Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
View original
अथातो रक्तपित्तप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
45. raktapittapratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 5
ਕ੍ਰੋਧਸ਼ੋਕਭਯਾਯਾਸਵਿਰੁਦ੍ਧਾਨ੍ਨਾਤਪਾਨਲਾਨ੍ | ਕਟ੍ਵਮ੍ਲਲਵਣਕ੍ਸਾਰਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਾਤਿਵਿਦਾਹਿਨਃ ||੩|| ਨਿਤ੍ਯਮਭ੍ਯਸਤੋ ਦੁਸ੍ਟੋ ਰਸਃ ਪਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਕੋਪਯੇਤ੍ | ਵਿਦਗ੍ਧਂ ਸ੍ਵਗੁਣੈਃ ਪਿਤ੍ਤਂ ਵਿਦਹਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਸ਼ੋਣਿਤਮ੍ ||੪|| ਤਤਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਰਕ੍ਤਮੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚਾਧੋ ਦ੍ਵਿਧਾਪਿ ਵਾ |੫|
View original
क्रोधशोकभयायासविरुद्धान्नातपानलान् | कट्वम्ललवणक्षारतीक्ष्णोष्णातिविदाहिनः ||३|| नित्यमभ्यसतो दुष्टो रसः पित्तं प्रकोपयेत् | विदग्धं स्वगुणैः पित्तं विदहत्याशु शोणितम् ||४|| ततः प्रवर्तते रक्तमूर्ध्वं चाधो द्विधाऽपि वा |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (5-6) · Śloka 6
ਆਮਾਸ਼ਯਾਦ੍ਵ੍ਰਜੇਦੂਰ੍ਧ੍ਵਮਧਃ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਾਦ੍ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ||੫|| ਵਿਦਗ੍ਧਯੋਰ੍ਦ੍ਵਯੋਸ਼੍ਚਾਪਿ ਦ੍ਵਿਧਾਭਾਗਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ | ਕੇਚਿਤ੍ ਸਯਕਤਃ ਪ੍ਲੀਹ੍ਨਃ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤ੍ਯਸਜੋ ਗਤਿਮ੍ ||੬||
View original
आमाशयाद्व्रजेदूर्ध्वमधः पक्वाशयाद्व्रजेत् ||५|| विदग्धयोर्द्वयोश्चापि द्विधाभागं प्रवर्तते | केचित् सयकृतः प्लीह्नः प्रवदन्त्यसृजो गतिम् ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7) · Śloka 7
ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸਾਧ੍ਯਮਧੋਯਾਪ੍ਯਮਸਾਧ੍ਯਂ ਯੁਗਪਦ੍ਗਤਮ੍ |੭|
View original
ऊर्ध्वं साध्यमधोयाप्यमसाध्यं युगपद्गतम् |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (7) · Śloka 8
ਸਦਨਂ ਸ਼ੀਤਕਾਮਿਤ੍ਵਂ ਕਣ੍ਠਧੂਮਾਯਨਂ ਵਮਿਃ ||੭|| ਲੋਹਗਨ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸੋ ਭਵਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਭਵਿਸ੍ਯਤਿ |੮|
View original
सदनं शीतकामित्वं कण्ठधूमायनं वमिः ||७|| लोहगन्धिश्च निःश्वासो भवत्यस्मिन् भविष्यति |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
ਬਾਹ੍ਯਾਸਗ੍ਲਕ੍ਸਣੈਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਦੋਸੋਚ੍ਛ੍ਰਿਤੀਰ੍ਵਿਦੁਃ ||੮||
