Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
અથાતો યોનિવ્યાપત્પ્રતિષેધં વ્યાખ્યાસ્યામઃ ||૧|| યથોવાચ ભગવાન્ ધન્વન્તરિઃ ||૨||
अथातो योनिव्यापत्प्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ગ્રહોત્પત્ત્યધ્યાયાનન્તરં ‘તિર્યગ્યોનિં માનુષં ચ’ ઇતિ વચનેન યોનેર્નામસઙ્કીર્તનાત્ કુમારજન્મવિકારકારણત્વાચ્ચ યોનેર્વ્યાપચ્ચિકિત્સિતાર્થં યોનિવ્યાપત્પ્રતિષેધાધ્યાયારમ્ભો યુજ્યત ઇત્યાહ- અથાત ઇત્યાદિ| યોનિવ્યાપદો યોનિરોગાઃ, તેષાં પ્રતિષેધશ્ચિકિત્સિતમિતિ||૧-૨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 4
પ્રવૃદ્ધલિઙ્ગં પુરુષં યાઽત્યર્થમુપસેવતે | રૂક્ષદુર્બલબાલા યા તસ્યા વાયુઃ પ્રકુપ્યતિ ||૩|| સ દુષ્ટો યોનિમાસાદ્ય યોનિરોગાય કલ્પતે |૪|
प्रवृद्धलिङ्गं पुरुषं याऽत्यर्थमुपसेवते | रूक्षदुर्बलबाला या तस्या वायुः प्रकुप्यति ||३|| स दुष्टो योनिमासाद्य योनिरोगाय कल्पते |४|
🔊 Audio coming soon
પ્રવૃદ્ધેત્યાદિ| રૂક્ષદુર્બલબાલા યા સ્ત્રી પ્રવૃદ્ધલિઙ્ગમતિપ્રલમ્બમેહનં પુરુષમતિશયેન સેવતે| તસ્યા વાયુઃ પ્રકોપમાપદ્યતે, સ વાયુઃ પ્રકુપિતઃ સન્ પિત્તશ્લેષ્માણૌ કોપયતિ, અથવા વાતઃ પિત્તશ્લેષ્માણૌ સ્વહેતુભિઃ કુપિતૌ ગૃહીત્વા યોનિરોગાય કલ્પતે સમર્થો ભવતિ||૩||-
Adhikarana 3 (4-5) · Śloka 6
ત્રયાણામપિ દોષાણાં યથાસ્વં લક્ષણેન તુ ||૪|| વિંશતિર્વ્યાપદો યોનેર્નિર્દિષ્ટા રોગસઙ્ગ્રહે | મિથ્યાચારેણ યાઃ સ્ત્રીણાં પ્રદુષ્ટેનાર્તવેન ચ ||૫|| જાયન્તે બીજદોષાચ્ચ દૈવાચ્ચ શૃણુ તાઃ પૃથક્ |૬|
त्रयाणामपि दोषाणां यथास्वं लक्षणेन तु ||४|| विंशतिर्व्यापदो योनेर्निर्दिष्टा रोगसङ्ग्रहे | मिथ्याचारेण याः स्त्रीणां प्रदुष्टेनार्तवेन च ||५|| जायन्ते बीजदोषाच्च दैवाच्च शृणु ताः पृथक् |६|
🔊 Audio coming soon
તેષાં યોનિરોગાણાં સામાન્યજ્ઞાનોપાયમાહ- ત્રયાણામિત્યાદિ| યથાસ્વં લક્ષણેન યોનિરોગં જાનીયાદિત્યર્થઃ||૪-૫||-
Adhikarana 4 (6-8) · Śloka 9
ઉદાવર્તા તથા વન્ધ્યા વિપ્લુતા ચ પરિપ્લુતા ||૬|| વાતલા ચેતિ વાતોત્થાઃ, પિત્તોત્થા રુધિરક્ષરા | વામિની સ્રંસિની ચાપિ પુત્રઘ્ની પિત્તલા ચ યા ||૭|| અત્યાનન્દા ચ યા યોનિઃ કર્ણિની ચરણાદ્વયમ્ | શ્લેષ્મલા ચ કફાજ્જ્ઞેયા, ષણ્ડાખ્યા ફલિની તથા ||૮|| મહતી સૂચિવક્ત્રા ચ સર્વજેતિ ત્રિદોષજા |૯|
