Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతః సర్వగతరోగవిజ్ఞానీయమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1||
యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||
View original
अथातः सर्वगतरोगविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१||
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
అథాత ఇత్యాది| సర్వగతరోగవిజ్ఞానీయః సర్వాశ్రయరోగవిజ్ఞానీయ ఇత్యర్థః| కృష్ణమండలప్రత్యాసత్త్యా దృష్టిగతరోగవిజ్ఞానీయో యుజ్యతే, యశ్చ దృష్టిగతరోగవిజ్ఞానీయాత్ పూర్వం సర్వగతరోగవిజ్ఞానీయారంభః స దృష్టిగతానాం తిమిరాదీనామభిష్యందనిమిత్తత్వం న స్యాదితి బోధయతి, సంధ్యాదిగతానాం చ స్యందకారణత్వం బోధయతి||1-2||
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
స్యందాస్తు చత్వార ఇహోపదిష్టాస్తావంత ఏవేహ తథాఽధిమంథాః |
శోఫాన్వితోఽశోఫయుతశ్చ పాకావిత్యేవమేతే దశ సంప్రదిష్టాః ||3||
హతాధిమంథోఽనిలపర్యయశ్చ శుష్కాక్షిపాకోఽన్యత ఏవ వాతః |
దృష్టిస్తథాఽమ్లాధ్యుషితా సిరాణాముత్పాతహర్షావపి సర్వభాగాః ||4||
View original
स्यन्दास्तु चत्वार इहोपदिष्टास्तावन्त एवेह तथाऽधिमन्थाः |
शोफान्वितोऽशोफयुतश्च पाकावित्येवमेते दश सम्प्रदिष्टाः ||३||
हताधिमन्थोऽनिलपर्ययश्च शुष्काक्षिपाकोऽन्यत एव वातः |
दृष्टिस्तथाऽम्लाध्युषिता सिराणामुत्पातहर्षावपि सर्वभागाः ||४||
సర్వాక్షిగతరోగాణాం సంఖ్యామాహ- స్యందా ఇత్యాది| తావంత ఏవ చత్వార ఏవ| ప్రథమశ్లోకేన దశ, ద్వితీయశ్లోకేన సప్త, ఏవం సప్తదశ సర్వాశ్రయాః కథితాః||3-4||
Adhikarana 3 (5) · Śloka 5
ప్రాయేణ సర్వే నయనామయాస్తు భవంత్యభిష్యందనిమిత్తమూలాః |
తస్మాదభిష్యందముదీర్యమాణముపాచరేదాశు హితాయ ధీమాన్ ||5||
View original
प्रायेण सर्वे नयनामयास्तु भवन्त्यभिष्यन्दनिमित्तमूलाः |
तस्मादभिष्यन्दमुदीर्यमाणमुपाचरेदाशु हिताय धीमान् ||५||
సర్వేషాం నేత్రరోగాణామభిష్యందభవత్వాత్ తత్ప్రతీకారస్యాశేషనయనామయప్రతీకారభూతత్వాద్యత్నతః పూర్వరూప ఏవాసౌ ప్రతికరణీయ ఇత్యాహ- ప్రాయేణేత్యాది| అభిష్యందనిమిత్తమూలా ఇతి అభిష్యందాశ్చ తన్నిమిత్తాని చ తాన్యేవ మూలం యేషాం తే తథా| నిమిత్తశబ్దాద్దుష్టా దోషా దోషకోపనాని చ సంగృహ్యంతే| ఉదీర్యమాణం ఉత్పద్యమానం| ‘అభిష్యందనిమిత్తమూలా’ ఇత్యత్ర ‘అభిష్యందసముద్భవా హి’ ఇతి కేచిత్ పఠంతి||5||
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
నిస్తోదనం స్తంభనరోమహర్షసంఘర్షపారుష్యశిరోభితాపాః |
విశుష్కభావః శిశిరాశ్రుతా చ వాతాభిపన్నే నయనే భవంతి ||6||
