Adhikarana pratij~jA (1) · Śloka 1
অথাতো দ্বিবিধৌষধবিজ্ঞানীযমধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
View original
अथातो द्विविधौषधविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
12. dvividhauṣadhavijñānīyaḥ
Adhikarana auShadhasya dvividhauShadhakrameNa nirdeshaH (2) · Śloka 2
দ্বিবিধমৌষধম্- ঊর্জস্করং রোগঘ্নঞ্চ| উভযমপি চোভযাত্মকম্| বাহুল্যেন তু নির্দেশঃ| তত্রোর্জরস্করং দ্বিবিধং রসাযনং বাজীকরণঞ্চ| রোগঘ্নমপি দ্বিবিধম্- রোগস্য প্রশমনমপুনর্ভবকরঞ্চ||২||
View original
द्विविधमौषधम्- ऊर्जस्करं रोगघ्नञ्च| उभयमपि चोभयात्मकम्| बाहुल्येन तु निर्देशः| तत्रोर्जरस्करं द्विविधं रसायनं वाजीकरणञ्च| रोगघ्नमपि द्विविधम्- रोगस्य प्रशमनमपुनर्भवकरञ्च||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dravyAdravyabhedenauShadhabhedAH (3) · Śloka 3
পুনশ্চ দ্বিবিধং দ্রব্যমদ্রব্যঞ্চ| তত্র দ্রব্যং ত্রিবিধং- ভৌমমৌদ্ভিদং জঙ্গমমিতি| তেষু বক্ষ্যমাণং হেমাদিলবণান্তং প্রাযেণ ভৌমম্| ঔদ্ভিদং পুনর্বনস্পতিবানস্পত্যবীরুদৌষধিভেদেন চতুর্বিধং ভবতি| তত্র ফলিনো বনস্পতিঃ, পুষ্পফলবান্ বানস্পত্যঃ, বল্লীগুল্মং বীরুত্, ফলপাকান্তাশ্চৌষধ্য ইতি| জঙ্গমোদ্ভবং মধুঘৃতাদি জঙ্গমদ্রব্যমাহুঃ| অদ্রব্যং পুনরুপবাসানিলাতপচ্ছাযামন্ত্রসান্ত্বদান-ভযোত্ত্রাসসংক্ষোভণহর্ষণ- ভর্ত্সনহসনস্ব্বপ্নজাগরণসংবাহনাদীনি||৩||
View original
पुनश्च द्विविधं द्रव्यमद्रव्यञ्च| तत्र द्रव्यं त्रिविधं- भौममौद्भिदं जङ्गममिति| तेषु वक्ष्यमाणं हेमादिलवणान्तं प्रायेण भौमम्| औद्भिदं पुनर्वनस्पतिवानस्पत्यवीरुदौषधिभेदेन चतुर्विधं भवति| तत्र फलिनो वनस्पतिः, पुष्पफलवान् वानस्पत्यः, वल्लीगुल्मं वीरुत्, फलपाकान्ताश्चौषध्य इति| जङ्गमोद्भवं मधुघृतादि जङ्गमद्रव्यमाहुः| अद्रव्यं पुनरुपवासानिलातपच्छायामन्त्रसान्त्वदान-भयोत्त्राससंक्षोभणहर्षण- भर्त्सनहसनस्व्वप्नजागरणसंवाहनादीनि||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana draivavyapAshrayAdibhedenauShadhasya traividhyam (4) · Śloka 4
পুনরপি চ ত্রিবিধং দৈবব্যপাশ্রযং যুক্তিব্যপাশ্রযং সত্ত্বাবজযশ্চেতি| তত্র দৈবব্যপাশ্রযং মন্ত্রৌষধিমণিমঙ্গলবল্যুপহারহোমনিযমপ্রাযশ্চিত্তোপ-বাসস্বস্ত্যনপ্রণিধানগমনাদি| যুক্তিব্যপাশ্রযমাহারৌষধযোজনাদি| সত্ত্বাবজযঃ পুনরহিতান্ মনোনিগ্রহঃ||৪||
View original
पुनरपि च त्रिविधं दैवव्यपाश्रयं युक्तिव्यपाश्रयं सत्त्वावजयश्चेति| तत्र दैवव्यपाश्रयं मन्त्रौषधिमणिमङ्गलबल्युपहारहोमनियमप्रायश्चित्तोप-वासस्वस्त्यनप्रणिधानगमनादि| युक्तिव्यपाश्रयमाहारौषधयोजनादि| सत्त्वावजयः पुनरहितान् मनोनिग्रहः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apakarShaNAdibhedenauShadhasya traividhyam (5) · Śloka 5
