Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாதஃ ஸ்வரபேதப்ரதிஷேதமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||
अथातः स्वरभेदप्रतिषेधमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ஶ்வாஸகாஸப்ரதிஷேதாநந்தரமூர்த்வகதத்வஸாமாந்யாத் ஶ்வாஸகாஸசிகித்ஸிதஸாத்யத்வாச்ச ஸ்வரபேதப்ரதிஷேதாரம்போ யுக்த இத்யத ஆஹ- அதாத இத்யாதி| ஸ்வரபேதஃ ஸ்வரோபகாதஃ||௧-௨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
அத்யுச்சபாஷணவிஷாத்யயநாதிகீதஶீதாதிபிஃ ப்ரகுபிதாஃ பவநாதயஸ்து | ஸ்ரோதஃஸு தே ஸ்வரவஹேஷு கதாஃ ப்ரதிஷ்டாஂ ஹந்யுஃ ஸ்வரஂ பவதி சாபி ஹி ஷட்விதஃ ஸஃ ||௩||
अत्युच्चभाषणविषाध्ययनातिगीतशीतादिभिः प्रकुपिताः पवनादयस्तु | स्रोतःसु ते स्वरवहेषु गताः प्रतिष्ठां हन्युः स्वरं भवति चापि हि षड्विधः सः ||३||
🔊 Audio coming soon
ஸ்வரபேதஹேதுஸம்ப்ராப்திஸங்க்யா ஆஹ- அத்யுச்சபாஷணேத்யாதி| அத்யயநம் அநவரதஂ வேதாதிபாடஃ| அதிகீதஂ நிரந்தரஂ மங்கலாதிகாநம்| ஶீதாதிபிரித்யத்ராதிஶப்தாத் பித்தகபகோபஹேதவோ கஹ்யந்தே| யதத்ர அத்யுச்சபாஷணாதீநாஂ வாதகோபஹேதூநாமேவ ஸாக்ஷாத் கதநஂ கதஂ ந பித்தகபகோபஹேதூநாஂ தத் ஸ்வரோபகாதகர்தத்வே வாயோஃ ப்ராதாந்யக்யாபநார்தம்| அந்யே து ஶீதாதீத்யத்ர ஆதிஶப்தேந குருலகுஸ்நிக்தரூக்ஷாதீந் குணாந் கஹ்ணந்தி| ஸ்வரவஹேஷு ஸ்ரோதஃஸு ஶப்தவாஹிநீஷு தமநீஷு, தே வாதாதயஃ, கதாஃ ப்ராப்தாஃ, ப்ரதிஷ்டாஂ ஸ்திதிம்| ஷட்விதஃ ஷட்ப்ரகாரஃ; பதக் வாதாதிபிஸ்த்ரயஃ, ஸந்நிபாதேநைகஃ, மேதஃக்ஷயாப்யாஂ ப்ரத்யேகமேகஃ; ஏவஂ ஷட்ப்ரகாரஃ| நநு, ஸமாநதந்த்ரே ‘வாதாத் பித்தாத் கபாத் காஸாத்ரக்தவேகாத் ஸபீநஸாத்’ (ச. சி. ௮) இத்யத்ர யதா ஷட்விதஃ ஸ்வரபேத உக்தஸ்தேந ஸார்தஂ கதஂ ந விரோதஃ| ஸத்யஂ, காஸஜப்ரதிஶ்யாயஜயோர்லிங்கத்வேநோக்தத்வாத்க்ரஹணஂ, ரக்தஜஸ்ய து கபக்ரஹணேநைவ க்ரஹணஂ, யதோ ரக்தஂ கபயுக்தஂ ஸ்வரபேதஂ கரோதி ஸமாநதந்த்ரோக்தத்வாத்| யத்யேவஂ தர்ஹி கதஂ ந ஸங்க்யாதிக்யஂ? ஸ்த்யஂ, காஸஜப்ரதிஶ்யாயஜயோர்வாதிகத்வேந க்ரஹணம்| அத்யுச்சபாஷணேத்யாதிகோ ஹேதுஃ, ப்ரகுபிதாஃ பவநாதய இத்யாதிகா ஸம்ப்ராப்திஃ, பவதி சாபி ஹி ஷட்விதஃ ஸ இதி ஸங்க்யா||௩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