View original
निस्तोदनं स्तम्भनरोमहर्षसङ्घर्षपारुष्यशिरोभितापाः |
विशुष्कभावः शिशिराश्रुता च वाताभिपन्ने नयने भवन्ति ||६||
ఇదానీం వాతాభిష్యందలక్షణమాహ- నిస్తోదనమిత్యాది| నిస్తోదనం సూచ్యేవ వ్యధనం| స్తంభనం స్తబ్ధతా| సంఘర్షః కరకరిమా| శిరోభితాపః శిరోవ్యథా| ‘విశుష్కభావః శిశిరాశ్రుతా చ’ ఇత్యత్ర ‘శుష్కాల్పదూషికహిమాశ్రుతా చ’ ఇతి కేచిత్ పఠంతి| తత్ర దూషికా నేత్రమలం| సాధ్యోఽయం||6||
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
దాహప్రపాకౌ శిశిరాభినందా ధూమాయనం బాష్పసముచ్ఛ్రయశ్చ |
ఉష్ణాశ్రుతా పీతకనేత్రతా చ పిత్తాభిపన్నే నయనే భవంతి ||7||
View original
दाहप्रपाकौ शिशिराभिनन्दा धूमायनं बाष्पसमुच्छ्रयश्च |
उष्णाश्रुता पीतकनेत्रता च पित्ताभिपन्ने नयने भवन्ति ||७||
పిత్తాభిష్యందలక్షణమాహ- దాహేత్యాది| శిశిరాభినందా శీతాభిలాషః| ధూమాయనం ధూమస్యేవోద్వమనం, బాష్పసముచ్ఛ్రయః అశ్రుబాహుల్యం| అయమపి సాధ్యః||7||
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
ఉష్ణాభినందా గురుతాఽక్షిశోఫః కండూపదేహౌ సితతాఽతిశైత్యం |
స్రావో ముహుః పిచ్ఛిల ఏవ చాపి కఫాభిపన్నే నయనే భవంతి ||8||
View original
उष्णाभिनन्दा गुरुताऽक्षिशोफः कण्डूपदेहौ सितताऽतिशैत्यम् |
स्रावो मुहुः पिच्छिल एव चापि कफाभिपन्ने नयने भवन्ति ||८||
శ్లేష్మాభిష్యందలక్షణమాహ- ఉష్ణేత్యాది| ఉపదేహో మలోపలిప్తతా, సితతా శుక్లతా; ఏషోఽపి సాధ్యః||8||
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
తామ్రాశ్రుతా లోహితనేత్రతా చ రాజ్యః సమంతాదతిలోహితాశ్చ |
పిత్తస్య లింగాని చ యాని తాని రక్తాభిపన్నే నయనే భవంతి ||9||
View original
ताम्राश्रुता लोहितनेत्रता च राज्यः समन्तादतिलोहिताश्च |
पित्तस्य लिङ्गानि च यानि तानि रक्ताभिपन्ने नयने भवन्ति ||९||
రక్తాభిష్యందమాహ- తామ్రేత్యాది| అసావపి సాధ్యః||9||
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
వృద్ధైరేతైరభిష్యందైర్నరాణామక్రియావతాం |
తావంతస్త్వధిమంథాః స్యుర్నయనే తీవ్రవేదనాః ||10||
View original
वृद्धैरेतैरभिष्यन्दैर्नराणामक्रियावताम् |
तावन्तस्त्वधिमन्थाः स्युर्नयने तीव्रवेदनाः ||१०||
అధిమంథానామభిష్యందరోగకృతత్వం దర్శయన్నాహ- వృద్ధైరిత్యాది| తావంతః చత్వార ఏవ| తీవ్రవేదనా ఇత్యత్ర వేదనాశబ్దః సామాన్యపీడావచనః| తేన యథాస్వం వాతాదిదోషవేదనాయుక్తా ఇత్యర్థః; ఏతేనేదముక్తం భవతి- వాతికాదభిష్యందాద్వాతిక ఏవాధిమంథస్తీవ్రవాతికనిస్తోదాదిసకలవేదనో భవతి; ఏవం పైత్తికః, శ్లైష్మికో, రక్తోత్థితశ్చేతి||10||
