45. raktapittapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತೋ ರಕ್ತಪಿತ್ತಪ್ರತಿಷೇಧಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||

Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 5

ಕ್ರೋಧಶೋಕಭಯಾಯಾಸವಿರುದ್ಧಾನ್ನಾತಪಾನಲಾನ್ | ಕಟ್ವಮ್ಲಲವಣಕ್ಷಾರತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಾತಿವಿದಾಹಿನಃ ||೩|| ನಿತ್ಯಮಭ್ಯಸತೋ ದುಷ್ಟೋ ರಸಃ ಪಿತ್ತಂ ಪ್ರಕೋಪಯೇತ್ | ವಿದಗ್ಧಂ ಸ್ವಗುಣೈಃ ಪಿತ್ತಂ ವಿದಹತ್ಯಾಶು ಶೋಣಿತಮ್ ||೪|| ತತಃ ಪ್ರವರ್ತತೇ ರಕ್ತಮೂರ್ಧ್ವಂ ಚಾಧೋ ದ್ವಿಧಾಽಪಿ ವಾ |೫|

Adhikarana 3 (5-6) · Śloka 6

ಆಮಾಶಯಾದ್ವ್ರಜೇದೂರ್ಧ್ವಮಧಃ ಪಕ್ವಾಶಯಾದ್ವ್ರಜೇತ್ ||೫|| ವಿದಗ್ಧಯೋರ್ದ್ವಯೋಶ್ಚಾಪಿ ದ್ವಿಧಾಭಾಗಂ ಪ್ರವರ್ತತೇ | ಕೇಚಿತ್ ಸಯಕೃತಃ ಪ್ಲೀಹ್ನಃ ಪ್ರವದನ್ತ್ಯಸೃಜೋ ಗತಿಮ್ ||೬||

Adhikarana 4 (7) · Śloka 7

ಊರ್ಧ್ವಂ ಸಾಧ್ಯಮಧೋಯಾಪ್ಯಮಸಾಧ್ಯಂ ಯುಗಪದ್ಗತಮ್ |೭|

Adhikarana 5 (7) · Śloka 8

ಸದನಂ ಶೀತಕಾಮಿತ್ವಂ ಕಣ್ಠಧೂಮಾಯನಂ ವಮಿಃ ||೭|| ಲೋಹಗನ್ಧಿಶ್ಚ ನಿಃಶ್ವಾಸೋ ಭವತ್ಯಸ್ಮಿನ್ ಭವಿಷ್ಯತಿ |೮|

Adhikarana 6 (8) · Śloka 8

ಬಾಹ್ಯಾಸೃಗ್ಲಕ್ಷಣೈಸ್ತಸ್ಯ ಸಙ್ಖ್ಯಾದೋಷೋಚ್ಛ್ರಿತೀರ್ವಿದುಃ ||೮||

Adhikarana 7 (9) · Śloka 9

ದೌರ್ಬಲ್ಯಶ್ವಾಸಕಾಸಜ್ವರವಮಥುಮದಾಸ್ತನ್ದ್ರಿತಾದಾಹಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಭುಕ್ತೇ ಚಾನ್ನೇ ವಿದಾಹಸ್ತ್ವಧೃತಿರಪಿ ಸದಾ ಹೃದ್ಯತುಲ್ಯಾ ಚ ಪೀಡಾ | ತೃಷ್ಣಾ ಕಣ್ಠಸ್ಯ ಭೇದಃ ಶಿರಸಿ ಚ ದವನಂ ಪೂತಿನಿಷ್ಠೀವನಂ ಚ ದ್ವೇಷೋ ಭಕ್ತೇಽವಿಪಾಕೋ ವಿರತಿರಪಿ ರತೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತೋಪಸರ್ಗಾಃ ||೯||

Adhikarana 8 (10) · Śloka 10

ಮಾಂಸಪ್ರಕ್ಷಾಲನಾಭಂ ಕ್ವಥಿತಮಿವ ಚ ಯತ್ ಕರ್ದಮಾಮ್ಭೋನಿಭಂ ವಾ ಮೇದಃಪೂಯಾಸ್ರಕಲ್ಪಂ ಯಕೃದಿವ ಯದಿ ವಾ ಪಕ್ವಜಮ್ಬೂಫಲಾಭಮ್ | ಯತ್ ಕೃಷ್ಣಂ ಯಚ್ಚ ನೀಲಂ ಭೃಶಮತಿಕುಣಪಂ ಯತ್ರ ಚೋಕ್ತಾ ವಿಕಾರಾಸ್ತದ್ವರ್ಜ್ಯಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಸುರಪತಿಧನುಷಾ ಯಚ್ಚ ತುಲ್ಯಂ ವಿಭಾತಿ ||೧೦||

