨ੍ ਮਧੁਦ੍ਵਿਤੀਯਾਨ੍ ਲਿਹ੍ਯਾਦਿਤਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਯੋਗਃ| ਕੇਚਿਤ੍ ਸਮੁਦਿਤਮੇਕਂ ਯੋਗਂ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ; ਤਨ੍ਨੇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਨਿਬਨ੍ਧਕਾਰਾਃ, ਸਮਾਨਤਨ੍ਤ੍ਰਸਂਵਾਦਾਤ੍| ‘ਦੂਰ੍ਵਾਵਟਜਾਂਸ਼੍ਚ ਪਲ੍ਲਵਾਨ੍’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰਾਪਰੇ ‘ਦੁਗ੍ਧਦ੍ਰੁਮਪਲ੍ਲਵਾਨ੍’ ਇਤਿ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਵਟਾਦਿਪਲ੍ਲਵਾਨਿਤਿ ਵ੍ਯਾਚਕ੍ਸਤੇ| ਕਿਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਏਤਦੇਵ ਹਿਤਮੁਤਾਨ੍ਯਦਪੀਤ੍ਯਾਹ- ਹਿਤਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਸਮਧੁ| ਅਨੁਕ੍ਤਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਯਾਹ- ਫਲਾਨਿ ਚਾਨ੍ਯਾਨ੍ਯਪੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਨ੍ਯਾਨਿ ਫਲਾਨਿ ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਾਦੀਨਿ| ਤਦ੍ਗੁਣਾਨਿ ਖਰ੍ਜੂਰਫਲਤੁਲ੍ਯਗੁਣਾਨਿ||੧੯-੨੦||
Adhikarana 16 (21) · Śloka 21
ਰਕ੍ਤਾਤਿਸਾਰਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਯੋਗਾਨਤ੍ਰਾਪਿ ਯੋਜਯੇਤ੍ |੨੧|
रक्तातिसारप्रोक्तांश्च योगानत्रापि योजयेत् |२१|
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇਤਿਦੇਸ਼ੇਨ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਰਕ੍ਤਾਤੀਸਾਰਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਰਕ੍ਤਾਤੀਸਾਰਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਨ੍ ਯੋਗਾਨ੍ ‘ਪ੍ਰਿਯਾਲਮਲ੍ਲਿਕਾ’ ਇਤ੍ਯਾਦੀਨ੍| ਅਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਕਾਰ੍ਤਿਕਕੁਣ੍ਡਃ ‘ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਾਨਾਂ ਮਧੁਨਾ ਭਸ੍ਮ ਵਾਪਿ ਪਰਿਸ੍ਰੁਤਮ੍’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਯੋਗਂ ਪਠਤਿ, ਸ ਚ ਜੇਜ੍ਜਟਾਚਾਰ੍ਯੇਣ ‘ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮਿਨ੍ਦੀਵਰਭਸ੍ਮ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਅਗ੍ਰੇ ਪਠਿਤਃ|੨੧|-
Adhikarana 17 (21-22) · Śloka 22
ਸ਼ੁਦ੍ਧੇਕ੍ਸੁਕਾਣ੍ਡਮਾਪੋਥ੍ਯ ਨਵੇ ਕੁਮ੍ਭੇ ਹਿਮਾਮ੍ਭਸਾ ||੨੧|| ਯੋਜਾਯਿਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸਿਪੇਦ੍ਰਾਤ੍ਰਾਵਾਕਾਸ਼ੇ ਸੋਤ੍ਪਲਂ ਤੁ ਤਤ੍ | ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਰੁਤਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਂ ਪਿਬੇਚ੍ਛੋਣਿਤਪਿਤ੍ਤਵਾਨ੍ ||੨੨||
शुद्धेक्षुकाण्डमापोथ्य नवे कुम्भे हिमाम्भसा ||२१|| योजायित्वा क्षिपेद्रात्रावाकाशे सोत्पलं तु तत् | प्रातः स्रुतं क्षौद्रयुतं पिबेच्छोणितपित्तवान् ||२२||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ੁਦ੍ਧੇਕ੍ਸੁਕਾਣ੍ਡਮਾਪੋਥ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ੁਦ੍ਧੇਕ੍ਸੁਕਾਣ੍ਡਾਨਿ ਨਿਰ੍ਵਲ੍ਕਲੇਕ੍ਸੁਕਾਣ੍ਡਾਨਿ, ਆਪੋਥ੍ਯ ਅਵਕ੍ਸੁਦ੍ਯ| ਹਿਮਾਮ੍ਭਸਾ ਯੋਜਯਿਤ੍ਵੇਤ੍ਯਾਦਿ ਸ਼ੀਤਲਜਲੇਨ ਯੋਜਯਿਤ੍ਵਾ ਨਵੇ ਘਟੇ ਰਾਤ੍ਰਾਵਾਕਾਸ਼ੇ ਨਿਰਾਵਰਣਸ੍ਥਾਨੇ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍ ਧਾਰਯੇਤ੍, ਤਤਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਤਃਕਾਲੇ ਸ੍ਰੁਤਂ ਗਾਲਿਤਂ ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਚੂਰ੍ਣਮਧੁਭ੍ਯਾਂ ਯੁਤਂ ਸ਼ੋਣਿਤਪਿਤ੍ਤਵਾਨ੍ ਨਰਃ ਪਿਬੇਤ੍||੨੧-੨੨||
Adhikarana 18 (23) · Śloka 23
ਪਿਬੇਚ੍ਛੀਤਕਸਾਯਂ ਵਾ ਜਮ੍ਬ੍ਵਾਮ੍ਰਾਰ੍ਜੁਨਸਮ੍ਭਵਮ੍ | ਉਦੁਮ੍ਬਰਫਲਂ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍ਤਦ੍ਰਸਮੇਵ ਵਾ ||੨੩||