வாதேந கஷ்ணநயநாநநமூத்ரவர்சா பிந்நஂ ஶநைர்வததி கத்கதவத் ஸ்வரஂ ச |௪|
वातेन कृष्णनयनाननमूत्रवर्चा भिन्नं शनैर्वदति गद्गदवत् स्वरं च |४|
🔊 Audio coming soon
வாதிகஸ்வரபேதலக்ஷணமாஹ- வாதேநேத்யாதி| கஷ்ணஶப்தோ நயநாதிபிர்வர்சஃபர்யந்தைஃ ஸம்பத்யதே| பிந்நம் அநவஸ்திதம்| உக்தஂ ச தந்த்ராந்தரே- “ஸ்வரபேதோ பவேத்வாதாத்ரூக்ஷஃ க்ஷாமஶ்சலஃ ஸ்வரஃ” (ச. சி. ௮)- இதி| ‘கத்கதவத் ஸ்வரம்’ இத்யத்ர கேசித் ‘கர்தபவத் ஸ்வரஂ’ இதி படந்தி|௪|-
Adhikarana 4 (4) · Śloka 4
பித்தேந பீதவதநாக்ஷிபுரீஷமூத்ரோ ப்ரூயாத்கலேந பரிதாஹஸமந்விதேந ||௪||
पित्तेन पीतवदनाक्षिपुरीषमूत्रो ब्रूयाद्गलेन परिदाहसमन्वितेन ||४||
🔊 Audio coming soon
பித்தஜஸ்வரபேதலக்ஷணமாஹ- பித்தேநேத்யாதி| பீதஶப்தோ வதநாதிபிர்மூத்ராந்தைஃ ஸம்பத்யதே| 'ஸ விதாஹஸமந்விதேந’ இதி கேசித் படந்தி, தத்ர ஸ இதி ஸ்வரபேதீ புருஷஃ||௪||
Adhikarana 5 (5) · Śloka 5
கச்ச்ராத் கபேந ஸததஂ கபருத்தகண்டோ மந்தஂ ஶநைர்வததி சாபி திவா விஶேஷஃ |௫|
कृच्छ्रात् कफेन सततं कफरुद्धकण्ठो मन्दं शनैर्वदति चापि दिवा विशेषः |५|
🔊 Audio coming soon
கபஜஸ்வரபேதலக்ஷணமாஹ- கச்ச்ராதித்யாதி| ஸததம் அநவரதம்| கபருத்தகண்டஃ ஶ்லேஷ்மாவதகண்டஃ| மந்தஂ ஶநைரிதி மந்தஂ மந்தமித்யர்தஃ| திவா விஶேஷ இதி திவஸே விஶேஷோ பவேத், கபக்ஷயாத்| ‘திவா விஶேஷாத்’ இதி கேசித் படந்தி; ராத்ரௌ தாவத் கபருத்தகண்டத்வாந்ந வதத்யேவ, திவா புநஃ கபாபசயாத்விஶேஷோ பவதி, தஸ்மாச்ச விஶேஷாந்மந்தஂ மந்தஂ வததீதி வ்யாக்யாநயந்தி|௫|-
Adhikarana 6 (5) · Śloka 5
ஸர்வாத்மகே பவதி ஸர்வவிகாரஸம்பதவ்யக்ததா ச வசஸஸ்தமஸாத்யமாஹுஃ ||௫||
सर्वात्मके भवति सर्वविकारसम्पदव्यक्तता च वचसस्तमसाध्यमाहुः ||५||
🔊 Audio coming soon
ஸாந்நிபாதிகஸ்வரபேதலக்ஷணமாஹ- ஸர்வாத்மக இத்யாதி| ஸர்வாத்மகே ஸந்நிபாதோத்தஸ்வரபேதே| ஸர்வவிகாரஸம்பத் வாதாதிலிங்கப்ராதுர்பாவஃ| அவ்யக்ததா ச வசஸஃ அஸ்பஷ்டவாக்த்வம்| தஂ ஸாந்நிபாதிகஸ்வரபேதம்||௫||