Adhikarana 9 (11) · Śloka 11

ನಾದೌ ಸಙ್ಗ್ರಾಹ್ಯಮುದ್ರಿಕ್ತಂ ಯದಸೃಗ್ಬಲಿನೋಽಶ್ನತಃ | ತತ್ ಪಾಣ್ಡುಗ್ರಹಣೀಕುಷ್ಠಪ್ಲೀಹಗುಲ್ಮಜ್ವರಾವಹಮ್ ||೧೧||

Adhikarana 10 (12) · Śloka 12

ಅಧಃಪ್ರವೃತ್ತಂ ವಮನೈರೂರ್ಧ್ವಗಂ ಚ ವಿರೇಚನೈಃ | ಜಯೇದನ್ಯತರದ್ವಾಽಪಿ ಕ್ಷೀಣಸ್ಯ ಶಮನೈರಸೃಕ್ ||೧೨||

Adhikarana 11 (13) · Śloka 13

ಅತಿಪ್ರವೃದ್ಧದೋಷಸ್ಯ ಪೂರ್ವಂ ಲೋಹಿತಪಿತ್ತಿನಃ | ಅಕ್ಷೀಣಬಲಮಾಂಸಾಗ್ನೇಃ ಕರ್ತವ್ಯಮಪತರ್ಪಣಮ್ ||೧೩||

Adhikarana 12 (14) · Śloka 14

ಲಙ್ಘಿತಸ್ಯ ತತಃ ಪೇಯಾಂ ವಿದಧ್ಯಾತ್ ಸ್ವಲ್ಪತಣ್ಡುಲಾಮ್ | ರಸಯೂಷೌ ಪ್ರದಾತವ್ಯೌ ಸುರಾಭಿಸ್ನೇಹಸಂಸ್ಕೃತೌ | ತರ್ಪಣಂ ಪಾಚನಂ ಲೇಹಾನ್ ಸರ್ಪೀಂಷಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಚ ||೧೪||

Adhikarana 13 (15) · Śloka 15

ದ್ರಕ್ಷಾಮಧುಕಕಾಶ್ಮರ್ಯಸಿತಾಯುಕ್ತಂ ವಿರೇಚನಮ್ | ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಯುಕ್ತಂ ಚ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ವಮನಂ ಹಿತಮ್ ||೧೫||

Adhikarana 14 (16-18) · Śloka 18

ಪಯಾಂಸಿ ಶೀತಾನಿ ರಸಾಶ್ಚ ಜಾಙ್ಗಲಾಃ ಸತೀನಯೂಷಾಶ್ಚ ಸಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕಾಃ | ಪಟೋಲಶೇಲೂಸುನಿಷಣ್ಣಯೂಥಿಕಾವಟಾತಿಮುಕ್ತಾಙ್ಕುರಸಿನ್ದುವಾರಜಮ್ ||೧೬|| ಹಿತಂ ಚ ಶಾಕಂ ಘೃತಸಂಸ್ಕೃತಂ ಸದಾ ತಥೈವ ಧಾತ್ರೀಫಲದಾಡಿಮಾನ್ವಿತಮ್ | ರಸಾಶ್ಚ ಪಾರಾವತಶಙ್ಖಕೂರ್ಮಜಾಸ್ತಥಾ ಯವಾಗ್ವೋ ವಿಹಿತಾ ಘೃತೋತ್ತರಾಃ ||೧೭|| ಸನ್ತಾನಿಕಾಶ್ಚೋತ್ಪಲವರ್ಗಸಾಧಿತೇ ಕ್ಷೀರೇ ಪ್ರಶಸ್ತಾ ಮಧುಶರ್ಕರೋತ್ತರಾಃ | ಹಿಮಾಃ ಪ್ರದೇಹಾ ಮಧುರಾ ಗಣಾಶ್ಚ ಯೇ ಘೃತಾನಿ ಪಥ್ಯಾನಿ ರಕ್ತಪಿತ್ತಿನಾಮ್ ||೧೮||