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
ఉత్పాట్యత ఇవాత్యర్థం నేత్రం నిర్మథ్యతే తథా |
శిరసోఽర్ధం చ తం విద్యాదధిమంథం స్వలక్షణైః ||11||
View original
उत्पाट्यत इवात्यर्थं नेत्रं निर्मथ्यते तथा |
शिरसोऽर्धं च तं विद्यादधिमन्थं स्वलक्षणैः ||११||
అధిమంథానాం సామాన్యలక్షణమాహ- ఉత్పాట్యత ఇత్యాది| నేత్రం నిర్మథ్యతే తథేతి న కేవలం నేత్రమేవ నిర్మథ్యతే శిరసోఽర్ధం చ తథా నిర్మథ్యత ఇతి, అర్ధశిరసో వేదనా చ వ్యాధిస్వభావాత్| స్వలక్షణైర్వాతాదీనాం స్వకీయైర్లక్షణైః| కేచిదత్రాధిమంథానాం సామాన్యలక్షణం న పఠంతి, పంజికాయాం పఠితత్వాదస్మాభిః పఠితం||11||
Adhikarana 10 (12-13) · Śloka 13
నేత్రముత్పాట్యత ఇవ మథ్యతేఽరణివచ్చ యత్ |
సంఘర్షతోదనిర్భేదమాంససంరబ్ధమావిలం ||12||
కుంచనాస్ఫోటనాధ్మానవేపథువ్యథనైర్యుతం |
శిరసోఽర్ధం చ యేన స్యాదధిమంథః స మారుతాత్ ||13||
View original
नेत्रमुत्पाट्यत इव मथ्यतेऽरणिवच्च यत् |
सङ्घर्षतोदनिर्भेदमांससंरब्धमाविलम् ||१२||
कुञ्चनास्फोटनाध्मानवेपथुव्यथनैर्युतम् |
शिरसोऽर्धं च येन स्यादधिमन्थः स मारुतात् ||१३||
అధిమంథానాం సామాన్యలక్షణముక్త్వా విస్తరేణ విశేషలక్షణమాహ- నేత్రమిత్యాది| సంఘర్షః కరకరిమా| అన్యే తు ‘సంహర్ష’ ఇతి పఠంతి, తత్ర సంహర్షో రోమాంచప్రాయో వేదనావిశేషః| తోదః సూచీవ్యధనమివ వేదనా| నిర్భేదః శస్త్రేణ విదారణమివ| మాంససంరబ్ధం మాంసోపచితమిత్యర్థః| ఆవిలం సమలం| ఏష సాధ్యః||12-13||
Adhikarana 11 (14-15) · Śloka 15
రక్తరాజిచితం స్రావి వహ్నినేవావదహ్యతే |
యకృత్పిండోపమం దాహి క్షారేణాక్తమివ క్షతం ||14||
ప్రపక్వోచ్ఛూనవర్త్మాంతం సస్వేదం పీతదర్శనం |
మూర్చ్ఛాశిరోదాహయుతం పిత్తేనాక్ష్యధిమంథితం ||15||
View original
रक्तराजिचितं स्रावि वह्निनेवावदह्यते |
यकृत्पिण्डोपमं दाहि क्षारेणाक्तमिव क्षतम् ||१४||
प्रपक्वोच्छूनवर्त्मान्तं सस्वेदं पीतदर्शनम् |
मूर्च्छाशिरोदाहयुतं पित्तेनाक्ष्यधिमन्थितम् ||१५||
పిత్తాధిమంథలక్షణమాహ- రక్తరాజీత్యాది| దాహి క్షారేణాక్తమివ క్షతమితి క్షారలిప్తక్షతమివ దహనశీలం| ఏష వ్యాధిః సాధ్యః||14-15||
Adhikarana 12 (16-17) · Śloka 17
శోఫవన్నాతిసంరబ్ధం స్రావకండూసమన్వితం |
శైత్యగౌరవపైచ్ఛిల్యదూషికాహర్షణాన్వితం ||16||
రూపం పశ్యతి దుఃఖేన పాంశుపూర్ణమివావిలం |
నాసాధ్మానశిరోదుఃఖయుతం శ్లేష్మాధిమంథితం ||17||
View original
शोफवन्नातिसंरब्धं स्रावकण्डूसमन्वितम् |
शैत्यगौरवपैच्छिल्यदूषिकाहर्षणान्वितम् ||१६||
रूपं पश्यति दुःखेन पांशुपूर्णमिवाविलम् |