पिबेच्छीतकषायं वा जम्ब्वाम्रार्जुनसम्भवम् | उदुम्बरफलं पिष्ट्वा पिबेत्तद्रसमेव वा ||२३||
🔊 Audio coming soon
ਪਿਬੇਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਿਬੇਦਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਮਧੁਯੁਤਮਿਤ੍ਯਨੁਕ੍ਤਮਪਿ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ, ਸਮਾਨਤਨ੍ਤ੍ਰਸਂਵਾਦਾਤ੍| ਉਦੁਮ੍ਬਰਫਲਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਉਦੁਮ੍ਬਰਫਲਂ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਤਦ੍ਰਸਂ ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਮਧੁਯੁਤਂ ਪਿਬੇਤ੍||੨੩||
Adhikarana 19 (24-27) · Śloka 27
ਤ੍ਰਪੁਸੀਮੂਲਕਲ੍ਕਂ ਵਾ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬੁਨਾ | ਪਿਬੇਦਕ੍ਸਸਮਂ ਕਲ੍ਕਂ ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਮੇਵ ਵਾ ||੨੪|| ਚਨ੍ਦਨਂ ਮਧੁਕਂ ਰੋਧ੍ਰਮੇਵਮੇਵ ਸਮਂ ਪਿਬੇਤ੍ | ਕਰਞ੍ਜਬੀਜਮੇਵਂ ਵਾ ਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਂ ਪਿਬੇਤ੍ ||੨੫|| ਮਜ੍ਜਾਨਮਿਙ੍ਗੁਦਯਸ੍ਯੈਵਂ ਪਿਬੇਨ੍ਮਧੁਕਸਂਯੁਤਮ੍ | ਸੁਖੋਸ੍ਣਂ ਲਵਣਂ ਬੀਜਂ ਕਾਰਞ੍ਜਂ ਦਧਿਮਸ੍ਤੁਨਾ ||੨੬|| ਪਿਬੇਦ੍ਵਾਪਿ ਤ੍ਰ੍ਯਹਂ ਮਰ੍ਤ੍ਯੋ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਾਭਿਪੀਡਿਤਃ | ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਹਰਾਃ ਸ਼ਸ੍ਤਾਃ ਸਡੇਤੇ ਯੋਗਸਤ੍ਤਮਾਃ ||੨੭||
त्रपुषीमूलकल्कं वा सक्षौद्रं तण्डुलाम्बुना | पिबेदक्षसमं कल्कं यष्टीमधुकमेव वा ||२४|| चन्दनं मधुकं रोध्रमेवमेव समं पिबेत् | करञ्जबीजमेवं वा सिताक्षौद्रयुतं पिबेत् ||२५|| मज्जानमिङ्गुदयस्यैवं पिबेन्मधुकसंयुतम् | सुखोष्णं लवणं बीजं कारञ्जं दधिमस्तुना ||२६|| पिबेद्वाऽपि त्र्यहं मर्त्यो रक्तपित्ताभिपीडितः | रक्तपित्तहराः शस्ताः षडेते योगसत्तमाः ||२७||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਸਿਦ੍ਧਤਮਾਨ੍ ਸਡ੍ਯੋਗਾਨਾਹ- ਤ੍ਰਪੁਸੀਮੂਲਕਲ੍ਕਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਕਰ੍ਸੋਨ੍ਮਿਤਮਧੁਸਹਿਤਂ, ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬੁਨਾ ਕਲ੍ਕਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇਨੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਕ੍ਸਸਮਂ ਕਰ੍ਸਪ੍ਰਮਾਣਂ, ਏਵਮੇਵੇਤਿ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬੁਨੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਕਰਞ੍ਜਬੀਜਾਦਿਯੋਗਦ੍ਵਯਂ ਕਫਾਨੁਬਨ੍ਧੇ ਊਰ੍ਧ੍ਵਗੇ ਸ਼ਸ੍ਤਮ੍| ਮਜ੍ਜਾਨਮਿਙ੍ਗੁਦਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ ਸਿਤਾਮਧੁਯੁਤਮੇਵ(ਕ)ਮੇਵ ਪਿਬੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੨੪-੨੭||
Adhikarana 20 (28) · Śloka 28
ਪਥ੍ਯਾਸ਼੍ਚੈਵਾਵਪੀਡੇਸੁ ਘ੍ਰਾਣਤਃ ਪ੍ਰਸ੍ਰੁਤੇਸਜਿ |੨੮|
पथ्याश्चैवावपीडेषु घ्राणतः प्रस्रुतेऽसृजि |२८|
🔊 Audio coming soon
ਅਨਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤਾਃ ਸਡ੍ਯੋਗਾ ਘ੍ਰਾਣਗੇ ਰਕ੍ਤੇਵਪੀਡਨੇਪਿ ਯੋਜ੍ਯਾ ਇਤ੍ਯਾਹ- ਪਥ੍ਯਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਥ੍ਯਾ ਹਿਤਾਃ, ਅਨਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤਾਃ ਤ੍ਰਪੁਸੀਮੂਲਕਲ੍ਕਮਿਤ੍ਯਾਦਿ ਸਡ੍ਯੋਗਾਃ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ|੨੮|-
Adhikarana 21 (28) · Śloka 28
ਅਤਿਨਿਸ੍ਰੁਤਰਕ੍ਤੋ ਵਾ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਪਿਬੇਦਸਕ੍ | ਯਕਦ੍ਵਾ ਭਕ੍ਸਯੇਦਾਜਮਾਮਂ ਪਿਤ੍ਤਸਮਾਯੁਤਮ੍ ||੨੮||
अतिनिस्रुतरक्तो वा क्षौद्रयुक्तं पिबेदसृक् | यकृद्वा भक्षयेदाजमामं पित्तसमायुतम् ||२८||