उदावर्ता तथा वन्ध्या विप्लुता च परिप्लुता ||६|| वातला चेति वातोत्थाः, पित्तोत्था रुधिरक्षरा | वामिनी स्रंसिनी चापि पुत्रघ्नी पित्तला च या ||७|| अत्यानन्दा च या योनिः कर्णिनी चरणाद्वयम् | श्लेष्मला च कफाज्ज्ञेया, षण्डाख्या फलिनी तथा ||८|| महती सूचिवक्त्रा च सर्वजेति त्रिदोषजा |९|
🔊 Audio coming soon
વાતજાઃ પઞ્ચ યોનિવ્યાપદ આહ- ઉદાવર્તેત્યાદિ| ઉદાવર્તા, વન્ધ્યા, વિપ્લુતા, પરિપ્લુતા, વાતલા, ઇતિ પઞ્ચ વાતોત્થાઃ| પિત્તજાઃ પઞ્ચાહ- રુધિરક્ષરા, વામિની, સ્રંસિની, પુત્રઘ્ની, પિત્તલા, ઇતિ પઞ્ચ પિત્તોત્થાઃ| કફજાઃ પઞ્ચોચ્યન્તે- અત્યાનન્દા, કર્ણિની, ચરણાદ્વયં, શ્લેષ્મલા, ઇતિ પઞ્ચ કફોત્થાઃ| સન્નિપાતજાઃ પઞ્ચોચ્યન્તે- ષણ્ડી, ફલિની, મહતી, સૂચિવક્ત્રા, સર્વજા, ઇતિ પઞ્ચ સન્નિપાતજાઃ||૬-૮||-
Adhikarana 5 (9-11) · Śloka 11
સફેનિલમુદાવર્તા રજઃ કૃચ્છ્રેણ મુઞ્ચતિ ||૯|| વન્ધ્યાં નષ્ટાર્તવાં વિદ્યાદ્વિપ્લુતાં નિત્યવેદનામ્ | પરિપ્લુતાયાં ભવતિ ગ્રામ્યધર્મે રુજા ભૃશમ્ ||૧૦|| વાતલા કર્કશા સ્તબ્ધા શૂલનિસ્તોદપીડિતા | ચતસૃષ્વપિ ચાદ્યાસુ ભવન્ત્યનિલવેદનાઃ ||૧૧||
सफेनिलमुदावर्ता रजः कृच्छ्रेण मुञ्चति ||९|| वन्ध्यां नष्टार्तवां विद्याद्विप्लुतां नित्यवेदनाम् | परिप्लुतायां भवति ग्राम्यधर्मे रुजा भृशम् ||१०|| वातला कर्कशा स्तब्धा शूलनिस्तोदपीडिता | चतसृष्वपि चाद्यासु भवन्त्यनिलवेदनाः ||११||
🔊 Audio coming soon
વાતજાનાં યોનિવ્યાપદાં પૃથગ્લક્ષણમાહ- સફેનિલમિત્યાદિ| યા ઉદાવર્તા યોનિઃ સા ફેનિલં ફેનસહિતં રજ આર્તવં કૃચ્છ્રેણ દુઃખેન મુઞ્ચતિ| વિપ્લુતા નિત્યં રુજાવતી, પરિપ્લુતા પુનર્વ્યવાય એવ પીડાવતીત્યનયોર્ભેદઃ| વાતલેત્યાદિ| સ્તબ્ધા તનટિતેવ| શૂલં વાતશૂલં, નિસ્તોદઃ સૂચીભિરિવ વ્યધનમ્| કિં વાતલાયામેવાનિલવેદના ભવન્તિ ઉતાન્યાસ્વપીત્યાહ- ચતસૃષ્વિત્યાદિ| આદ્યાસુ ઉદાવર્તાદિષ્વપીત્યર્થઃ||૯-૧૧||
Adhikarana 6 (12-14) · Śloka 14
