Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ರಕ್ತಪಿತ್ತಪ್ರತಿಷೇಧಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
अथातो रक्तपित्तप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ಪಾಣ್ಡುರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧಾನನ್ತರಂ ದೂಷ್ಯಸಾಮ್ಯಾದ್ರಕ್ತಪಿತ್ತಪ್ರತಿಷೇಧಾರಮ್ಭೋ ಯುಕ್ತ ಇತ್ಯತ ಆಹ- ಅಥಾತ ಇತ್ಯಾದಿ||೧-೨||
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 5
ಕ್ರೋಧಶೋಕಭಯಾಯಾಸವಿರುದ್ಧಾನ್ನಾತಪಾನಲಾನ್ | ಕಟ್ವಮ್ಲಲವಣಕ್ಷಾರತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಾತಿವಿದಾಹಿನಃ ||೩|| ನಿತ್ಯಮಭ್ಯಸತೋ ದುಷ್ಟೋ ರಸಃ ಪಿತ್ತಂ ಪ್ರಕೋಪಯೇತ್ | ವಿದಗ್ಧಂ ಸ್ವಗುಣೈಃ ಪಿತ್ತಂ ವಿದಹತ್ಯಾಶು ಶೋಣಿತಮ್ ||೪|| ತತಃ ಪ್ರವರ್ತತೇ ರಕ್ತಮೂರ್ಧ್ವಂ ಚಾಧೋ ದ್ವಿಧಾಽಪಿ ವಾ |೫|
क्रोधशोकभयायासविरुद्धान्नातपानलान् | कट्वम्ललवणक्षारतीक्ष्णोष्णातिविदाहिनः ||३|| नित्यमभ्यसतो दुष्टो रसः पित्तं प्रकोपयेत् | विदग्धं स्वगुणैः पित्तं विदहत्याशु शोणितम् ||४|| ततः प्रवर्तते रक्तमूर्ध्वं चाधो द्विधाऽपि वा |५|
🔊 Audio coming soon
ನಿದಾನಾನನ್ತರೀಯಕತ್ವಾತ್ ಪ್ರತಿಷೇಧಸ್ಯಾದೌ ರಕ್ತಪಿತ್ತನಿದಾನಭೂತೇ ಹೇತುಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತೀ ಆಹ- ಕ್ರೋಧಶೋಕಭಯಾಯಾಸೇತ್ಯಾದಿ| ಕ್ರೋಧಾದೀನಿ ನಿತ್ಯಮಭ್ಯಸ್ಯತೋ ನಿಷೇವಮಾಣಸ್ಯ ಪುರುಷಸ್ಯ ದುಷ್ಟಿಂ ಗತೋ ರಸಃ ಪಿತ್ತಂ ಪ್ರಕೋಪಯೇತ್, ತತಶ್ಚ ವಿದಗ್ಧಂ ದುಷ್ಟಂ ಪಿತ್ತಂ ಸ್ವಗುಣೈಃ ತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಾದಿಭಿಃ ಶೋಣಿತಂ ವಿದಹತಿ ಪ್ರದೂಷಯತಿ, ತತ ಊರ್ಧ್ವಮಧೋ ವಾ ರಕ್ತಂ ಪ್ರವರ್ತತ ಇತಿ ಪಿಣ್ಡಾರ್ಥಃ| ತೀಕ್ಷ್ಣಮುಷ್ಣಕಟ್ವಮ್ಲಲವಣಕ್ಷಾರವ್ಯತಿರಿಕ್ತಂ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತ್ಯಪಾಮಾರ್ಗಫಲಾದಿಕಮ್| ಆಯಾಸಃ ಶ್ರಮಃ| ವಿರುದ್ಧಾನ್ನಂ ಹಿತಾಹಿತೀಯೋಕ್ತಮ್| ಕ್ರೋಧಶೋಕೇತ್ಯಾದಿಃ ಹೇತುಃ, ನಿತ್ಯಮಭ್ಯಸ್ಯತ ಇತ್ಯಾದಿಃ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಃ| ‘ಕಟ್ವಮ್ಲಲವಣ’- ಇತ್ಯತ್ರ ಕೇಚಿತ್ ‘ತೀಕ್ಷ್ಣಮುಷ್ಣಾಮ್ಲಲವಣಂ ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಂ ವಿದಾಹಿ ಯತ್’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ||೩-೪||-
Adhikarana 3 (5-6) · Śloka 6
ಆಮಾಶಯಾದ್ವ್ರಜೇದೂರ್ಧ್ವಮಧಃ ಪಕ್ವಾಶಯಾದ್ವ್ರಜೇತ್ ||೫|| ವಿದಗ್ಧಯೋರ್ದ್ವಯೋಶ್ಚಾಪಿ ದ್ವಿಧಾಭಾಗಂ ಪ್ರವರ್ತತೇ | ಕೇಚಿತ್ ಸಯಕೃತಃ ಪ್ಲೀಹ್ನಃ ಪ್ರವದನ್ತ್ಯಸೃಜೋ ಗತಿಮ್ ||೬||
आमाशयाद्व्रजेदूर्ध्वमधः पक्वाशयाद्व्रजेत् ||५|| विदग्धयोर्द्वयोश्चापि द्विधाभागं प्रवर्तते | केचित् सयकृतः प्लीह्नः प्रवदन्त्यसृजो गतिम् ||६||
🔊 Audio coming soon
ತದ್ರಕ್ತಂ ಯಥೋರ್ಧ್ವಮಧೋ ವಾ ದ್ವಿಧಾಽಪಿ ವಾ ಪ್ರವರ್ತತೇ ತಥಾ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಆಮಾಶಯಾದಿತ್ಯಾದಿ| ಯದ್ಯಪಿ ರಕ್ತಸ್ಯ ಯಕೃತ್ಪ್ಲೀಹಸ್ಥಾನತ್ವಾದಾಮಾಶಯಪಕ್ವಾಶಯಾಭ್ಯಾಂ ಪ್ರವರ್ತನಂ ನ ಸಮ್ಭವತಿ, ತಥಾಽಪಿ ಪ್ರಕುಪಿತರಕ್ತಸ್ಯ ತತ್ರಾಪಿ ಗಮನಾತ್ ಪ್ರವರ್ತನಂ ತಾಭ್ಯಾಂ ಸಮ್ಭವತ್ಯೇವ| ವಿದಗ್ಧಯೋಶ್ಚಾಪ್ಯುಭಯೋರಿತಿ ದುಷ್ಟಯೋರಾಮಪಕ್ವಾಶಯಯೋರಿತ್ಯರ್ಥಃ| ತಯೋಶ್ಚ ದುಷ್ಟಿಃ ದುಷ್ಟರುಧಿರಸಂಯೋಗಾತ್| ಏಕೀಯಮತಮಾಹ- ಕೇಚಿದಿತ್ಯಾದಿ| ಸಯಕೃತಃ ಕಾಲಖಣ್ಡಸಹಿತಾತ್| ಏತದಪ್ಯನುಮತಮ್, ಅಪ್ರತಿಷೇಧಾತ್| ಅಸ್ಮಿನ್ ಪಾಠೇ ಅಙ್ಗೀಕೃತೇಽಪಿ ಪೂರ್ವವಾಕ್ಯೇನ ಸಹ ನ ವಿರೋಧಃ, ಯತೋ ಯಕೃತ್ಪ್ಲೀಹಾಭ್ಯಾಮೇವ ರಕ್ತಂ ಪ್ರವರ್ತತೇ ಪರಮಾಮಪಕ್ವಾಶಯಮಧಿಷ್ಠಾಯ||೫-೬||
Adhikarana 4 (7) · Śloka 7
ಊರ್ಧ್ವಂ ಸಾಧ್ಯಮಧೋಯಾಪ್ಯಮಸಾಧ್ಯಂ ಯುಗಪದ್ಗತಮ್ |೭|
ऊर्ध्वं साध्यमधोयाप्यमसाध्यं युगपद्गतम् |७|
🔊 Audio coming soon
ತ್ರಿಪ್ರಕಾರಸ್ಯ ರಕ್ತಪಿತ್ತಸ್ಯ ಸಾಧ್ಯಯಾಪ್ಯಾಸಾಧ್ಯತ್ವಮಾಹ- ಊರ್ಧ್ವಮಿತ್ಯಾದಿ| ಊರ್ಧ್ವಂ ಸಾಧ್ಯಮಿತಿ ಯದಾ ದೌರ್ಬಲ್ಯಾದ್ಯುಪದ್ರವಹೀನಂ ಮಾಂಸಪ್ರಕ್ಷಾಲನಾಭಮಿತ್ಯಾದ್ಯಸಾಧ್ಯಲಕ್ಷಣರಹಿತಮೇಕದೋಷಾನುಗಂ ಭವತಿ ತದಾ ಸಾಧ್ಯಂ, ಯದಾ ತು ತದೇವ ಶಾನ್ತಿಂ ಗತ್ವಾ ಪುನರ್ಭವತಿ ಮಾರ್ಗಾನ್ತರಂ ವಾ ಯಾತಿ ಅಲ್ಪೋಪದ್ರವಮ್ ಅಲ್ಪಾಸಾಧ್ಯಲಕ್ಷಣಯುಕ್ತಂ ದ್ವಿದೋಷಾನುಗಂ ಚ ಭವತಿ ತದಾ ಯಾಪ್ಯಂ, ಯದಾ ಚ ಬಹೂಪದ್ರವಯುಕ್ತಂ ಬಹ್ವಸಾಧ್ಯಲಕ್ಷಣಯುಕ್ತಂ ತ್ರಿದೋಷಾನುಗತಂ ಚ ಭವತಿ ತದಾ ಅಸಾಧ್ಯಮ್| ಅಧೋ ಯಾಪ್ಯಮಿತಿ ಅಲ್ಪೋಪದ್ರವಮಸಾಧ್ಯಲಕ್ಷಣಹೀನಂ ದ್ವಿದೋಷಾನುಗಂ ಚ ಭವತಿ ತದಾ ಅಧೋಗಂ ಯಾಪ್ಯಂ; ಯದಾ ಚ ತ್ರಿದೋಷಾನುಗಮಸಾಧ್ಯಲಕ್ಷಣಯುಕ್ತಂ ತದಾ ವರ್ಜ್ಯಂ, ಯದಾ ಚೈಕದೋಷಾನುಗಂ ನಿರುಪದ್ರವಂ ವರ್ಜ್ಯಲಕ್ಷಣಾಸಂಯುಕ್ತಂ ತದಾ ಸಾಧ್ಯಮ್| ಅಸಾಧ್ಯಂ ಯುಗಪದ್ಗತಮಿತಿ ಯದಾ ತ್ರಿದೋಷಾನುಗಂ ಬಹೂಪದ್ರವಮಸಾಧ್ಯಲಕ್ಷಣಯುಕ್ತಂ ಭವತಿ ತದಾ ಅಸಾಧ್ಯಂ, ಯದಾ ಚಾನ್ಯಥಾ ತದಾ ಯಾಪ್ಯಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಯುಗಪದ್ಗತಮ್ ಉಭಯಮಾರ್ಗಪ್ರವೃತ್ತಮಿತ್ಯರ್ಥಃ|೭|-
Adhikarana 5 (7) · Śloka 8
ಸದನಂ ಶೀತಕಾಮಿತ್ವಂ ಕಣ್ಠಧೂಮಾಯನಂ ವಮಿಃ ||೭|| ಲೋಹಗನ್ಧಿಶ್ಚ ನಿಃಶ್ವಾಸೋ ಭವತ್ಯಸ್ಮಿನ್ ಭವಿಷ್ಯತಿ |೮|
सदनं शीतकामित्वं कण्ठधूमायनं वमिः ||७|| लोहगन्धिश्च निःश्वासो भवत्यस्मिन् भविष्यति |८|
🔊 Audio coming soon
ಅಥ ಪೂರ್ವರೂಪಮಾಹ- ಸದನಮಿತ್ಯಾದಿ| ಸದನಮ್ ಅಙ್ಗಮ್ಲಾನಿಃ| ಕಣ್ಠಧೂಮಾಯನಂ ಕಣ್ಠೇ ಧೂಮೋದ್ವಮನಮಿವ ವೇದನೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಅಸ್ಮಿನ್ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ||೭||-