Adhikarana 15 (19-20) · Śloka 20

ಮಧೂಕಶೋಭಾಞ್ಜನಕೋವಿದಾರಜೈಃ ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಕಾಯಾಃ ಕುಸುಮೈಶ್ಚ ಚೂರ್ಣಿತೈಃ | ಭಿಷಗ್ವಿದಧ್ಯಾಚ್ಚತುರಃ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಾನ್ ಹಿತಾಯ ಲೇಹಾನಸೃಜಃ ಪ್ರಶಾನ್ತಯೇ ||೧೯|| ಲಿಹ್ಯಾಚ್ಚ ದೂರ್ವಾವಟಜಾಂಶ್ಚ ಪಲ್ಲವಾನ್ ಮಧುದ್ವಿತೀಯಾನ್ ಸಿತಕರ್ಣಿಕಸ್ಯ ಚ | ಹಿತಂ ಚ ಖರ್ಜೂರಫಲಂ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಫಲಾನಿ ಚಾನ್ಯಾನ್ಯಪಿ ತದ್ಗುಣಾನ್ಯಥ ||೨೦||

Adhikarana 16 (21) · Śloka 21

ರಕ್ತಾತಿಸಾರಪ್ರೋಕ್ತಾಂಶ್ಚ ಯೋಗಾನತ್ರಾಪಿ ಯೋಜಯೇತ್ |೨೧|

Adhikarana 17 (21-22) · Śloka 22

ಶುದ್ಧೇಕ್ಷುಕಾಣ್ಡಮಾಪೋಥ್ಯ ನವೇ ಕುಮ್ಭೇ ಹಿಮಾಮ್ಭಸಾ ||೨೧|| ಯೋಜಾಯಿತ್ವಾ ಕ್ಷಿಪೇದ್ರಾತ್ರಾವಾಕಾಶೇ ಸೋತ್ಪಲಂ ತು ತತ್ | ಪ್ರಾತಃ ಸ್ರುತಂ ಕ್ಷೌದ್ರಯುತಂ ಪಿಬೇಚ್ಛೋಣಿತಪಿತ್ತವಾನ್ ||೨೨||

Adhikarana 18 (23) · Śloka 23

ಪಿಬೇಚ್ಛೀತಕಷಾಯಂ ವಾ ಜಮ್ಬ್ವಾಮ್ರಾರ್ಜುನಸಮ್ಭವಮ್ | ಉದುಮ್ಬರಫಲಂ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಪಿಬೇತ್ತದ್ರಸಮೇವ ವಾ ||೨೩||

Adhikarana 19 (24-27) · Śloka 27

ತ್ರಪುಷೀಮೂಲಕಲ್ಕಂ ವಾ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುನಾ | ಪಿಬೇದಕ್ಷಸಮಂ ಕಲ್ಕಂ ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಮೇವ ವಾ ||೨೪|| ಚನ್ದನಂ ಮಧುಕಂ ರೋಧ್ರಮೇವಮೇವ ಸಮಂ ಪಿಬೇತ್ | ಕರಞ್ಜಬೀಜಮೇವಂ ವಾ ಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರಯುತಂ ಪಿಬೇತ್ ||೨೫|| ಮಜ್ಜಾನಮಿಙ್ಗುದಯಸ್ಯೈವಂ ಪಿಬೇನ್ಮಧುಕಸಂಯುತಮ್ | ಸುಖೋಷ್ಣಂ ಲವಣಂ ಬೀಜಂ ಕಾರಞ್ಜಂ ದಧಿಮಸ್ತುನಾ ||೨೬|| ಪಿಬೇದ್ವಾಽಪಿ ತ್ರ್ಯಹಂ ಮರ್ತ್ಯೋ ರಕ್ತಪಿತ್ತಾಭಿಪೀಡಿತಃ | ರಕ್ತಪಿತ್ತಹರಾಃ ಶಸ್ತಾಃ ಷಡೇತೇ ಯೋಗಸತ್ತಮಾಃ ||೨೭||

Adhikarana 20 (28) · Śloka 28

ಪಥ್ಯಾಶ್ಚೈವಾವಪೀಡೇಷು ಘ್ರಾಣತಃ ಪ್ರಸ್ರುತೇಽಸೃಜಿ |೨೮|

Adhikarana 21 (28) · Śloka 28

ಅತಿನಿಸ್ರುತರಕ್ತೋ ವಾ ಕ್ಷೌದ್ರಯುಕ್ತಂ ಪಿಬೇದಸೃಕ್ | ಯಕೃದ್ವಾ ಭಕ್ಷಯೇದಾಜಮಾಮಂ ಪಿತ್ತಸಮಾಯುತಮ್ ||೨೮||

