Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਵਿਸੂਚਿਕਾਪ੍ਰਤਿਸੇਧਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
अथातो विसूचिकाप्रतिषेधमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ਉਦਾਵਰ੍ਤਪ੍ਰਤਿਸੇਧਾਨਨ੍ਤਰਮੁਦਾਵਰ੍ਤਾਸ਼੍ਰਿਤਵਾਤਪ੍ਰਤਿਲੋਮ੍ਯਕਤਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨੇਰ੍ਵਿਸੂਚਿਕਾਹੇਤੁਤ੍ਵਾਦ੍ਵਿਸੂਚਿਕਾਪ੍ਰਤਿਸੇਧਾਰਮ੍ਭੋ ਯੁਕ੍ਤ ਇਤ੍ਯਤ ਆਹ- ਅਥਾਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਿਸੂਚਿਕੇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਆਦਿਸ਼ਬ੍ਦੋ ਲੁਪ੍ਤੋ ਦ੍ਰਸ੍ਟਵ੍ਯਃ, ਤੇਨਾਲਸਕਵਿਲਮ੍ਬਿਕਯੋਰ੍ਗ੍ਰਹਣਮ੍||੧-੨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਅਜੀਰ੍ਣਮਾਮਂ ਵਿਸ੍ਟਬ੍ਧਂ ਵਿਦਗ੍ਧਂ ਚ ਯਦੀਰਿਤਮ੍ | ਵਿਸੂਚ੍ਯਲਸਕੌ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭਵੇਚ੍ਚਾਪਿ ਵਿਲਮ੍ਬਿਕਾ ||੩||
अजीर्णमामं विष्टब्धं विदग्धं च यदीरितम् | विसूच्यलसकौ तस्माद्भवेच्चापि विलम्बिका ||३||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਸੂਚ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਕਾਰਣਮਾਹ- ਅਜੀਰ੍ਣਮਾਮਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਯਦੀਰਿਤਮਿਤਿ ‘ਅਨ੍ਨਪਾਨਵਿਧੌ’ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਅਜੀਰ੍ਣਾਤ੍| ਯਦਤ੍ਰ ਚਤੁਰ੍ਥਾਜੀਰ੍ਣਸ੍ਯ ਰਸਸ਼ੇਸਸ੍ਯੋਪਾਦਾਨਂ ਨ ਕਤਂ ਤਦਪਰਿਣਾਮਮਾਤ੍ਰਤ੍ਵੇਨ ਤਸ੍ਯ ਵਿਸੂਚ੍ਯਾਦ੍ਯਾਰਮ੍ਭਕਤ੍ਵਾਭਾਵਾਦੇਕੀਯਮਤਤ੍ਵੇਨੋਕ੍ਤਤ੍ਵਾਚ੍ਚ| ਵਿਸੂਚ੍ਯਲਸਕਾਭ੍ਯਾਂ ਯਦ੍ਵਿਲਮ੍ਬਿਕਾਯਾਃ ਪਥਗ੍ਵਿਭਕ੍ਤਿਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਃ ਕਤਃ, ਤਤ੍ਤਸ੍ਯਾ ਅਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਾਵਬੋਧਨਾਰ੍ਥਮ੍, ਇਤਰਯੋਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਯਃ ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਬੋਧਨਾਰ੍ਥਮ੍||੩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ਸੂਚੀਭਿਰਿਵ ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਤੁਦਨ੍ ਸਨ੍ਤਿਸ੍ਠਤੇਨਿਲਃ | ਯਸ੍ਯਾਜੀਰ੍ਣੇਨ ਸਾ ਵੈਦ੍ਯੈਰੁਚ੍ਯਤੇ ਤਿ ਵਿਸੂਚਿਕਾ ||੪||
सूचीभिरिव गात्राणि तुदन् सन्तिष्ठतेऽनिलः | यस्याजीर्णेन सा वैद्यैरुच्यते ति विसूचिका ||४||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਸੂਚ੍ਯਾ ਨਿਰੁਕ੍ਤਿਮਾਹ- ਸੂਚੀਭਿਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਵੈਦ੍ਯੈਃ ਆਦ੍ਯੈਰਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਉਚ੍ਯਤੇ ਤਿ ‘ਵਰ੍ਣਾਗਮ-’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਇਕਾਰਲੋਪਾਤ੍ ਸਾਧੁਃ| ‘ਤੁਦਨ੍’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਭਿਨ੍ਦਨ੍’ ਇਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਯਦਤ੍ਰ ਵਿਸੂਚ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਾਗ੍ਰੂਪਂ ਨ ਭਣਿਤਂ ਤਦ੍ਰੂਪਾਣ੍ਯੇਵਾਲ੍ਪਾਨ੍ਯਾਸਾਂ ਪ੍ਰਾਗ੍ਰੂਪਂ, ਨ ਤੁ ਪ੍ਰਾਗ੍ਰੂਪਾਨ੍ਤਰਮਸ੍ਤੀਤਿ ਬੋਧਯਤਿ||੪||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ਨ ਤਾਂ ਪਰਿਮਿਤਾਹਾਰਾ ਲਭਨ੍ਤੇ ਵਿਦਿਤਾਗਮਾਃ | ਮੂਢਾਸ੍ਤਾਮਜਿਤਾਤ੍ਮਾਨੋ ਲਭਨ੍ਤੇ ਕਲੁਸਾਸ਼ਯਾਃ ||੫||
न तां परिमिताहारा लभन्ते विदितागमाः | मूढास्तामजितात्मानो लभन्ते कलुषाशयाः ||५||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਮਜੀਰ੍ਣਪਰਿਵਰ੍ਜਨੇ ਯਤ੍ਨਾਤਿਸ਼ਯਃ ਕਾਰ੍ਯ ਇਤਿ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨਾਰ੍ਥਮਾਹ- ਨ ਤਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਰਿਮਿਤਾਹਾਰਾ ਅਨਿਸਿਦ੍ਧਾਸ਼ਨਂ ਭੁਞ੍ਜਾਨਾਃ| ਵਿਦਿਤਾਗਮਾ ਜ੍ਞਾਤਭੋਜਨੋਪਦੇਸ਼ਾਃ| ਮੂਢਾਃ ਪਸ਼ੁਤੁਲ੍ਯਾਃ, ਸੇਵ੍ਯਾਸੇਵ੍ਯਾਹਾਰਾਨਭਿਜ੍ਞਾ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਜਿਤਾਤ੍ਮਾਨਃ ਅਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਃ| ਕਲੁਸਾਸ਼ਯਾਃ ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟਾਮਾਸ਼ਯਾਃ, ਆਮਾਸ਼ਯਦੁਸ੍ਟਿਸ਼੍ਚ ਦੁਸ੍ਟਾਨ੍ਨਸਮ੍ਪਰ੍ਕਾਦ੍ਵਾਤਾਦਿਕੋਪਾਚ੍ਚ; ਕੇਚਿਤ੍ ‘ਅਸ਼ਨਲੋਲੁਪਾਃ’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ||੫||
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਤਿਸਾਰੌ ਵਮਥੁਃ ਪਿਪਾਸਾ ਸ਼ੂਲਂ ਭ੍ਰਮੋਦ੍ਵੇਸ੍ਟਨਜਮ੍ਭਦਾਹਾਃ | ਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਕਮ੍ਪੌ ਹਦਯੇ ਰੁਜਸ਼੍ਚ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਯਾਂ ਸ਼ਿਰਸਸ਼੍ਚ ਭੇਦਃ ||੬||