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
ಬಾಹ್ಯಾಸೃಗ್ಲಕ್ಷಣೈಸ್ತಸ್ಯ ಸಙ್ಖ್ಯಾದೋಷೋಚ್ಛ್ರಿತೀರ್ವಿದುಃ ||೮||
बाह्यासृग्लक्षणैस्तस्य सङ्ख्यादोषोच्छ्रितीर्विदुः ||८||
🔊 Audio coming soon
ರಕ್ತಪಿತ್ತಸ್ಯ ಸಙ್ಖ್ಯಾಂ ದೋಷೋಚ್ಛ್ರಯಂ ಚಾತಿದೇಶೇನಾಹ- ಬಾಹ್ಯಾಸೃಗ್ಲಕ್ಷಣೈಸ್ತಸ್ಯೇತ್ಯಾದಿ| ಬಾಹ್ಯಾಸೃಗ್ಲಕ್ಷಣೈರಿತಿ ಶೋಣಿತವರ್ಣನೀಯೋಕ್ತೈಃ ‘ಫೇನಿಲಮರುಣಮ್’ ಇತ್ಯಾದಿಭಿಃ, ತಸ್ಯ ರಕ್ತಪಿತ್ತಸ್ಯ, ಸಙ್ಖ್ಯಾ ಸಪ್ತವಿಧಾ| ನನು, ಪಿತ್ತೇನ ವಿ ದಗ್ಧೇನ ವಿದಗ್ಧಂ ರಕ್ತಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಮುಚ್ಯತೇ, ತತ್ ಕಥಂ ಪಿತ್ತಾದಪಿ ಪೃಥಗುದ್ದಿಶ್ಯತೇ? ಉಚ್ಯತೇ, ತದ್ರಕ್ತಾನ್ತರೇಣ ಸಂಸರ್ಗಾತ್| ದೋಷೋಚ್ಛ್ರಿತಿಃ ದೋಷಾಧಿಕ್ಯಮ್||೮||
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
ದೌರ್ಬಲ್ಯಶ್ವಾಸಕಾಸಜ್ವರವಮಥುಮದಾಸ್ತನ್ದ್ರಿತಾದಾಹಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಭುಕ್ತೇ ಚಾನ್ನೇ ವಿದಾಹಸ್ತ್ವಧೃತಿರಪಿ ಸದಾ ಹೃದ್ಯತುಲ್ಯಾ ಚ ಪೀಡಾ | ತೃಷ್ಣಾ ಕಣ್ಠಸ್ಯ ಭೇದಃ ಶಿರಸಿ ಚ ದವನಂ ಪೂತಿನಿಷ್ಠೀವನಂ ಚ ದ್ವೇಷೋ ಭಕ್ತೇಽವಿಪಾಕೋ ವಿರತಿರಪಿ ರತೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತೋಪಸರ್ಗಾಃ ||೯||
दौर्बल्यश्वासकासज्वरवमथुमदास्तन्द्रितादाहमूर्च्छा भुक्ते चान्ने विदाहस्त्वधृतिरपि सदा हृद्यतुल्या च पीडा | तृष्णा कण्ठस्य भेदः शिरसि च दवनं पूतिनिष्ठीवनं च द्वेषो भक्तेऽविपाको विरतिरपि रते रक्तपित्तोपसर्गाः ||९||
🔊 Audio coming soon
ಇದಾನೀಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತೋಪದ್ರವಾನಾಹ- ದೌರ್ಬಲ್ಯಶ್ವಾಸಕಾಸೇತ್ಯಾದಿ| ವಮಥುಃ ಛರ್ದಿಃ| ಮದಃ ಪೂಗಫಲೇನೇವ ಮತ್ತತಾ| ಅಧೃತಿಃ ಅಸನ್ತೋಷಃ| ಅತುಲ್ಯಾ ಅಸಾಧಾರಣಾ| ಕಣ್ಠಸ್ಯ ಭೇದಃ ಕಣ್ಠಕ್ಷಣನಮ್| ಶಿರಸಿ ಚ ದವನಂ ಸನ್ತಾಪಃ| ವಿರತಿರಪಿ ರತೇಃ ಸುಖಸ್ಯಾಪಿ ವಿನಾಶೋ ಭವತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ಉಪಸರ್ಗಾ ಉಪದ್ರವಾಃ| ‘ಭುಕ್ತೇ ಚಾನ್ನೇ ವಿದಾಹ’ ಇತ್ಯತ್ರ ‘ಭುಕ್ತೇ ಘೋರೋ ವಿದಾಹ’ ಇತ್ಯನ್ಯೇ ಪಠನ್ತಿ| ತತ್ರ ಸಪ್ತಮೀ ಷಷ್ಠ್ಯರ್ಥೇ, ತೇನ ಭುಕ್ತಸ್ಯ ಆಹಾರಸ್ಯ ಘೋರೋ ಮಹಾನ್ ವಿದಾಹ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ‘ಕಣ್ಠಸ್ಯ ಭೇದ’ ಇತ್ಯತ್ರ ‘ಕೋಷ್ಠಸ್ಯ ಭೇದ’ ಇತ್ಯಪರೇ ಪಠನ್ತಿ; ಕೋಷ್ಠಶಬ್ದೇನ ಕೋಷ್ಠಸ್ಥೋ ಮಲಸ್ತಸ್ಯ ಭೇದ ಇತಿ ಚ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಯನ್ತಿ| ತದೇತತ್ ಪಾಠದ್ವಯಮೂರ್ಧ್ವಾಧಃಪ್ರವೃತ್ತಿರೂಪಂ ಯಥಾಸಮ್ಭವಂ ಬೋದ್ಧವ್ಯಂ, ಏಕತ್ರ ದ್ವಯೋರಪ್ಯನೌಪಯಿಕತ್ವಾತ್| ಶಿರಸಿ ಚ ದವನಮಿತ್ಯತ್ರ ‘ಪ್ರವಿತತಸಿರತಾ’ ಇತಿ ಕೇಚಿತ್ ಪಠನ್ತಿ, ಸಿರಾತತಗಾತ್ರತೇತಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಯನ್ತಿ| ‘ವಿರತಿರಪಿ ರತೇಃ’ ಇತ್ಯತ್ರ ಅಪರೇ ‘ವಿನತಿರಪಿ ಭವೇತ್’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ; ವಿನತಿಃ ಶರೀರಸ್ಯ ವಿನಮನಮ್| ಅಪರೇ ‘ವಿಕೃತಿರಪಿ ಭವೇತ್’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ, ತತ್ರಾಪಿ ಕಾಯಸ್ಯಾಕುಞ್ಚನಾತ್ಮಿಕಾ ವಿಕೃತಿರಿತ್ಯರ್ಥಃ||೯||
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
ಮಾಂಸಪ್ರಕ್ಷಾಲನಾಭಂ ಕ್ವಥಿತಮಿವ ಚ ಯತ್ ಕರ್ದಮಾಮ್ಭೋನಿಭಂ ವಾ ಮೇದಃಪೂಯಾಸ್ರಕಲ್ಪಂ ಯಕೃದಿವ ಯದಿ ವಾ ಪಕ್ವಜಮ್ಬೂಫಲಾಭಮ್ | ಯತ್ ಕೃಷ್ಣಂ ಯಚ್ಚ ನೀಲಂ ಭೃಶಮತಿಕುಣಪಂ ಯತ್ರ ಚೋಕ್ತಾ ವಿಕಾರಾಸ್ತದ್ವರ್ಜ್ಯಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಸುರಪತಿಧನುಷಾ ಯಚ್ಚ ತುಲ್ಯಂ ವಿಭಾತಿ ||೧೦||
मांसप्रक्षालनाभं क्वथितमिव च यत् कर्दमाम्भोनिभं वा मेदःपूयास्रकल्पं यकृदिव यदि वा पक्वजम्बूफलाभम् | यत् कृष्णं यच्च नीलं भृशमतिकुणपं यत्र चोक्ता विकारास्तद्वर्ज्यं रक्तपित्तं सुरपतिधनुषा यच्च तुल्यं विभाति ||१०||
🔊 Audio coming soon
ಅಸಾಧ್ಯರಕ್ತಪಿತ್ತಲಕ್ಷಣಮಾಹ- ಮಾಂಸಪ್ರಕ್ಷಾಲನಾಭಮಿತ್ಯಾದಿ| ಮಾಂಸಪ್ರಕ್ಷಾಲನಾಭಂ ಮಾಂಸಧಾವನತೋಯಾಭಮ್| ಕರ್ದಮಾಮ್ಭೋನಿಭಂ ಕರ್ದಮೇನ ಮಿಶ್ರಿತಂ ಯದಮ್ಭಸ್ತೋಯಂ ತನ್ನಿಭಮ್| ಮೇದಃಪೂಯಾಸ್ರಕಲ್ಪಂ ಮೇದಃಪೂಯರಕ್ತಸದೃಶಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಅತಿಕುಣಪಂ ಶಟಿತಶವಗನ್ಧಿ| ಉಕ್ತಾ ವಿಕಾರಾ ದೌರ್ಬಲ್ಯಶ್ವಾಸಾದಯಃ, ‘ಪ್ರಭೂತಾ’ ಇತಿ ವಾಕ್ಯಶೇಷಃ| ತದ್ವರ್ಜ್ಯಮಿತಿ ಊರ್ಧ್ವಧೋಮಾರ್ಗತ್ವೇನ ಸಾಧ್ಯಂ ಯಾಪ್ಯಂ ಚ ಯದುಕ್ತಂ ಭವತಿ ತದಪ್ಯೇವಂವಿಧಮ್ ಅಸಾಧ್ಯಮ್| ಸುರಪತಿಧನುಃ ಇನ್ದ್ರಧನುಃ| ‘ಕ್ವಥಿತಮಿವ ಚ ಯತ್’ ಇತ್ಯತ್ರ ‘ಕ್ವಥಿತಮಿವ ಯಕೃತ್’ ಇತಿ ಪಠಿತ್ವಾ ಪಕ್ವಕಾಲಖಣ್ಡತುಲ್ಯಮಿತಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಯನ್ತಿ||೧೦||
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
ನಾದೌ ಸಙ್ಗ್ರಾಹ್ಯಮುದ್ರಿಕ್ತಂ ಯದಸೃಗ್ಬಲಿನೋಽಶ್ನತಃ | ತತ್ ಪಾಣ್ಡುಗ್ರಹಣೀಕುಷ್ಠಪ್ಲೀಹಗುಲ್ಮಜ್ವರಾವಹಮ್ ||೧೧||
नादौ सङ्ग्राह्यमुद्रिक्तं यदसृग्बलिनोऽश्नतः | तत् पाण्डुग्रहणीकुष्ठप्लीहगुल्मज्वरावहम् ||११||
🔊 Audio coming soon