View original
बाह्यासृग्लक्षणैस्तस्य सङ्ख्यादोषोच्छ्रितीर्विदुः ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
ਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਜ੍ਵਰਵਮਥੁਮਦਾਸ੍ਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਾਦਾਹਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਭੁਕ੍ਤੇ ਚਾਨ੍ਨੇ ਵਿਦਾਹਸ੍ਤ੍ਵਧਤਿਰਪਿ ਸਦਾ ਹਦ੍ਯਤੁਲ੍ਯਾ ਚ ਪੀਡਾ | ਤਸ੍ਣਾ ਕਣ੍ਠਸ੍ਯ ਭੇਦਃ ਸ਼ਿਰਸਿ ਚ ਦਵਨਂ ਪੂਤਿਨਿਸ੍ਠੀਵਨਂ ਚ ਦ੍ਵੇਸੋ ਭਕ੍ਤੇਵਿਪਾਕੋ ਵਿਰਤਿਰਪਿ ਰਤੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੋਪਸਰ੍ਗਾਃ ||੯||
View original
दौर्बल्यश्वासकासज्वरवमथुमदास्तन्द्रितादाहमूर्च्छा भुक्ते चान्ने विदाहस्त्वधृतिरपि सदा हृद्यतुल्या च पीडा | तृष्णा कण्ठस्य भेदः शिरसि च दवनं पूतिनिष्ठीवनं च द्वेषो भक्तेऽविपाको विरतिरपि रते रक्तपित्तोपसर्गाः ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
ਮਾਂਸਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਨਾਭਂ ਕ੍ਵਥਿਤਮਿਵ ਚ ਯਤ੍ ਕਰ੍ਦਮਾਮ੍ਭੋਨਿਭਂ ਵਾ ਮੇਦਃਪੂਯਾਸ੍ਰਕਲ੍ਪਂ ਯਕਦਿਵ ਯਦਿ ਵਾ ਪਕ੍ਵਜਮ੍ਬੂਫਲਾਭਮ੍ | ਯਤ੍ ਕਸ੍ਣਂ ਯਚ੍ਚ ਨੀਲਂ ਭਸ਼ਮਤਿਕੁਣਪਂ ਯਤ੍ਰ ਚੋਕ੍ਤਾ ਵਿਕਾਰਾਸ੍ਤਦ੍ਵਰ੍ਜ੍ਯਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਸੁਰਪਤਿਧਨੁਸਾ ਯਚ੍ਚ ਤੁਲ੍ਯਂ ਵਿਭਾਤਿ ||੧੦||
View original
मांसप्रक्षालनाभं क्वथितमिव च यत् कर्दमाम्भोनिभं वा मेदःपूयास्रकल्पं यकृदिव यदि वा पक्वजम्बूफलाभम् | यत् कृष्णं यच्च नीलं भृशमतिकुणपं यत्र चोक्ता विकारास्तद्वर्ज्यं रक्तपित्तं सुरपतिधनुषा यच्च तुल्यं विभाति ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
ਨਾਦੌ ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮੁਦ੍ਰਿਕ੍ਤਂ ਯਦਸਗ੍ਬਲਿਨੋਸ਼੍ਨਤਃ | ਤਤ੍ ਪਾਣ੍ਡੁਗ੍ਰਹਣੀਕੁਸ੍ਠਪ੍ਲੀਹਗੁਲ੍ਮਜ੍ਵਰਾਵਹਮ੍ ||੧੧||
View original
नादौ सङ्ग्राह्यमुद्रिक्तं यदसृग्बलिनोऽश्नतः | तत् पाण्डुग्रहणीकुष्ठप्लीहगुल्मज्वरावहम् ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
ਅਧਃਪ੍ਰਵਤ੍ਤਂ ਵਮਨੈਰੂਰ੍ਧ੍ਵਗਂ ਚ ਵਿਰੇਚਨੈਃ | ਜਯੇਦਨ੍ਯਤਰਦ੍ਵਾਪਿ ਕ੍ਸੀਣਸ੍ਯ ਸ਼ਮਨੈਰਸਕ੍ ||੧੨||
View original
अधःप्रवृत्तं वमनैरूर्ध्वगं च विरेचनैः | जयेदन्यतरद्वाऽपि क्षीणस्य शमनैरसृक् ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
ਅਤਿਪ੍ਰਵਦ੍ਧਦੋਸਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਂ ਲੋਹਿਤਪਿਤ੍ਤਿਨਃ | ਅਕ੍ਸੀਣਬਲਮਾਂਸਾਗ੍ਨੇਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਪਤਰ੍ਪਣਮ੍ ||੧੩||
View original