Adhikarana 7 (6) · Śloka 6
தூப்யேத வாக் க்ஷயகதே க்ஷயமாப்நுயாச்ச வாகேஷ சா(வா)பி ஹதவாக் பரிவர்ஜநீயஃ |௬|
धूप्येत वाक् क्षयकृते क्षयमाप्नुयाच्च वागेष चा(वा)पि हतवाक् परिवर्जनीयः |६|
🔊 Audio coming soon
க்ஷயஜஸ்வரபேதலக்ஷணமாஹ- தூப்யேதேத்யாதி| தூப்யேத முகாத்தூமமிவோத்வமதி, ‘ப்ருவந்’ இதி வாக்யஶேஷஃ| க்ஷயமாப்நுயாத் வாகிதி வசநக்ஷயஂ ப்ராப்நுயாத் ‘வாதாத்’ இதி ஶேஷஃ|௬|-
Adhikarana 8 (6-7) · Śloka 7
அந்தர்கலஂ ஸ்வரமலக்ஷ்யபதஂ சிரேண மேதஶ்சயாத்வததி திக்தகலௌஷ்டதாலுஃ ||௬|| க்ஷீணஸ்ய வத்தஸ்ய கஶஸ்ய சாபி சிரோத்திதோ யஶ்ச ஸஹோபஜாதஃ | மேதஸ்விநஃ ஸர்வஸமுத்பவஶ்ச ஸ்வராமயோ யோ ந ஸ ஸித்திமேதி ||௭||
अन्तर्गलं स्वरमलक्ष्यपदं चिरेण मेदश्चयाद्वदति दिग्धगलौष्ठतालुः ||६|| क्षीणस्य वृद्धस्य कृशस्य चापि चिरोत्थितो यश्च सहोपजातः | मेदस्विनः सर्वसमुद्भवश्च स्वरामयो यो न स सिद्धिमेति ||७||
🔊 Audio coming soon
மேதோஜஸ்வரபேதலக்ஷணமாஹ- அந்தர்கலமித்யாதி| அந்தர்கலஂ கலஸ்யாந்தரே| ஸ்வரஂ வததி ஶப்தஂ கரோதி| ‘அந்தர்கதஂ’ இதி கேசித் படந்தி, தத்ராபி ஸ ஏவார்தஃ| யதோऽந்தர்கலஂ ஸ்வரஂ வததி அத ஏவ அலக்ஷ்யபதமிதி, ந லக்ஷ்யந்தே பதாநி யஸ்யேத்யர்தஃ| பேதஶ்சயாத் மேதோவத்தேஃ| திக்தஂ மேதோதிக்தஂ கலௌஷ்டதாலு யஸ்ய ஸ ததா| ‘மேதோऽந்வயாத்’ இதி கேசித் படந்தி||௬-௭||
Adhikarana 9 (8) · Śloka 8
ஸ்நிக்தாந் ஸ்வராதுரநராநபகஷ்டதோஷாந் ந்யாயேந தாந் வமநரேசநபஸ்திபிஶ்ச | நஸ்யாவபீடமுகதாவநதூமலேஹைஃ ஸம்பாதயேச்ச விவிதைஃ கவலக்ரஹைஶ்ச ||௮||
स्निग्धान् स्वरातुरनरानपकृष्टदोषान् न्यायेन तान् वमनरेचनबस्तिभिश्च | नस्यावपीडमुखधावनधूमलेहैः सम्पादयेच्च विविधैः कवलग्रहैश्च ||८||
🔊 Audio coming soon