સદાહં પ્રક્ષરત્યસ્રં યસ્યાં સા લોહિતક્ષરા | સવાતમુદ્ગિરેદ્બીજં વામિની રજસા યુતમ્ ||૧૨|| પ્રસ્રંસિની સ્યન્દતે તુ ક્ષોભિતા દુઃપ્રસૂશ્ચ યા | સ્થિતં સ્થિતં હન્તિ ગર્ભં પુત્રઘ્ની રક્તસંસ્રવાત્ ||૧૩|| અત્યર્થં પિત્તલા યોનિર્દાહપાકજ્વરાન્વિતા | ચતસૃષ્વપિ ચાદ્યાસુ પિત્તલિઙ્ગોચ્છ્રયો ભવેત્ ||૧૪||
सदाहं प्रक्षरत्यस्रं यस्यां सा लोहितक्षरा | सवातमुद्गिरेद्बीजं वामिनी रजसा युतम् ||१२|| प्रस्रंसिनी स्यन्दते तु क्षोभिता दुःप्रसूश्च या | स्थितं स्थितं हन्ति गर्भं पुत्रघ्नी रक्तसंस्रवात् ||१३|| अत्यर्थं पित्तला योनिर्दाहपाकज्वरान्विता | चतसृष्वपि चाद्यासु पित्तलिङ्गोच्छ्रयो भवेत् ||१४||
🔊 Audio coming soon
સદાહમિત્યાદિ| અસ્રમ્ આર્તવં, ‘સદાહં ક્ષીયતે રક્તં યસ્યાં સા લોહિતક્ષયા’ ઇતિ કેચિત્ પઠન્તિ| બીજં શુક્રમ્| ઉદ્ગિરેત્ વમેત્| રજસા યુતમ્ આર્તવમિશ્રમ્| સ્યન્દતે સ્રવતિ, ક્ષોભિતા સઞ્ચાલિતા, દુઃપ્રસૂઃ દુઃખેન પ્રસૂયતે યા એવંવિધા યોનિઃ સા પ્રસ્રંસિનીતિ સમ્બન્ધઃ| દુઃપ્રસૂશ્ચેત્યત્રાન્યે ‘દુઃપ્રજાયના’ ઇતિ પઠન્તિ, દુષ્ટીભૂતાપત્યમાર્ગેતિ વ્યાખ્યાનયન્તિ| સ્થિતમિત્યાદિ| સ્થિતં સ્થિતં ગર્ભં હન્તિ નોત્પન્નમાત્રમ્| ચતસૃષુ આદ્યાસુ લોહિતક્ષરાદિષુ| પિત્તલિઙ્ગોચ્છ્રયઃ ઓષચોષાદિકા વેદનાઃ||૧૨-૧૪||
Adhikarana 7 (15-17) · Śloka 17
અત્યાનન્દા ન સન્તોષં ગ્રામ્યધર્મેણ ગચ્છતિ | કર્ણિન્યાં કર્ણિકા યોનૌ શ્લેષ્માસૃગ્ભ્યં પ્રજાયતે ||૧૫|| મૈથુનેઽચરણા પૂર્વં પુરુષાદતિરિચ્યતે | બહુશશ્ચાતિચરણાદન્યા બીજં ન વિન્દતિ ||૧૬|| શ્લેષ્મલા પિચ્છિલા યોનિઃ કણ્ડૂયુક્તાઽતિશીતલા | ચતસૃષ્વપિ ચાદ્યાસુ શ્લેષ્મલિઙ્ગોચ્છ્રિતિર્ભવેત્ ||૧૭||
अत्यानन्दा न सन्तोषं ग्राम्यधर्मेण गच्छति | कर्णिन्यां कर्णिका योनौ श्लेष्मासृग्भ्यं प्रजायते ||१५|| मैथुनेऽचरणा पूर्वं पुरुषादतिरिच्यते | बहुशश्चातिचरणादन्या बीजं न विन्दति ||१६|| श्लेष्मला पिच्छिला योनिः कण्डूयुक्ताऽतिशीतला | चतसृष्वपि चाद्यासु श्लेष्मलिङ्गोच्छ्रितिर्भवेत् ||१७||
🔊 Audio coming soon