अतिप्रवृद्धदोषस्य पूर्वं लोहितपित्तिनः | अक्षीणबलमांसाग्नेः कर्तव्यमपतर्पणम् ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (14) · Śloka 14
ਲਙ੍ਘਿਤਸ੍ਯ ਤਤਃ ਪੇਯਾਂ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਵਲ੍ਪਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ | ਰਸਯੂਸੌ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯੌ ਸੁਰਾਭਿਸ੍ਨੇਹਸਂਸ੍ਕਤੌ | ਤਰ੍ਪਣਂ ਪਾਚਨਂ ਲੇਹਾਨ੍ ਸਰ੍ਪੀਂਸਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ ||੧੪||
View original
लङ्घितस्य ततः पेयां विदध्यात् स्वल्पतण्डुलाम् | रसयूषौ प्रदातव्यौ सुराभिस्नेहसंस्कृतौ | तर्पणं पाचनं लेहान् सर्पींषि विविधानि च ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (15) · Śloka 15
ਦ੍ਰਕ੍ਸਾਮਧੁਕਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਸਿਤਾਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿਰੇਚਨਮ੍ | ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਯੁਕ੍ਤਂ ਚ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਵਮਨਂ ਹਿਤਮ੍ ||੧੫||
View original
द्रक्षामधुककाश्मर्यसितायुक्तं विरेचनम् | यष्टीमधुकयुक्तं च सक्षौद्रं वमनं हितम् ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (16-18) · Śloka 18
ਪਯਾਂਸਿ ਸ਼ੀਤਾਨਿ ਰਸਾਸ਼੍ਚ ਜਾਙ੍ਗਲਾਃ ਸਤੀਨਯੂਸਾਸ਼੍ਚ ਸਸ਼ਾਲਿਸਸ੍ਟਿਕਾਃ | ਪਟੋਲਸ਼ੇਲੂਸੁਨਿਸਣ੍ਣਯੂਥਿਕਾਵਟਾਤਿਮੁਕ੍ਤਾਙ੍ਕੁਰਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਜਮ੍ ||੧੬|| ਹਿਤਂ ਚ ਸ਼ਾਕਂ ਘਤਸਂਸ੍ਕਤਂ ਸਦਾ ਤਥੈਵ ਧਾਤ੍ਰੀਫਲਦਾਡਿਮਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ | ਰਸਾਸ਼੍ਚ ਪਾਰਾਵਤਸ਼ਙ੍ਖਕੂਰ੍ਮਜਾਸ੍ਤਥਾ ਯਵਾਗ੍ਵੋ ਵਿਹਿਤਾ ਘਤੋਤ੍ਤਰਾਃ ||੧੭|| ਸਨ੍ਤਾਨਿਕਾਸ਼੍ਚੋਤ੍ਪਲਵਰ੍ਗਸਾਧਿਤੇ ਕ੍ਸੀਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾ ਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰੋਤ੍ਤਰਾਃ | ਹਿਮਾਃ ਪ੍ਰਦੇਹਾ ਮਧੁਰਾ ਗਣਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਘਤਾਨਿ ਪਥ੍ਯਾਨਿ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਿਨਾਮ੍ ||੧੮||
View original
पयांसि शीतानि रसाश्च जाङ्गलाः सतीनयूषाश्च सशालिषष्टिकाः | पटोलशेलूसुनिषण्णयूथिकावटातिमुक्ताङ्कुरसिन्दुवारजम् ||१६|| हितं च शाकं घृतसंस्कृतं सदा तथैव धात्रीफलदाडिमान्वितम् | रसाश्च पारावतशङ्खकूर्मजास्तथा यवाग्वो विहिता घृतोत्तराः ||१७|| सन्तानिकाश्चोत्पलवर्गसाधिते क्षीरे प्रशस्ता मधुशर्करोत्तराः | हिमाः प्रदेहा मधुरा गणाश्च ये घृतानि पथ्यानि रक्तपित्तिनाम् ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (19-20) · Śloka 20