ಆದೌ ಬಲವತಿ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಸಙ್ಗ್ರಹಣನಿಷೇಧಮಾಹ- ನಾದೌ ಸಙ್ಗ್ರಾಹ್ಯಮುದ್ರಿಕ್ತಮಿತ್ಯಾದಿ| ಯತ್ ರಕ್ತಪಿತ್ತಮ್, ಉದ್ರಿಕ್ತಮ್ ಅತಿಶಯೇನ ವೃದ್ಧಿಂ ಗತಂ, ತದ್ಬಲಯುಕ್ತಸ್ಯಾಶ್ನತಶ್ಚ ಪುರುಷಸ್ಯಾದೌ ನ ಸಙ್ಗ್ರಾಹ್ಯಂ; ಯಸ್ಮಾತ್ತದಾದೌ ಸಙ್ಗೃಹೀತಂ ಸತ್ ಪಾಣ್ಡ್ವಾದಿರೋಗಾವಹಂ ಭವತಿ||೧೧||
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
ಅಧಃಪ್ರವೃತ್ತಂ ವಮನೈರೂರ್ಧ್ವಗಂ ಚ ವಿರೇಚನೈಃ | ಜಯೇದನ್ಯತರದ್ವಾಽಪಿ ಕ್ಷೀಣಸ್ಯ ಶಮನೈರಸೃಕ್ ||೧೨||
अधःप्रवृत्तं वमनैरूर्ध्वगं च विरेचनैः | जयेदन्यतरद्वाऽपि क्षीणस्य शमनैरसृक् ||१२||
🔊 Audio coming soon
ತರ್ಹಿ ತತ್ರ ಕಿಂ ಕುರ್ಯಾದಿತ್ಯಾಹ- ಅಧಃಪ್ರವೃತ್ತಂ ವಮನೈರಿತ್ಯಾದಿ| ಸಂಶೋಧನಾರ್ಹಸ್ಯ ಬಲವತೋ ನರಸ್ಯಾಧೋಗಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಬಹುದೋಷಂ ವಮನೈರ್ಜಯೇತ್, ಏವಂವಿಧಸ್ಯೋರ್ಧ್ವಗಂ ವಿರೇಚನೈರಿತ್ಯರ್ಥಃ| ನನು, ಅಧೋಗಂ ವಾತಾನುಗಂ ಭವತಿ, ಊರ್ಧ್ವಗಂ ಚ ಕಫಾನುಗಂ, ತತ್ ಕಥಂ ತಯೋರ್ವಮನವಿರೇಚನೇ ಯುಜ್ಯೇತೇ? ಸತ್ಯಂ, ವ್ಯಾಧಿಪ್ರತ್ಯನೀಕತ್ವಾದ್ಯುಜ್ಯೇತೇ ಏವ; ತಥಾ ಚ ತನ್ತ್ರಾನ್ತರಂ- “ಅಧೋಗಂ ವಮನೈರ್ಧೀಮಾನೂರ್ಧ್ವಗಂ ರೇಚನೈರ್ಜಯೇತ್”- ಇತಿ| ಅನ್ಯತರದ್ವೇತಿ ಊರ್ಧ್ವಗಮಧೋಗಂ ವಾ ಕ್ಷೀಣಸ್ಯ ಪುರುಷಸ್ಯ ಶಮನೈರ್ಜಯೇದಿತಿ ನ ವಮನವಿರೇಕೈಃ; ತಥಾ ಚ ತನ್ತ್ರಾನ್ತರಮ್- “ಊರ್ಧ್ವಗಂ ವಾಽಪ್ಯಧೋಗಂ ವಾ ಕ್ಷೀಣಸ್ಯ ಶಮನೈರ್ಜಯೇತ್”- ಇತಿ||೧೨||
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
ಅತಿಪ್ರವೃದ್ಧದೋಷಸ್ಯ ಪೂರ್ವಂ ಲೋಹಿತಪಿತ್ತಿನಃ | ಅಕ್ಷೀಣಬಲಮಾಂಸಾಗ್ನೇಃ ಕರ್ತವ್ಯಮಪತರ್ಪಣಮ್ ||೧೩||
अतिप्रवृद्धदोषस्य पूर्वं लोहितपित्तिनः | अक्षीणबलमांसाग्नेः कर्तव्यमपतर्पणम् ||१३||
🔊 Audio coming soon
ಇದಾನೀಂ ಸಂಶೋಧನಾರ್ಹಸ್ಯ ಲಙ್ಘನಮಪಿ ಹಿತಮಿತಿ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಅತಿಪ್ರವೃದ್ಧದೋಷಸ್ಯೇತ್ಯಾದಿ| ಅಪತರ್ಪಣಂ ಲಙ್ಘನಮ್||೧೩||
Adhikarana 12 (14) · Śloka 14
ಲಙ್ಘಿತಸ್ಯ ತತಃ ಪೇಯಾಂ ವಿದಧ್ಯಾತ್ ಸ್ವಲ್ಪತಣ್ಡುಲಾಮ್ | ರಸಯೂಷೌ ಪ್ರದಾತವ್ಯೌ ಸುರಾಭಿಸ್ನೇಹಸಂಸ್ಕೃತೌ | ತರ್ಪಣಂ ಪಾಚನಂ ಲೇಹಾನ್ ಸರ್ಪೀಂಷಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಚ ||೧೪||
लङ्घितस्य ततः पेयां विदध्यात् स्वल्पतण्डुलाम् | रसयूषौ प्रदातव्यौ सुराभिस्नेहसंस्कृतौ | तर्पणं पाचनं लेहान् सर्पींषि विविधानि च ||१४||
🔊 Audio coming soon
ಲಙ್ಘನಾದನನ್ತರಂ ಕಿಂ ಕುರ್ಯಾದಿತ್ಯಾಹ- ಲಙ್ಘಿತಸ್ಯೇತ್ಯಾದಿ ವಿದಧ್ಯಾತ್ ಕುರ್ಯಾತ್| ಕಿಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಪೇಯಾಮೇವ ವಿದಧ್ಯಾದುತಾನ್ಯದಪೀತ್ಯಾಹ- ತರ್ಪಣಮಿತ್ಯಾದಿ| ತರ್ಪಣಮಿತಿ ಮೃದ್ವೀಕಾಮಧುಕಾದಿಸಾಧಿತಜಲೇನ ಸಶರ್ಕರೇಣಾಲೋಡಿತಾಃ ಸಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಾ ಲಾಜಶಕ್ತವಃ| ಪಾಚನಂ ಹ್ರೀಬೇರಚನ್ದನೋಶೀರಪರ್ಪಟಮುಸ್ತಸಾಧಿತಜಲಪಾನಮ್| ಲೇಹಾನಿತಿ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾನ್ ಮಧುಕಶೋಭಾಞ್ಜನಕಾದಿಪುಷ್ಪೈಃ ಕೃತಾನ್ ಸಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಾನ್| ವಿವಿಧಾನಿ ಸರ್ಪೀಂಷಿ ವಾಸಾಘೃತಾದೀನಿ| ತತ್ರಾಧೋಗೇ ಪೇಯಾ ಹಿತಾ ಯದಿ ಮಾರುತೋ ಬಲೀ ನ ಸ್ಯಾತ್, ಮಾರುತಶ್ಚೇದ್ಬಲೀ ಭವತಿ ತದಾ ಮಾಂಸರಸ ಏವ; ಊರ್ಧ್ವಗೇ ಚ ತರ್ಪಣಂ ಹಿತಮ್| ತಥಾ ಚ ತನ್ತ್ರಾನ್ತರಮ್- “ಅಧೋವಹೇ ಯವಾಗ್ವಾದಿ ನ ಚೇತ್ ಸ್ಯಾನ್ಮಾರುತೋ ಬಲೀ| ಊರ್ಧ್ವಗೇ ತರ್ಪಣಂ ಶಸ್ತಂ ಯಥಾದೋಷಮಥಾಪಿ ವಾ”- ಇತಿ| ಕೇಚಿತ್ ‘ಲಙ್ಘಿತಸ್ಯ ತತೋ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಲಘ್ವನ್ನಮವಚಾರಯೇತ್’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಯನ್ತಿ ಚ- ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಮಾತ್ರಯಾ ಪ್ರತ್ಯನೀಕಂ ಚೇತ್ಯರ್ಥಃ||೧೪||
Adhikarana 13 (15) · Śloka 15
ದ್ರಕ್ಷಾಮಧುಕಕಾಶ್ಮರ್ಯಸಿತಾಯುಕ್ತಂ ವಿರೇಚನಮ್ | ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಯುಕ್ತಂ ಚ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ವಮನಂ ಹಿತಮ್ ||೧೫||
द्रक्षामधुककाश्मर्यसितायुक्तं विरेचनम् | यष्टीमधुकयुक्तं च सक्षौद्रं वमनं हितम् ||१५||
🔊 Audio coming soon
ಪೂರ್ವಮುದ್ದಿಷ್ಟಂ ಯದ್ವಮನವಿರೇಚನಂ ತಯೋರ್ದ್ರವ್ಯಾಣ್ಯಾಹ- ದ್ರಾಕ್ಷಾಮಧುಕಕಾಶ್ಮರ್ಯೇತ್ಯಾದಿ| ದ್ರಾಕ್ಷಾದಿಯುಕ್ತಂ ವಿರೇಚನದ್ರವ್ಯಕಲ್ಪೋಕ್ತಂ ಮೃದು ವಿರೇಚನಂ, ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಕ್ಷೌದ್ರಯುಕ್ತಂ ವಮನದ್ರವ್ಯವಿಕಲ್ಪೋಕ್ತಂ ಮೃದು ವಮನಂ ಹಿತಮ್||೧೫||
Adhikarana 14 (16-18) · Śloka 18
ಪಯಾಂಸಿ ಶೀತಾನಿ ರಸಾಶ್ಚ ಜಾಙ್ಗಲಾಃ ಸತೀನಯೂಷಾಶ್ಚ ಸಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕಾಃ | ಪಟೋಲಶೇಲೂಸುನಿಷಣ್ಣಯೂಥಿಕಾವಟಾತಿಮುಕ್ತಾಙ್ಕುರಸಿನ್ದುವಾರಜಮ್ ||೧೬|| ಹಿತಂ ಚ ಶಾಕಂ ಘೃತಸಂಸ್ಕೃತಂ ಸದಾ ತಥೈವ ಧಾತ್ರೀಫಲದಾಡಿಮಾನ್ವಿತಮ್ | ರಸಾಶ್ಚ ಪಾರಾವತಶಙ್ಖಕೂರ್ಮಜಾಸ್ತಥಾ ಯವಾಗ್ವೋ ವಿಹಿತಾ ಘೃತೋತ್ತರಾಃ ||೧೭|| ಸನ್ತಾನಿಕಾಶ್ಚೋತ್ಪಲವರ್ಗಸಾಧಿತೇ ಕ್ಷೀರೇ ಪ್ರಶಸ್ತಾ ಮಧುಶರ್ಕರೋತ್ತರಾಃ | ಹಿಮಾಃ ಪ್ರದೇಹಾ ಮಧುರಾ ಗಣಾಶ್ಚ ಯೇ ಘೃತಾನಿ ಪಥ್ಯಾನಿ ರಕ್ತಪಿತ್ತಿನಾಮ್ ||೧೮||
पयांसि शीतानि रसाश्च जाङ्गलाः सतीनयूषाश्च सशालिषष्टिकाः | पटोलशेलूसुनिषण्णयूथिकावटातिमुक्ताङ्कुरसिन्दुवारजम् ||१६|| हितं च शाकं घृतसंस्कृतं सदा तथैव धात्रीफलदाडिमान्वितम् | रसाश्च पारावतशङ्खकूर्मजास्तथा यवाग्वो विहिता घृतोत्तराः ||१७|| सन्तानिकाश्चोत्पलवर्गसाधिते क्षीरे प्रशस्ता मधुशर्करोत्तराः | हिमाः प्रदेहा मधुरा गणाश्च ये घृतानि पथ्यानि रक्तपित्तिनाम् ||१८||