અત્યાનન્દેત્યાદિ| ગ્રામ્યધર્મેણ મૈથુનેન| કર્ણિકા માંસકન્દી| મૈથુનેત્યાદિ| પૂર્વા ચરણી અતિરિચ્યતે મૈથુનાચરણેઽધિકા ભવતિ; અન્યે ‘મૈથુનેઽચરણા પૂર્વં’ ઇતિ પઠન્તિ, શેષં સમમ્| પુરુષાત્ પૂર્વમતિરિચ્યતે, અત્યર્થં કણ્ડૂયત ઇત્યર્થઃ| બહુશો અતિચરણાત્ મૈથુનાત્, અન્યા અતિચરણા, બીજં ગર્ભાઙ્કુરજનનં, ન વિન્દતિ ન પ્રાપ્નોતિ| ‘બહુશશ્ચાતિચરણી તયોર્બીજં ન તિષ્ઠતિ’ ઇતિ કેચિત્ પઠન્તિ, અતિચરણા બહુશો મૈથુનં વ્રજતિ, તયોશ્ચરણાતિચરણયોર્બીજં ન તિષ્ઠતિ, સ્થિતિં ન કરોતીત્યર્થઃ| શ્લેષ્મલેત્યાદિ| આદ્યાસુ અત્યાનન્દાદિષુ શ્લેષ્મલિઙ્ગોચ્છ્રિતિઃ પૈચ્છિલ્યકણ્ડ્વાદિકાઃ||૧૫-૧૭||
Adhikarana 8 (18-20) · Śloka 20
અનાર્તવસ્તના ષણ્ડી ખરસ્પર્શા ચ મૈથુને | અતિકાયગૃહીતાયાસ્તરુણ્યાઃ ફલિની ભવેત્ ||૧૮|| વિવૃતાઽતિમહાયોનિઃ સૂચીવક્ત્રાઽતિસંવૃતા | સર્વલિઙ્ગસમુત્થાના સર્વદોષપ્રકોપજા ||૧૯|| ચતસૃષ્વપિ ચાદ્યાસુ સર્વલિઙ્ગોચ્છ્રિતિર્ભવેત્ | પઞ્ચાસાધ્યા ભવન્તીમા યોનયઃ સર્વદોષજાઃ ||૨૦||
अनार्तवस्तना षण्डी खरस्पर्शा च मैथुने | अतिकायगृहीतायास्तरुण्याः फलिनी भवेत् ||१८|| विवृताऽतिमहायोनिः सूचीवक्त्राऽतिसंवृता | सर्वलिङ्गसमुत्थाना सर्वदोषप्रकोपजा ||१९|| चतसृष्वपि चाद्यासु सर्वलिङ्गोच्छ्रितिर्भवेत् | पञ्चासाध्या भवन्तीमा योनयः सर्वदोषजाः ||२०||
🔊 Audio coming soon
સાન્નિપાતિકાઃ પઞ્ચોચ્યન્તે| વન્ધ્યાષણ્ડ્યોઃ સસ્તનત્વનિસ્તનત્વે વિશેષતઃ| સ્વરસ્પર્શા ચેતિ ચકારાન્મૈથુનદ્વેષનિષેધઃ| અતિકાયો બૃહત્સાધનો નરસ્તેન ગૃહીતાયા ફલિનીતિ સઞ્જ્ઞા, ‘અફલિની’ ઇત્યન્યે પઠન્તિ, તત્ર અતિકાયગૃહીતા યા તરુણી સા અફલિની અપ્રજા ઇતિ વ્યાખ્યા| અતિવિવૃતા મહાયોનિરુચ્યતે| સૂચીવક્ત્રા અતિસંવૃતા અત્યર્થસઙ્કુચિતમુખી, સઙ્કુચિતમુખેત્યુચ્યતે| સર્વલિઙ્ગા સર્વચિહ્ના, સર્વસમુત્થાના સર્વકારણા, યા સા સર્વજા કથ્યતે| ચતસૃષ્વિત્યાદિ| ચતસૃષ્વપિ ચાદ્યાસુ ષણ્ડીપ્રભૃતિષુ; સર્વલિઙ્ગોચ્છ્રિતિરિતિ રૌક્ષ્યતોદાદિકા વાતલિઙ્ગોચ્છ્રિતયઃ, ચોષાદિકાઃ પિત્તલિઙ્ગોચ્છ્રિતયઃ, સ્નેહકણ્ડ્વાદિકાઃ શ્લેષ્મલિઙ્ગોચ્છ્રિતયશ્ચ||૧૮-૨૦||
Adhikarana 9 (21) · Śloka 21
પ્રતિદોષં તુ સાધ્યાસુ સ્નેહાદિક્રમ ઇષ્યતે | દદ્યાદુત્તરબસ્તીંશ્ચ વિશેષેણ યથોદિતાન્ ||૨૧||
प्रतिदोषं तु साध्यासु स्नेहादिक्रम इष्यते | दद्यादुत्तरबस्तींश्च विशेषेण यथोदितान् ||२१||