পুনরপি চ ত্রিবিধম্| অপকর্ষণং প্রকৃতিবিঘাতো নিদানত্যাগশ্চ| তে পুনরপকর্ষণাদযো দ্বিবিধাঃ বাহ্যাভ্যন্তরভেদেন| তত্র বাহ্যমপকর্ষণং গ্রন্থ্যর্বুদোপপক্ষ্মক্রিমিশল্যাদিষু শস্ত্রহস্তযন্ত্রাদিভিঃ| আভ্যন্তরং পুনর্বমনবিরেচনাদিভিঃ| প্রকৃতিবিঘাতঃ সংশমনম্| তদ্বাহ্যমভ্যঙ্গস্বেদপ্রদেহপরিষেকোপমর্দনাদি| আভ্যন্তরং যদন্তরমনুপ্রবিশ্যাবিক্ষোভযদ্দোষান্ শমযতি| নিদানত্যাগো যথাদোষং শীতোষ্ণাশনব্যাযামাদীনাং বর্জনং স্নিগ্ধরূক্ষাদ্যনভ্যবহারশ্চ| তত্র শস্ত্রাদিসাধ্যে ভেষজমনুক্রমতে ন তু ভেষজসাধ্যে শস্ত্রাদি||৫||
View original
पुनरपि च त्रिविधम्| अपकर्षणं प्रकृतिविघातो निदानत्यागश्च| ते पुनरपकर्षणादयो द्विविधाः बाह्याभ्यन्तरभेदेन| तत्र बाह्यमपकर्षणं ग्रन्थ्यर्बुदोपपक्ष्मक्रिमिशल्यादिषु शस्त्रहस्तयन्त्रादिभिः| आभ्यन्तरं पुनर्वमनविरेचनादिभिः| प्रकृतिविघातः संशमनम्| तद्बाह्यमभ्यङ्गस्वेदप्रदेहपरिषेकोपमर्दनादि| आभ्यन्तरं यदन्तरमनुप्रविश्याविक्षोभयद्दोषान् शमयति| निदानत्यागो यथादोषं शीतोष्णाशनव्यायामादीनां वर्जनं स्निग्धरूक्षाद्यनभ्यवहारश्च| तत्र शस्त्रादिसाध्ये भेषजमनुक्रमते न तु भेषजसाध्ये शस्त्रादि||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hetuviparItAdibhedenauShadhasya traividhyam (6) · Śloka 6
পুনরপি ত্রিবিধং হেতুবিপরীতং ব্যাধিবিপরীতমুভযার্থকারি চ| তত্র হেতুবিপরীতং গুরুস্নিগ্ধশীতাদিজে ব্যাধৌ লঘুরূক্ষোষ্ণাদি তথেতরস্মিন্নিতরত্| ব্যাধিবিপরীতং দ্বৌ মূলোপক্রমৌ লঙ্ঘনবৃংহণে| পঞ্চকর্মাণি বমনাদীনি সধূমধূপাঞ্জনাদীনি চ| তথা বিম্লাপনোপনাহনপাটনাদীনি| যচ্চ দোষশমনত্বে সত্যপি জ্বরে বিশেষতো হিতং মুস্তাপর্পটকং যবাগ্বশ্চ প্রমেহে রজনী যবান্নং চেত্যাদি| রক্তপিত্তে চোর্ধ্বগে বিরেচনমধোগে বমনম্||৬||
View original
पुनरपि त्रिविधं हेतुविपरीतं व्याधिविपरीतमुभयार्थकारि च| तत्र हेतुविपरीतं गुरुस्निग्धशीतादिजे व्याधौ लघुरूक्षोष्णादि तथेतरस्मिन्नितरत्| व्याधिविपरीतं द्वौ मूलोपक्रमौ लङ्घनबृंहणे| पञ्चकर्माणि वमनादीनि सधूमधूपाञ्जनादीनि च| तथा विम्लापनोपनाहनपाटनादीनि| यच्च दोषशमनत्वे सत्यपि ज्वरे विशेषतो हितं मुस्तापर्पटकं यवाग्वश्च प्रमेहे रजनी यवान्नं चेत्यादि| रक्तपित्ते चोर्ध्वगे विरेचनमधोगे वमनम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hetuvyAdhiviparItArthakAryauShadham (7) · Śloka 7