🔊 Audio coming soon
ವಮನವಿರೇಚನದ್ರವ್ಯಾಣ್ಯಭಿಧಾಯ ಭೋಜನದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಪ್ರತಿಪಾದಯತಿ- ಪಯಾಂಸೀತ್ಯಾದಿ| ಶೀತಾನಿ ಉತ್ಪಲಾದಿದ್ರವ್ಯಕ್ವಥಿತಶೀತಾನಿ, ತಾನಿ ತು ಪಿತ್ತಪ್ರಾಯೇ| ಜಾಙ್ಗಲರಸಾ ಏಣಾದಿಲಾವಾದಿಕೃತಾಃ, ತೇ ಚ ವಾತಾನುಬನ್ಧೇ| ಸತೀನಯೂಷಾ ವರ್ತುಲಕಲಾಯಯೂಷಾಃ, ತೇ ಚ ಕಫಾನುಗೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಹಿತಾಃ| ಪಟೋಲೇತ್ಯಾದಿ| ಶೇಲೂಃ ದಕ್ಷಿಣಾಪಥಜಂ ಶಾಕಂ, ಶ್ಲೇಷ್ಮಾನ್ತಕಮಪರೇ| ಸುನಿಷಣ್ಣಕಃ ಶಿರವಾಲಿಕಾ, ಚತುಷ್ಪರ್ಣೀತ್ಯಪರೇ| ಅತಿಮುಕ್ತ ಆವನ್ತಕಃ| ಅಙ್ಕುರಾಃ ಕೋಮಲಪಲ್ಲವಾಃ ಪಟೋಲಾದೀನಾಮ್| ಸಿನ್ದುವಾರಃ ನಿರ್ಗುಣ್ಡೀ| ಏತಾನ್ಯಪಿ ಶಾಕಾನಿ ಕಫಾನುಗೇ ಶಸ್ತಾನೀತಿ| ಪಟೋಲೇತ್ಯತ್ರ ಕೇಚಿತ್ ಜೀವನ್ತೀತಿ ಪಠನ್ತಿ| ರಸಾಶ್ಚೇತ್ಯಾದಿ| ಜಾಙ್ಗಲರಸಾಭಿಧಾನೇನೈವ ಪಾರಾವತರಸಸ್ಯಾಪಿ ಪರಿಗ್ರಹೇ ತದಭಿಧಾನಂ ವಿಶೇಷೇಣ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಹಿತತ್ವಾಪಾದನಾರ್ಥಮ್| ಧಾತ್ರೀದಾಡಿಮೇ ಸಂಸ್ಕಾರಾರ್ಥಮ್| ಯವಾಗ್ವಃ ಅಭಿಹಿತಾಃ| ಸನ್ತಾನಿಕಾ ಘೃತಸ್ಯೋಪರಿತನಃ ಸ್ತ್ಯಾನೋ ಭಾಗಃ| ಘೃತೋತ್ತರಾ ಘೃತಪ್ರಧಾನಾಃ| ಹಿಮಾಃ ಪ್ರದೇಹಾ ಇತ್ಯಾದಿ| ಹಿಮಾಃ ಪ್ರದೇಹಾಃ ಶೀತಾ ಲೇಪಾಃ; ತೇ ಚ ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿಪ್ರಭೃತಿಶೀತಲಗಣಕೃತಾಃ| ಮಧುರಾ ಗಣಾಃ ಕಾಕೋಲ್ಯಾದಯಃ| ತೇ ಚ ಪಾನಾದಿನಾ ಯೋಜ್ಯಾಃ| ಘೃತಾನಿ ಮಧುರಗಣಸಾಧಿತಾನಿ ತನ್ತ್ರಾನ್ತರಸಂವಾದಾತ್| ಪಥ್ಯಾನಿ ಹಿತಾನಿ||೧೬-೧೮||
Adhikarana 15 (19-20) · Śloka 20
ಮಧೂಕಶೋಭಾಞ್ಜನಕೋವಿದಾರಜೈಃ ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಕಾಯಾಃ ಕುಸುಮೈಶ್ಚ ಚೂರ್ಣಿತೈಃ | ಭಿಷಗ್ವಿದಧ್ಯಾಚ್ಚತುರಃ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಾನ್ ಹಿತಾಯ ಲೇಹಾನಸೃಜಃ ಪ್ರಶಾನ್ತಯೇ ||೧೯|| ಲಿಹ್ಯಾಚ್ಚ ದೂರ್ವಾವಟಜಾಂಶ್ಚ ಪಲ್ಲವಾನ್ ಮಧುದ್ವಿತೀಯಾನ್ ಸಿತಕರ್ಣಿಕಸ್ಯ ಚ | ಹಿತಂ ಚ ಖರ್ಜೂರಫಲಂ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಫಲಾನಿ ಚಾನ್ಯಾನ್ಯಪಿ ತದ್ಗುಣಾನ್ಯಥ ||೨೦||
मधूकशोभाञ्जनकोविदारजैः प्रियङ्गुकायाः कुसुमैश्च चूर्णितैः | भिषग्विदध्याच्चतुरः समाक्षिकान् हिताय लेहानसृजः प्रशान्तये ||१९|| लिह्याच्च दूर्वावटजांश्च पल्लवान् मधुद्वितीयान् सितकर्णिकस्य च | हितं च खर्जूरफलं समाक्षिकं फलानि चान्यान्यपि तद्गुणान्यथ ||२०||
🔊 Audio coming soon
ಮಧೂಕೇತ್ಯಾದಿ| ಮಧೂಕಾದಿಪುಷ್ಪೈರೇಕೈಕೈಶ್ಚೂರ್ಣಿತೈಸ್ತ್ರಯೋ ಲೇಹಾಃ, ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಕಾಯಾಃ ಕುಸುಮೈಶ್ಚತುರ್ಥೋ ಲೇಹಃ| ಅಪರಾನಪಿ ಲೇಹಾನಾಹ- ಲಿಹ್ಯಾದಿತ್ಯಾದಿ| ದೂರ್ವಾವಟಪಲ್ಲವಾನ್ ಮಧುದ್ವಿತೀಯಾನ್ ಲಿಹ್ಯಾದಿತ್ಯೇಕೋ ಯೋಗಃ| ಸಿತಕರ್ಣಿಕಃ ಶ್ವೇತಕರ್ಣಿಕಾರಃ, ತಸ್ಯಾಪಿ ಪಲ್ಲವಾನ್ ಮಧುದ್ವಿತೀಯಾನ್ ಲಿಹ್ಯಾದಿತಿ ದ್ವಿತೀಯೋ ಯೋಗಃ| ಕೇಚಿತ್ ಸಮುದಿತಮೇಕಂ ಯೋಗಂ ಮನ್ಯನ್ತೇ; ತನ್ನೇಚ್ಛನ್ತಿ ನಿಬನ್ಧಕಾರಾಃ, ಸಮಾನತನ್ತ್ರಸಂವಾದಾತ್| ‘ದೂರ್ವಾವಟಜಾಂಶ್ಚ ಪಲ್ಲವಾನ್’ ಇತ್ಯತ್ರಾಪರೇ ‘ದುಗ್ಧದ್ರುಮಪಲ್ಲವಾನ್’ ಇತಿ ಪಠಿತ್ವಾ ವಟಾದಿಪಲ್ಲವಾನಿತಿ ವ್ಯಾಚಕ್ಷತೇ| ಕಿಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಏತದೇವ ಹಿತಮುತಾನ್ಯದಪೀತ್ಯಾಹ- ಹಿತಮಿತ್ಯಾದಿ| ಸಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಸಮಧು| ಅನುಕ್ತಸಙ್ಗ್ರಹಾಯಾಹ- ಫಲಾನಿ ಚಾನ್ಯಾನ್ಯಪೀತ್ಯಾದಿ| ಅನ್ಯಾನಿ ಫಲಾನಿ ಕಾಶ್ಮರ್ಯಾದೀನಿ| ತದ್ಗುಣಾನಿ ಖರ್ಜೂರಫಲತುಲ್ಯಗುಣಾನಿ||೧೯-೨೦||
Adhikarana 16 (21) · Śloka 21
ರಕ್ತಾತಿಸಾರಪ್ರೋಕ್ತಾಂಶ್ಚ ಯೋಗಾನತ್ರಾಪಿ ಯೋಜಯೇತ್ |೨೧|
रक्तातिसारप्रोक्तांश्च योगानत्रापि योजयेत् |२१|
🔊 Audio coming soon
ಇದಾನೀಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇಽತಿದೇಶೇನ ಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ- ರಕ್ತಾತೀಸಾರಪ್ರೋಕ್ತಾಂಶ್ಚೇತ್ಯಾದಿ| ರಕ್ತಾತೀಸಾರಪ್ರೋಕ್ತಾನ್ ಯೋಗಾನ್ ‘ಪ್ರಿಯಾಲಮಲ್ಲಿಕಾ’ ಇತ್ಯಾದೀನ್| ಅಸ್ಯಾಗ್ರೇ ಕಾರ್ತಿಕಕುಣ್ಡಃ ‘ನೀಲೋತ್ಪಲಾನಾಂ ಮಧುನಾ ಭಸ್ಮ ವಾಽಪಿ ಪರಿಸ್ರುತಮ್’ ಇತ್ಯಾದಿಯೋಗಂ ಪಠತಿ, ಸ ಚ ಜೇಜ್ಜಟಾಚಾರ್ಯೇಣ ‘ಸಕ್ಷೌದ್ರಮಿನ್ದೀವರಭಸ್ಮ’ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಅಗ್ರೇ ಪಠಿತಃ|೨೧|-
Adhikarana 17 (21-22) · Śloka 22
ಶುದ್ಧೇಕ್ಷುಕಾಣ್ಡಮಾಪೋಥ್ಯ ನವೇ ಕುಮ್ಭೇ ಹಿಮಾಮ್ಭಸಾ ||೨೧|| ಯೋಜಾಯಿತ್ವಾ ಕ್ಷಿಪೇದ್ರಾತ್ರಾವಾಕಾಶೇ ಸೋತ್ಪಲಂ ತು ತತ್ | ಪ್ರಾತಃ ಸ್ರುತಂ ಕ್ಷೌದ್ರಯುತಂ ಪಿಬೇಚ್ಛೋಣಿತಪಿತ್ತವಾನ್ ||೨೨||
शुद्धेक्षुकाण्डमापोथ्य नवे कुम्भे हिमाम्भसा ||२१|| योजायित्वा क्षिपेद्रात्रावाकाशे सोत्पलं तु तत् | प्रातः स्रुतं क्षौद्रयुतं पिबेच्छोणितपित्तवान् ||२२||
🔊 Audio coming soon
ಶುದ್ಧೇಕ್ಷುಕಾಣ್ಡಮಾಪೋಥ್ಯೇತ್ಯಾದಿ| ಶುದ್ಧೇಕ್ಷುಕಾಣ್ಡಾನಿ ನಿರ್ವಲ್ಕಲೇಕ್ಷುಕಾಣ್ಡಾನಿ, ಆಪೋಥ್ಯ ಅವಕ್ಷುದ್ಯ| ಹಿಮಾಮ್ಭಸಾ ಯೋಜಯಿತ್ವೇತ್ಯಾದಿ ಶೀತಲಜಲೇನ ಯೋಜಯಿತ್ವಾ ನವೇ ಘಟೇ ರಾತ್ರಾವಾಕಾಶೇ ನಿರಾವರಣಸ್ಥಾನೇ ಕ್ಷಿಪೇತ್ ಧಾರಯೇತ್, ತತಶ್ಚ ಪ್ರಾತಃಕಾಲೇ ಸ್ರುತಂ ಗಾಲಿತಂ ನೀಲೋತ್ಪಲಚೂರ್ಣಮಧುಭ್ಯಾಂ ಯುತಂ ಶೋಣಿತಪಿತ್ತವಾನ್ ನರಃ ಪಿಬೇತ್||೨೧-೨೨||
