Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതഃ സന്ധിഗതരോഗവിജ്ഞാനീയമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||
अथातः सन्धिगतरोगविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
പൂര്വസ്മിന്നധ്യായേ സന്ധ്യാദിക്രമേണ നയനഗതരോഗാ അഭിഹിതാഃ, അത ഔപദ്രവികാനന്തരം പ്രാക് സന്ധിഗതാ രോഗാഃ പ്രതിപാദ്യാ ഭവന്തീത്യത ആഹ- അഥാത ഇത്യാദി| ഗതശബ്ദ ആശ്രയവചനഃ||൧-൨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
പൂയാലസഃ സോപനാഹഃ സ്രാവാഃ പര്വണികാऽലജീ | ക്രിമിഗ്രന്ഥിശ്ച വിജ്ഞേയാ രോഗാഃ സന്ധിഗതാ നവ ||൩||
पूयालसः सोपनाहः स्रावाः पर्वणिकाऽलजी | क्रिमिग्रन्थिश्च विज्ञेया रोगाः सन्धिगता नव ||३||
🔊 Audio coming soon
സ്രാവാഃ ചത്വാരഃ പൂയാസ്രാവ ഇത്യാദയഃ||൩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
പക്വഃ ശോഫഃ സന്ധിജഃ സംസ്രവേദ്യഃ സാന്ദ്രം പൂയം പൂതി പൂയാലസഃ സഃ |൪|
पक्वः शोफः सन्धिजः संस्रवेद्यः सान्द्रं पूयं पूति पूयालसः सः |४|
🔊 Audio coming soon
ഇദാനീം തേഷാം നവാനാമപി പ്രത്യേകം ലക്ഷണമാഹ- പക്വ ഇത്യാദി| സന്ധിജഃ കനീനസന്ധിജഃ| പൂതി ദുര്ഗന്ധമ്| അയം സന്നിപാതജഃ സാധ്യശ്ച|൪|-
Adhikarana 4 (4) · Śloka 4
ഗ്രന്ഥിര്നാല്പോ ദൃഷ്ടിസന്ധാവപാകഃ കണ്ഡൂപ്രായോ നീരുജസ്തൂപനാഹഃ ||൪||
ग्रन्थिर्नाल्पो दृष्टिसन्धावपाकः कण्डूप्रायो नीरुजस्तूपनाहः ||४||
🔊 Audio coming soon
ഗ്രന്ഥിരിത്യാദി| നാല്പോ മഹാനിത്യര്ഥഃ| അപാക ഈഷത്പാകഃ| ഉപനാഹഃ ശ്ലേഷ്മോപനാഹഃ| കഫജോऽയം സാധ്യശ്ച||൪||
Adhikarana 5 (5-7) · Śloka 7
ഗത്വാ സന്ധീനശ്രുമാര്ഗേണ ദോഷാഃ കുര്യുഃ സ്രാവാന് രുഗ്വിഹീനാന് കനീനാത് | താന് വൈ സ്രാവാന് നേത്രനാഡീമഥൈകേ തസ്യാ ലിങ്ഗം കീര്തയിഷ്യേ ചതുര്ധാ ||൫|| പാകഃ സന്ധൌ സംസ്രവേദ്യശ്ച പൂയം പൂയാസ്രാവോ നൈകരൂപഃ പ്രദിഷ്ടഃ | ശ്വേതം സാന്ദ്രം പിച്ഛിലം സംസ്രവേദ്യഃ ശ്ലേഷ്മാസ്രാവോ നീരുജഃ സ പ്രദിഷ്ടഃ ||൬|| രക്താസ്രാവഃ ശോണിതോത്ഥഃ സരക്തമുഷ്ണം നാല്പം സംസ്രവേന്നാതിസാന്ദ്രമ് | പീതാഭാസം നീലമുഷ്ണം ജലാഭം പിത്താസ്രാവഃ സംസ്രവേത് സന്ധിമധ്യാത് ||൭||
गत्वा सन्धीनश्रुमार्गेण दोषाः कुर्युः स्रावान् रुग्विहीनान् कनीनात् | तान् वै स्रावान् नेत्रनाडीमथैके तस्या लिङ्गं कीर्तयिष्ये चतुर्धा ||५|| पाकः सन्धौ संस्रवेद्यश्च पूयं पूयास्रावो नैकरूपः प्रदिष्टः | श्वेतं सान्द्रं पिच्छिलं संस्रवेद्यः श्लेष्मास्रावो नीरुजः स प्रदिष्टः ||६|| रक्तास्रावः शोणितोत्थः सरक्तमुष्णं नाल्पं संस्रवेन्नातिसान्द्रम् | पीताभासं नीलमुष्णं जलाभं पित्तास्रावः संस्रवेत् सन्धिमध्यात् ||७||