উভযার্থকারি পুনর্দৈবব্যপাশ্রযমৌষধম্| তথা ছর্দ্যাং ছর্দনমতিসারে বিরেচনং, মদাত্যযে মদ্যপানং, তুত্থদগ্ধেঽগ্নিপ্রতপনং, পিত্তেঽন্তর্ন্নিগূঢে বিমার্গগে বা স্বেদঃ কট্বম্ললবণতীক্ষ্ণোষ্ণাভ্যবহারশ্চ বহিঃ প্রবর্ত্তনায স্বমার্গাপাদনায চ| শ্লেষ্মণি চান্তর্নিগূঢে স্তব্ধে বহিঃ শীতোপচারস্তত্পীডিতস্যোষ্মণোঽন্তঃপ্রবেশেন কফো বিলযতামুপযাতি| এবংবিধং হ্যবিপরীতমেব সদ্ভেষজং হেতুব্যাধিবিপরীতমর্থং করোতি||৭||
View original
उभयार्थकारि पुनर्दैवव्यपाश्रयमौषधम्| तथा छर्द्यां छर्दनमतिसारे विरेचनं, मदात्यये मद्यपानं, तुत्थदग्धेऽग्निप्रतपनं, पित्तेऽन्तर्न्निगूढे विमार्गगे वा स्वेदः कट्वम्ललवणतीक्ष्णोष्णाभ्यवहारश्च बहिः प्रवर्त्तनाय स्वमार्गापादनाय च| श्लेष्मणि चान्तर्निगूढे स्तब्धे बहिः शीतोपचारस्तत्पीडितस्योष्मणोऽन्तःप्रवेशेन कफो विलयतामुपयाति| एवंविधं ह्यविपरीतमेव सद्भेषजं हेतुव्याधिविपरीतमर्थं करोति||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anauShadhasya dvaividhyam (8) · Śloka 8
অনৌষধং পুনর্দ্বিবিধং বাধনমনুবাধনঞ্চ| তত্র সদ্যঃ প্রাণহরং বাধনম্| কালান্তরেণানুবাধনম্ ইতি||৮||
View original
अनौषधं पुनर्द्विविधं बाधनमनुबाधनञ्च| तत्र सद्यः प्राणहरं बाधनम्| कालान्तरेणानुबाधनम् इति||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pradhAnadravyANAM svarUpakathanapratij~jA (9) · Śloka 9
পরং চাতো রসবীর্যাদিভেদেন যথাস্থূলমৌষধৈকদেশ উপদিশ্যতে||৯||
View original
परं चातो रसवीर्यादिभेदेन यथास्थूलमौषधैकदेश उपदिश्यते||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana suvarNaguNAH (10) · Śloka 10
সুবর্ণং বৃংহণং স্নিগ্ধং মধুরং রসপাকযোঃ| বিষদোষহরং শীতং সকষাযং রসাযনম্||১০||
View original
सुवर्णं बृंहणं स्निग्धं मधुरं रसपाकयोः| विषदोषहरं शीतं सकषायं रसायनम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rUpyaguNAH (11) · Śloka 11
রূপ্যং স্নিগ্ধং কষাযাম্লং বিপাকে মধুরং রসম্| বযসঃ স্থাপনং শীতং লেখনং বাতপিত্তজিত্|১১|
View original
रूप्यं स्निग्धं कषायाम्लं विपाके मधुरं रसम्| वयसः स्थापनं शीतं लेखनं वातपित्तजित्|११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tAmraguNAH (11) · Śloka 11
তাম্রং সতিক্তমধুরং কষাযং লেখনং লঘু| কটুপাকরসং শীতং রোপণং কফপিত্তজিত্|১১|
View original
ताम्रं सतिक्तमधुरं कषायं लेखनं लघु| कटुपाकरसं शीतं रोपणं कफपित्तजित्|११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAMsyaguNAH (11) · Śloka 11
কাংস্যং কষাযানুরসং বিশদং লেখনং লঘু| দৃষ্টিপ্রসাদনং রূক্ষং তিক্তং পিত্তকফাহম্|১১|
View original