ஸ்வரபேதஸ்ய ஸாமாந்யசிகித்ஸாமாஹ- ஸ்நிக்தாநித்யாதி| யத்யபி கபஜமேதோஜயோஃ ஸ்வரபேதயோரபதர்பணஸாத்யத்வாத் ஸ்நேஹநஂ ந யுக்தஂ, ததாऽபி யதாதோஷப்ரத்யநீகைர்யதாதோஷப்ரத்யநீகஸாதிதைஶ்ச ஸ்நேஹைஃ ஸ்நேஹநஂ யுக்தமேவ, அதவா மேதஃகபஜயோரபி வாயுஸத்பாவாத் ஸ்நேஹநோபதேஶஃ| அபகஷ்டதோஷாந் ஆகஷ்டதோஷாந்; அத்ர வமநவிரேசநபஸ்திபிரிதி ஸம்பத்யதே| ந்யாயேந யதாவிதீத்யர்தஃ| வமநாதிபிரபகஷ்டதோஷாந் ஸ்வரபேதாதுராந் கிஂ குர்யாதித்யாஹ- நஸ்யாவபீடேத்யாதி| அவபீட்ய தீயதே இத்யவபீடோ நஸ்யபேதஃ| முகதாவநஂ கண்டூஷாதி| ஸம்பாதயேத் யோஜயேத்| விவிதைஃ தோஷப்ரத்யநீகத்வேந நாநாப்ரகாரைஃ| கவலக்ரஹைஃ கண்டூஷபேதைஃ| ததா ச- “ஸுகஂ ஸஞ்சார்யதே யா து கண்டூஷே ஸா ப்ரகீர்திதா| அஸஞ்சார்யா து யா மாத்ரா கவலே ஸா ப்ரகீர்திதா ”- இதி||௮||
Adhikarana 10 (9) · Śloka 9
யஃ ஶ்வாஸகாஸவிதிராதித ஏவ சோக்தஸ்தஂ சாப்யஶேஷமவதாரயிதுஂ யதேத |௯|
यः श्वासकासविधिरादित एव चोक्तस्तं चाप्यशेषमवतारयितुं यतेत |९|
🔊 Audio coming soon
அந்யதபி ஸ்வரபேதசிகித்ஸிதமதிதேஶேநாஹ- ய இத்யாதி| ஶ்வாஸகாஸப்ரதிஷேதே ஸாமாந்யேநாதௌ யஃ ஶ்வாஸகாஸவிதிருத்திஷ்டஸ்தஂ விதிஂ ஸமஸ்தமபி யதாதோஷஂ கர்துஂ யதேதேதி பிண்டார்தஃ|௯|
Adhikarana 11 (9) · Śloka 9
வைஶேஷிகஂ ச விதிமூர்த்வமதோ வதாமி தஂ வை ஸ்வராதுரஹிதஂ நிகிலஂ நிபோத ||௯||
वैशेषिकं च विधिमूर्ध्वमतो वदामि तं वै स्वरातुरहितं निखिलं निबोध ||९||
🔊 Audio coming soon
வைஶேஷிகமித்யாதி| அத இதி ஸாமாந்யசிகித்ஸாநந்தரம்| தஂ வை ஸ்வராதுரஹிதமிதி ஸ்வரபேதாதுரஹிதம்| நிபோத ஜாநீஹி||௯||
Adhikarana 12 (10) · Śloka 11
ஸ்வரோபகாதேऽநிலஜே புக்தோபரி கதஂ பிபேத் | காஸமர்தகவார்தாகமார்கவஸ்வரஸே ஶதம் ||௧௦|| பீதஂ கதஂ ஹந்த்யநிலஂ ஸித்தமார்தகலே ரஸே |௧௧|
स्वरोपघातेऽनिलजे भुक्तोपरि घृतं पिबेत् | कासमर्दकवार्ताकमार्कवस्वरसे शृतम् ||१०|| पीतं घृतं हन्त्यनिलं सिद्धमार्तगले रसे |११|
🔊 Audio coming soon
தமேவ வைஶேஷிகவிதிமாஹ- ஸ்வரோபகாத இத்யாதி| புக்தோபரி போஜநோபரி| மார்கவோ பங்கராஜஃ, ஶதஂ பக்வம்| அநிலஂ வாதஜஸ்வரபேதம், உபசாராத்| ஆர்தகலஃ ககுபஃ||௧௦||-
Adhikarana 13 (11) · Śloka 12
யவக்ஷாராஜமோதாப்யாஂ சித்ரகாமலகேஷு வா ||௧௧|| தேவதார்வக்நிகாப்யாஂ வா ஸித்தமாஜஂ ஸமாக்ஷிகம் |௧௨|
यवक्षाराजमोदाभ्यां चित्रकामलकेषु वा ||११|| देवदार्वग्निकाभ्यां वा सिद्धमाजं समाक्षिकम् |१२|