🔊 Audio coming soon
પ્રતીત્યાદિ| સાધ્યાસુ યોનિવ્યાપત્સુ પ્રતિદોષં યઃ સ્નેહાદિક્રમઃ સ ઇષ્યત ઇત્યર્થઃ| એતેન યસ્ય દોષસ્ય યઃ પ્રત્યનીકઃ સ્નેહસ્તેન સ્નેહેન સંસ્નેહ્ય સંસ્વેદ્ય તતો વમનાદીન્ સાધ્યાસ્વવચારયેદિત્યર્થઃ| યથોદિતાનિતિ વાતાદિભેદેનેત્યર્થઃ||૨૧||
Adhikarana 10 (22-23) · Śloka 24
કર્કશાં શીતલાં સ્તબ્ધામલ્પસ્પર્શાં ચ મૈથુને | કુમ્ભીસ્વેદૈરુપચરેત્ સાનૂપૌદકસંયુતૈઃ ||૨૨|| મધુરૌષધસંયુક્તાન્ વેશવારાંશ્ચ યોનિષુ | નિક્ષિપેદ્ધારયેચ્ચાપિ પિચુતૈલમતન્દ્રિતઃ ||૨૩|| ધાવનાનિ ચ પથ્યાનિ કુર્વીતાપૂરણાનિ ચ |૨૪|
कर्कशां शीतलां स्तब्धामल्पस्पर्शां च मैथुने | कुम्भीस्वेदैरुपचरेत् सानूपौदकसंयुतैः ||२२|| मधुरौषधसंयुक्तान् वेशवारांश्च योनिषु | निक्षिपेद्धारयेच्चापि पिचुतैलमतन्द्रितः ||२३|| धावनानि च पथ्यानि कुर्वीतापूरणानि च |२४|
🔊 Audio coming soon
કર્કશામિત્યાદિ| અલ્પસ્પર્શામિતિ અતિવ્યવાયક્રુદ્ધવાતજનિતસુપ્તિત્વાત્| ‘શીતલાં’ ઇત્યત્રાન્યે તુ ‘તુમુલામ્’ ઇતિ પઠન્તિ, તત્ર શૂલતોદવેદનાસઙ્કુલામિતિ વ્યાખ્યા| કુમ્ભીસ્વેદૈઃ આનૂપૌદકમાંસવાતઘ્નદ્રવ્યક્વાથપૂર્ણાં કુમ્ભીં કૃત્વા ભૂમૌ નિખન્ય તદુપરિ શય્યાં સંસ્થાપ્યાગ્નિસન્તપ્તલૌહપાષાણગુડકાન્ ક્વાથે નિક્ષિપ્ય તદુત્થિતૈર્બાષ્પસ્વેદૈર્યોનિપ્રદેશમાત્રગામિભિરુપચરેત્; અન્યે તુ કુમ્ભીં વાતહરદ્રવ્યાનૂપૌદકમાંસપૂર્ણાં સજલાં કૃત્વા પ્રવૃત્તોષ્માણં ગૃહ્ણીયાદિતિ વ્યાખ્યાનયન્તિ| ઉપનાહવિશેષમાહ- મધુરેત્યાદિ| મધુરાણિ કાકોલ્યાદીનિ કલ્કીકૃતાનિ, તૈર્યુક્તાન્ વેશવારાન્ કૃતાન્નવર્ગોક્તાન્ યોનિષુ નિક્ષિપેત્, પિચુતૈલં પિચુના તુલકેન તૈલં વાતઘ્નદ્રવ્યક્વાથસિદ્ધં યોનિષુ ધારયેત્| અતન્દ્રિતો નિરન્તરકારીત્યર્થઃ | પિચુતૈલં બલાશૃતમિત્યન્યે| ધાવનાનિ પ્રક્ષાલનાનિ| પથ્યાનિ વાતહરૌષધસિદ્ધાનીત્યર્થઃ||૨૨-૨૩||-
Adhikarana 11 (24) · Śloka 24
ઓષચોષાન્વિતાસૂક્તં કુર્યાચ્છીતં વિધિં ભિષક્ ||૨૪||
ओषचोषान्वितासूक्तं कुर्याच्छीतं विधिं भिषक् ||२४||
🔊 Audio coming soon
શીતં વિધિં રક્તપિત્તહરમ્||૨૪||
Adhikarana 12 (25) · Śloka 25