🔊 Audio coming soon
ਅਸਗਿਤਿ ਸ਼ਰੀਰਧਾਤੁਸਾਮਾਨ੍ਯਾਤ੍ ਏਣਾਦੀਨਾਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਯਕਤ੍ ਕਾਲਖਣ੍ਡਮ੍||੨੮||
Adhikarana 22 (29-32) · Śloka 33
ਪਲਾਸ਼ਵਕ੍ਸਸ੍ਵਰਸੇ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਿਬੇਤ੍ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਂ ਸੁਸ਼ੀਤਮ੍ | ਵਨਸ੍ਪਤੀਨਾਂ ਸ੍ਵਰਸੈਃ ਕਤਂ ਵਾ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਕ੍ਸੀਰਘਤਂ ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ||੨੯|| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮੁਸ਼ੀਰਾਣ੍ਯਥ ਪਦ੍ਮਕਂ ਸਿਤਾ ਪਥਕ੍ਪਲਾਂਸ਼ਾਨ੍ਯੁਦਕੇ ਸਮਾਵਪੇਤ੍ | ਸ੍ਥਿਤਂ ਨਿਸ਼ਾਂ ਤਦ੍ਰੁਧਿਰਾਮਯਂ ਜਯੇਤ੍ ਪੀਤਂ ਪਯੋ ਵਾਮ੍ਬੁਸਮਂ ਹਿਤਾਸ਼ਿਨਃ ||੩੦|| ਤੁਰਙ੍ਗਵਰ੍ਚਃਸ੍ਵਰਸਂ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਪਿਬੇਤ੍ ਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਂ ਵਸਸ੍ਯ ਵਾ | ਲਿਹੇਤ੍ਤਥਾ ਵਾਸ੍ਤੁਕਬੀਜਚੂਰ੍ਣਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਨ੍ਵਿਤਂ ਤਣ੍ਡੁਲਸਾਹ੍ਵਯਂ ਵਾ ||੩੧|| ਲਿਹ੍ਯਾਚ੍ਚ ਲਾਜਾਞ੍ਜਨਚੂਰ੍ਣਮੇਕਮੇਵਂ ਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਾਂ ਤੁਗਾਖ੍ਯਾਮ੍ | ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਂ ਸਿਤਾਂ ਤਿਕ੍ਤਕਰੋਹਿਣੀਂ ਚ ਹਿਮਾਮ੍ਬੁਨਾ ਵਾ ਮਧੁਕੇਨ ਯੁਕ੍ਤਾਮ੍ ||੩੨|| ਪਥ੍ਯਾਮਹਿਂਸ੍ਰਾਂ ਰਜਨੀਂ ਘਤਂ ਚ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਤਥਾ ਸ਼ੋਣਿਤਪਿਤ੍ਤਰੋਗੀ |੩੩|
पलाशवृक्षस्वरसे विपक्वं सर्पिः पिबेत् क्षौद्रयुतं सुशीतम् | वनस्पतीनां स्वरसैः कृतं वा सशर्करं क्षीरघृतं पिबेद्वा ||२९|| द्राक्षामुशीराण्यथ पद्मकं सिता पृथक्पलांशान्युदके समावपेत् | स्थितं निशां तद्रुधिरामयं जयेत् पीतं पयो वाऽम्बुसमं हिताशिनः ||३०|| तुरङ्गवर्चःस्वरसं समाक्षिकं पिबेत् सिताक्षौद्रयुतं वृषस्य वा | लिहेत्तथा वास्तुकबीजचूर्णं क्षौद्रान्वितं तण्डुलसाह्वयं वा ||३१|| लिह्याच्च लाजाञ्जनचूर्णमेकमेवं सिताक्षौद्रयुतां तुगाख्याम् | द्राक्षां सितां तिक्तकरोहिणीं च हिमाम्बुना वा मधुकेन युक्ताम् ||३२|| पथ्यामहिंस्रां रजनीं घृतं च लिह्यात्तथा शोणितपित्तरोगी |३३|
🔊 Audio coming soon
ਵਨਸ੍ਪਤੀਨਾਂ ਵਟਾਦੀਨਾਮ੍| ਕ੍ਸੀਰਘਤਂ ਕ੍ਸੀਰੋਤ੍ਥਂ ਘਤਮ੍| ਪਯੋ ਵਾਮ੍ਬੁਸਮਮਿਤਿ ਦੁਗ੍ਧਂ ਜਲਂ ਚ ਤੁਲ੍ਯਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਕੇਚਿਦੇਵਂ ਪਠਨ੍ਤਿ- ‘ਵਾਸਾਕਸਾਯਂ ਸਸਿਤਂ ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ਤੁਰਙ੍ਗਵਰ੍ਚਃਸ੍ਵਰਸਂ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍’ ਇਤਿ| ਲਿਹੇਤ੍ਤਥਾ ਵਾਸ੍ਤੁਕਬੀਜਚੂਰ੍ਣਮਿਤ੍ਯਾਦਿ|- ਵਾਸ੍ਤੁਕਬੀਜਚੂਰ੍ਣਂ ਟਙ੍ਕਵਾਸ੍ਤੁਕਬੀਜਚੂਰ੍ਣਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਨ੍ਵਿਤਂ ਲਿਹੇਤ੍| ਤਣ੍ਡੁਲਸਾਹ੍ਵਯਂ ਵੇਤਿ ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਨ੍ਵਿਤਂ ਵਾ ਲਿਹ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਕੇਚਿਦੇਵਂ ਪਠਨ੍ਤਿ- ‘ਸਤਣ੍ਡੁਲੀਯਂ ਮਧੁਨਾਵਲੇਹਯੇਤ੍ ਸਿਤਾਯੁਤਂ ਵਾਸ੍ਤੁਕਮੂਲਮੇਵ ਵਾ’ ਇਤਿ| ਲਿਹ੍ਯਾਚ੍ਚੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਲਾਜਾ ਭਸ੍ਟਧਾਨ੍ਯਾਨਿ| ਅਞ੍ਜਨਂ ਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਏਕਂ ਪ੍ਰਧਾਨਂ, ਏਵਂ ਕ੍ਸਾਦ੍ਰੇਣੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ‘ਲਾਜਾਞ੍ਜਨਚੂਰ੍ਣਮ੍’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਕਾਲਾਞ੍ਜਨਚੂਰ੍ਣਮ੍’ ਇਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ ਪਠਨ੍ਤਿ; ਤਤ੍ਰ ਕਾਲਾਞ੍ਜਨਂ ਸੌਵੀਰਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਤੁਗਾਖ੍ਯਾ ਵਂਸ਼ਰੋਚਨਾਨੁਕਾਰਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ, ਅਨ੍ਯੇ ਵਂਸ਼ਰੋਚਨਾਮਾਹੁਃ; ਤਾਂ ਚ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਾਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਂ ਸਿਤਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਦੀਨਿ ਤ੍ਰੀਣਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕੇਨ ਯੁਤਾਨਿ ਸ਼ੀਤੋਦਕੇਨ ਵਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਪਥ੍ਯਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਥ੍ਯਾ ਹਰੀਤਕੀ, ਰਜਨੀ ਹਰਿਦ੍ਰਾ, ਏਤਾਨਿ ਹਰੀਤਕੀਪ੍ਰਭਤੀਨਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਘਤੇਨ ਸਹ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਅਯਂ ਯੋਗਃ ਕਣ੍ਠਗੇ ਪ੍ਰਸਤੇ ਚ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਯੋਜ੍ਯਃ| ਕੇਚਿਤ੍ ‘ਰਜਨੀਂ ਘਤਂ ਚ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਰਜਨੀਦ੍ਵਯਂ ਚ’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਚ ਸ਼ੀਤੋਦਕੇਨੈਵ ਲੇਹ੍ਯਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ; ਅਯਂ ਪਾਠਃ ਸਮਾਨਤਨ੍ਤ੍ਰਵਿਰੋਧਾਦਨ੍ਯਾਯ੍ਯਃ||੨੯-੩੨||-
Adhikarana 23 (33) · Śloka 34
ਵਾਸਾਕਸਾਯੋਤ੍ਪਲਮਤ੍ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਰੋਧ੍ਰਾਞ੍ਜਨਾਮ੍ਭੋਰੁਹਕੇਸ਼ਰਾਣਿ ||੩੩|| ਪੀਤ੍ਵਾ ਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਾਨਿ ਜਹ੍ਯਾਤ੍ ਪਿਤ੍ਤਾਸਜੋ ਵੇਗਮੁਦੀਰ੍ਣਮਾਸ਼ੁ |੩੪|
वासाकषायोत्पलमृत्प्रियङ्गुरोध्राञ्जनाम्भोरुहकेशराणि ||३३|| पीत्वा सिताक्षौद्रयुतानि जह्यात् पित्तासृजो वेगमुदीर्णमाशु |३४|
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਵੇਗਵਤਿ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਸਿਦ੍ਧਤਮਂ ਯੋਗਮਾਹ- ਵਾਸਾਕਸਾਯੋਤ੍ਪਲੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਉਤ੍ਪਲਂ ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਂ ਮਤ੍ ਕੇਦਾਰਮਤ੍ਤਿਕਾ, ਅਮ੍ਭੋਰੁਹਕੇਸ਼ਰਂ ਪਦ੍ਮਕੇਸ਼ਰਮ੍| ਕਲ੍ਪਨਾਮਾਹ- ਪੀਤ੍ਵਾ ਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਾਨਿ ਜਹ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਾਸਾਕਸਾਯਮੁਤ੍ਪਲਮਦਾਦਿਚੂਰ੍ਣਪ੍ਰਕ੍ਸੇਪਂ ਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਨਰੋ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯੋਦੀਰ੍ਣਮੁਦ੍ਰਿਕ੍ਤਂ ਵੇਗਮਾਸ਼ੁ ਜਹ੍ਯਾਤ੍ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਤ੍||੩੩||-
Adhikarana 24 (34) · Śloka 35
ਗਾਯਤ੍ਰਿਜਮ੍ਬ੍ਵਰ੍ਜੁਨਕੋਵਿਦਾਰਸ਼ਿਰੀਸਰੋਧ੍ਰਾਸ਼ਨਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਨਾਮ੍ ||੩੪|| ਪੁਸ੍ਪਾਣਿ ਸ਼ਿਗ੍ਰੋਸ਼੍ਚ ਵਿਚੂਰ੍ਣ੍ਯ ਲੇਹੋ ਮਧ੍ਵਨ੍ਵਿਤਃ ਸ਼ੋਣਿਤਪਿਤ੍ਤਰੋਗੇ |੩੫|
गायत्रिजम्ब्वर्जुनकोविदारशिरीषरोध्राशनशाल्मलीनाम् ||३४|| पुष्पाणि शिग्रोश्च विचूर्ण्य लेहो मध्वन्वितः शोणितपित्तरोगे |३५|
🔊 Audio coming soon
ਗਾਯਤ੍ਰਿਜਮ੍ਬ੍ਵਰ੍ਜੁਨਕੋਵਿਦਾਰੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਖਦਿਰਃ, ਅਰ੍ਜੁਨਃ ਕਕੁਭਃ, ਕੋਵਿਦਾਰਃ ਕਾਞ੍ਚਨਾਰਃ, ਅਸ਼ਨੋ ਬੀਜਕਃ| ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਃ ਸ਼ੋਭਾਞ੍ਜਨਕਃ||੩੪||-
Adhikarana 25 (35) · Śloka 36
ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮਿਨ੍ਦੀਵਰਭਸ੍ਮਵਾਰਿ ਕਰਞ੍ਜਬੀਜਂ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸੀ ਚ ||੩੫|| ਜਮ੍ਬ੍ਵਰ੍ਜੁਨਾਮ੍ਰਕ੍ਵਥਿਤਂ ਚ ਤੋਯਂ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਤ੍ਰਯਃ ਪਿਤ੍ਤਮਸਕ੍ ਚ ਯੋਗਾਃ |੩੬|
सक्षौद्रमिन्दीवरभस्मवारि करञ्जबीजं मधुसर्पिषी च ||३५|| जम्ब्वर्जुनाम्रक्वथितं च तोयं घ्नन्ति त्रयः पित्तमसृक् च योगाः |३६|
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਤ੍ਰੀਨ੍ ਯੋਗਾਨਾਹ- ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮਿਨ੍ਦੀਵਰਭਸ੍ਮੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਇਨ੍ਦੀਵਰਭਸ੍ਮਵਾਰਿ ਇਨ੍ਦੀਵਰਕ੍ਸਾਰੋਦਕਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਪਿਬੇਦਿਤ੍ਯੇਕੋ ਯੋਗਃ| ਕਰਞ੍ਜਬੀਜਂ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ ਚੇਤਿ ਕਰਞ੍ਜਬੀਜਂ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ ਵਾ ਲਿਹ੍ਯਾਦਿਤਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਯੋਗਃ| ਜਮ੍ਬ੍ਵਰ੍ਜੁਨਾਮ੍ਰਕ੍ਵਥਿਤਂ ਤੋਯਮਿਤ੍ਯਾਦਿ|- ਜਮ੍ਬ੍ਵਾਦਿਕ੍ਵਥਿਤਂ ਤੋਯਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਪਿਬੇਦਿਤਿ ਤਤੀਯੋ ਯੋਗਃ| ਏਸੁ ਮਧ੍ਯੇ ਅਨ੍ਤ੍ਯੌ ਯੋਗੌ ਕਣ੍ਠਾਨ੍ਤਃਸ੍ਥਿਤੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਯੋਜ੍ਯੌ||੩੫||-
Adhikarana 26 (36) · Śloka 37
ਮੂਲਾਨਿ ਪੁਸ੍ਪਾਣਿ ਚ ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗ੍ਯਾਃ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍ਤਣ੍ਡੁਲਧਾਵਨੇਨ ||੩੬|| ਘ੍ਰਾਣਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇ ਜਲਮਾਸ਼ੁ ਦੇਯਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਨਾਸਿਕਯਾ ਪਯੋ ਵਾ |੩੭|
मूलानि पुष्पाणि च मातुलुङ्ग्याः पिष्ट्वा पिबेत्तण्डुलधावनेन ||३६|| घ्राणप्रवृत्ते जलमाशु देयं सशर्करं नासिकया पयो वा |३७|
🔊 Audio coming soon
ਮੂਲਾਨੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗੋ ਬੀਜਪੂਰਕਃ, ‘ਮਧੁਕਰ੍ਕਟੀ’ ਇਤਿ ਅਨ੍ਯੇ| ਘ੍ਰਾਣਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇ ਜਲਮਾਸ਼ੁ ਦੇਯਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਘ੍ਰਾਣਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਪਾਨੀਯਂ ਦੁਗ੍ਧਂ ਵਾ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਨਾਸਿਕਯਾ ਦੇਯਮ੍| ਕੇਚਿਤ੍ ‘ਨਾਸਿਕਯਾ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਨਾਸਿਕਯੋਃ’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ||੩੬||-
Adhikarana 27 (37) · Śloka 37
ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸਂ ਕ੍ਸੀਰਘਤਂ ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਚੇਕ੍ਸੁਰਸਂ ਹਿਮਂ ਵਾ ||੩੭||
द्राक्षारसं क्षीरघृतं पिबेद्वा सशर्करं चेक्षुरसं हिमं वा ||३७||
🔊 Audio coming soon
ਘ੍ਰਾਣਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇਪਰਮਪਿ ਨਸ੍ਯਯੋਗਮਾਹ- ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਨਾਸਿਕਯਾ ਪਿਬੇਤ੍, ਕ੍ਸੀਰਘਤਂ ਕ੍ਸੀਰਮਥਨੋਦ੍ਭੂਤਂ ਤਦ੍ਵਾ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਨਾਸਿਕਯਾ ਪਿਬੇਤ੍, ਇਕ੍ਸੁਰਸਂ ਹਿਮਂ ਵਾ ਤਥੈਵ ਪਿਬੇਤ੍, ਇਤ੍ਥਂ ਤ੍ਰਯੋ ਯੋਗਾਃ ਕਲ੍ਪਨੀਯਾਃ| ਤਥਾ ਚ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰਂ- “ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸਸ੍ਯ ਨਸ੍ਯਂ ਨਸ੍ਯਂ ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਸਰ੍ਪਿਸਃ ਸਪਦਿ| ਇਕ੍ਸੋ ਰਸਸ੍ਯ ਨਸ੍ਯਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਰਕ੍ਤਨੁਦ੍ਭਵਤਿ”- ਇਤਿ||੩੭||