Adhikarana 18 (23) · Śloka 23
ಪಿಬೇಚ್ಛೀತಕಷಾಯಂ ವಾ ಜಮ್ಬ್ವಾಮ್ರಾರ್ಜುನಸಮ್ಭವಮ್ | ಉದುಮ್ಬರಫಲಂ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಪಿಬೇತ್ತದ್ರಸಮೇವ ವಾ ||೨೩||
पिबेच्छीतकषायं वा जम्ब्वाम्रार्जुनसम्भवम् | उदुम्बरफलं पिष्ट्वा पिबेत्तद्रसमेव वा ||२३||
🔊 Audio coming soon
ಪಿಬೇದಿತ್ಯಾದಿ| ಪಿಬೇದಿತ್ಯತ್ರ ಮಧುಯುತಮಿತ್ಯನುಕ್ತಮಪಿ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ, ಸಮಾನತನ್ತ್ರಸಂವಾದಾತ್| ಉದುಮ್ಬರಫಲಮಿತ್ಯಾದಿ| ಉದುಮ್ಬರಫಲಂ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ತದ್ರಸಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಮಧುಯುತಂ ಪಿಬೇತ್||೨೩||
Adhikarana 19 (24-27) · Śloka 27
ತ್ರಪುಷೀಮೂಲಕಲ್ಕಂ ವಾ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುನಾ | ಪಿಬೇದಕ್ಷಸಮಂ ಕಲ್ಕಂ ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಮೇವ ವಾ ||೨೪|| ಚನ್ದನಂ ಮಧುಕಂ ರೋಧ್ರಮೇವಮೇವ ಸಮಂ ಪಿಬೇತ್ | ಕರಞ್ಜಬೀಜಮೇವಂ ವಾ ಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರಯುತಂ ಪಿಬೇತ್ ||೨೫|| ಮಜ್ಜಾನಮಿಙ್ಗುದಯಸ್ಯೈವಂ ಪಿಬೇನ್ಮಧುಕಸಂಯುತಮ್ | ಸುಖೋಷ್ಣಂ ಲವಣಂ ಬೀಜಂ ಕಾರಞ್ಜಂ ದಧಿಮಸ್ತುನಾ ||೨೬|| ಪಿಬೇದ್ವಾಽಪಿ ತ್ರ್ಯಹಂ ಮರ್ತ್ಯೋ ರಕ್ತಪಿತ್ತಾಭಿಪೀಡಿತಃ | ರಕ್ತಪಿತ್ತಹರಾಃ ಶಸ್ತಾಃ ಷಡೇತೇ ಯೋಗಸತ್ತಮಾಃ ||೨೭||
त्रपुषीमूलकल्कं वा सक्षौद्रं तण्डुलाम्बुना | पिबेदक्षसमं कल्कं यष्टीमधुकमेव वा ||२४|| चन्दनं मधुकं रोध्रमेवमेव समं पिबेत् | करञ्जबीजमेवं वा सिताक्षौद्रयुतं पिबेत् ||२५|| मज्जानमिङ्गुदयस्यैवं पिबेन्मधुकसंयुतम् | सुखोष्णं लवणं बीजं कारञ्जं दधिमस्तुना ||२६|| पिबेद्वाऽपि त्र्यहं मर्त्यो रक्तपित्ताभिपीडितः | रक्तपित्तहराः शस्ताः षडेते योगसत्तमाः ||२७||
🔊 Audio coming soon
ಇದಾನೀಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಸಿದ್ಧತಮಾನ್ ಷಡ್ಯೋಗಾನಾಹ- ತ್ರಪುಸೀಮೂಲಕಲ್ಕಮಿತ್ಯಾದಿ| ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಕರ್ಷೋನ್ಮಿತಮಧುಸಹಿತಂ, ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುನಾ ಕಲ್ಕಾಚ್ಚತುರ್ಗುಣೇನೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಅಕ್ಷಸಮಂ ಕರ್ಷಪ್ರಮಾಣಂ, ಏವಮೇವೇತಿ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುನೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಕರಞ್ಜಬೀಜಾದಿಯೋಗದ್ವಯಂ ಕಫಾನುಬನ್ಧೇ ಊರ್ಧ್ವಗೇ ಶಸ್ತಮ್| ಮಜ್ಜಾನಮಿಙ್ಗುದಸ್ಯೇತ್ಯಾದಿ ಸಿತಾಮಧುಯುತಮೇವ(ಕ)ಮೇವ ಪಿಬೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ||೨೪-೨೭||
Adhikarana 20 (28) · Śloka 28
ಪಥ್ಯಾಶ್ಚೈವಾವಪೀಡೇಷು ಘ್ರಾಣತಃ ಪ್ರಸ್ರುತೇಽಸೃಜಿ |೨೮|
पथ्याश्चैवावपीडेषु घ्राणतः प्रस्रुतेऽसृजि |२८|
🔊 Audio coming soon
ಅನನ್ತರೋಕ್ತಾಃ ಷಡ್ಯೋಗಾ ಘ್ರಾಣಗೇ ರಕ್ತೇಽವಪೀಡನೇಽಪಿ ಯೋಜ್ಯಾ ಇತ್ಯಾಹ- ಪಥ್ಯಾ ಇತ್ಯಾದಿ| ಪಥ್ಯಾ ಹಿತಾಃ, ಅನನ್ತರೋಕ್ತಾಃ ತ್ರಪುಸೀಮೂಲಕಲ್ಕಮಿತ್ಯಾದಿ ಷಡ್ಯೋಗಾಃ ಇತಿ ಶೇಷಃ|೨೮|-
Adhikarana 21 (28) · Śloka 28
ಅತಿನಿಸ್ರುತರಕ್ತೋ ವಾ ಕ್ಷೌದ್ರಯುಕ್ತಂ ಪಿಬೇದಸೃಕ್ | ಯಕೃದ್ವಾ ಭಕ್ಷಯೇದಾಜಮಾಮಂ ಪಿತ್ತಸಮಾಯುತಮ್ ||೨೮||
अतिनिस्रुतरक्तो वा क्षौद्रयुक्तं पिबेदसृक् | यकृद्वा भक्षयेदाजमामं पित्तसमायुतम् ||२८||
🔊 Audio coming soon
ಅಸೃಗಿತಿ ಶರೀರಧಾತುಸಾಮಾನ್ಯಾತ್ ಏಣಾದೀನಾಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಯಕೃತ್ ಕಾಲಖಣ್ಡಮ್||೨೮||
Adhikarana 22 (29-32) · Śloka 33
ಪಲಾಶವೃಕ್ಷಸ್ವರಸೇ ವಿಪಕ್ವಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪಿಬೇತ್ ಕ್ಷೌದ್ರಯುತಂ ಸುಶೀತಮ್ | ವನಸ್ಪತೀನಾಂ ಸ್ವರಸೈಃ ಕೃತಂ ವಾ ಸಶರ್ಕರಂ ಕ್ಷೀರಘೃತಂ ಪಿಬೇದ್ವಾ ||೨೯|| ದ್ರಾಕ್ಷಾಮುಶೀರಾಣ್ಯಥ ಪದ್ಮಕಂ ಸಿತಾ ಪೃಥಕ್ಪಲಾಂಶಾನ್ಯುದಕೇ ಸಮಾವಪೇತ್ | ಸ್ಥಿತಂ ನಿಶಾಂ ತದ್ರುಧಿರಾಮಯಂ ಜಯೇತ್ ಪೀತಂ ಪಯೋ ವಾಽಮ್ಬುಸಮಂ ಹಿತಾಶಿನಃ ||೩೦|| ತುರಙ್ಗವರ್ಚಃಸ್ವರಸಂ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಪಿಬೇತ್ ಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರಯುತಂ ವೃಷಸ್ಯ ವಾ | ಲಿಹೇತ್ತಥಾ ವಾಸ್ತುಕಬೀಜಚೂರ್ಣಂ ಕ್ಷೌದ್ರಾನ್ವಿತಂ ತಣ್ಡುಲಸಾಹ್ವಯಂ ವಾ ||೩೧|| ಲಿಹ್ಯಾಚ್ಚ ಲಾಜಾಞ್ಜನಚೂರ್ಣಮೇಕಮೇವಂ ಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರಯುತಾಂ ತುಗಾಖ್ಯಾಮ್ | ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ಸಿತಾಂ ತಿಕ್ತಕರೋಹಿಣೀಂ ಚ ಹಿಮಾಮ್ಬುನಾ ವಾ ಮಧುಕೇನ ಯುಕ್ತಾಮ್ ||೩೨|| ಪಥ್ಯಾಮಹಿಂಸ್ರಾಂ ರಜನೀಂ ಘೃತಂ ಚ ಲಿಹ್ಯಾತ್ತಥಾ ಶೋಣಿತಪಿತ್ತರೋಗೀ |೩೩|
पलाशवृक्षस्वरसे विपक्वं सर्पिः पिबेत् क्षौद्रयुतं सुशीतम् | वनस्पतीनां स्वरसैः कृतं वा सशर्करं क्षीरघृतं पिबेद्वा ||२९|| द्राक्षामुशीराण्यथ पद्मकं सिता पृथक्पलांशान्युदके समावपेत् | स्थितं निशां तद्रुधिरामयं जयेत् पीतं पयो वाऽम्बुसमं हिताशिनः ||३०|| तुरङ्गवर्चःस्वरसं समाक्षिकं पिबेत् सिताक्षौद्रयुतं वृषस्य वा | लिहेत्तथा वास्तुकबीजचूर्णं क्षौद्रान्वितं तण्डुलसाह्वयं वा ||३१|| लिह्याच्च लाजाञ्जनचूर्णमेकमेवं सिताक्षौद्रयुतां तुगाख्याम् | द्राक्षां सितां तिक्तकरोहिणीं च हिमाम्बुना वा मधुकेन युक्ताम् ||३२|| पथ्यामहिंस्रां रजनीं घृतं च लिह्यात्तथा शोणितपित्तरोगी |३३|