मूर्च्छातिसारौ वमथुः पिपासा शूलं भ्रमोद्वेष्टनजृम्भदाहाः | वैवर्ण्यकम्पौ हृदये रुजश्च भवन्ति तस्यां शिरसश्च भेदः ||६||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਸੂਚਿਕਾਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਤਿਸਾਰਾਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਮਥੁਃ ਛਰ੍ਦਿਃ| ਉਦ੍ਵੇਸ੍ਟਨਂ ਜਙ੍ਘਾਦੀਨਾਂ ਮੋਟਨਂ, ਖਲ੍ਲੀਤਿ ਲੋਕੇ| ਤਸ੍ਯਾਂ ਵਿਸੂਚਿਕਾਯਾਮ੍| ਸ਼ਿਰਸਸ਼੍ਚ ਭੇਦਃ ਸ਼ਿਰੋਵਿਦਾਰਣਮਿਵ ਵੇਦਨਾ||੬||
Adhikarana 6 (7-8) · Śloka 8
ਕੁਕ੍ਸਿਰਾਨਹ੍ਯਤੇਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਤਾਮ੍ਯਤਿ ਵਿਕੂਜਤਿ | ਨਿਰੁਦ੍ਧੋ ਮਾਰੁਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਕੁਕ੍ਸੌ ਵਿਪਰਿਧਾਵਤਿ ||੭|| ਵਾਤਵਰ੍ਚੋਨਿਰੋਧਸ਼੍ਚ ਕੁਕ੍ਸੌ ਯਸ੍ਯ ਭਸ਼ਂ ਭਵੇਤ੍ | ਤਸ੍ਯਾਲਸਕਮਾਚਸ੍ਟੇ ਤਸ੍ਣੋਦ੍ਗਾਰਾਵਰੋਧਕੌ ||੮||
कुक्षिरानह्यतेऽत्यर्थं प्रताम्यति विकूजति | निरुद्धो मारुतश्चापि कुक्षौ विपरिधावति ||७|| वातवर्चोनिरोधश्च कुक्षौ यस्य भृशं भवेत् | तस्यालसकमाचष्टे तृष्णोद्गारावरोधकौ ||८||
🔊 Audio coming soon
ਅਲਸਕਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਕੁਕ੍ਸਿਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਕੁਕ੍ਸਿਃ ਉਦਰਮ੍| ਆਨਹ੍ਯਤੇ ਆਧ੍ਮਾਨਯੁਕ੍ਤੋ ਭਵਤਿ| ਅਤ੍ਯਰ੍ਥਮਤਿਸ਼ਯਂ ਯਥਾ ਤਥਾ| ਤਾਮ੍ਯਤਿ ਤਮਸਿ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤੀਵ| ਵਿਕੂਜਤਿ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਸ਼ਬ੍ਦਂ ਕਰੋਤਿ| ਵਿਪਰਿਧਾਵਤਿ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਸਮਨ੍ਤਾਦ੍ਗਚ੍ਛਤਿ||੭-੮||
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
ਦੁਸ੍ਟਂ ਤੁ ਭੁਕ੍ਤਂ ਕਫਮਾਰੁਤਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਨੋਰ੍ਧ੍ਵਮਧਸ਼੍ਚ ਯਸ੍ਯ | ਵਿਲਮ੍ਬਿਕਾਂ ਤਾਂ ਭਸ਼ਦੁਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸ੍ਯਾਮਾਚਕ੍ਸਤੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਦਃ ਪੁਰਾਣਾਃ ||੯||
दुष्टं तु भुक्तं कफमारुताभ्यां प्रवर्तते नोर्ध्वमधश्च यस्य | विलम्बिकां तां भृशदुश्चिकित्स्यामाचक्षते शास्त्रविदः पुराणाः ||९||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਲਮ੍ਬਿਕਾਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਦੁਸ੍ਟਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਭੁਕ੍ਤਂ ਭੋਜਨਮ੍| ਦੁਸ੍ਟਮਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਕਫਮਾਰੁਤਾਭ੍ਯਾਮ੍’ ਇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨੀਯਮ੍| ਯਦ੍ਯਪਿ ਵਿਲਮ੍ਬਿਕਾ ਬਾਹੁਲ੍ਯੇਨ ਵਿਦਗ੍ਧਾਜੀਰ੍ਣਾਜ੍ਜਾਯਤੇ, ਵਿਦਗ੍ਧਾਜੀਰ੍ਣਾਚ੍ਚ ਪਿਤ੍ਤਂ ਦੁਸ੍ਟਂ ਨ ਵਾਯੁਰ੍ਦੁਸ੍ਟੋ ਭਵਤਿ ਨ ਵਾ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ, ਤਥਾਪਿ ਪਿਤ੍ਤਦੁਸ੍ਟ੍ਯਾ ਇਤਰਯੋਰਪਿ ਦੁਸ੍ਟਿਃ, ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਫਮਾਰੁਤਾਭ੍ਯਾਂ ਦੁਸ੍ਟਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍; ਏਵਂ ਬਾਹੁਲ੍ਯੇਨ ਆਮਾਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਤ੍ਵੋਤ੍ਥਿਤਯੋਰ੍ਵਿਸੂਚ੍ਯਲਸਕਯੋਃ ਕਫਵਾਤਾਧਿਕਯੋਰਪੀਤਰਦੋਸਸਦ੍ਭਾਵੋ ਜ੍ਞੇਯਃ| ‘ਦੁਸ੍ਟਮ੍’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਲੀਨਮ੍’ ਇਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਇਯਮੇਵ ਵਿਲਮ੍ਬਿਕਾ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੇ ‘ਦਣ੍ਡਾਲਸਕ’ ਇਤਿ ਨਾਮ੍ਨਾ ਕਥ੍ਯਤੇ||੯||
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
ਯਤ੍ਰਸ੍ਥਮਾਮਂ ਵਿਰੁਜੇਤ੍ਤਮੇਵ ਦੇਸ਼ਂ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਵਿਕਾਰਜਾਤੈਃ | ਦੋਸੇਣ ਯੇਨਾਵਤਤਂ ਸ੍ਵਲਿਙ੍ਗੈਸ੍ਤਂ ਲਕ੍ਸਯੇਦਾਮਸਮੁਦ੍ਭਵੈਸ਼੍ਚ ||੧੦||
यत्रस्थमामं विरुजेत्तमेव देशं विशेषेण विकारजातैः | दोषेण येनावततं स्वलिङ्गैस्तं लक्षयेदामसमुद्भवैश्च ||१०||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਲਕ੍ਸਣਵਿਸ਼ੇਸਮਤਿਦੇਸ਼ੇਨਾਹ- ਯਤ੍ਰਸ੍ਥਮਾਮਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਯਤ੍ਰਸ੍ਥਂ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਦੇਸ਼ੇ ਸ੍ਥਿਤਂ, ਯੇਨ ਚ ਦੋਸੇਣਾਵਤਤਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮਾਮਂ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਤਮੇਵ ਦੇਸ਼ਂ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਰੁਜੇਤ੍ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਾਰਣਾਤ੍ਤਂ ਦੇਸ਼ਂ ਤਦ੍ਦੋਸਲਕ੍ਸਣੈਰ੍ਵਿਕਾਰਜਾਤੈਸ੍ਤੋਦਾਦਿਭਿਰਾਮਸਮੁਦ੍ਭਵੈਸ਼੍ਚ ਲਿਙ੍ਗੈਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭਾਧ੍ਮਾਨਾਦਿਭਿਰ੍ਲਕ੍ਸਯੇਦਿਤਿ ਪਿਣ੍ਡਾਰ੍ਥਃ| ਨਨੁ, ਯਤ੍ਰਸ੍ਥਮਿਤ੍ਯਨੇਨ ਆਮਸ੍ਥਾਨਕਥਨੇਨ ਕਿਂ ਪ੍ਰਯੋਜਨਂ? ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤੋ ਵਿਕਤੋ ਦੋਸੋ ਭਵਿਸ੍ਯਤਿ ਤਤ੍ਰੈਵ ਰੁਜਂ ਕਰਿਸ੍ਯਤਿ? ਸਤ੍ਯਂ, ਨੈਵਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ, ਯਥਾ ਗਣ੍ਡਮਾਲਾਦੌ ਪਿਣ੍ਡਿਕਾਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯਾਪਿ ਦੋਸਸ੍ਯ ਗ੍ਰੀਵਾਦੌ ਵਿਕਾਰਕਰ੍ਤਤ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍| ਆਮਪੀਡਿਤਦੇਸ਼ਾਵਬੋਧਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਸੁਖਚਿਕਿਤ੍ਸਾਕਰਣਾਰ੍ਥਮੁਕ੍ਤਃ| ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਯਤ੍ਰ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਥਿਤਮਾਮਮਜੀਰ੍ਣਂ ਵਿਰੁਜੇਦ੍ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਂ ਰੁਜਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਤਮੇਵ ਦੇਸ਼ਂ ਲਕ੍ਸਯੇਦ੍ਵੈਦ੍ਯਃ, ਕੈਰ੍ਵਿਕਾਰਜਾਤੈਃ? ਆਮਸਮੁਦ੍ਭਵੈਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭਗੌਰਵਾਦਿਭਿਃ| ਬ੍ਰਹ੍ਮਦੇਵਸ੍ਤੁ ਯੇਨ ਦੋਸੇਣ ਵਾਤਾਦ੍ਯਨ੍ਯਤਮੇਨਾਨੁਗਤਮਾਮਜਂ ਦੋਸਂ ਸ੍ਵਲਿਙ੍ਗੈਰ੍ਵਾਤਾਦ੍ਯਨ੍ਯਤਮਦੋਸਲਿਙ੍ਗੈਰ੍ਲਕ੍ਸਯੇਦਿਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਤਿ| ਅਪਰੇਨ੍ਯਥਾ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ, ਤਚ੍ਚ ਸ਼ਿਸ੍ਯਬੁਦ੍ਧਿਵ੍ਯਾਕੁਲਕਰ੍ਤੁਤ੍ਵਾਦ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਗੌਰਵਭਯਾਚ੍ਚ ਪਰਿਹਤਮ੍||੧੦||
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
ਯਃ ਸ਼੍ਯਾਵਦਨ੍ਤੌਸ੍ਠਨਖੋਲ੍ਪਸਞ੍ਜ੍ਞਸ਼੍ਛਰ੍ਦ੍ਯਰ੍ਦਿਤੋਭ੍ਯਨ੍ਤਰਯਾਤਨੇਤ੍ਰਃ | ਕ੍ਸਾਮਸ੍ਵਰਃ ਸਰ੍ਵਵਿਮੁਕ੍ਤਸਨ੍ਧਿਰ੍ਯਾਯਾਨ੍ਨਰਃ ਸੋਪੁਨਰਾਗਮਾਯ ||੧੧||
यः श्यावदन्तौष्ठनखोऽल्पसञ्ज्ञश्छर्द्यर्दितोऽभ्यन्तरयातनेत्रः | क्षामस्वरः सर्वविमुक्तसन्धिर्यायान्नरः सोऽपुनरागमाय ||११||
🔊 Audio coming soon
ਅਸਾਧ੍ਯਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਯ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼੍ਯਾਵਸ਼ਬ੍ਦੋ ਦਨ੍ਤਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ| ਅਲ੍ਪਸਞ੍ਜ੍ਞੋ ਮਨ੍ਦਚੇਤਨਃ| ਅਭ੍ਯਨ੍ਤਰਯਾਤਨੇਤ੍ਰਃ ਕ੍ਸੀਣਦਸ੍ਟਿਃ| ਅਪੁਨਰਾਗਮਾਯ ਅਪੁਨਰਾਵਤ੍ਤਯੇ||੧੧||
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
ਸਾਧ੍ਯਾਸੁ ਪਾਰ੍ਸ੍ਣ੍ਯੋਰ੍ਦਹਨਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਮਗ੍ਨਿਪ੍ਰਤਾਪੋ ਵਮਨਂ ਚ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮ੍ | ਪਕ੍ਵੇ ਤਤੋਨ੍ਨੇ ਤੁ ਵਿਲਙ੍ਘਨਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਮ੍ਪਾਚਨਂ ਚਾਪਿ ਵਿਰੇਚਨਂ ਚ ||੧੨||
साध्यासु पार्ष्ण्योर्दहनं प्रशस्तमग्निप्रतापो वमनं च तीक्ष्णम् | पक्वे ततोऽन्ने तु विलङ्घनं स्यात् सम्पाचनं चापि विरेचनं च ||१२||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਾਹ- ਸਾਧ੍ਯਾਸ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਾਧ੍ਯਾਸੁ ਵਿਸੂਚਿਕਾਸੁ| ਪਾਰ੍ਸ੍ਣਿਦਹਨਮਤ੍ਰ ਸਞ੍ਜ੍ਞਾਪ੍ਰਬੋਧਨਾਰ੍ਥਮਧੋਤਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਵਾਰਣਾਰ੍ਥਂ ਚ| ਅਗ੍ਨਿਪ੍ਰਤਾਪਨਮ੍ ਆਮਪਾਚਨਾਰ੍ਥਮ੍| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਚ ਵਮਨਮਨ੍ਨਸ਼ਲ੍ਯਨਿਰ੍ਹਰਣਾਰ੍ਥਮ੍| ਸਾਧ੍ਯਾਸ੍ਵਿਤਿ ਪਦਮਸਾਧ੍ਯਪਰਿਹਾਰਾਰ੍ਥਂ, ਸਾਧ੍ਯਜ੍ਞਾਨੇ ਯਤ੍ਨਾਤਿਸ਼ਯਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨਾਰ੍ਥਂ ਚ| ਪਾਕਾਭਿਮੁਖੇਨ੍ਨੇ ਦੋਸਸ਼ੇਸਨਿਰ੍ਹਰਣਾਰ੍ਥਮਾਹ - ਪਕ੍ਵ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਕ੍ਵੇ ਪਾਕਾਭਿਮੁਖੇ| ਵਿਲਙ੍ਘਨਂ ਵਿਵਿਧਲਙ੍ਘਨਂ, ਤਚ੍ਚ ਯਥਾਵਸ੍ਥਂ ਯੋਜ੍ਯਂ; ਅਨ੍ਯੇ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਂ ਲਙ੍ਘਨਮਾਹੁਃ, ਤਚ੍ਚੋਪਵਾਸਃ| ਸਮ੍ਪਾਚਨਮਤ੍ਰ ਸ੍ਵੇਦਾਦਿਭਿਃ| ਵਿਰੇਚਨਮਤ੍ਰ ਫਲਵਰ੍ਤ੍ਯਾਦਿਭਿਃ| ਯਦ੍ਯਪਿ ਵਿਰੇਚਨਮਤ੍ਰ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨੋਕ੍ਤਂ, ਤਥਾਪਿ ਵਿਸ੍ਟਮ੍ਭੇ ਸਤਿ ਜ੍ਞਾਤਵ੍ਯਮ੍| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਪਠਨ੍ਤਿ ‘ਵਾਨ੍ਤੇ ਤਤੋਨ੍ਨੇ ਤੁ ਵਿਲਙ੍ਘਨਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਮ੍ਪਾਚਨਂ ਰੇਚਨਦੀਪਨੇ ਚ’ ਇਤਿ| ਤੇ ਚ ਵਿਸੂਚ੍ਯਾਂ ਵਮਨੇ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੇ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਵਿਲਙ੍ਘਨਾਦਿਕਂ ਯੋਜ੍ਯਮਿਤਿ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਪਾਚਨਮਤੀਸਾਰੋਕ੍ਤਂ ‘ਦੇਵਦਾਰ੍ਵਭਯਾ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਕਂ, ਦੀਪਨਂ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿਕਂ, ਸ਼ੇਸਂ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍| ਅਨ੍ਯੇ ‘ਪਕ੍ਸੇ ਤਤੋਨ੍ਯੇ ਤੁ’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਚ ਪਕ੍ਸਾਦ੍ਵਿਰੇਚਨਂ ਦੇਯਮਿਤਿ ਕੇਚਿਨ੍ਮਨ੍ਯਨ੍ਤ ਇਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ; ਤਤ੍ਰ ਟੀਕਾਕਦ੍ਭਿਰ੍ਬਹੁ ਵ੍ਯਾਹਤਂ ਤਚ੍ਚ ਗ੍ਰਨ੍ਥਗੌਰਵਭਯਾਤ੍ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਮ੍||੧੨||
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਦੇਹਸ੍ਯ ਹਿ ਸਦ੍ਯ ਏਵ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਤਿਸਾਰਾਦਿਰੁਪੈਤਿ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮ੍ |੧੩|
विशुद्धदेहस्य हि सद्य एव मूर्च्छातिसारादिरुपैति शान्तिम् |१३|
🔊 Audio coming soon
ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਸੂਚ੍ਯਾਂ ਵਮਨਵਿਰੇਚਨੇ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯੇ ਇਤ੍ਯਾਹ- ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਦੇਹਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਹਿ ਯਸ੍ਮਾਤ੍| ਉਪੈਤਿ ਗਚ੍ਛਤਿ|੧੩|-
Adhikarana 12 (13) · Śloka 13
ਆਸ੍ਥਾਪਨਂ ਚਾਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਪਥ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਯੋਗਾਨਪਰਾਨ੍ਨਿਬੋਧ ||੧੩||
आस्थापनं चापि वदन्ति पथ्यं सर्वासु योगानपरान्निबोध ||१३||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਮਾਸ੍ਥਾਪਨਸ੍ਯਾਪਿ ਹਿਤਤ੍ਵਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤੁਮਾਹ- ਆਸ੍ਥਾਪਨਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਯਦ੍ਯਪਿ ‘ਤਤ੍ਰੋਨ੍ਮਾਦਭਯਸ਼ੋਕਪਿਪਾਸਾਰੋਚਕਾਜੀਰ੍ਣਾਰ੍ਸ਼-‘ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾਜੀਰ੍ਣੇ ਆਸ੍ਥਾਪਨਨਿਸੇਧ ਉਕ੍ਤਃ, ਤਥਾਪ੍ਯਤ੍ਰ ਪਾਕਾਭਿਮੁਖੇਨ੍ਨੇ ਵਿਸ੍ਟਮ੍ਭਨਾਸ਼ਨਾਯ ਪਾਚਨਪੂਰ੍ਵਕਮਾਸ੍ਥਾਪਨਮਪਿ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਵਿਸੂਚੀਸੁ; ਕੇਚਿਤ੍ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਵਿਸੂਚ੍ਯਲਸਕਵਿਲਮ੍ਬਿਕਾਸ੍ਵਿਤਿ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ| ‘ਸਰ੍ਵਾਸੁ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਕੇਚਿਤ੍ ‘ਸਰ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਯੋਗਵਿਸ਼ੇਸਣਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ| ਯੋਗਾਨਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਪਰਾਨ੍ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਾਨ੍| ਨਿਬੋਧ ਜਾਨੀਹਿ| ਅਪਕ੍ਵਸ੍ਯ ਪਾਚਨਾਰ੍ਥਂ ਪਕ੍ਵਸ੍ਯ ਚਾਨੁਲੋਮਨਾਰ੍ਥਂ' ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ||੧੩||
Adhikarana 13 (14) · Śloka 14
ਪਥ੍ਯਾਵਚਾਹਿਙ੍ਗੁਕਲਿਙ੍ਗਗਞ੍ਜਸੌਵਰ੍ਚਲੈਃ ਸਾਤਿਵਿਸੈਸ਼੍ਚ ਚੂਰ੍ਣਮ੍ | ਸੁਖਾਮ੍ਬੁਪੀਤਂ ਵਿਨਿਹਨ੍ਤ੍ਯਜੀਰ੍ਣਂ ਸ਼ੂਲਂ ਵਿਸੂਚੀਮਰੁਚਿਂ ਚ ਸਦ੍ਯਃ ||੧੪||
पथ्यावचाहिङ्गुकलिङ्गगृञ्जसौवर्चलैः सातिविषैश्च चूर्णम् | सुखाम्बुपीतं विनिहन्त्यजीर्णं शूलं विसूचीमरुचिं च सद्यः ||१४||
🔊 Audio coming soon
ਤਾਨੇਵ ਯੋਗਾਨਾਹ- ਪਥ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਲਿਙ੍ਗ ਇਨ੍ਦ੍ਰਯਵਃ| ਗਞ੍ਜਨੋ ਰਸੋਨਭੇਦਃ| ਅਜੀਰ੍ਣਮ੍ ਆਮਸ਼ੇਸਃ, ਨ ਤੁ ਤਰੁਣਾਜੀਰ੍ਣਂ; ਤਤ੍ਰੌਸਧਨਿਸੇਧਾਤ੍| ਵਿਸੂਚੀਤਿ ਸ਼ੇਸਾ ਨਤੁ ਸਦ੍ਯੋਤ੍ਥਾ ਵਿਸੂਚੀ, ਤਤ੍ਰਾਪ੍ਯੌਸਧਨਿਸੇਧਾਤ੍||੧੪||
Adhikarana 14 (15-16) · Śloka 16
ਕ੍ਸਾਰਾਗਦਂ ਵਾ ਲਵਣਂ ਵਿਡਂ ਵਾ ਗੁਡਪ੍ਰਗਾਢਾਨਥ ਸਰ੍ਸਪਾਨ੍ ਵਾ | ਅਮ੍ਲੇਨ ਵਾ ਸੈਨ੍ਧਵਹਿਙ੍ਗੁਯੁਕ੍ਤੌ ਸਬੀਜਪੂਰ੍ਣੌ ਸਘਤੌ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗੌ ||੧੫|| ਕਟੁਤ੍ਰਿਕਂ ਵਾ ਲਵਣੈਰੁਪੇਤਂ ਪਿਬੇਤ੍ ਸ੍ਨੁਹੀਕ੍ਸੀਰਵਿਮਿਸ਼੍ਰਿਤਂ ਤੁ | ਕਲ੍ਯਾਣਕਂ ਵਾ ਲਵਣਂ ਪਿਬੇਤੁ ਯਦੁਕ੍ਤਮਾਦਾਵਨਿਲਾਮਯੇਸੁ ||੧੬||
क्षारागदं वा लवणं विडं वा गुडप्रगाढानथ सर्षपान् वा | अम्लेन वा सैन्धवहिङ्गुयुक्तौ सबीजपूर्णौ सघृतौ त्रिवर्गौ ||१५|| कटुत्रिकं वा लवणैरुपेतं पिबेत् स्नुहीक्षीरविमिश्रितं तु | कल्याणकं वा लवणं पिबेतु यदुक्तमादावनिलामयेषु ||१६||
🔊 Audio coming soon
ਕ੍ਸਾਰਾਗਦਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਕ੍ਸਾਰਾਗਦਂ ‘ਧਵਾਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਸ਼ਿਰੀਸ-’ (ਕ. ੬ ) ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਦੁਨ੍ਦੁਭਿਸ੍ਵਨੀਯੋਕ੍ਤਮ੍| ਲਵਣਂ ਵਿਡਲਵਣਮ੍| ਅਤ੍ਰਾਪ੍ਯੁਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਨਾ ਪਿਬੇਦਿਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨੀਯਮ੍| ਗੁਡਪ੍ਰਗਾਢਾਨਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਗੁਡਪ੍ਰਗਾਢਾਨ੍ ਗੁਡਾਢ੍ਯਾਨ੍ | ਅਮ੍ਲੇਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਮ੍ਲੇਨ ਕਾਞ੍ਜਿਕੇਨ| ਸਬੀਜਪੂਰੌ ਬੀਜਪੂਰਸਹਿਤੌ| ਸਘਤੌ ਤੁਲ੍ਯਪ੍ਰਮਾਣੌ| ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗੌ ਤ੍ਰਿਫਲਾਤ੍ਰਿਕਟੁਕੌ| 'ਸਬੀਜਪੂਰੌ' ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਕੇਚਿਤ੍ 'ਸਸ਼ਾਕਬੀਜੌ' ਇਤਿ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ਾਕਵਕ੍ਸਬੀਜਸਹਿਤਾਵਿਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ| ਯਦੁਕ੍ਤਮਾਦਾਵਿਤਿ 'ਗਣ੍ਡੀਰਪਲਾਸ਼' (ਚਿ. ੪ ) ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੇ ਯਦੁਕ੍ਤਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| 'ਆਮੇਸ੍ਵਨਿਲਾਮਯੇਸੁ' ਇਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਆਮਵਾਤੇ ਇਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ| ਅਤ੍ਰਾਪਿ ਅਮ੍ਲੇਨੇਤਿ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ||੧੫-੧੬||
Adhikarana 15 (17) · Śloka 18
ਕਸ੍ਣਾਜਮੋਦਕ੍ਸਵਕਾਣਿ ਵਾਪਿ ਤੁਲ੍ਯੌ ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ਮਗਧਾਨਿਕੁਮ੍ਭੌ | ਦਨ੍ਤੀਯੁਤਂ ਵਾ ਮਗਧੋਦ੍ਭਵਾਨਾਂ ਕਲ੍ਕਂ ਪਿਬੇਤ੍ ਕੋਸਵਤੀਰਸੇਨ ||੧੭|| ਉਸ੍ਣਾਭਿਰਦ੍ਭਿਰ੍ਮਗਧੋਦ੍ਭਵਾਨਾਂ ਕਲ੍ਕਂ ਪਿਬੇਨ੍ਨਾਗਰਕਲ੍ਕਯੁਕ੍ਤਮ੍ |੧੮|
कृष्णाजमोदक्षवकाणि वाऽपि तुल्यौ पिबेद्वा मगधानिकुम्भौ | दन्तीयुतं वा मगधोद्भवानां कल्कं पिबेत् कोषवतीरसेन ||१७|| उष्णाभिरद्भिर्मगधोद्भवानां कल्कं पिबेन्नागरकल्कयुक्तम् |१८|
🔊 Audio coming soon
ਕਸ੍ਣਾਜਮੋਦੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕ੍ਸਵਃ ਫਣਿਜ੍ਜਕਾਕਾਰਃ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਃ ਪਾਰਿਯਾਤ੍ਰੇ ਭਵਤਿ| 'ਕ੍ਸਵਕਾਣਿ ਵਾਪਿ' ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ 'ਕ੍ਸਵਕਾਗ੍ਨਿਕਾਨ੍ ਵਾ' ਇਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਅਤ੍ਰਾਪਿ ਅਮ੍ਲੇਨੇਤਿ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ| ਤੁਲ੍ਯੌ ਪਿਬੇਦ੍ਵੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਨਿਕੁਮ੍ਭੋ ਦਨ੍ਤੀ| ਅਤ੍ਰਾਪ੍ਯਮ੍ਲੇਨੇਤਿ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ| ਮਗਧਾਨਿਕੁਮ੍ਭਪਾਨਂ ਵਿਸ੍ਟਮ੍ਭੇ ਸਤਿ ਵਿਰੇਕਾਰ੍ਥਮ੍| ਕੇਚਿਦੁਸ੍ਣੋਦਕੇਨ ਪਾਨਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ| ਦਨ੍ਤੀਯੁਤਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਕੋਸਵਤੀ ਘੋਸਕਃ| ਕੇਚਿਤ੍ “ਉਸ੍ਣਾਭਿਰਦ੍ਭਿਰ੍ਮਗਧੋਦ੍ਭਵਾਨਾਂ ਕਲ੍ਕਂ ਪਿਬੇਨ੍ਨਾਗਰਚੂਰ੍ਣਯੁਕ੍ਤਮ੍” ਈਦਸ਼ਂ ਪਠਨ੍ਤਿ||੧੭||-
Adhikarana 16 (18) · Śloka 19
ਵ੍ਯੋਸਂ ਕਰਞ੍ਜਸ੍ਯ ਫਲਂ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਮੂਲਂ ਸਮਂ ਚਾਪ੍ਯਥ ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗ੍ਯਾਃ ||੧੮|| ਛਾਯਾਵਿਸ਼ੁਸ੍ਕਾ ਗੁਟਿਕਾਃ ਕਤਾਸ੍ਤਾ ਹਨ੍ਯੁਰ੍ਵਿਸੂਚੀਂ ਨਯਨਾਞ੍ਜਨੇਨ |੧੯|
व्योषं करञ्जस्य फलं हरिद्रे मूलं समं चाप्यथ मातुलुङ्ग्याः ||१८|| छायाविशुष्का गुटिकाः कृतास्ता हन्युर्विसूचीं नयनाञ्जनेन |१९|
🔊 Audio coming soon
ਵਿਸੂਚ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਮੀਲਕਾਦਿਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਮਞ੍ਜਨਮਾਹ- ਵ੍ਯੋਸਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਕੇਚਿਨ੍ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗੀਂ ਮਧੁਕਰ੍ਕਟੀਮਾਹੁਃ| ਵਿਸੂਚੀਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਵਿਸੂਚੀਜਨਿਤਾਃ ਪ੍ਰਮੀਲਕਸ਼ਿਰੋਰੋਗਾਦਯੋ ਗਹ੍ਯਨ੍ਤੇ, ਕਾਰਣੇ ਕਾਰ੍ਯੋਪਚਾਰਾਤ੍; ਅਥਵਾ ਵਿਸੂਚੀਮੇਵਾਞ੍ਜਨਪ੍ਰਭਾਵਾਤ੍ ਹਨ੍ਯੁਃ||੧੮||-
Adhikarana 17 (19) · Śloka 20
ਸੁਵਾਮਿਤਂ ਸਾਧੁਵਿਰੇਚਿਤਂ ਵਾ ਸੁਲਙ੍ਘਿਤਂ ਮਨੁਜਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ||੧੯|| ਪੇਯਾਦਿਭਿਰ੍ਦੀਪਨਪਾਚਨੀਯੈਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਕ੍ਸੁਧਾਰ੍ਤਂ ਸਮੁਪਕ੍ਰਮੇਤ |੨੦|
सुवामितं साधुविरेचितं वा सुलङ्घितं मनुजं विदित्वा ||१९|| पेयादिभिर्दीपनपाचनीयैः सम्यक्क्षुधार्तं समुपक्रमेत |२०|