Adhikarana 28 (38) · Śloka 38
ਸ਼ੀਤੋਪਚਾਰਂ ਮਧੁਰਂ ਚ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ ਸ਼ੋਣਿਤਪਿਤ੍ਤਰੋਗੇ |੩੮|
शीतोपचारं मधुरं च कुर्याद्विशेषतः शोणितपित्तरोगे |३८|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰੋਕ੍ਤਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਰ੍ਥਮਾਹ- ਸ਼ੀਤੋਪਚਾਰਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ੀਤੋਪਚਾਰਂ ਦਾਹਾਦਿਸੁ ਬਾਹ੍ਯੇਪਿ ਕੁਰ੍ਯਾਦਿਤਿ|੩੮|-
Adhikarana 29 (38) · Śloka 39
ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਿਤਾਯੁਤੇਨ ਵਿਦਾਰਿਗਨ੍ਧਾਦਿਵਿਪਾਚਿਤੇਨ ||੩੮|| ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਚਾਸ੍ਥਾਪਨਮਗ੍ਰ੍ਯਮੁਕ੍ਤਂ ਹਿਤਂ ਘਤਂ ਚਾਪ੍ਯਨੁਵਾਸਨਾਰ੍ਥਮ੍ |੩੯|
द्राक्षाघृतक्षौद्रसितायुतेन विदारिगन्धादिविपाचितेन ||३८|| क्षीरेण चास्थापनमग्र्यमुक्तं हितं घृतं चाप्यनुवासनार्थम् |३९|
🔊 Audio coming soon
ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਆਸ੍ਥਾਪਨਾਰ੍ਥਂ ਕ੍ਸੀਰਮਨੁਵਾਸਨਾਰ੍ਥਂ ਚ ਘਤਮਾਹ- ਦ੍ਰਾਕ੍ਸੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਿਦਾਰਿਗਨ੍ਧਾਦਿਗਣਸਾਧਿਤੇਨ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਿਤਾਯੁਤੇਨਾਸ੍ਥਾਪਨਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇਗ੍ਰ੍ਯਮੁਕ੍ਤਂ, ਤਥਾ ਚਾਨੁਵਾਸਨਾਰ੍ਥਂ ਘਤਂ ਹਿਤਮ੍| ਤਚ੍ਚ ਘਤਂ ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਸਾਧਿਤਂ, ਅਪਕ੍ਵਸ੍ਯ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਪਤ੍ਕਰਤ੍ਵਾਤ੍| ਅਨ੍ਯੇ ਵਿਦਾਰਿਗਨ੍ਧਾਦਿਸਾਧਿਤਕ੍ਸੀਰੇਣ ਘਤਪਾਕਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ||੩੮||-
Adhikarana 30 (39-41) · Śloka 42
ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਰੋਧ੍ਰਾਞ੍ਜਨਗੈਰਿਕੋਤ੍ਪਲੈਃ ਸੁਵਰ੍ਣਕਾਲੀਯਕਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨੈਃ ||੩੯|| ਸਿਤਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਮ੍ਬੁਦਯਸ੍ਟਿਕਾਹ੍ਵਯੈਰ੍ਮਣਾਲਸੌਗਨ੍ਧਿਕਤੁਲ੍ਯਪੇਸਿਤੈਃ | ਨਿਰੂਹ੍ਯ ਚੈਨਂ ਪਯਸਾ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕੈਰ੍ਘਤਪ੍ਲੁਤੈਃ ਸ਼ੀਤਜਲਾਵਸੇਚਿਤਮ੍ ||੪੦|| ਕ੍ਸੀਰੌਦਨਂ ਭੁਕ੍ਤਮਥਾਨੁਵਾਸਯੇਦ੍ਘਤੇਨ ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਸਾਧਿਤੇਨ ਚ | ਅਧੋਵਹਂ ਸ਼ੋਣਿਤਮੇਸ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍ਤਥਾਤਿਸਾਰਂ ਰੁਧਿਰਸ੍ਯ ਦੁਸ੍ਤਰਮ੍ ||੪੧|| ਵਿਰੇਕਯੋਗੇ ਤ੍ਵਤਿ ਚੈਵ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ... |੪੨|
प्रियङ्गुरोध्राञ्जनगैरिकोत्पलैः सुवर्णकालीयकरक्तचन्दनैः ||३९|| सिताश्वगन्धाम्बुदयष्टिकाह्वयैर्मृणालसौगन्धिकतुल्यपेषितैः | निरूह्य चैनं पयसा समाक्षिकैर्घृतप्लुतैः शीतजलावसेचितम् ||४०|| क्षीरौदनं भुक्तमथानुवासयेद्घृतेन यष्टीमधुसाधितेन च | अधोवहं शोणितमेष नाशयेत्तथाऽतिसारं रुधिरस्य दुस्तरम् ||४१|| विरेकयोगे त्वति चैव शस्यते... |४२|
🔊 Audio coming soon
ਅਪਰੇਪਿ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਆਸ੍ਥਾਪਨਾਨੁਵਾਸਨੇ ਆਹ- ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਰੋਧ੍ਰਾਞ੍ਜਨਗੈਰਿਕੋਤ੍ਪਲੈਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਞ੍ਜਨਂ ਸੌਵੀਰਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਗੈਰਿਕਂ ਸਾਮਾਨ੍ਯਗੈਰਿਕਮ੍| ਉਤ੍ਪਲਂ ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਂ; ਨਾਗਕੇਸ਼ਰਮਪਰੇ| ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਸੁਵਰ੍ਣਗੈਰਿਕਮ੍, ਅਨ੍ਤਲੋਪਾਤ੍| ਕਾਲੀਯਕਂ ਦਾਰੁਹਰਿਦ੍ਰਾਨੁਕਾਰਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਮ੍| ਅਮ੍ਬੁਦੋ ਮੁਸ੍ਤਾ| ਯਸ੍ਟਿਕਾਹ੍ਵਯੋ ਮਧੁਯਸ੍ਟਿਕਾ| ਮਣਾਲਂ ਪਦ੍ਮਕੇਸ਼ਰਮ੍| ਸੌਗਨ੍ਧਿਕਂ ਕੁਮੁਦਭੇਦਃ| ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗ੍ਵਾਦਿਭਿਃ ਸੌਗਨ੍ਧਿਕਾਨ੍ਤੈਸ੍ਤੁਲ੍ਯੈਃ ਪੇਸਿਤੈਃ ਕਲ੍ਕੀਕਤੈਃ ਸਮਘਤੈਃ ਪਯਸਾ ਸਹੈਨਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਿਨਂ ਨਿਰੂਹਯੇਤ੍| ਤਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ੀਤਲਜਲਾਵਸੇਚਿਤਂ ਕ੍ਸੀਰੌਦਨਂ ਭੁਕ੍ਤਂ ਪੁਰੁਸਂ ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਸਾਧਿਤੇਨ ਘਤੇਨਾਨੁਵਾਸਯੇਤ੍| ਅਧੋਵਹਂ ਸ਼ੋਣਿਤਮਧੋਗਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਮ੍| ਏਸ ਆਸ੍ਥਾਪਨਾਨੁਵਾਸਨਪ੍ਰਯੋਗਃ| ਅਤਿਸਾਰਂ ਰੁਧਿਰਸ੍ਯੇਤਿ ਰਕ੍ਤਾਤਿਸਾਰਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਵਿਰੇਕਯੋਗੇ ਤ੍ਵਤੀਤਿ ਵਿਰੇਕਾਤਿਯੋਗੇ||੩੯-੪੧||-
Adhikarana 31 (42) · Śloka 42
... ਵਾਮ੍ਯਸ਼੍ਚ ਰਕ੍ਤੇ ਵਿਜਿਤੇ ਬਲਾਨ੍ਵਿਤਃ ||੪੨||
... वाम्यश्च रक्ते विजिते बलान्वितः ||४२||
🔊 Audio coming soon
ਵਾਮ੍ਯਸ਼੍ਚ ਰਕ੍ਤੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਨਿਰੂਹਨਾਨੁਵਾਸਨਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਜਿਤੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ਬਲਾਨ੍ਵਿਤਃ ਪੁਰੁਸੋ ਵਾਮ੍ਯੋ ਵਾਮਨੀਯਃ, ਅਧੋਮਾਰ੍ਗਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਨਿਵਾਰਣਾਰ੍ਥਮ੍| ਅਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਤਿਕਕੁਣ੍ਡੇਨ ਬਹੂਕ੍ਤਂ, ਤਚ੍ਚ ਗ੍ਰਨ੍ਥਗੌਰਵਭਯਾਤ੍ ਪਰਿਹਤਮ੍||੪੨||
Adhikarana 32 (43) · Śloka 43
ਏਵਂਵਿਧਾ ਉਤ੍ਤਰਬਸ੍ਤਯਸ਼੍ਚ ਮੂਤ੍ਰਾਸ਼ਯਸ੍ਥੇ ਰੁਧਿਰੇ ਵਿਧੇਯਾਃ |੪੩|
एवंविधा उत्तरबस्तयश्च मूत्राशयस्थे रुधिरे विधेयाः |४३|
🔊 Audio coming soon
ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਸ੍ਥਾਨਗੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਏਵਂਵਿਧਾ ਉਤ੍ਤਰਤਬਸ੍ਤਯਸ਼੍ਚੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਵਂਵਿਧਾ ਅਨਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤਾਸ੍ਥਾਪਨਾਨੁਵਾਸਨਤੁਲ੍ਯਾਃ| ਮੂਤ੍ਰਾਸ਼ਯਸ੍ਥੇ ਬਸ੍ਤਿਸ੍ਥੇ ਮੂਤ੍ਰਸ੍ਰੋਤਃਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇ ਚ|੪੩|-
Adhikarana 33 (43) · Śloka 43
ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਰਕ੍ਤੇਸੁ ਚ ਪਾਯੁਜੇਸੁ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਧਾਨਂ ਖਲੁ ਰਕ੍ਤਪੈਤ੍ਤਮ੍ ||੪੩||
प्रवृत्तरक्तेषु च पायुजेषु कुर्याद्विधानं खलु रक्तपैत्तम् ||४३||
🔊 Audio coming soon
ਅਰ੍ਸ਼ਸਃ ਅਤਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤੌ ਚ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਤਿਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਰਕ੍ਤੇਸ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਾਯੁਜੇਸੁ ਅਰ੍ਸ਼ਃਸੁ||੪੩||
Adhikarana 34 (44) · Śloka 44
ਵਿਧਿਸ਼੍ਚਾਸਗ੍ਦਰੇਪ੍ਯੇਸ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਕਾਰ੍ਯੋ ਵਿਜਾਨਤਾ | ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਣਿ ਰਕ੍ਤਂ ਚ ਯਸ੍ਯਾਤੀਵ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ||੪੪||