ਮਧੂਕਸ਼ੋਭਾਞ੍ਜਨਕੋਵਿਦਾਰਜੈਃ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਕਾਯਾਃ ਕੁਸੁਮੈਸ਼੍ਚ ਚੂਰ੍ਣਿਤੈਃ | ਭਿਸਗ੍ਵਿਦਧ੍ਯਾਚ੍ਚਤੁਰਃ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਾਨ੍ ਹਿਤਾਯ ਲੇਹਾਨਸਜਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ ||੧੯|| ਲਿਹ੍ਯਾਚ੍ਚ ਦੂਰ੍ਵਾਵਟਜਾਂਸ਼੍ਚ ਪਲ੍ਲਵਾਨ੍ ਮਧੁਦ੍ਵਿਤੀਯਾਨ੍ ਸਿਤਕਰ੍ਣਿਕਸ੍ਯ ਚ | ਹਿਤਂ ਚ ਖਰ੍ਜੂਰਫਲਂ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਫਲਾਨਿ ਚਾਨ੍ਯਾਨ੍ਯਪਿ ਤਦ੍ਗੁਣਾਨ੍ਯਥ ||੨੦||
View original
मधूकशोभाञ्जनकोविदारजैः प्रियङ्गुकायाः कुसुमैश्च चूर्णितैः | भिषग्विदध्याच्चतुरः समाक्षिकान् हिताय लेहानसृजः प्रशान्तये ||१९|| लिह्याच्च दूर्वावटजांश्च पल्लवान् मधुद्वितीयान् सितकर्णिकस्य च | हितं च खर्जूरफलं समाक्षिकं फलानि चान्यान्यपि तद्गुणान्यथ ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (21) · Śloka 21
ਰਕ੍ਤਾਤਿਸਾਰਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਯੋਗਾਨਤ੍ਰਾਪਿ ਯੋਜਯੇਤ੍ |੨੧|
View original
रक्तातिसारप्रोक्तांश्च योगानत्रापि योजयेत् |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (21-22) · Śloka 22
ਸ਼ੁਦ੍ਧੇਕ੍ਸੁਕਾਣ੍ਡਮਾਪੋਥ੍ਯ ਨਵੇ ਕੁਮ੍ਭੇ ਹਿਮਾਮ੍ਭਸਾ ||੨੧|| ਯੋਜਾਯਿਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸਿਪੇਦ੍ਰਾਤ੍ਰਾਵਾਕਾਸ਼ੇ ਸੋਤ੍ਪਲਂ ਤੁ ਤਤ੍ | ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਰੁਤਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਂ ਪਿਬੇਚ੍ਛੋਣਿਤਪਿਤ੍ਤਵਾਨ੍ ||੨੨||
View original
शुद्धेक्षुकाण्डमापोथ्य नवे कुम्भे हिमाम्भसा ||२१|| योजायित्वा क्षिपेद्रात्रावाकाशे सोत्पलं तु तत् | प्रातः स्रुतं क्षौद्रयुतं पिबेच्छोणितपित्तवान् ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (23) · Śloka 23
ਪਿਬੇਚ੍ਛੀਤਕਸਾਯਂ ਵਾ ਜਮ੍ਬ੍ਵਾਮ੍ਰਾਰ੍ਜੁਨਸਮ੍ਭਵਮ੍ | ਉਦੁਮ੍ਬਰਫਲਂ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍ਤਦ੍ਰਸਮੇਵ ਵਾ ||੨੩||
View original
पिबेच्छीतकषायं वा जम्ब्वाम्रार्जुनसम्भवम् | उदुम्बरफलं पिष्ट्वा पिबेत्तद्रसमेव वा ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (24-27) · Śloka 27