દુર્ગન્ધાં પિચ્છિલાં ચાપિ ચૂર્ણૈઃ પઞ્ચકષાયજૈઃ | પૂરયેદ્રાજવૃક્ષાદિકષાયૈશ્ચાપિ ધાવનમ્ ||૨૫||
दुर्गन्धां पिच्छिलां चापि चूर्णैः पञ्चकषायजैः | पूरयेद्राजवृक्षादिकषायैश्चापि धावनम् ||२५||
🔊 Audio coming soon
દુર્ગન્ધાં પિત્તેન, પિચ્છિલાં કફેન| પઞ્ચ કષાયા ન્યગ્રોધોદુમ્બરપ્લક્ષાશ્વત્થગર્દભાણ્ડાઃ| તચ્ચૂર્ણેન યોનિં પૂરયેત્| રાજવૃક્ષાદિઃ આરગ્વધાદિઃ||૨૫||
Adhikarana 13 (26) · Śloka 26
યોન્યાં તુ પૂયસ્રાવિણ્યાં શોધનદ્રવ્યસમ્ભૃતૈઃ | સગોમૂત્રૈઃ સલવણૈઃ શોધનં હિતમિષ્યતે ||૨૬||
योन्यां तु पूयस्राविण्यां शोधनद्रव्यसम्भृतैः | सगोमूत्रैः सलवणैः शोधनं हितमिष्यते ||२६||
🔊 Audio coming soon
શોધનદ્રવ્યાણિ મિશ્રકોક્તાનિ||૨૬||
Adhikarana 14 (27-30) · Śloka 30
બૃહતીફલકલ્કસ્ય દ્વિહરિદ્રાયુતસ્ય ચ | કણ્ડૂમતીમલ્પસ્પર્શાં પૂરયેદ્ધૂપયેત્તથા ||૨૭|| વર્તિં પ્રદદ્યાત્ કર્ણિન્યાં શોધનદ્રવ્યસમ્ભૃતામ્ | પ્રસ્રંસિનીં ઘૃતાભ્યક્તાં ક્ષીરસ્વિન્નાં પ્રવેશયેત્ ||૨૮|| પિધાય વેશવારેણ તતો બન્ધં સમાચરેત્ | પ્રતિદોષં વિદધ્યાચ્ચ સુરારિષ્ટાસવાન્ ભિષક્ ||૨૯|| પ્રાતઃ પ્રાતર્નિષેવેત રસોનાદુદ્ધૃતં રસમ્ | ક્ષીરમાંસરસપ્રાયમાહારં વિદધીત ચ ||૩૦||
बृहतीफलकल्कस्य द्विहरिद्रायुतस्य च | कण्डूमतीमल्पस्पर्शां पूरयेद्धूपयेत्तथा ||२७|| वर्तिं प्रदद्यात् कर्णिन्यां शोधनद्रव्यसम्भृताम् | प्रस्रंसिनीं घृताभ्यक्तां क्षीरस्विन्नां प्रवेशयेत् ||२८|| पिधाय वेशवारेण ततो बन्धं समाचरेत् | प्रतिदोषं विदध्याच्च सुरारिष्टासवान् भिषक् ||२९|| प्रातः प्रातर्निषेवेत रसोनादुद्धृतं रसम् | क्षीरमांसरसप्रायमाहारं विदधीत च ||३०||
🔊 Audio coming soon
તથાશબ્દાદ્ધૂપનમપિ બૃહતીફલાદિભિરેવ||૨૭-૩૦||
Adhikarana 15 (31-32) · Śloka 32
શુક્રાર્તવાદયો દોષાઃ સ્તનરોગાશ્ચ કીર્તિતાઃ | ક્લૈબ્યસ્થાનાનિ મૂઢસ્ય ગર્ભસ્ય વિધિરેવ ચ ||૩૧|| ગર્ભિણીપ્રતિરોગેષુ ચિકિત્સા ચાપ્યુદાહૃતા | સર્વથા તાં પ્રયુઞ્જીત યોનિવ્યાપત્સુ બુદ્ધિમાન્ | અપપ્રજાતારોગાંશ્ચ ચિકિત્સેદુત્તરાદ્ભિષક્ ||૩૨||
शुक्रार्तवादयो दोषाः स्तनरोगाश्च कीर्तिताः | क्लैब्यस्थानानि मूढस्य गर्भस्य विधिरेव च ||३१|| गर्भिणीप्रतिरोगेषु चिकित्सा चाप्युदाहृता | सर्वथा तां प्रयुञ्जीत योनिव्यापत्सु बुद्धिमान् | अपप्रजातारोगांश्च चिकित्सेदुत्तराद्भिषक् ||३२||