विधिश्चासृग्दरेऽप्येष स्त्रीणां कार्यो विजानता | शस्त्रकर्मणि रक्तं च यस्यातीव प्रवर्तते ||४४||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਧਿਸ਼੍ਚਾਸਗ੍ਦਰੇਪ੍ਯੇਸ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਸ ਵਿਧਿਃ ਅਧੋਗਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨੋ ਵਿਧਿਃ| ਵਿਜਾਨਤਾ ਵੈਦ੍ਯੇਨ ਅਸਗ੍ਦਰੇ ਕਾਰ੍ਯਃ| ਨ ਕੇਵਲਮਸਗ੍ਦਰੇ ਏਵ ਏਸ ਵਿਧਿਃ ਕਾਰ੍ਯਃ ਕਿਨ੍ਤੁ ਯਸ੍ਯ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਣਿ ਕਤੇ ਅਤਿਰਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਯੇਸ ਏਵ ਵਿਧਿਃ ਕਾਰ੍ਯਃ| ਕੇਚਿਦਤ੍ਰੈਵਾਸਗ੍ਦਰਲਕ੍ਸਣਂ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਤਦ੍ਯਥਾ- ‘ਦਹੇਦਧੋ ਵਙ੍ਕ੍ਸਣਦੇਸ਼ਮਸ੍ਯਾਃ ਸ਼੍ਰੋਣੀਂ ਚ ਪਸ੍ਠਂ ਚ ਤਥੈਵ ਵਕ੍ਕੌ | ਅਸਗ੍ਦਰਂ ਚਾਪਿ ਕਰੋਤਿ ਨਾਰ੍ਯਾ ਗਰ੍ਭਾਸ਼ਯਾਰ੍ਤਿਂ ਤ੍ਵਚਿਰੇਣ ਘੋਰਾਮ੍’- ਇਤਿ| ਯੇ ਤ੍ਵਤ੍ਰ ਪਠਨ੍ਤਿ ਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ਼ੋਣਿਤਸ਼ੁਦ੍ਧਾਵਸਗ੍ਦਰਲਕ੍ਸਣਂ ਨ ਪਠਨ੍ਤਿ||੪੪||
Adhikarana 35 (45) · Śloka 45
ਤ੍ਰਯਾਣਾਮਪਿ ਦੋਸਾਣਾਂ ਸ਼ੋਣਿਤੇਪਿ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ | ਲਿਙ੍ਗਾਨ੍ਯਾਲੋਕ੍ਯ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਨਨ੍ਤਰਮ੍ ||੪੫||
त्रयाणामपि दोषाणां शोणितेऽपि च सर्वशः | लिङ्गान्यालोक्य कर्तव्यं चिकित्सितमनन्तरम् ||४५||
🔊 Audio coming soon
ਕਿਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨੋ ਵਿਧਿਃ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਾਖ੍ਯੇ ਰੋਗੇਸਗ੍ਦਰੇ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਣ੍ਯਤਿਰਕ੍ਤਪ੍ਰਵਤ੍ਤੌ ਚਾਵਿਸ਼ੇਸੇਣੈਵ ਕਾਰ੍ਯ ਉਤ ਕਿਞ੍ਚਿਦਪੇਕ੍ਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਹ- ਤ੍ਰਯਾਣਾਮਪਿ ਦੋਸਾਣਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਤ੍ਰਯਾਣਾਮਪਿ ਦੋਸਾਣਾਂ ਪਥਗ੍ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਸਮਸ੍ਤਾਨਾਂ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਸ਼ੋਣਿਤਵਰ੍ਣਨੀਯੋਕ੍ਤਾਨਿ ਸ਼ੋਣਿਤੇ ਸਰ੍ਵਸ਼ ਆਲੋਕ੍ਯਾਨਨ੍ਤਰਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ, ਅਸਗ੍ਦਰੇ ਵਾ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਣਿ ਰਕ੍ਤਾਤਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤੌ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨੋ ਵਿਧਿਃ ਕਾਰ੍ਯ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਤ੍ਰਾਧੋਵਹਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ਨਂ ਯਾਪਨਂ ਵਾਭਿਪ੍ਰੇਤਂ, ਤੇਨ ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕਸ੍ਯਾਕ੍ਸੀਣਮਾਂਸਾਗ੍ਨੇਰ੍ਯਾਪ੍ਯਤ੍ਵਮਭਿਪ੍ਰੇਤਮ੍| ਅਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਤਿਕਕੁਣ੍ਡ ਆਪਾਤਨਿਕਾਪੂਰ੍ਵਂ ਗਰ੍ਭਿਣੀਤ੍ਯਾਦਿਪਾਠਂ ਪਠਤਿ, ਸ ਚਾਭਾਵਾਨ੍ਨ ਲਿਖਿਤਃ||੪੫||
Adhikarana puShpikA · Śloka 45
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਕਾਯਚਿਕਿਤ੍ਸਾਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ (ਸਪ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ, ਆਦਿਤਃ) ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੪੫||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे रक्तपित्तप्रतिषेधो नाम (सप्तमोऽध्यायः, आदितः) पञ्चचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः ||४५||
🔊 Audio coming soon
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਡਲ੍ਹ(ਹ੍ਲ)ਣਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਨਿਬਨ੍ਧਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਕਾਯਚਿਕਿਤ੍ਸਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੪੫||