ਤ੍ਰਪੁਸੀਮੂਲਕਲ੍ਕਂ ਵਾ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬੁਨਾ | ਪਿਬੇਦਕ੍ਸਸਮਂ ਕਲ੍ਕਂ ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਮੇਵ ਵਾ ||੨੪|| ਚਨ੍ਦਨਂ ਮਧੁਕਂ ਰੋਧ੍ਰਮੇਵਮੇਵ ਸਮਂ ਪਿਬੇਤ੍ | ਕਰਞ੍ਜਬੀਜਮੇਵਂ ਵਾ ਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਂ ਪਿਬੇਤ੍ ||੨੫|| ਮਜ੍ਜਾਨਮਿਙ੍ਗੁਦਯਸ੍ਯੈਵਂ ਪਿਬੇਨ੍ਮਧੁਕਸਂਯੁਤਮ੍ | ਸੁਖੋਸ੍ਣਂ ਲਵਣਂ ਬੀਜਂ ਕਾਰਞ੍ਜਂ ਦਧਿਮਸ੍ਤੁਨਾ ||੨੬|| ਪਿਬੇਦ੍ਵਾਪਿ ਤ੍ਰ੍ਯਹਂ ਮਰ੍ਤ੍ਯੋ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਾਭਿਪੀਡਿਤਃ | ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਹਰਾਃ ਸ਼ਸ੍ਤਾਃ ਸਡੇਤੇ ਯੋਗਸਤ੍ਤਮਾਃ ||੨੭||
View original
त्रपुषीमूलकल्कं वा सक्षौद्रं तण्डुलाम्बुना | पिबेदक्षसमं कल्कं यष्टीमधुकमेव वा ||२४|| चन्दनं मधुकं रोध्रमेवमेव समं पिबेत् | करञ्जबीजमेवं वा सिताक्षौद्रयुतं पिबेत् ||२५|| मज्जानमिङ्गुदयस्यैवं पिबेन्मधुकसंयुतम् | सुखोष्णं लवणं बीजं कारञ्जं दधिमस्तुना ||२६|| पिबेद्वाऽपि त्र्यहं मर्त्यो रक्तपित्ताभिपीडितः | रक्तपित्तहराः शस्ताः षडेते योगसत्तमाः ||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (28) · Śloka 28
ਪਥ੍ਯਾਸ਼੍ਚੈਵਾਵਪੀਡੇਸੁ ਘ੍ਰਾਣਤਃ ਪ੍ਰਸ੍ਰੁਤੇਸਜਿ |੨੮|
View original
पथ्याश्चैवावपीडेषु घ्राणतः प्रस्रुतेऽसृजि |२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (28) · Śloka 28
ਅਤਿਨਿਸ੍ਰੁਤਰਕ੍ਤੋ ਵਾ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਪਿਬੇਦਸਕ੍ | ਯਕਦ੍ਵਾ ਭਕ੍ਸਯੇਦਾਜਮਾਮਂ ਪਿਤ੍ਤਸਮਾਯੁਤਮ੍ ||੨੮||
View original
अतिनिस्रुतरक्तो वा क्षौद्रयुक्तं पिबेदसृक् | यकृद्वा भक्षयेदाजमामं पित्तसमायुतम् ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (29-32) · Śloka 33
ਪਲਾਸ਼ਵਕ੍ਸਸ੍ਵਰਸੇ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਿਬੇਤ੍ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਂ ਸੁਸ਼ੀਤਮ੍ | ਵਨਸ੍ਪਤੀਨਾਂ ਸ੍ਵਰਸੈਃ ਕਤਂ ਵਾ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਕ੍ਸੀਰਘਤਂ ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ||੨੯|| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮੁਸ਼ੀਰਾਣ੍ਯਥ ਪਦ੍ਮਕਂ ਸਿਤਾ ਪਥਕ੍ਪਲਾਂਸ਼ਾਨ੍ਯੁਦਕੇ ਸਮਾਵਪੇਤ੍ | ਸ੍ਥਿਤਂ ਨਿਸ਼ਾਂ ਤਦ੍ਰੁਧਿਰਾਮਯਂ ਜਯੇਤ੍ ਪੀਤਂ ਪਯੋ ਵਾਮ੍ਬੁਸਮਂ ਹਿਤਾਸ਼ਿਨਃ ||੩੦|| ਤੁਰਙ੍ਗਵਰ੍ਚਃਸ੍ਵਰਸਂ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਪਿਬੇਤ੍ ਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਂ ਵਸਸ੍ਯ ਵਾ | ਲਿਹੇਤ੍ਤਥਾ ਵਾਸ੍ਤੁਕਬੀਜਚੂਰ੍ਣਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਨ੍ਵਿਤਂ ਤਣ੍ਡੁਲਸਾਹ੍ਵਯਂ ਵਾ ||੩੧|| ਲਿਹ੍ਯਾਚ੍ਚ ਲਾਜਾਞ੍ਜਨਚੂਰ੍ਣਮੇਕਮੇਵਂ ਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਾਂ ਤੁਗਾਖ੍ਯਾਮ੍ | ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਂ ਸਿਤਾਂ ਤਿਕ੍ਤਕਰੋਹਿਣੀਂ ਚ ਹਿਮਾਮ੍ਬੁਨਾ ਵਾ ਮਧੁਕੇਨ ਯੁਕ੍ਤਾਮ੍ ||੩੨|| ਪਥ੍ਯਾਮਹਿਂਸ੍ਰਾਂ ਰਜਨੀਂ ਘਤਂ ਚ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਤਥਾ ਸ਼ੋਣਿਤਪਿਤ੍ਤਰੋਗੀ |੩੩|