🔊 Audio coming soon
സന്ധയോ നേത്രാന്തര്ഗതാശ്ചത്വാരഃ| അശ്രുമാര്ഗശബ്ദേനാത്ര സിരാ അഭിപ്രേതാഃ| തഥാച വിദേഹഃ,- “അശ്രുസ്രാവഃ സിരാ ഗത്വാ നേത്രസന്ധിഷു തിഷ്ഠതി| തതഃ കനീനകം ഗത്വാ ചാശ്രു കൃത്വാ കനീനകേ|| തതഃ സ്രവത്യഥാസ്രാവം യഥാദോഷമവേദനമ്”- ഇതി| അശ്രുസ്രാവശബ്ദേനാത്ര തത്സഹിതോ ദോഷോऽഭിധീയതേ| കഥം ചതുര്ധേത്യാഹ- പാക ഇത്യാദി|- നൈകരൂപ ഇതി അസ്യ സന്നിപാതജത്വാദ്ബഹുരൂപത്വമ്| സന്ധിരത്ര കനീനകസന്ധിഃ| അസാധ്യോऽയമ്| ശ്വേത ഇത്യാദി|- അയമപ്യസാധ്യഃ| രക്തേത്യാദി|- അസാവപ്യസാധ്യഃ| പീതേത്യാദി|- കനീനകസന്ധിമധ്യാദിത്യര്ഥഃ| വ്യാധിസ്വഭാവതോ വാതാസ്രാവോ നാസ്തി, പിത്തജഗലഗണ്ഡചാതുര്ഥികവത്| ഏഷോऽപ്യസാധ്യഃ||൫-൭||
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
താമ്രാ തന്വീ ദാഹശൂലോപപന്നാ രക്താജ്ജ്ഞേയാ പര്വണീ വൃത്തശോഫാ | ജാതാ സന്ധൌ കൃഷ്ണശുക്ലേऽലജീ സ്യാത്തസ്മിന്നേവ ഖ്യാപിതാ പൂര്വലിങ്ഗൈഃ ||൮||
ताम्रा तन्वी दाहशूलोपपन्ना रक्ताज्ज्ञेया पर्वणी वृत्तशोफा | जाता सन्धौ कृष्णशुक्लेऽलजी स्यात्तस्मिन्नेव ख्यापिता पूर्वलिङ्गैः ||८||
🔊 Audio coming soon
താമ്രേത്യാദി| അസാധ്യോऽയമ്| അലജീത്യാദി| തസ്മിന്നേവ കൃഷ്ണശുക്ലസന്ധാവേവ| പൂര്വലിങ്ഗൈഃ പര്വണീലിങ്ഗൈരിത്യര്ഥഃ| പര്വണ്യലജ്യോഃ സ്ഥാനസ്യ ലക്ഷണസ്യ ചൈക്യേऽപി തനുത്വസ്ഥൂലത്വാഭ്യാം ഭേദഃ| തന്വീ പര്വണീ, തതഃ സ്ഥൂലാ പുനരലജീ| ഇയം സന്നിപാതജാ അസാധ്യാ ച||൮||
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
ക്രിമിഗ്രന്ഥിര്വര്ത്മനഃ പക്ഷ്മണശ്ച കണ്ഡൂം കുര്യുഃ ക്രിമയഃ സന്ധിജാതാഃ | നാനാരൂപാ വര്ത്മശുക്ലസ്യ സന്ധൌ ചരന്തോऽന്തര്നയനം ദൂഷയന്തി ||൯||
क्रिमिग्रन्थिर्वर्त्मनः पक्ष्मणश्च कण्डूं कुर्युः क्रिमयः सन्धिजाताः | नानारूपा वर्त्मशुक्लस्य सन्धौ चरन्तोऽन्तर्नयनं दूषयन्ति ||९||
🔊 Audio coming soon
ക്രിമീത്യാദി| ക്രിമീഗ്രന്ഥിര്വര്ത്മശുക്ലയോഃ സന്ധൌ ഭവതി| തത്രൈവ നാനാരൂപാഃ ക്രിമയോ വര്ത്മനഃ പക്ഷ്മണശ്ച സന്ധിം പ്രാപ്താഃ കണ്ഡൂം ജനയന്തി, അന്തശ്ചരന്തോ ഭക്ഷയന്തോ നയനം ദൂഷയന്തി| അസൌ കഫജഃ സാധ്യശ്ച||൯||
Adhikarana puShpikA · Śloka 2
ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രേ സന്ധിഗതരോഗവിജ്ഞാനീയോ നാമ ദ്വിതീയോऽധ്യയഃ ||൨||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रे सन्धिगतरोगविज्ञानीयो नाम द्वितीयोऽध्ययः ||२||
🔊 Audio coming soon
ഇതി ശ്രീഡല്ഹ(ഹ്ല)ണവിരചിതായാം നിബന്ധസങ്ഗ്രഹാഖ്യായാം സുശ്രുതവ്യാഖ്യാമുത്തരതന്ത്രാന്തര്ഗതേ ശാലാക്യതന്ത്രേ ദ്വിതീയോऽധ്യായഃ||൨||