🔊 Audio coming soon
ವನಸ್ಪತೀನಾಂ ವಟಾದೀನಾಮ್| ಕ್ಷೀರಘೃತಂ ಕ್ಷೀರೋತ್ಥಂ ಘೃತಮ್| ಪಯೋ ವಾಽಮ್ಬುಸಮಮಿತಿ ದುಗ್ಧಂ ಜಲಂ ಚ ತುಲ್ಯಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಕೇಚಿದೇವಂ ಪಠನ್ತಿ- ‘ವಾಸಾಕಷಾಯಂ ಸಸಿತಂ ಪಿಬೇದ್ವಾ ತುರಙ್ಗವರ್ಚಃಸ್ವರಸಂ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಮ್’ ಇತಿ| ಲಿಹೇತ್ತಥಾ ವಾಸ್ತುಕಬೀಜಚೂರ್ಣಮಿತ್ಯಾದಿ|- ವಾಸ್ತುಕಬೀಜಚೂರ್ಣಂ ಟಙ್ಕವಾಸ್ತುಕಬೀಜಚೂರ್ಣಂ ಕ್ಷೌದ್ರಾನ್ವಿತಂ ಲಿಹೇತ್| ತಣ್ಡುಲಸಾಹ್ವಯಂ ವೇತಿ ತಣ್ಡುಲೀಯಂ ಕ್ಷೌದ್ರಾನ್ವಿತಂ ವಾ ಲಿಹ್ಯಾದಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಕೇಚಿದೇವಂ ಪಠನ್ತಿ- ‘ಸತಣ್ಡುಲೀಯಂ ಮಧುನಾಽವಲೇಹಯೇತ್ ಸಿತಾಯುತಂ ವಾಸ್ತುಕಮೂಲಮೇವ ವಾ’ ಇತಿ| ಲಿಹ್ಯಾಚ್ಚೇತ್ಯಾದಿ| ಲಾಜಾ ಭೃಷ್ಟಧಾನ್ಯಾನಿ| ಅಞ್ಜನಂ ರಸಾಞ್ಜನಮ್| ಏಕಂ ಪ್ರಧಾನಂ, ಏವಂ ಕ್ಷಾದ್ರೇಣೇತ್ಯರ್ಥಃ| ‘ಲಾಜಾಞ್ಜನಚೂರ್ಣಮ್’ ಇತ್ಯತ್ರ ‘ಕಾಲಾಞ್ಜನಚೂರ್ಣಮ್’ ಇತಿ ಕೇಚಿತ್ ಪಠನ್ತಿ; ತತ್ರ ಕಾಲಾಞ್ಜನಂ ಸೌವೀರಾಞ್ಜನಮ್| ಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರಯುತಮಿತ್ಯಾದಿ| ತುಗಾಖ್ಯಾ ವಂಶರೋಚನಾನುಕಾರಿ ಪಾರ್ಥಿವಂ ದ್ರವ್ಯಂ, ಅನ್ಯೇ ವಂಶರೋಚನಾಮಾಹುಃ; ತಾಂ ಚ ಶರ್ಕರಾಕ್ಷೌದ್ರಯುತಾಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ಸಿತಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ದ್ರಾಕ್ಷಾದೀನಿ ತ್ರೀಣಿ ದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಯಷ್ಟೀಮಧುಕೇನ ಯುತಾನಿ ಶೀತೋದಕೇನ ವಾ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ಪಥ್ಯಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ಪಥ್ಯಾ ಹರೀತಕೀ, ರಜನೀ ಹರಿದ್ರಾ, ಏತಾನಿ ಹರೀತಕೀಪ್ರಭೃತೀನಿ ದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಘೃತೇನ ಸಹ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ಅಯಂ ಯೋಗಃ ಕಣ್ಠಗೇ ಪ್ರಸೃತೇ ಚ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಯೋಜ್ಯಃ| ಕೇಚಿತ್ ‘ರಜನೀಂ ಘೃತಂ ಚ’ ಇತ್ಯತ್ರ ‘ರಜನೀದ್ವಯಂ ಚ’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ, ತೇ ಚ ಶೀತೋದಕೇನೈವ ಲೇಹ್ಯಮಿಚ್ಛನ್ತಿ; ಅಯಂ ಪಾಠಃ ಸಮಾನತನ್ತ್ರವಿರೋಧಾದನ್ಯಾಯ್ಯಃ||೨೯-೩೨||-
Adhikarana 23 (33) · Śloka 34
ವಾಸಾಕಷಾಯೋತ್ಪಲಮೃತ್ಪ್ರಿಯಙ್ಗುರೋಧ್ರಾಞ್ಜನಾಮ್ಭೋರುಹಕೇಶರಾಣಿ ||೩೩|| ಪೀತ್ವಾ ಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರಯುತಾನಿ ಜಹ್ಯಾತ್ ಪಿತ್ತಾಸೃಜೋ ವೇಗಮುದೀರ್ಣಮಾಶು |೩೪|
वासाकषायोत्पलमृत्प्रियङ्गुरोध्राञ्जनाम्भोरुहकेशराणि ||३३|| पीत्वा सिताक्षौद्रयुतानि जह्यात् पित्तासृजो वेगमुदीर्णमाशु |३४|
🔊 Audio coming soon
ಇದಾನೀಂ ವೇಗವತಿ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಸಿದ್ಧತಮಂ ಯೋಗಮಾಹ- ವಾಸಾಕಷಾಯೋತ್ಪಲೇತ್ಯಾದಿ| ಉತ್ಪಲಂ ನೀಲೋತ್ಪಲಂ ಮೃತ್ ಕೇದಾರಮೃತ್ತಿಕಾ, ಅಮ್ಭೋರುಹಕೇಶರಂ ಪದ್ಮಕೇಶರಮ್| ಕಲ್ಪನಾಮಾಹ- ಪೀತ್ವಾ ಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರಯುತಾನಿ ಜಹ್ಯಾದಿತ್ಯಾದಿ| ವಾಸಾಕಷಾಯಮುತ್ಪಲಮೃದಾದಿಚೂರ್ಣಪ್ರಕ್ಷೇಪಂ ಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರಯುತಂ ಪೀತ್ವಾ ನರೋ ರಕ್ತಪಿತ್ತಸ್ಯೋದೀರ್ಣಮುದ್ರಿಕ್ತಂ ವೇಗಮಾಶು ಜಹ್ಯಾತ್ ಶೀಘ್ರಂ ಪರಿತ್ಯಜೇತ್||೩೩||-
Adhikarana 24 (34) · Śloka 35
ಗಾಯತ್ರಿಜಮ್ಬ್ವರ್ಜುನಕೋವಿದಾರಶಿರೀಷರೋಧ್ರಾಶನಶಾಲ್ಮಲೀನಾಮ್ ||೩೪|| ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಶಿಗ್ರೋಶ್ಚ ವಿಚೂರ್ಣ್ಯ ಲೇಹೋ ಮಧ್ವನ್ವಿತಃ ಶೋಣಿತಪಿತ್ತರೋಗೇ |೩೫|
गायत्रिजम्ब्वर्जुनकोविदारशिरीषरोध्राशनशाल्मलीनाम् ||३४|| पुष्पाणि शिग्रोश्च विचूर्ण्य लेहो मध्वन्वितः शोणितपित्तरोगे |३५|
🔊 Audio coming soon
ಗಾಯತ್ರಿಜಮ್ಬ್ವರ್ಜುನಕೋವಿದಾರೇತ್ಯಾದಿ| ಗಾಯತ್ರೀ ಖದಿರಃ, ಅರ್ಜುನಃ ಕಕುಭಃ, ಕೋವಿದಾರಃ ಕಾಞ್ಚನಾರಃ, ಅಶನೋ ಬೀಜಕಃ| ಶಿಗ್ರುಃ ಶೋಭಾಞ್ಜನಕಃ||೩೪||-
Adhikarana 25 (35) · Śloka 36
ಸಕ್ಷೌದ್ರಮಿನ್ದೀವರಭಸ್ಮವಾರಿ ಕರಞ್ಜಬೀಜಂ ಮಧುಸರ್ಪಿಷೀ ಚ ||೩೫|| ಜಮ್ಬ್ವರ್ಜುನಾಮ್ರಕ್ವಥಿತಂ ಚ ತೋಯಂ ಘ್ನನ್ತಿ ತ್ರಯಃ ಪಿತ್ತಮಸೃಕ್ ಚ ಯೋಗಾಃ |೩೬|
सक्षौद्रमिन्दीवरभस्मवारि करञ्जबीजं मधुसर्पिषी च ||३५|| जम्ब्वर्जुनाम्रक्वथितं च तोयं घ्नन्ति त्रयः पित्तमसृक् च योगाः |३६|
🔊 Audio coming soon
ಇದಾನೀಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ತ್ರೀನ್ ಯೋಗಾನಾಹ- ಸಕ್ಷೌದ್ರಮಿನ್ದೀವರಭಸ್ಮೇತ್ಯಾದಿ| ಇನ್ದೀವರಭಸ್ಮವಾರಿ ಇನ್ದೀವರಕ್ಷಾರೋದಕಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಪಿಬೇದಿತ್ಯೇಕೋ ಯೋಗಃ| ಕರಞ್ಜಬೀಜಂ ಮಧುಸರ್ಪಿಷಾ ಚೇತಿ ಕರಞ್ಜಬೀಜಂ ಮಧುಸರ್ಪಿಷಾ ವಾ ಲಿಹ್ಯಾದಿತಿ ದ್ವಿತೀಯೋ ಯೋಗಃ| ಜಮ್ಬ್ವರ್ಜುನಾಮ್ರಕ್ವಥಿತಂ ತೋಯಮಿತ್ಯಾದಿ|- ಜಮ್ಬ್ವಾದಿಕ್ವಥಿತಂ ತೋಯಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಪಿಬೇದಿತಿ ತೃತೀಯೋ ಯೋಗಃ| ಏಷು ಮಧ್ಯೇ ಅನ್ತ್ಯೌ ಯೋಗೌ ಕಣ್ಠಾನ್ತಃಸ್ಥಿತೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಯೋಜ್ಯೌ||೩೫||-