View original
पलाशवृक्षस्वरसे विपक्वं सर्पिः पिबेत् क्षौद्रयुतं सुशीतम् | वनस्पतीनां स्वरसैः कृतं वा सशर्करं क्षीरघृतं पिबेद्वा ||२९|| द्राक्षामुशीराण्यथ पद्मकं सिता पृथक्पलांशान्युदके समावपेत् | स्थितं निशां तद्रुधिरामयं जयेत् पीतं पयो वाऽम्बुसमं हिताशिनः ||३०|| तुरङ्गवर्चःस्वरसं समाक्षिकं पिबेत् सिताक्षौद्रयुतं वृषस्य वा | लिहेत्तथा वास्तुकबीजचूर्णं क्षौद्रान्वितं तण्डुलसाह्वयं वा ||३१|| लिह्याच्च लाजाञ्जनचूर्णमेकमेवं सिताक्षौद्रयुतां तुगाख्याम् | द्राक्षां सितां तिक्तकरोहिणीं च हिमाम्बुना वा मधुकेन युक्ताम् ||३२|| पथ्यामहिंस्रां रजनीं घृतं च लिह्यात्तथा शोणितपित्तरोगी |३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (33) · Śloka 34
ਵਾਸਾਕਸਾਯੋਤ੍ਪਲਮਤ੍ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਰੋਧ੍ਰਾਞ੍ਜਨਾਮ੍ਭੋਰੁਹਕੇਸ਼ਰਾਣਿ ||੩੩|| ਪੀਤ੍ਵਾ ਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਾਨਿ ਜਹ੍ਯਾਤ੍ ਪਿਤ੍ਤਾਸਜੋ ਵੇਗਮੁਦੀਰ੍ਣਮਾਸ਼ੁ |੩੪|
View original
वासाकषायोत्पलमृत्प्रियङ्गुरोध्राञ्जनाम्भोरुहकेशराणि ||३३|| पीत्वा सिताक्षौद्रयुतानि जह्यात् पित्तासृजो वेगमुदीर्णमाशु |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (34) · Śloka 35
ਗਾਯਤ੍ਰਿਜਮ੍ਬ੍ਵਰ੍ਜੁਨਕੋਵਿਦਾਰਸ਼ਿਰੀਸਰੋਧ੍ਰਾਸ਼ਨਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਨਾਮ੍ ||੩੪|| ਪੁਸ੍ਪਾਣਿ ਸ਼ਿਗ੍ਰੋਸ਼੍ਚ ਵਿਚੂਰ੍ਣ੍ਯ ਲੇਹੋ ਮਧ੍ਵਨ੍ਵਿਤਃ ਸ਼ੋਣਿਤਪਿਤ੍ਤਰੋਗੇ |੩੫|
View original
गायत्रिजम्ब्वर्जुनकोविदारशिरीषरोध्राशनशाल्मलीनाम् ||३४|| पुष्पाणि शिग्रोश्च विचूर्ण्य लेहो मध्वन्वितः शोणितपित्तरोगे |३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (35) · Śloka 36
ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮਿਨ੍ਦੀਵਰਭਸ੍ਮਵਾਰਿ ਕਰਞ੍ਜਬੀਜਂ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸੀ ਚ ||੩੫|| ਜਮ੍ਬ੍ਵਰ੍ਜੁਨਾਮ੍ਰਕ੍ਵਥਿਤਂ ਚ ਤੋਯਂ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਤ੍ਰਯਃ ਪਿਤ੍ਤਮਸਕ੍ ਚ ਯੋਗਾਃ |੩੬|
View original
सक्षौद्रमिन्दीवरभस्मवारि करञ्जबीजं मधुसर्पिषी च ||३५|| जम्ब्वर्जुनाम्रक्वथितं च तोयं घ्नन्ति त्रयः पित्तमसृक् च योगाः |३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (36) · Śloka 37