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸੁਲਙ੍ਘਿਤਸ੍ਯ ਪਥ੍ਯਦਾਨਾਰ੍ਥਮਾਹ- ਸੁਵਾਮਿਤਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਕੇਚਿਦਤ੍ਰ “ਕੁਸ੍ਠਂ ਚਾਗੁਰੁ ਪਤ੍ਰਂ ਚ ਰਾਸ੍ਨਾਸ਼ਿਗ੍ਰੁਵਚਾਤ੍ਵਚਮ੍| ਪਿਸ੍ਟਮਮ੍ਲੇਨ ਤਚ੍ਛ੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਵਿਸੂਚ੍ਯਾਮਙ੍ਗਮਰ੍ਦਨਮ੍||ਚਿਤ੍ਰਕਂ ਪੂਤਿਪਿਣ੍ਯਾਕਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਭਲ੍ਲਾਤਕਾਨਿ ਚ| ਦ੍ਵੌ ਕ੍ਸਾਰੌ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਚੈਵ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਤੈਲਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍|| ਏਤਦੁਦ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਦੇਹਂ ਵਾ ਵਿਚਕ੍ਸਣਃ|” ਇਤਿ ਯੋਗਦ੍ਵਯਂ ਪਠਨ੍ਤਿ; ਤਨ੍ਨ ਪਠਿਤਵ੍ਯਂ, ਸਮਾਨਤਨ੍ਤ੍ਰਾਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍||੧੯||-
Adhikarana 18 (20) · Śloka 21
ਆਮਂ ਸ਼ਕਦ੍ਵਾ ਨਿਚਿਤਂ ਕ੍ਰਮੇਣ ਭੂਯੋ ਵਿਬਦ੍ਧਂ ਵਿਗੁਣਾਨਿਲੇਨ ||੨੦|| ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਮਾਨਂ ਨ ਯਥਾਸ੍ਵਮੇਨਂ ਵਿਕਾਰਮਾਨਾਹਮੁਦਾਹਰਨ੍ਤਿ |੨੧|
आमं शकृद्वा निचितं क्रमेण भूयो विबद्धं विगुणानिलेन ||२०|| प्रवर्तमानं न यथास्वमेनं विकारमानाहमुदाहरन्ति |२१|
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਵਿਸੂਚਿਕਾਤੁਲ੍ਯਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਤ੍ਵਾਦ੍ਵਿਸੂਚਿਕੋਪਦ੍ਰਵਤ੍ਵਾਚ੍ਚਾਨੁਕ੍ਤਮਪ੍ਯਾਨਾਹਮਾਹ- ਆਮਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਆਮਮ੍ ਅਪਕ੍ਵਾਨ੍ਨਰਸਃ, ਸ਼ਕਤ੍ ਪੁਰੀਸਂ, ਨਿਚਿਤਂ ਵਦ੍ਧਿਗਤਂ, ਵਿਬਦ੍ਧਮ੍ ਅਵਰੁਦ੍ਧਂ, ਵਿਗੁਣਾਨਿਲੇਨ ਉਨ੍ਮਾਰ੍ਗਵਾਯੁਨਾ, ਨ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਮਾਨਮਿਤਿ ਨਾਧਃਪ੍ਰਵਰ੍ਤਮਾਨਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ, ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਯਥਾਮਾਰ੍ਗਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ; ਏਵਮ੍ ਆਮਂ ਨਿਚਿਤਂ ਵਿਗੁਣਾਨਿਲੇਨ ਵਿਬਦ੍ਧਂ ਸਤ੍ ਸ੍ਵਮਾਰ੍ਗੇਪ੍ਰਵਰ੍ਤਮਾਨਂ ਸ਼ਕਦ੍ਵਾ ਏਵਮ੍ਭੂਤਮਾਨਾਹਂ ਵਿਕਾਰਮੁਦਾਹਰਨ੍ਤੀਤਿ ਪਿਣ੍ਡਾਰ੍ਥਃ| ਕੇਚਿਦਾਮਮਿਤਿ ਸ਼ਕਦ੍ਵਿਸ਼ੇਸਣਂ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ; ਤਨ੍ਨ, ਸਮਾਨਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਆਮਾਦਪ੍ਯਾਨਾਹਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਤ੍ਵਾਤ੍| ਤਥਾ ਚ ਤਦ੍ਵਚਃ- “ਆਨਾਹੇ ਤ੍ਵਾਮਸਮ੍ਭੂਤੇ ਵਿਡੁਦ੍ਭੂਤੇਪਿ ਵਾ ਭਿਸਕ੍”- ਇਤ੍ਯਾਦਿ||੨੦||-
Adhikarana 19 (21) · Śloka 22
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਾਮਸਮੁਦ੍ਭਵੇ ਤੁ ਤਸ੍ਣਾਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਸ਼ਿਰੋਵਿਦਾਹਾਃ ||੨੧|| ਆਮਾਸ਼ਯੇ ਸ਼ੂਲਮਥੋ ਗੁਰੁਤ੍ਵਂ ਹਲ੍ਲਾਸ ਉਦ੍ਗਾਰਵਿਘਾਤਨਂ ਚ |੨੨|
तस्मिन् भवन्त्यामसमुद्भवे तु तृष्णाप्रतिश्यायशिरोविदाहाः ||२१|| आमाशये शूलमथो गुरुत्वं हृल्लास उद्गारविघातनं च |२२|
🔊 Audio coming soon
ਆਮਜਾਨਾਹਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਆਨਾਹੇ| ਗੁਰੁਤ੍ਵਮਪਿ ਆਮਾਸ਼ਯੇ ਆਮਜਾਨਾਹੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ੋ ਭਵਤਿ| ਕੇਚਿਤ੍ ‘ਹਲ੍ਲਾਸ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਹਤ੍ਸ੍ਤਮ੍ਭ’ ਇਤਿ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਹਦਯਸ੍ਯ ਵਿਬਨ੍ਧਤ੍ਵਮਿਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ| ਉਦ੍ਗਾਰਵਿਘਾਤਨਮ੍ ਉਦ੍ਗਾਰਸ੍ਯਾਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਃ| ਕੇਚਿਦਾਮਸਮੁਦ੍ਭਵੇ ਆਮਾਸ਼ਯਸਮੁਦ੍ਭਵੇ ਇਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ, ਪਦੇਸ੍ਵਪਿ ਪਦੈਕਦੇਸ਼ਪ੍ਰਯੋਗਾਤ੍; ਤੇ ਚ ਆਮਾਸ਼ਯਸਮੁਦ੍ਭਵਮਾਮਾਦੇਵੇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ; ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਸ ਏਵ ਤਾਤ੍ਪਰ੍ਯਾਰ੍ਥਃ||੨੧||-
Adhikarana 20 (22) · Śloka 23
ਸ੍ਤਮ੍ਭਃ ਕਟੀਪਸ੍ਠਪੁਰੀਸਮੂਤ੍ਰੇ ਸ਼ੂਲੋਥ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਸ ਸ਼ਕਦ੍ਵਮੇਚ੍ਚ ||੨੨|| ਸ਼੍ਵਾਸਸ਼੍ਚ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਜੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਚਾਤ੍ਰਾਲਸਕੋਦ੍ਭਵਾਨਿ |੨੩|
स्तम्भः कटीपृष्ठपुरीषमूत्रे शूलोऽथ मूर्च्छा स शकृद्वमेच्च ||२२|| श्वासश्च पक्वाशयजे भवन्ति लिङ्गानि चात्रालसकोद्भवानि |२३|
🔊 Audio coming soon