🔊 Audio coming soon
அபரமபி வாதஜே கதத்ரயமாஹ- யவக்ஷாராஜமோதாப்யாமித்யாதி| அக்நிகோ அஜமோதா| ஆஜஂ ‘கதஂ’ ஶேஷஃ| ஸமாக்ஷிகஂ ஸமது| அத்ராபி பீதமிதி யோஜ்யம்||௧௧||-
Adhikarana 14 (12) · Śloka 12
ஸுகோதகாநுபாநோ வா ஸஸர்பிஷ்கோ குடௌதநஃ ||௧௨||
सुखोदकानुपानो वा ससर्पिष्को गुडौदनः ||१२||
🔊 Audio coming soon
வாதிகே பத்யயோகமாஹ- ஸுகோதகாநுபாந இத்யாதி| ஸுகோதகம் ஈஷதுஷ்ணோதகம்| கேசிதமுஂ யோகஂ பைத்திகே மந்யந்தே; தந்ந, ஸமாநதந்த்ரேஷு வாதிகஸ்வரபேத ஏவ ப்ரயுக்தத்வாத்||௧௨||
Adhikarana 15 (13) · Śloka 13
க்ஷீராநுபாநஂ பித்தே து பிபேத் ஸர்பிரதந்த்ரிதஃ |௧௩|
क्षीरानुपानं पित्ते तु पिबेत् सर्पिरतन्द्रितः |१३|
🔊 Audio coming soon
பைத்திகஸ்வரபேதசிகித்ஸாமாஹ- க்ஷீராநுபாநமித்யாதி| அதந்த்ரிதஃ அநலஸஃ|௧௩|-
Adhikarana 16 (13) · Śloka 13
அஶ்நீயாச்ச ஸஸர்பிஷ்கஂ யஷ்டீமதுகபாயஸம் ||௧௩||
अश्नीयाच्च ससर्पिष्कं यष्टीमधुकपायसम् ||१३||
🔊 Audio coming soon
பைத்திகே பத்யயோகமாஹ- அஶ்நீயாதித்யாதி| யஷ்டீமதுகபாயஸமிதி யஷ்டீமதுகஸாதிதக்ஷீரஸித்தாஂஸ்தண்டுலாந்; அதவா யஷ்டீமதுகாந்விதஂ பாயஸஂ யஷ்டீமதுகபாயஸம்||௧௩||
Adhikarana 17 (14) · Śloka 14
லிஹ்யாந்மதுரகாணாஂ வா சூர்ணஂ மதுகதாப்லுதம் | ஶதாவரீசூர்ணயோகஂ பலாசூர்ணமதாபி வா ||௧௪||
लिह्यान्मधुरकाणां वा चूर्णं मधुघृताप्लुतम् | शतावरीचूर्णयोगं बलाचूर्णमथापि वा ||१४||
🔊 Audio coming soon
லிஹ்யாதித்யாதி| மதுரகாணாஂ காகோலீப்ரபதீநாம்| ஶதாவரீசூர்ணயோகமிதி ஶதாவரீசூர்ணஸ்ய யோகஃ ஸஂயோகோ யத்ர தத்ததா, அத்ராபி மதுகதாப்லுதஂ லிஹ்யாதிதி ஸம்பந்தநீயம்||௧௪||
Adhikarana 18 (15) · Śloka 15
பிபேத் கடூநி மூத்ரேண கபஜே ஸ்வரஸங்க்ஷயே | லிஹ்யாத்வா மதுதைலாப்யாஂ புக்த்வா காதேத் கடூநி வா ||௧௫||
पिबेत् कटूनि मूत्रेण कफजे स्वरसङ्क्षये | लिह्याद्वा मधुतैलाभ्यां भुक्त्वा खादेत् कटूनि वा ||१५||
🔊 Audio coming soon
கபஜஸ்வரபேதசிகித்ஸாமாஹ- பிபேதித்யாதி| கடூநி த்ரிகடுகாதீநி| மூத்ரேண கோமூத்ரேண ப்ராதாந்யாத்| ஸ்வரஸங்க்ஷயே ஸ்வரபேதே| லிஹ்யாத்வா மதுதைலாப்யாமித்யாதி மதுதைலாப்யாஂ வா கடூநி த்ரிகடுகப்ரபதீநி லிஹ்யாத், புக்த்வா வா தாநி காதேத்||௧௫||