नासाध्मानशिरोदुःखयुतं श्लेष्माधिमन्थितम् ||१७||
శ్లేష్మాధిమంథలక్షణమాహ- శోఫవదిత్యాది| దూషికా నేత్రమలం| అయమపి రోగః సాధ్యః||16-17||
Adhikarana 13 (18-19) · Śloka 19
బంధుజీవప్రతీకాశం తామ్యతి స్పర్శనాక్షమం |
రక్తాస్రావం సనిస్తోదం పశ్యత్యగ్నినిభా దిశః ||18||
రక్తమగ్నారిష్టవచ్చ కృష్ణభాగశ్చ లక్ష్యతే |
యద్దీప్తం రక్తపర్యంతం తద్రక్తేనాధిమంథితం ||19||
View original
बन्धुजीवप्रतीकाशं ताम्यति स्पर्शनाक्षमम् |
रक्तास्रावं सनिस्तोदं पश्यत्यग्निनिभा दिशः ||१८||
रक्तमग्नारिष्टवच्च कृष्णभागश्च लक्ष्यते |
यद्दीप्तं रक्तपर्यन्तं तद्रक्तेनाधिमन्थितम् ||१९||
రక్తాధిమంథలక్షణమాహ- బంధుజీవేత్యాది| బంధుజీవో మధ్యాహ్నపుష్పకః, అరిష్టకం కృష్ణఫలం ‘అరీఠా’ ఇతి లోకే| అసావపి సాధ్యః||18-19||
Adhikarana 14 (20) · Śloka 20
హన్యాద్దృష్టిం సప్తరాత్రాత్ కఫోత్థోఽధీమంథోఽసృక్సంభవః పంచరాత్రాత్ |
షడ్రాత్రాద్వై మారుతోత్థో నిహాన్యాన్మిథ్యాచారాత్ పైత్తికః సద్య ఏవ ||20||
View original
हन्याद्दृष्टिं सप्तरात्रात् कफोत्थोऽधीमन्थोऽसृक्सम्भवः पञ्चरात्रात् |
षड्रात्राद्वै मारुतोत्थो निहान्यान्मिथ्याचारात् पैत्तिकः सद्य एव ||२०||
ఇదానీం వాతాద్యధిమంథానాం సమ్యగుపచారసాధ్యానాం వైద్యాతురయోర్యత్నాధానార్థం మిథ్యాచారాద్దృష్టివినాశావధిం యథాదోషం నిర్దిశన్నాహ- హన్యాదిత్యాది| మిథ్యాచారాదితి పదం శ్లేష్మోద్భవాద్యధిమంథేషు సర్వేష్వపి సంబధ్యతే| దృష్టినాశకాలావధిరప్యత్ర వ్యాధిస్వభావాత్||20||
Adhikarana 15 (21-22) · Śloka 22
కండూపదేహాశ్రుయుతః పక్వోదుంబరసన్నిభః |
దాహసంహర్షతామ్రత్వశోఫనిస్తోదగౌరవైః ||21||
జుష్టో ముహుః స్రవేచ్చాస్రముష్ణశీతాంబు పిచ్ఛిలం |
సంరంభీ పచ్యతే యశ్చ నేత్రపాకః సశోఫజః ||22||
View original
कण्डूपदेहाश्रुयुतः पक्वोदुम्बरसन्निभः |
दाहसंहर्षताम्रत्वशोफनिस्तोदगौरवैः ||२१||
जुष्टो मुहुः स्रवेच्चास्रमुष्णशीताम्बु पिच्छिलम् |
संरम्भी पच्यते यश्च नेत्रपाकः सशोफजः ||२२||
సశోఫపాకమాహ- కండ్విత్యాది| సంరంభీ శోఫయుక్తః||21-22||
Adhikarana 16 (23) · Śloka 23
శోఫహీనాని లింగాని నేత్రపాకే త్వశోఫజే |23|
View original
शोफहीनानि लिङ्गानि नेत्रपाके त्वशोफजे |२३|
అశోఫపాకమాహ- శోఫేత్యాది| లింగాని సశోఫపాకలింగానీత్యర్థః| ఉభావపి పాకౌ త్రిదోషజౌ సాధ్యౌ చ|23|-
Adhikarana 17 (23) · Śloka 23
ఉపేక్షణాదక్షి యదాఽధిమంథో వాతాత్మకః సాదయతి ప్రసహ్య |
రుజాభిరుగ్రాభిరసాధ్య ఏష హతాధిమంథః ఖలు నామ రోగః ||23||
View original