ਪੁਰੀਸਜਾਨਾਹਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਸ੍ਤਮ੍ਭ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ੍ਤਮ੍ਭਸ਼ਬ੍ਦਃ ਕਟ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਮੂਤ੍ਰਾਨ੍ਤੈਃ ਸਹ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ| ਸ਼ੂਲੋਪ੍ਯਤ੍ਰ ਕਟ੍ਯਾਦਿਸ੍ਵੇਵ| ਸ ਪੁਰੁਸਃ| ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਜੇ ਆਨਾਹੇ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ‘ਮਞ੍ਚਾਃ ਕ੍ਰੋਸ਼ਨ੍ਤਿ’ ਇਤਿਵਦੁਪਚਾਰਾਤ੍ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਸ਼ਬ੍ਦੇਨਾਤ੍ਰ ਪੁਰੀਸਮਭਿਪ੍ਰੇਤਂ, ਅਥ ਚ ਬਾਹੁਲ੍ਯੇਨ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯੇ ਭਵਤਿ| ਕੇਚਿਤ੍ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਜੇ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਸ੍ਥੇ ਆਨਾਹੇ ਇਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ| ਤੇ ਚ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯੋਦ੍ਭੂਤ ਆਨਾਹਃ ਪੁਰੀਸਾਦ੍ਭਵਤਿ ਇਤੀਚ੍ਛਨ੍ਤਿ; ਤਥਾਪਿ ਸ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤ ਏਵ ਪਰਿਫਲਿਤਾਰ੍ਥਃ||੨੨||-
Adhikarana 21 (23) · Śloka 23
ਆਮੋਦ੍ਭਵੇ ਵਾਨ੍ਤਮੁਪਕ੍ਰਮੇਤ ਸਂਸਰ੍ਗਭਕ੍ਤਕ੍ਰਮਦੀਪਨੀਯੈਃ ||੨੩||
आमोद्भवे वान्तमुपक्रमेत संसर्गभक्तक्रमदीपनीयैः ||२३||
🔊 Audio coming soon
ਸਮ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਮੋਤ੍ਥਾਨਾਹਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਆਮੋਦ੍ਭਵ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਆਮੋਦ੍ਭਵੇ ਅਵਿਪਕ੍ਵਰਸਜੇ ਆਨਾਹੇ| ਕੇਚਿਦਾਮੋਦ੍ਭਵੇ ਆਮਾਸ਼ਯੋਦ੍ਭਵੇ, ਪਦੇਸ੍ਵਪਿ ਪਦੈਕਦੇਸ਼ਪ੍ਰਯੋਗਾਤ੍| ਏਸ ਪਕ੍ਸਸ਼੍ਚਾਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਵਿਵਤਃ| ਵਾਨ੍ਤਂ ਕਤਵਮਨਂ ਨਰਮ੍| ਸਂਸਰ੍ਗਭਕ੍ਤਕ੍ਰਮਃ ਪੇਯਾਦਿਕ੍ਰਮਃ| ਦੀਪਨੀਯਾਨਿ ਪਿਪਲ੍ਯਾਦਿਸਾਧਿਤਾਨਿ||੨੩||
Adhikarana 22 (24) · Śloka 24
ਅਥੇਤਰਂ ਯੋ ਨ ਸ਼ਕਦ੍ਵਮੇਤ੍ਤਮਾਮਂ ਜਯੇਤ੍ ਸ੍ਵੇਦਨਪਾਚਨੈਸ਼੍ਚ |੨੪|
अथेतरं यो न शकृद्वमेत्तमामं जयेत् स्वेदनपाचनैश्च |२४|
🔊 Audio coming soon
ਪੁਰੀਸਜਾਨਾਹਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਅਥੇਤਰਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਯਃ ਪੁਮਾਨ੍ ਸ਼ਕਤ੍ ਪੁਰੀਸਂ ਨ ਵਮੇਤ੍ , ਤਸ੍ਯ ਪੁਂਸਸ੍ਤਮਾਨਾਹਮਿਤਰਂ ਪੁਰੀਸਜਮ੍ ਆਮਾਨ੍ਵਿਤਂ ਸ੍ਵੇਦਨਾਦਿਭਿਰ੍ਜਯੇਦਿਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਯਸ੍ਤੁ ਸ਼ਕਦ੍ਵਮੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਆਮਂ ਨ ਜਯੇਤ੍, ਤਥਾ ਸਤ੍ਯਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਾਦਿਤਿ ਭਾਵਃ| ਕਾਰ੍ਤਿਕਕੁਣ੍ਡਸ੍ਤੁ ਇਤਰਂ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਜਾਨਾਹਵਨ੍ਤਂ ਨਰਂ, ਮਤ੍ਵਰ੍ਥੀਯਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾਨ੍ਤਤ੍ਵਾਤ੍|| ਅਸਾਵਪਿ ਪਕ੍ਸੋਨਨ੍ਤਰਂ ਵਿਵਤਃ| 'ਸ੍ਵੇਦਨਪਾਚਨੀਯੈਃ' ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਚ ਕਾਰ੍ਤਿਕਕੁਣ੍ਡਃ 'ਸ੍ਵੇਦ੍ਯ ਯਥਾਵਿਧਾਨਂ' ਇਤਿ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਤਿ- ਸ੍ਵੇਦ੍ਯ ਸ੍ਵੇਦਯਿਤ੍ਵਾ, ਉਪਸਰ੍ਗਲੋਪਾਤ੍ ਸਾਧੁ; ਯਥਾਵਿਧਾਨਮਿਤਿ ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਾਨੁਲੋਮਨਵਿਧਾਨੇਨ|੨੪|-
Adhikarana 23 (24-25) · Śloka 25
ਵਿਸੂਚਿਕਾਯਾਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਨਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਵੈਰੇਚਨਿਕਾਨਿ ਯਾਨਿ ||੨੪|| ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਵਰ੍ਤੀਰ੍ਵਿਰਚੇਦ੍ਵਿਚੂਰ੍ਣ੍ਯ ਮਹਿਸ੍ਯਜਾਵੀਭਗਵਾਂ ਤੁ ਮੂਤ੍ਰੈਃ | ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਪਾਯੌ ਵਿਨਿਵੇਸ਼੍ਯ ਤਾਸ਼੍ਚ ਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਚੈਸਾਂ ਪ੍ਰਧਮੇਤ੍ਤੁ ਨਾਡ੍ਯਾ ||੨੫||
विसूचिकायां परिकीर्तितानि द्रव्याणि वैरेचनिकानि यानि ||२४|| तान्येव वर्तीर्विरचेद्विचूर्ण्य महिष्यजावीभगवां तु मूत्रैः | स्विन्नस्य पायौ विनिवेश्य ताश्च चूर्णानि चैषां प्रधमेत्तु नाड्या ||२५||
🔊 Audio coming soon
ਅਤਿਦੇਸ਼ੇਨਾਨਾਹਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਵਿਸੂਚਿਕਾਯਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਿਸੂਚਿਕਾਯਾਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਨਿ ਕਥਿਤਾਨਿ ਯਾਨਿ ਵੈਰੇਚਨਿਕਾਨਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਦਨ੍ਤ੍ਯਾਦੀਨਿ, ਤਾਨਿ ਵਿਚੂਰ੍ਣ੍ਯ ਮਹਿਸ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਮੂਤ੍ਰੈਰ੍ਵਿਪਾਚ੍ਯ ਵਰ੍ਤੀਰ੍ਵਿਰਚੇਤ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਤਾਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਤੀਃ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਨਰਸ੍ਯ ਗੁਦੇ ਵਿਨਿਵੇਸ਼੍ਯ, ਏਸਾਂ ਵੈਰੇਚਨਿਕਾਨਾਮੇਵ ਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਨਾਡ੍ਯਾ ਪ੍ਰਧਮੇਦਿਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਇਭੋ ਹਸ੍ਤੀ||੨੪-੨੫||