Adhikarana 22 (29-32) · Śloka 33

ಪಲಾಶವೃಕ್ಷಸ್ವರಸೇ ವಿಪಕ್ವಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪಿಬೇತ್ ಕ್ಷೌದ್ರಯುತಂ ಸುಶೀತಮ್ | ವನಸ್ಪತೀನಾಂ ಸ್ವರಸೈಃ ಕೃತಂ ವಾ ಸಶರ್ಕರಂ ಕ್ಷೀರಘೃತಂ ಪಿಬೇದ್ವಾ ||೨೯|| ದ್ರಾಕ್ಷಾಮುಶೀರಾಣ್ಯಥ ಪದ್ಮಕಂ ಸಿತಾ ಪೃಥಕ್ಪಲಾಂಶಾನ್ಯುದಕೇ ಸಮಾವಪೇತ್ | ಸ್ಥಿತಂ ನಿಶಾಂ ತದ್ರುಧಿರಾಮಯಂ ಜಯೇತ್ ಪೀತಂ ಪಯೋ ವಾಽಮ್ಬುಸಮಂ ಹಿತಾಶಿನಃ ||೩೦|| ತುರಙ್ಗವರ್ಚಃಸ್ವರಸಂ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಪಿಬೇತ್ ಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರಯುತಂ ವೃಷಸ್ಯ ವಾ | ಲಿಹೇತ್ತಥಾ ವಾಸ್ತುಕಬೀಜಚೂರ್ಣಂ ಕ್ಷೌದ್ರಾನ್ವಿತಂ ತಣ್ಡುಲಸಾಹ್ವಯಂ ವಾ ||೩೧|| ಲಿಹ್ಯಾಚ್ಚ ಲಾಜಾಞ್ಜನಚೂರ್ಣಮೇಕಮೇವಂ ಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರಯುತಾಂ ತುಗಾಖ್ಯಾಮ್ | ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ಸಿತಾಂ ತಿಕ್ತಕರೋಹಿಣೀಂ ಚ ಹಿಮಾಮ್ಬುನಾ ವಾ ಮಧುಕೇನ ಯುಕ್ತಾಮ್ ||೩೨|| ಪಥ್ಯಾಮಹಿಂಸ್ರಾಂ ರಜನೀಂ ಘೃತಂ ಚ ಲಿಹ್ಯಾತ್ತಥಾ ಶೋಣಿತಪಿತ್ತರೋಗೀ |೩೩|

Adhikarana 23 (33) · Śloka 34

ವಾಸಾಕಷಾಯೋತ್ಪಲಮೃತ್ಪ್ರಿಯಙ್ಗುರೋಧ್ರಾಞ್ಜನಾಮ್ಭೋರುಹಕೇಶರಾಣಿ ||೩೩|| ಪೀತ್ವಾ ಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರಯುತಾನಿ ಜಹ್ಯಾತ್ ಪಿತ್ತಾಸೃಜೋ ವೇಗಮುದೀರ್ಣಮಾಶು |೩೪|

Adhikarana 24 (34) · Śloka 35

ಗಾಯತ್ರಿಜಮ್ಬ್ವರ್ಜುನಕೋವಿದಾರಶಿರೀಷರೋಧ್ರಾಶನಶಾಲ್ಮಲೀನಾಮ್ ||೩೪|| ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಶಿಗ್ರೋಶ್ಚ ವಿಚೂರ್ಣ್ಯ ಲೇಹೋ ಮಧ್ವನ್ವಿತಃ ಶೋಣಿತಪಿತ್ತರೋಗೇ |೩೫|

Adhikarana 25 (35) · Śloka 36

ಸಕ್ಷೌದ್ರಮಿನ್ದೀವರಭಸ್ಮವಾರಿ ಕರಞ್ಜಬೀಜಂ ಮಧುಸರ್ಪಿಷೀ ಚ ||೩೫|| ಜಮ್ಬ್ವರ್ಜುನಾಮ್ರಕ್ವಥಿತಂ ಚ ತೋಯಂ ಘ್ನನ್ತಿ ತ್ರಯಃ ಪಿತ್ತಮಸೃಕ್ ಚ ಯೋಗಾಃ |೩೬|

Adhikarana 26 (36) · Śloka 37

ಮೂಲಾನಿ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಚ ಮಾತುಲುಙ್ಗ್ಯಾಃ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಪಿಬೇತ್ತಣ್ಡುಲಧಾವನೇನ ||೩೬|| ಘ್ರಾಣಪ್ರವೃತ್ತೇ ಜಲಮಾಶು ದೇಯಂ ಸಶರ್ಕರಂ ನಾಸಿಕಯಾ ಪಯೋ ವಾ |೩೭|