ਮੂਲਾਨਿ ਪੁਸ੍ਪਾਣਿ ਚ ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗ੍ਯਾਃ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍ਤਣ੍ਡੁਲਧਾਵਨੇਨ ||੩੬|| ਘ੍ਰਾਣਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇ ਜਲਮਾਸ਼ੁ ਦੇਯਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਨਾਸਿਕਯਾ ਪਯੋ ਵਾ |੩੭|
View original
मूलानि पुष्पाणि च मातुलुङ्ग्याः पिष्ट्वा पिबेत्तण्डुलधावनेन ||३६|| घ्राणप्रवृत्ते जलमाशु देयं सशर्करं नासिकया पयो वा |३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (37) · Śloka 37
ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸਂ ਕ੍ਸੀਰਘਤਂ ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਚੇਕ੍ਸੁਰਸਂ ਹਿਮਂ ਵਾ ||੩੭||
View original
द्राक्षारसं क्षीरघृतं पिबेद्वा सशर्करं चेक्षुरसं हिमं वा ||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (38) · Śloka 38
ਸ਼ੀਤੋਪਚਾਰਂ ਮਧੁਰਂ ਚ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ ਸ਼ੋਣਿਤਪਿਤ੍ਤਰੋਗੇ |੩੮|
View original
शीतोपचारं मधुरं च कुर्याद्विशेषतः शोणितपित्तरोगे |३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (38) · Śloka 39
ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਿਤਾਯੁਤੇਨ ਵਿਦਾਰਿਗਨ੍ਧਾਦਿਵਿਪਾਚਿਤੇਨ ||੩੮|| ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਚਾਸ੍ਥਾਪਨਮਗ੍ਰ੍ਯਮੁਕ੍ਤਂ ਹਿਤਂ ਘਤਂ ਚਾਪ੍ਯਨੁਵਾਸਨਾਰ੍ਥਮ੍ |੩੯|
View original
द्राक्षाघृतक्षौद्रसितायुतेन विदारिगन्धादिविपाचितेन ||३८|| क्षीरेण चास्थापनमग्र्यमुक्तं हितं घृतं चाप्यनुवासनार्थम् |३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (39-41) · Śloka 42
ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਰੋਧ੍ਰਾਞ੍ਜਨਗੈਰਿਕੋਤ੍ਪਲੈਃ ਸੁਵਰ੍ਣਕਾਲੀਯਕਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨੈਃ ||੩੯|| ਸਿਤਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਮ੍ਬੁਦਯਸ੍ਟਿਕਾਹ੍ਵਯੈਰ੍ਮਣਾਲਸੌਗਨ੍ਧਿਕਤੁਲ੍ਯਪੇਸਿਤੈਃ | ਨਿਰੂਹ੍ਯ ਚੈਨਂ ਪਯਸਾ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕੈਰ੍ਘਤਪ੍ਲੁਤੈਃ ਸ਼ੀਤਜਲਾਵਸੇਚਿਤਮ੍ ||੪੦|| ਕ੍ਸੀਰੌਦਨਂ ਭੁਕ੍ਤਮਥਾਨੁਵਾਸਯੇਦ੍ਘਤੇਨ ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਸਾਧਿਤੇਨ ਚ | ਅਧੋਵਹਂ ਸ਼ੋਣਿਤਮੇਸ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍ਤਥਾਤਿਸਾਰਂ ਰੁਧਿਰਸ੍ਯ ਦੁਸ੍ਤਰਮ੍ ||੪੧|| ਵਿਰੇਕਯੋਗੇ ਤ੍ਵਤਿ ਚੈਵ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ... |੪੨|
View original