Adhikarana 19 (16) · Śloka 16
ஸ்வரோபகாதே மேதோஜே கபவத்விதிரிஷ்யதே |௧௬|
स्वरोपघाते मेदोजे कफवद्विधिरिष्यते |१६|
🔊 Audio coming soon
மேதோஜஸ்வரபேதே கபஜசிகித்ஸாமதிதிஶந்நாஹ- ஸ்வரோபகாத இத்யாதி| கபவத் கபஜஸ்வரபேதவத்|௧௬|-
Adhikarana 20 (16) · Śloka 16
ஸர்வஜே க்ஷயஜே சாபி ப்ரத்யாக்யாயாசரேத் க்ரியாம் ||௧௬||
सर्वजे क्षयजे चापि प्रत्याख्यायाचरेत् क्रियाम् ||१६||
🔊 Audio coming soon
ஸாந்நிபாதிகக்ஷயஜயோரஸாத்யயோரபி சிகித்ஸா கர்தவ்யேத்யாஹ- ஸர்வஜ இத்யாதி| ப்ரத்யாக்யாய அஸாத்யத்வேந நிராகத்ய| ஆசரேத் குர்யாத்| க்ரியாமிதி ஸாந்நிபாதிகே ஸர்வேஷாஂ வாதாதிஸ்வரபேதாநாஂ ஸர்வமேவ சிகித்ஸிதஂ கார்யஂ, க்ஷயஜே து க்ஷயோக்தமிதி; கேசிதுபயோரபி ஸாமாந்யசிகித்ஸிதஂ குர்யாதித்யாஹுஃ||௧௬||
Adhikarana 21 (17) · Śloka 17
ஶர்கராமதுமிஶ்ராணி ஶதாநி மதுரைஃ ஸஹ | பிபேத் பயாஂஸி யஸ்யோச்சைர்வததோऽபிஹதஃ ஸ்வரஃ ||௧௭||
शर्करामधुमिश्राणि शृतानि मधुरैः सह | पिबेत् पयांसि यस्योच्चैर्वदतोऽभिहतः स्वरः ||१७||
🔊 Audio coming soon
அத்யுச்சபாஷணோத்தஸ்வரபேதஸ்ய வாதாத்மகத்வேऽபி நிமித்தபேதமாஶ்ரித்ய விஶிஷ்டாஂ சிகித்ஸாமாஹ- ஶர்கரேத்யாதி| மதுரைஃ காகோல்யாதிபிஃ ஶதாநி பயாஂஸி ஶர்கராமதுமிஶ்ராணி பிபேதிதி பிண்டார்தஃ| பயாஂஸீத்யத்ர பஹுவசநஂ கோமஹிஷ்யஜாநாஂ க்ஷீரபரிக்ரஹாய||௧௭||
Adhikarana puShpikA · Śloka 53
இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாமுத்தரதந்த்ராந்தர்கதே காயசிகித்ஸாதந்த்ரே சர்திப்ரதிஷேதோ நாம (பஞ்சதஶோऽத்யாயஃ, ஆதிதஃ) த்ரிபஞ்சாஶத்தமோऽத்யாயஃ ||௫௩||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे छर्दिप्रतिषेधो नाम (पञ्चदशोऽध्यायः, आदितः) त्रिपञ्चाशत्तमोऽध्यायः ||५३||
🔊 Audio coming soon
இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாமுத்தரதந்த்ராந்தர்கதே காயசிகித்ஸாதந்த்ரே ஸ்வரபேதப்ரதிஷேதோ நாம த்ரிபஞ்சாஶத்தமோऽத்யாயஃ||௫௩||