Adhikarana 27 (37) · Śloka 37

ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸಂ ಕ್ಷೀರಘೃತಂ ಪಿಬೇದ್ವಾ ಸಶರ್ಕರಂ ಚೇಕ್ಷುರಸಂ ಹಿಮಂ ವಾ ||೩೭||

Adhikarana 28 (38) · Śloka 38

ಶೀತೋಪಚಾರಂ ಮಧುರಂ ಚ ಕುರ್ಯಾದ್ವಿಶೇಷತಃ ಶೋಣಿತಪಿತ್ತರೋಗೇ |೩೮|

Adhikarana 29 (38) · Śloka 39

ದ್ರಾಕ್ಷಾಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಸಿತಾಯುತೇನ ವಿದಾರಿಗನ್ಧಾದಿವಿಪಾಚಿತೇನ ||೩೮|| ಕ್ಷೀರೇಣ ಚಾಸ್ಥಾಪನಮಗ್ರ್ಯಮುಕ್ತಂ ಹಿತಂ ಘೃತಂ ಚಾಪ್ಯನುವಾಸನಾರ್ಥಮ್ |೩೯|

Adhikarana 30 (39-41) · Śloka 42

ಪ್ರಿಯಙ್ಗುರೋಧ್ರಾಞ್ಜನಗೈರಿಕೋತ್ಪಲೈಃ ಸುವರ್ಣಕಾಲೀಯಕರಕ್ತಚನ್ದನೈಃ ||೩೯|| ಸಿತಾಶ್ವಗನ್ಧಾಮ್ಬುದಯಷ್ಟಿಕಾಹ್ವಯೈರ್ಮೃಣಾಲಸೌಗನ್ಧಿಕತುಲ್ಯಪೇಷಿತೈಃ | ನಿರೂಹ್ಯ ಚೈನಂ ಪಯಸಾ ಸಮಾಕ್ಷಿಕೈರ್ಘೃತಪ್ಲುತೈಃ ಶೀತಜಲಾವಸೇಚಿತಮ್ ||೪೦|| ಕ್ಷೀರೌದನಂ ಭುಕ್ತಮಥಾನುವಾಸಯೇದ್ಘೃತೇನ ಯಷ್ಟೀಮಧುಸಾಧಿತೇನ ಚ | ಅಧೋವಹಂ ಶೋಣಿತಮೇಷ ನಾಶಯೇತ್ತಥಾಽತಿಸಾರಂ ರುಧಿರಸ್ಯ ದುಸ್ತರಮ್ ||೪೧|| ವಿರೇಕಯೋಗೇ ತ್ವತಿ ಚೈವ ಶಸ್ಯತೇ... |೪೨|

Adhikarana 31 (42) · Śloka 42

... ವಾಮ್ಯಶ್ಚ ರಕ್ತೇ ವಿಜಿತೇ ಬಲಾನ್ವಿತಃ ||೪೨||

Adhikarana 32 (43) · Śloka 43

ಏವಂವಿಧಾ ಉತ್ತರಬಸ್ತಯಶ್ಚ ಮೂತ್ರಾಶಯಸ್ಥೇ ರುಧಿರೇ ವಿಧೇಯಾಃ |೪೩|

Adhikarana 33 (43) · Śloka 43

ಪ್ರವೃತ್ತರಕ್ತೇಷು ಚ ಪಾಯುಜೇಷು ಕುರ್ಯಾದ್ವಿಧಾನಂ ಖಲು ರಕ್ತಪೈತ್ತಮ್ ||೪೩||

Adhikarana 34 (44) · Śloka 44

ವಿಧಿಶ್ಚಾಸೃಗ್ದರೇಽಪ್ಯೇಷ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಕಾರ್ಯೋ ವಿಜಾನತಾ | ಶಸ್ತ್ರಕರ್ಮಣಿ ರಕ್ತಂ ಚ ಯಸ್ಯಾತೀವ ಪ್ರವರ್ತತೇ ||೪೪||

Adhikarana 35 (45) · Śloka 45

ತ್ರಯಾಣಾಮಪಿ ದೋಷಾಣಾಂ ಶೋಣಿತೇಽಪಿ ಚ ಸರ್ವಶಃ | ಲಿಙ್ಗಾನ್ಯಾಲೋಕ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮನನ್ತರಮ್ ||೪೫||

Adhikarana puShpikA · Śloka 45

ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರಾನ್ತರ್ಗತೇ ಕಾಯಚಿಕಿತ್ಸಾತನ್ತ್ರೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ (ಸಪ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ, ಆದಿತಃ) ಪಞ್ಚಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೪೫||