Adhikarana 26 (36) · Śloka 37
ಮೂಲಾನಿ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಚ ಮಾತುಲುಙ್ಗ್ಯಾಃ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಪಿಬೇತ್ತಣ್ಡುಲಧಾವನೇನ ||೩೬|| ಘ್ರಾಣಪ್ರವೃತ್ತೇ ಜಲಮಾಶು ದೇಯಂ ಸಶರ್ಕರಂ ನಾಸಿಕಯಾ ಪಯೋ ವಾ |೩೭|
मूलानि पुष्पाणि च मातुलुङ्ग्याः पिष्ट्वा पिबेत्तण्डुलधावनेन ||३६|| घ्राणप्रवृत्ते जलमाशु देयं सशर्करं नासिकया पयो वा |३७|
🔊 Audio coming soon
ಮೂಲಾನೀತ್ಯಾದಿ| ಮಾತುಲುಙ್ಗೋ ಬೀಜಪೂರಕಃ, ‘ಮಧುಕರ್ಕಟೀ’ ಇತಿ ಅನ್ಯೇ| ಘ್ರಾಣಪ್ರವೃತ್ತೇ ಜಲಮಾಶು ದೇಯಮಿತ್ಯಾದಿ| ಘ್ರಾಣಪ್ರವೃತ್ತೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಸಶರ್ಕರಂ ಪಾನೀಯಂ ದುಗ್ಧಂ ವಾ ಸಶರ್ಕರಂ ನಾಸಿಕಯಾ ದೇಯಮ್| ಕೇಚಿತ್ ‘ನಾಸಿಕಯಾ’ ಇತ್ಯತ್ರ ‘ನಾಸಿಕಯೋಃ’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ||೩೬||-
Adhikarana 27 (37) · Śloka 37
ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸಂ ಕ್ಷೀರಘೃತಂ ಪಿಬೇದ್ವಾ ಸಶರ್ಕರಂ ಚೇಕ್ಷುರಸಂ ಹಿಮಂ ವಾ ||೩೭||
द्राक्षारसं क्षीरघृतं पिबेद्वा सशर्करं चेक्षुरसं हिमं वा ||३७||
🔊 Audio coming soon
ಘ್ರಾಣಪ್ರವೃತ್ತೇಽಪರಮಪಿ ನಸ್ಯಯೋಗಮಾಹ- ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸಮಿತ್ಯಾದಿ| ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸಂ ಸಶರ್ಕರಂ ನಾಸಿಕಯಾ ಪಿಬೇತ್, ಕ್ಷೀರಘೃತಂ ಕ್ಷೀರಮಥನೋದ್ಭೂತಂ ತದ್ವಾ ಸಶರ್ಕರಂ ನಾಸಿಕಯಾ ಪಿಬೇತ್, ಇಕ್ಷುರಸಂ ಹಿಮಂ ವಾ ತಥೈವ ಪಿಬೇತ್, ಇತ್ಥಂ ತ್ರಯೋ ಯೋಗಾಃ ಕಲ್ಪನೀಯಾಃ| ತಥಾ ಚ ತನ್ತ್ರಾನ್ತರಂ- “ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸಸ್ಯ ನಸ್ಯಂ ನಸ್ಯಂ ವಾ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿಷಃ ಸಪದಿ| ಇಕ್ಷೋ ರಸಸ್ಯ ನಸ್ಯಂ ಸಶರ್ಕರಂ ರಕ್ತನುದ್ಭವತಿ”- ಇತಿ||೩೭||
Adhikarana 28 (38) · Śloka 38
ಶೀತೋಪಚಾರಂ ಮಧುರಂ ಚ ಕುರ್ಯಾದ್ವಿಶೇಷತಃ ಶೋಣಿತಪಿತ್ತರೋಗೇ |೩೮|
शीतोपचारं मधुरं च कुर्याद्विशेषतः शोणितपित्तरोगे |३८|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವತನ್ತ್ರೋಕ್ತಚಿಕಿತ್ಸಾಸಙ್ಗ್ರಹಾರ್ಥಮಾಹ- ಶೀತೋಪಚಾರಮಿತ್ಯಾದಿ| ಶೀತೋಪಚಾರಂ ದಾಹಾದಿಷು ಬಾಹ್ಯೇಽಪಿ ಕುರ್ಯಾದಿತಿ|೩೮|-
Adhikarana 29 (38) · Śloka 39
ದ್ರಾಕ್ಷಾಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಸಿತಾಯುತೇನ ವಿದಾರಿಗನ್ಧಾದಿವಿಪಾಚಿತೇನ ||೩೮|| ಕ್ಷೀರೇಣ ಚಾಸ್ಥಾಪನಮಗ್ರ್ಯಮುಕ್ತಂ ಹಿತಂ ಘೃತಂ ಚಾಪ್ಯನುವಾಸನಾರ್ಥಮ್ |೩೯|
द्राक्षाघृतक्षौद्रसितायुतेन विदारिगन्धादिविपाचितेन ||३८|| क्षीरेण चास्थापनमग्र्यमुक्तं हितं घृतं चाप्यनुवासनार्थम् |३९|
🔊 Audio coming soon
ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಆಸ್ಥಾಪನಾರ್ಥಂ ಕ್ಷೀರಮನುವಾಸನಾರ್ಥಂ ಚ ಘೃತಮಾಹ- ದ್ರಾಕ್ಷೇತ್ಯಾದಿ| ವಿದಾರಿಗನ್ಧಾದಿಗಣಸಾಧಿತೇನ ಕ್ಷೀರೇಣ ಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಸಿತಾಯುತೇನಾಸ್ಥಾಪನಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇಽಗ್ರ್ಯಮುಕ್ತಂ, ತಥಾ ಚಾನುವಾಸನಾರ್ಥಂ ಘೃತಂ ಹಿತಮ್| ತಚ್ಚ ಘೃತಂ ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಸಾಧಿತಂ, ಅಪಕ್ವಸ್ಯ ಸ್ನೇಹಸ್ಯ ವ್ಯಾಪತ್ಕರತ್ವಾತ್| ಅನ್ಯೇ ವಿದಾರಿಗನ್ಧಾದಿಸಾಧಿತಕ್ಷೀರೇಣ ಘೃತಪಾಕಮಿಚ್ಛನ್ತಿ||೩೮||-
Adhikarana 30 (39-41) · Śloka 42
ಪ್ರಿಯಙ್ಗುರೋಧ್ರಾಞ್ಜನಗೈರಿಕೋತ್ಪಲೈಃ ಸುವರ್ಣಕಾಲೀಯಕರಕ್ತಚನ್ದನೈಃ ||೩೯|| ಸಿತಾಶ್ವಗನ್ಧಾಮ್ಬುದಯಷ್ಟಿಕಾಹ್ವಯೈರ್ಮೃಣಾಲಸೌಗನ್ಧಿಕತುಲ್ಯಪೇಷಿತೈಃ | ನಿರೂಹ್ಯ ಚೈನಂ ಪಯಸಾ ಸಮಾಕ್ಷಿಕೈರ್ಘೃತಪ್ಲುತೈಃ ಶೀತಜಲಾವಸೇಚಿತಮ್ ||೪೦|| ಕ್ಷೀರೌದನಂ ಭುಕ್ತಮಥಾನುವಾಸಯೇದ್ಘೃತೇನ ಯಷ್ಟೀಮಧುಸಾಧಿತೇನ ಚ | ಅಧೋವಹಂ ಶೋಣಿತಮೇಷ ನಾಶಯೇತ್ತಥಾಽತಿಸಾರಂ ರುಧಿರಸ್ಯ ದುಸ್ತರಮ್ ||೪೧|| ವಿರೇಕಯೋಗೇ ತ್ವತಿ ಚೈವ ಶಸ್ಯತೇ... |೪೨|
प्रियङ्गुरोध्राञ्जनगैरिकोत्पलैः सुवर्णकालीयकरक्तचन्दनैः ||३९|| सिताश्वगन्धाम्बुदयष्टिकाह्वयैर्मृणालसौगन्धिकतुल्यपेषितैः | निरूह्य चैनं पयसा समाक्षिकैर्घृतप्लुतैः शीतजलावसेचितम् ||४०|| क्षीरौदनं भुक्तमथानुवासयेद्घृतेन यष्टीमधुसाधितेन च | अधोवहं शोणितमेष नाशयेत्तथाऽतिसारं रुधिरस्य दुस्तरम् ||४१|| विरेकयोगे त्वति चैव शस्यते... |४२|
🔊 Audio coming soon
ಅಪರೇಽಪಿ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಆಸ್ಥಾಪನಾನುವಾಸನೇ ಆಹ- ಪ್ರಿಯಙ್ಗುರೋಧ್ರಾಞ್ಜನಗೈರಿಕೋತ್ಪಲೈರಿತ್ಯಾದಿ| ಅಞ್ಜನಂ ಸೌವೀರಾಞ್ಜನಮ್| ಗೈರಿಕಂ ಸಾಮಾನ್ಯಗೈರಿಕಮ್| ಉತ್ಪಲಂ ನೀಲೋತ್ಪಲಂ; ನಾಗಕೇಶರಮಪರೇ| ಸುವರ್ಣಂ ಸುವರ್ಣಗೈರಿಕಮ್, ಅನ್ತಲೋಪಾತ್| ಕಾಲೀಯಕಂ ದಾರುಹರಿದ್ರಾನುಕಾರಿ ದ್ರವ್ಯಮ್| ಅಮ್ಬುದೋ ಮುಸ್ತಾ| ಯಷ್ಟಿಕಾಹ್ವಯೋ ಮಧುಯಷ್ಟಿಕಾ| ಮೃಣಾಲಂ ಪದ್ಮಕೇಶರಮ್| ಸೌಗನ್ಧಿಕಂ ಕುಮುದಭೇದಃ| ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಾದಿಭಿಃ ಸೌಗನ್ಧಿಕಾನ್ತೈಸ್ತುಲ್ಯೈಃ ಪೇಷಿತೈಃ ಕಲ್ಕೀಕೃತೈಃ ಸಮಘೃತೈಃ ಪಯಸಾ ಸಹೈನಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಿನಂ ನಿರೂಹಯೇತ್| ತತಶ್ಚ ಶೀತಲಜಲಾವಸೇಚಿತಂ ಕ್ಷೀರೌದನಂ ಭುಕ್ತಂ ಪುರುಷಂ ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಸಾಧಿತೇನ ಘೃತೇನಾನುವಾಸಯೇತ್| ಅಧೋವಹಂ ಶೋಣಿತಮಧೋಗಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಮ್| ಏಷ ಆಸ್ಥಾಪನಾನುವಾಸನಪ್ರಯೋಗಃ| ಅತಿಸಾರಂ ರುಧಿರಸ್ಯೇತಿ ರಕ್ತಾತಿಸಾರಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ವಿರೇಕಯೋಗೇ ತ್ವತೀತಿ ವಿರೇಕಾತಿಯೋಗೇ||೩೯-೪೧||-