Adhikarana 24 (26) · Śloka 27
ਮੂਤ੍ਰੇਸੁ ਸਂਸਾਧ੍ਯ ਯਥਾਵਿਧਾਨਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਯਾਨ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵਮਧਸ਼੍ਚ ਯਾਨ੍ਤਿ | ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਤੇਨਾਸ਼ੁ ਨਿਰੁਹਯੇਚ੍ਚ ਮੂਤ੍ਰਾਰ੍ਧਯੁਕ੍ਤੇਨ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕੇਣ ||੨੬|| ਤ੍ਰਿਭਣ੍ਡਿਯੁਕ੍ਤਂ ਲਵਣਪ੍ਰਕੁਞ੍ਚਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਰਿਕ੍ਤਕ੍ਰਮਮਾਚਰੇਚ੍ਚ |੨੭|
मूत्रेषु संसाध्य यथाविधानं द्रव्याणि यान्यूर्ध्वमधश्च यान्ति | क्वाथेन तेनाशु निरुहयेच्च मूत्रार्धयुक्तेन समाक्षिकेण ||२६|| त्रिभण्डियुक्तं लवणप्रकुञ्चं दत्त्वा विरिक्तक्रममाचरेच्च |२७|
🔊 Audio coming soon
ਆਨਾਹੇ ਨਿਰੂਹਮਾਹ- ਮੂਤ੍ਰੇਸੁ ਸਂਸਾਧ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਯਾਨਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਊਰ੍ਧ੍ਵਮਧਸ਼੍ਚ ਯਾਨ੍ਤਿ ਤਾਨਿ ਮੂਤ੍ਰੇਸੁ ਯਥਾਵਿਧਾਨਂ ਸਂਸਾਧ੍ਯ ਤੇਨ ਕ੍ਵਾਥੇਨਾਰ੍ਧਮੂਤ੍ਰਾਨ੍ਵਿਤੇਨ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕੇਣ ਤ੍ਰਿਭਣ੍ਡਿਯੁਕ੍ਤਲਵਣਂ ਪ੍ਰਕੁਞ੍ਚਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਹਯੇਦਿਤਿ ਪਿਣ੍ਡਾਰ੍ਥਃ| ਮੂਤ੍ਰੇਸ੍ਵਿਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤੇਸੁ ਮਹਿਸ੍ਯਾਦਿਜੇਸੁ| ਸਂਸਾਧ੍ਯ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ| ਯਥਾਵਿਧਾਨਂ ਕ੍ਵਾਥਪਾਕਵਿਧਿਨਾ| ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਯਾਨ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵਮਧਸ਼੍ਚ ਯਾਨ੍ਤਿ ਸਂਸ਼ੋਧਨਸਂਸ਼ਮਨੀਯੋਕ੍ਤਾਨਿ ਕੋਸ਼ਾਤਕ੍ਯਾਦੀਨਿ| ਆਸ਼ੁ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮ੍| ਮੂਤ੍ਰਾਰ੍ਧਯੁਤੇਨ ਅਰ੍ਧਮੂਤ੍ਰਾਨ੍ਵਿਤੇਨ ਕ੍ਵਾਥੇਨ| ਕਾਰ੍ਤਿਕਕੁਣ੍ਡਸ੍ਤੁ ਮਾਤ੍ਰਾਰ੍ਧਯੁਕ੍ਤੇਨੇਤਿ ਪਠਤਿ, ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਤਿ ਚ- ਅਰ੍ਧਮਾਤ੍ਰਿਕੇਣੇਤਿ| ਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਮਧੁ| ਤ੍ਰਿਭਣ੍ਡਿਯੁਕ੍ਤਂ ਲਵਣਪ੍ਰਕੁਞ੍ਚਮਿਤਿ ਤ੍ਰਿਵਤ੍ਸਹਿਤਮੇਵ ਸੈਨ੍ਧਵਪਲਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਵਿਰਿਕ੍ਤਕ੍ਰਮਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਰਿਕ੍ਤਸ੍ਯ ਯਃ ਕ੍ਰਮਸ੍ਤਮਾਚਰੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ; ਕੇਚਿਤ੍ ਆਚਰੇਦਿਤ੍ਯਨ੍ਤਰ੍ਭਾਵਿਤਕਾਰਿਤਾਰ੍ਥਂ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ; ਤੇਨ, ਆਚਰੇਤ੍ ਵੈਦ੍ਯੇਨਾਚਾਰਯੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਇਦਮਾਸ੍ਥਾਪਨਮਾਨਾਹੇ ਪਾਚਨੋਤ੍ਤਰਕਾਲਂ ਦੇਯਂ, ਨ ਤ੍ਵਾਮਾਵਸ੍ਥਾਯਾਮ੍||੨੬||-
Adhikarana 25 (27) · Śloka 27
ਏਸ੍ਵੇਵ ਤੈਲੇਨ ਚ ਸਾਧਿਤੇਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਯਦਿ ਸ੍ਯਾਦਨੁਵਾਸਯੇਚ੍ਚ ||੨੭||
एष्वेव तैलेन च साधितेन प्राप्तं यदि स्यादनुवासयेच्च ||२७||
🔊 Audio coming soon
ਆਨਾਹੇਨੁਵਾਸਨਮਾਹ- ਏਸ੍ਵੇਵੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਸ੍ਵਿਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਾਭਿਹਿਤਨਿਰੂਹੋਕ੍ਤੇਸੁ ਕੋਸ਼ਾਤਕ੍ਯਾਦਿਸੁ| ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਾਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਵਸ੍ਥਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ; ਏਤੇਨ ਪਰਿਪਕ੍ਵਾਮਂ ਸੁਨਿਰੂਢਂ ਵਾਤਕੋਪੇ ਸਤ੍ਯਨੁਵਾਸਯੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੨੭||
Adhikarana puShpikA · Śloka 56
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਕਾਯਚਿਕਿਤ੍ਸਾਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਵਿਸੂਚਿਕਾਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ (ਅਸ੍ਟਾਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ, ਆਦਿਤਃ ) ਸਟ੍ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੫੬||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे विसूचिकाप्रतिषेधो नाम (अष्टादशोऽध्यायः, आदितः ) षट्पञ्चाशत्तमोऽध्यायः ||५६||
🔊 Audio coming soon
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਡਲ੍ਹ(ਹ੍ਲ)ਣਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਨਿਬਨ੍ਧਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਵਿਸੂਚਿਕਾਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਸਟ੍ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੫੬||