उपेक्षणादक्षि यदाऽधिमन्थो वातात्मकः सादयति प्रसह्य |
रुजाभिरुग्राभिरसाध्य एष हताधिमन्थः खलु नाम रोगः ||२३||
సకలనయనశోషలక్షణం హతాధిమంథం దర్శయన్నాహ- ఉపేక్షణాదిత్యాది| సాదయతి అవసాదయతి, శోషయతీత్యర్థః||23||
Adhikarana 18 (24) · Śloka 24
అంతఃసిరాణాం శ్వసనః స్థితో దృష్టిం ప్రతిక్షిపన్ |
హతాధిమంథం జనయేత్తమసాధ్యం విదుర్బుధాః ||24||
View original
अन्तःसिराणां श्वसनः स्थितो दृष्टिं प्रतिक्षिपन् |
हताधिमन्थं जनयेत्तमसाध्यं विदुर्बुधाः ||२४||
దృష్టినిర్గమలక్షణం హతాధిమంథం దర్శయన్నాహ- అంతఃసిరాణామిత్యాది| ప్రతిక్షిపన్ నిష్కాసయన్నిత్యర్థః| యద్యపి హతాధిమంథలక్షణద్విత్వం జ్ఞాయతే తథాఽప్యేక ఏవ, అతో న సంఖ్యాతిరేకః| జేజ్జటాచార్యస్తు నయనశోషలక్షణహతాధిమంథస్య పాఠం న పఠతి, దృష్టినిర్గమలక్షణస్య హతాధిమంథస్య పాఠం పఠతి, పంజికాకారేణ చ విదేహోక్తం ప్రకారద్వయేన హతాధిమంథలక్షణం దృష్ట్వా న్యూనతాదోషభయాత్ పాఠద్వయమపి పఠితం| తథా చ విదేహః- “అంతర్గతః సిరాణాం తు యదా తిష్ఠతి మారుతః| స తదా నయనం ప్రాప్య శీఘ్రం దృష్టిం నిరస్యతి|| తస్యాం నిరస్యమానాయాం నిర్మథ్నన్నివ మారుతః| నయనం నిర్వమత్యాశు శూలతోదాధిమంథనైః|| అథవా శోషయేదక్షి క్షీణతేజోబలానలం| ఉత్పద్మమివ సంశుష్కమవసీదతి లోచనం|| హతాధిమంథం తం విద్యాదసాధ్యం వాతకోపతః”- ఇతి||24||
Adhikarana 19 (25) · Śloka 25
పక్ష్మద్వయాక్షిభ్రువమాశ్రితస్తు యత్రానిలః సంచరతి ప్రదుష్టః |
పర్యాయశశ్చాపి రుజః కరోతి తం వాతపర్యాయముదాహరంతి ||25||
View original
पक्ष्मद्वयाक्षिभ्रुवमाश्रितस्तु यत्रानिलः सञ्चरति प्रदुष्टः |
पर्यायशश्चापि रुजः करोति तं वातपर्यायमुदाहरन्ति ||२५||
వాతపర్యాయమాహ- పక్ష్మేత్యాది| అక్షి లోచనం, భ్రూః ప్రసిద్ధా| పర్యాయశశ్చాపి రుజః కరోతి కదాచిత్ పక్ష్మద్వయే, కదాచిదక్షిణి, కదాచిద్భ్రువీతి పర్యాయశబ్దార్థః| సాధ్యోఽయం||25||
Adhikarana 20 (26) · Śloka 26
యత్ కూణితం దారుణరూక్షవర్త్మ విలోకనే చావిలదర్శనం యత్ |
సుదారుణం యత్ ప్రతిబోధనే చ శుష్కాక్షిపాకోపహతం తదక్షి ||26||
View original
यत् कूणितं दारुणरूक्षवर्त्म विलोकने चाविलदर्शनं यत् |
सुदारुणं यत् प्रतिबोधने च शुष्काक्षिपाकोपहतं तदक्षि ||२६||
శుష్కాక్షిపాకమాహ- యదిత్యాది| కూణితం నిమీలితం, దారుణం కఠినం రూక్షం వర్త్మ యస్య తత్తథా| విలోకనే చావిలదర్శనమితి యదతిదర్శనే ఆకులదర్శనమిత్యర్థః| సుదారుణం యత్ ప్రతిబోధనే చేతి ప్రతిబోధనే ఉన్మేషే చ యదతిశయేన కఠినం; అన్యే సుదారుణం కృచ్ఛ్రోన్మీలనం| వాతికోఽయం సాధ్యశ్చ||26||
Adhikarana 21 (27) · Śloka 27