Adhikarana 31 (42) · Śloka 42
... ವಾಮ್ಯಶ್ಚ ರಕ್ತೇ ವಿಜಿತೇ ಬಲಾನ್ವಿತಃ ||೪೨||
... वाम्यश्च रक्ते विजिते बलान्वितः ||४२||
🔊 Audio coming soon
ವಾಮ್ಯಶ್ಚ ರಕ್ತೇ ಇತ್ಯಾದಿ| ನಿರೂಹನಾನುವಾಸನಾಭ್ಯಾಂ ವಿಜಿತೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಸತಿ ಬಲಾನ್ವಿತಃ ಪುರುಷೋ ವಾಮ್ಯೋ ವಾಮನೀಯಃ, ಅಧೋಮಾರ್ಗಪ್ರವೃತ್ತಿನಿವಾರಣಾರ್ಥಮ್| ಅತ್ರ ಕಾರ್ತಿಕಕುಣ್ಡೇನ ಬಹೂಕ್ತಂ, ತಚ್ಚ ಗ್ರನ್ಥಗೌರವಭಯಾತ್ ಪರಿಹೃತಮ್||೪೨||
Adhikarana 32 (43) · Śloka 43
ಏವಂವಿಧಾ ಉತ್ತರಬಸ್ತಯಶ್ಚ ಮೂತ್ರಾಶಯಸ್ಥೇ ರುಧಿರೇ ವಿಧೇಯಾಃ |೪೩|
एवंविधा उत्तरबस्तयश्च मूत्राशयस्थे रुधिरे विधेयाः |४३|
🔊 Audio coming soon
ವಿಶಿಷ್ಟಸ್ಥಾನಗೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ವಿಶಿಷ್ಟಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ- ಏವಂವಿಧಾ ಉತ್ತರತಬಸ್ತಯಶ್ಚೇತ್ಯಾದಿ| ಏವಂವಿಧಾ ಅನನ್ತರೋಕ್ತಾಸ್ಥಾಪನಾನುವಾಸನತುಲ್ಯಾಃ| ಮೂತ್ರಾಶಯಸ್ಥೇ ಬಸ್ತಿಸ್ಥೇ ಮೂತ್ರಸ್ರೋತಃಪ್ರವೃತ್ತೇ ಚ|೪೩|-
Adhikarana 33 (43) · Śloka 43
ಪ್ರವೃತ್ತರಕ್ತೇಷು ಚ ಪಾಯುಜೇಷು ಕುರ್ಯಾದ್ವಿಧಾನಂ ಖಲು ರಕ್ತಪೈತ್ತಮ್ ||೪೩||
प्रवृत्तरक्तेषु च पायुजेषु कुर्याद्विधानं खलु रक्तपैत्तम् ||४३||
🔊 Audio coming soon
ಅರ್ಶಸಃ ಅತಿಪ್ರವೃತ್ತೌ ಚ ರಕ್ತಪಿತ್ತಚಿಕಿತ್ಸಿತಮತಿದಿಶನ್ನಾಹ- ಪ್ರವೃತ್ತರಕ್ತೇಷ್ವಿತ್ಯಾದಿ| ಪಾಯುಜೇಷು ಅರ್ಶಃಸು||೪೩||
Adhikarana 34 (44) · Śloka 44
ವಿಧಿಶ್ಚಾಸೃಗ್ದರೇಽಪ್ಯೇಷ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಕಾರ್ಯೋ ವಿಜಾನತಾ | ಶಸ್ತ್ರಕರ್ಮಣಿ ರಕ್ತಂ ಚ ಯಸ್ಯಾತೀವ ಪ್ರವರ್ತತೇ ||೪೪||
विधिश्चासृग्दरेऽप्येष स्त्रीणां कार्यो विजानता | शस्त्रकर्मणि रक्तं च यस्यातीव प्रवर्तते ||४४||
🔊 Audio coming soon
ವಿಧಿಶ್ಚಾಸೃಗ್ದರೇಽಪ್ಯೇಷ ಇತ್ಯಾದಿ| ಏಷ ವಿಧಿಃ ಅಧೋಗರಕ್ತಪಿತ್ತಘ್ನೋ ವಿಧಿಃ| ವಿಜಾನತಾ ವೈದ್ಯೇನ ಅಸೃಗ್ದರೇ ಕಾರ್ಯಃ| ನ ಕೇವಲಮಸೃಗ್ದರೇ ಏವ ಏಷ ವಿಧಿಃ ಕಾರ್ಯಃ ಕಿನ್ತು ಯಸ್ಯ ಶಸ್ತ್ರಕರ್ಮಣಿ ಕೃತೇ ಅತಿರಕ್ತಂ ಪ್ರವರ್ತತೇ ತಸ್ಯಾಪ್ಯೇಷ ಏವ ವಿಧಿಃ ಕಾರ್ಯಃ| ಕೇಚಿದತ್ರೈವಾಸೃಗ್ದರಲಕ್ಷಣಂ ಪಠನ್ತಿ| ತದ್ಯಥಾ- ‘ದಹೇದಧೋ ವಙ್ಕ್ಷಣದೇಶಮಸ್ಯಾಃ ಶ್ರೋಣೀಂ ಚ ಪೃಷ್ಠಂ ಚ ತಥೈವ ವೃಕ್ಕೌ | ಅಸೃಗ್ದರಂ ಚಾಪಿ ಕರೋತಿ ನಾರ್ಯಾ ಗರ್ಭಾಶಯಾರ್ತಿಂ ತ್ವಚಿರೇಣ ಘೋರಾಮ್’- ಇತಿ| ಯೇ ತ್ವತ್ರ ಪಠನ್ತಿ ತೇ ಶುಕ್ರಶೋಣಿತಶುದ್ಧಾವಸೃಗ್ದರಲಕ್ಷಣಂ ನ ಪಠನ್ತಿ||೪೪||
Adhikarana 35 (45) · Śloka 45
ತ್ರಯಾಣಾಮಪಿ ದೋಷಾಣಾಂ ಶೋಣಿತೇಽಪಿ ಚ ಸರ್ವಶಃ | ಲಿಙ್ಗಾನ್ಯಾಲೋಕ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮನನ್ತರಮ್ ||೪೫||
त्रयाणामपि दोषाणां शोणितेऽपि च सर्वशः | लिङ्गान्यालोक्य कर्तव्यं चिकित्सितमनन्तरम् ||४५||
🔊 Audio coming soon
ಕಿಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಘ್ನೋ ವಿಧಿಃ ರಕ್ತಪಿತ್ತಾಖ್ಯೇ ರೋಗೇಽಸೃಗ್ದರೇ ಶಸ್ತ್ರಕರ್ಮಣ್ಯತಿರಕ್ತಪ್ರವೃತ್ತೌ ಚಾವಿಶೇಷೇಣೈವ ಕಾರ್ಯ ಉತ ಕಿಞ್ಚಿದಪೇಕ್ಷ್ಯೇತ್ಯಾಹ- ತ್ರಯಾಣಾಮಪಿ ದೋಷಾಣಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ತ್ರಯಾಣಾಮಪಿ ದೋಷಾಣಾಂ ಪೃಥಗ್ದ್ವನ್ದ್ವಸಮಸ್ತಾನಾಂ ಲಿಙ್ಗಾನಿ ಶೋಣಿತವರ್ಣನೀಯೋಕ್ತಾನಿ ಶೋಣಿತೇ ಸರ್ವಶ ಆಲೋಕ್ಯಾನನ್ತರಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಕರ್ತವ್ಯಂ, ಅಸೃಗ್ದರೇ ವಾ ಶಸ್ತ್ರಕರ್ಮಣಿ ರಕ್ತಾತಿಪ್ರವೃತ್ತೌ ರಕ್ತಪಿತ್ತಘ್ನೋ ವಿಧಿಃ ಕಾರ್ಯ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಅತ್ರಾಧೋವಹಸ್ಯ ನಾಶನಂ ಯಾಪನಂ ವಾಽಭಿಪ್ರೇತಂ, ತೇನ ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕಸ್ಯಾಕ್ಷೀಣಮಾಂಸಾಗ್ನೇರ್ಯಾಪ್ಯತ್ವಮಭಿಪ್ರೇತಮ್| ಅತ್ರ ಕಾರ್ತಿಕಕುಣ್ಡ ಆಪಾತನಿಕಾಪೂರ್ವಂ ಗರ್ಭಿಣೀತ್ಯಾದಿಪಾಠಂ ಪಠತಿ, ಸ ಚಾಭಾವಾನ್ನ ಲಿಖಿತಃ||೪೫||
Adhikarana puShpikA · Śloka 45
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರಾನ್ತರ್ಗತೇ ಕಾಯಚಿಕಿತ್ಸಾತನ್ತ್ರೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ (ಸಪ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ, ಆದಿತಃ) ಪಞ್ಚಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೪೫||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे रक्तपित्तप्रतिषेधो नाम (सप्तमोऽध्यायः, आदितः) पञ्चचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः ||४५||
🔊 Audio coming soon
ಇತಿ ಶ್ರೀಡಲ್ಹ(ಹ್ಲ)ಣವಿರಚಿತಾಯಾಂ ನಿಬನ್ಧಸಙ್ಗ್ರಹಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಸುಶ್ರುತವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ಕಾಯಚಿಕಿತ್ಸಾಯಾಂ ಪಞ್ಚಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೪೫||