प्रियङ्गुरोध्राञ्जनगैरिकोत्पलैः सुवर्णकालीयकरक्तचन्दनैः ||३९|| सिताश्वगन्धाम्बुदयष्टिकाह्वयैर्मृणालसौगन्धिकतुल्यपेषितैः | निरूह्य चैनं पयसा समाक्षिकैर्घृतप्लुतैः शीतजलावसेचितम् ||४०|| क्षीरौदनं भुक्तमथानुवासयेद्घृतेन यष्टीमधुसाधितेन च | अधोवहं शोणितमेष नाशयेत्तथाऽतिसारं रुधिरस्य दुस्तरम् ||४१|| विरेकयोगे त्वति चैव शस्यते... |४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (42) · Śloka 42
... ਵਾਮ੍ਯਸ਼੍ਚ ਰਕ੍ਤੇ ਵਿਜਿਤੇ ਬਲਾਨ੍ਵਿਤਃ ||੪੨||
View original
... वाम्यश्च रक्ते विजिते बलान्वितः ||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (43) · Śloka 43
ਏਵਂਵਿਧਾ ਉਤ੍ਤਰਬਸ੍ਤਯਸ਼੍ਚ ਮੂਤ੍ਰਾਸ਼ਯਸ੍ਥੇ ਰੁਧਿਰੇ ਵਿਧੇਯਾਃ |੪੩|
View original
एवंविधा उत्तरबस्तयश्च मूत्राशयस्थे रुधिरे विधेयाः |४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (43) · Śloka 43
ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਰਕ੍ਤੇਸੁ ਚ ਪਾਯੁਜੇਸੁ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਧਾਨਂ ਖਲੁ ਰਕ੍ਤਪੈਤ੍ਤਮ੍ ||੪੩||
View original
प्रवृत्तरक्तेषु च पायुजेषु कुर्याद्विधानं खलु रक्तपैत्तम् ||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (44) · Śloka 44
ਵਿਧਿਸ਼੍ਚਾਸਗ੍ਦਰੇਪ੍ਯੇਸ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਕਾਰ੍ਯੋ ਵਿਜਾਨਤਾ | ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਣਿ ਰਕ੍ਤਂ ਚ ਯਸ੍ਯਾਤੀਵ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ||੪੪||
View original
विधिश्चासृग्दरेऽप्येष स्त्रीणां कार्यो विजानता | शस्त्रकर्मणि रक्तं च यस्यातीव प्रवर्तते ||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (45) · Śloka 45
ਤ੍ਰਯਾਣਾਮਪਿ ਦੋਸਾਣਾਂ ਸ਼ੋਣਿਤੇਪਿ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ | ਲਿਙ੍ਗਾਨ੍ਯਾਲੋਕ੍ਯ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਨਨ੍ਤਰਮ੍ ||੪੫||
View original
त्रयाणामपि दोषाणां शोणितेऽपि च सर्वशः | लिङ्गान्यालोक्य कर्तव्यं चिकित्सितमनन्तरम् ||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 45
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਕਾਯਚਿਕਿਤ੍ਸਾਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ (ਸਪ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ, ਆਦਿਤਃ) ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੪੫||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे रक्तपित्तप्रतिषेधो नाम (सप्तमोऽध्यायः, आदितः) पञ्चचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः ||४५||
🔊 Audio coming soon