🔊 Audio coming soon
શુક્રેત્યાદિ| શુક્રાર્તવાદયો દોષાઃ શુક્રશોણિતશુદ્ધિશારીરે સલક્ષણચિકિત્સિતા ઉક્તાઃ; આદિશબ્દાદ્ધાત્રીસ્તન્યદોષાશ્ચ| સ્તનરોગા વિસર્પનાડીસ્તનરોગનિદાને, તચ્ચિકિત્સિતે તચ્ચિકિત્સા ઉક્તા| ક્લૈબ્યસ્થાનાનિ ક્લૈબ્યકારણાનિ ક્ષીણબલીયવાજીકરણોદિતાનિ| મૂઢગર્ભસ્યેતિ સ્થાનાનીત્યત્રાપિ સમ્બધ્યતે, તેન મૂઢગર્ભસ્ય સ્થાનાનિ કારણાનિ, વિધિરેવ ચ ક્રિયા ચેત્યર્થઃ| એતદ્દ્વયં મૂઢગર્ભનિદાને તચ્ચિકિત્સિતે ચોક્તમ્| ગર્ભિણીપ્રતિરોગેષ્વિતિ ગર્ભિણીપ્રતિરોગેષુ ગર્ભિણ્યા માસાનુમાસં પ્રતિરોગેષુ રક્તસ્રાવાદિષુ ચિકિત્સોક્તા| ચિકિત્સા ચેતિ ચકારાદ્ગર્ભિણ્યાઃ સ્વસ્થાયા અપિ ચિકિત્સા ઉદાહૃતા ગર્ભિણીવ્યાકરણશારીરે| કેચિત્ ‘ગર્ભિણીપ્રતિરોગેષુ’ ઇત્યત્ર ‘ગર્ભિણીપ્રતિમાસેષુ’ ઇતિ પઠન્તિ| તાં ચિકિત્સાં યોનિવ્યાપત્સ્વપિ સર્વથા પ્રયુઞ્જીતેત્યર્થઃ| અપપ્રજાતા અકાલપ્રસૂતા, તસ્યા રોગાન્ જ્વરાદિકાન્| તાનુત્તરાદુત્તરતન્ત્રોક્તજ્વરાદિચિકિત્સિતાત્| રોગાંશ્ચેતિ ચકાર ઉત્તરતન્ત્રાદિત્યત્ર યોજનીયઃ| તેનાપપ્રજાતારોગાનુત્તરાદુત્તરતન્ત્રોક્તાચ્ચિકિત્સેત્, ચકારાદપતાનકાદીન્ સંહિતોક્તેન વિધિના ચિકિત્સેદિત્યર્થઃ| અન્યે તુ ‘ઉત્તરાન્’ ઇતિ પઠન્તિ, ઉત્તરકાલભાવિનોઽપતાનકાદીન્ ભિષક્ ચિકિત્સેત્, ‘સ્વૈશ્ચિકિત્સિતૈઃ’ ઇતિ શેષઃ||૩૧-૩૨||
Adhikarana puShpikA · Śloka 2
ઇતિ સુશ્રુતસંહિતાયામુત્તરતન્ત્રાન્તર્ગતે કુમારતન્ત્રે યોનિવ્યાપત્પ્રતિષેધો નામ(દ્વાદશોઽધ્યાયઃ, આદિતોઽ)ષ્ટત્રિંશત્તમોઽધ્યાયઃ ||૩૮|| ઉત્તરતન્ત્રે દ્વિતીયં કૌમારતન્ત્રં સમાપ્તમ્ ||૨||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कुमारतन्त्रे योनिव्यापत्प्रतिषेधो नाम(द्वादशोऽध्यायः, आदितोऽ)ष्टत्रिंशत्तमोऽध्यायः ||३८|| उत्तरतन्त्रे द्वितीयं कौमारतन्त्रं समाप्तम् ||२||
🔊 Audio coming soon
ઇતિ શ્રીડલ્હ(હ્લ)ણવિરચિતાયાં નિબન્ધસઙ્ગ્રહાખ્યાયાં સુશ્રુતવ્યાયામુત્તરતન્ત્રાન્તર્ગતે કૌમારભૃત્યતન્ત્રે યોનિવ્યાપત્પ્રતિષેધાધ્યાયોઽષ્ટત્રિંશત્તમઃ||૩૮||