యస్యావటూకర్ణశిరోహనుస్థో మన్యాగతో వాఽప్యనిలోఽన్యతో వా |
కుర్యాద్రుజోఽతి భ్రువి లోచనే వా తమన్యతోవాతముదాహరంతి ||27||
View original
यस्यावटूकर्णशिरोहनुस्थो मन्यागतो वाऽप्यनिलोऽन्यतो वा |
कुर्याद्रुजोऽति भ्रुवि लोचने वा तमन्यतोवातमुदाहरन्ति ||२७||
అన్యతోవాతమాహ- యస్యేత్యాది| అవటుః గ్రీవాయాః పశ్చిమో భాగః| మన్యా గ్రీవాయాః పార్శ్వయోః సిరావిశేషః| అన్యతో వేతి పృష్ఠతో వేత్యర్థః| అన్యతోవాత ఇతి యథార్థేయం సంజ్ఞా, యతోఽన్యతః స్థితో వాయురన్యతో వేదనాం కరోతి| వాతికోఽయం సాధ్యశ్చ||27||
Adhikarana 22 (28) · Śloka 28
అమ్లేన భుక్తేన విదాహినా చ సంఛాద్యతే సర్వత ఏవ నేత్రం |
శోఫాన్వితం లోహితకైః సనీలైరేతాదృగమ్లాధ్యుషితం వదంతి ||28||
View original
अम्लेन भुक्तेन विदाहिना च सञ्छाद्यते सर्वत एव नेत्रम् |
शोफान्वितं लोहितकैः सनीलैरेतादृगम्लाध्युषितं वदन्ति ||२८||
అమ్లాధ్యుషితమాహ- అమ్లేనేత్యాది| విదాహినా వేతి కటుకేన లవణేన వేత్యర్థః| లోహితకై రాగైరిత్యర్థః| సనీలైః ఈషన్నీలైః| ఏతాదృక్ ఈదృశమిత్యర్థః| అమ్లాధ్యుషితం అమ్లజనితపిత్తాధ్యుషితం| ఏష రోగః పైత్తికః సాధ్యశ్చ||28||
Adhikarana 23 (29) · Śloka 29
అవేదనా వాఽపి సవేదనా వా యస్యాక్షిరాజ్యో హి భవంతి తామ్రాః |
ముహుర్విరజ్యంతి చ తాః సమంతాద్ వ్యాధిః సిరోత్పాత ఇతి ప్రదిష్టః ||29||
View original
अवेदना वाऽपि सवेदना वा यस्याक्षिराज्यो हि भवन्ति ताम्राः |
मुहुर्विरज्यन्ति च ताः समन्ताद् व्याधिः सिरोत्पात इति प्रदिष्टः ||२९||
సిరోత్పాతమాహ- అవేదనేత్యాది| విరజ్యంతి విరక్తా భవంతి ప్రకృతవర్ణా భవంతీత్యర్థః | రక్తజోఽయం సాధ్యశ్చ||29||
Adhikarana 24 (30) · Śloka 30
మోహాత్ సిరోత్పాత ఉపేక్షితస్తు జాయేత రోగస్తు సిరాప్రహర్షః |
తామ్రాచ్ఛమస్రం స్రవతి ప్రగాఢం తథా న శక్నోత్యభివీక్షితుం చ ||30||
View original
मोहात् सिरोत्पात उपेक्षितस्तु जायेत रोगस्तु सिराप्रहर्षः |
ताम्राच्छमस्रं स्रवति प्रगाढं तथा न शक्नोत्यभिवीक्षितुं च ||३०||
సిరాహర్షమాహ- మోహాదిత్యాది| అయమపి రక్తజః సాధ్యశ్చ||30||
Adhikarana puShpikA · Śloka 6
ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాముత్తరతంత్రే సర్వగతరోగవిజ్ఞానీయో నామ షష్ఠోఽధ్యాయః ||6||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रे सर्वगतरोगविज्ञानीयो नाम षष्ठोऽध्यायः ||६||
ఇతి శ్రీడల్హ(హ్ల)ణవిరచితాయాం నిబంధసంగ్రహాఖ్యాయాం సుశ్రుతవ్యాఖ్యాయాముత్తరతంత్రాంతర్గతశాలాక్యతంత్రే షష్ఠోఽధ్యాయః సమాప్తః||6||