कांस्यं कषायानुरसं विशदं लेखनं लघु| दृष्टिप्रसादनं रूक्षं तिक्तं पित्तकफाहम्|११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trapu-sIsayorguNAH (11) · Śloka 11
সতিক্তলবণং ভেদি পাণ্ডুত্বকৃমিবাতনুত্| লেখনং পিত্তলং কিঞ্চিত্ত্রপুসীসঞ্চ তদ্গুণম্||১১||
View original
सतिक्तलवणं भेदि पाण्डुत्वकृमिवातनुत्| लेख़नं पित्तलं किञ्चित्त्रपुसीसञ्च तद्गुणम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRuShNalohasya guNAH (12) · Śloka 12
চক্ষুষ্যং কৃষ্ণলোহং তু কষাযং স্বাদু তিক্তকম্| লেখনং বাতলং শীতং কৃমিকুষ্ঠকফপ্রণুত্| গাত্রশৈথিল্যপালিত্যপাণ্ডুঘ্নং শোষশোফজিত্| তদ্বত্তীক্ষ্ণং বিশেষেণ তদ্বিকাষি সুদুর্জরম্|১২|
View original
चक्षुष्यं कृष्णलोहं तु कषायं स्वादु तिक्तकम्| लेखनं वातलं शीतं कृमिकुष्ठकफप्रणुत्| गात्रशैथिल्यपालित्यपाण्डुघ्नं शोषशोफजित्| तद्वत्तीक्ष्णं विशेषेण तद्विकाषि सुदुर्जरम्|१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana padmarAgAdiguNAH (12) · Śloka 12
পদ্মরাগমহানীলপুষ্পরাগাবিদূরকাঃ| মুক্তাবিদ্রুমবজ্রেন্দ্রবৈডূর্যস্ফটিকাদিকম্| মণিরত্নং সরং শীতং কষাযং স্বাদুলেখনম্| চক্ষুষ্যং ধারণাত্তত্তু পাপ্মালক্ষ্মীবিষাপহম্| ধন্যমাযুষ্যমোজস্যং হর্ষোত্সাহকরং শিবম্||১২||
View original
पद्मरागमहानीलपुष्परागाविदूरकाः| मुक्ताविद्रुमवज्रेन्द्रवैडूर्यस्फटिकादिकम्| मणिरत्नं सरं शीतं कषायं स्वादुलेखनम्| चक्षुष्यं धारणात्तत्तु पाप्मालक्ष्मीविषापहम्| धन्यमायुष्यमोजस्यं हर्षोत्साहकरं शिवम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAcaguNAH (13) · Śloka 13
সক্ষার উষ্ণবীর্যশ্চ কাচো দৃষ্টিকৃদঞ্জনাত্|১৩|
View original
सक्षार उष्णवीर्यश्च काचो दृष्टिकृदञ्जनात्|१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sha~gkha-udadhimalayorguNAH (13) · Śloka 13
শঙ্খোদধিমলৌ শীতৌ কষাযাবতিলেখনৌ|১৩|
View original
शङ्खोदधिमलौ शीतौ कषायावतिलेखनौ|१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tutthakaguNAH (13) · Śloka 13
তুত্থকং কটু সক্ষারং কষাযং বিশদং লঘু| লেখনং ভেদি চক্ষুষ্যং কণ্ডূকৃমিবিষাপহম্|১৩|
View original
तुत्थकं कटु सक्षारं कषायं विशदं लघु| लेखनं भेदि चक्षुष्यं कण्डूकृमिविषापहम्|१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gairikaguNAH (13) · Śloka 13
বিশদো গৈরিকঃ স্নিগ্ধঃ কষাযমধুরো হিমঃ|১৩|
View original
विशदो गैरिकः स्निग्धः कषायमधुरो हिमः|१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana manohvAguNAH (13) · Śloka 13
কফঘ্নী তিক্তকটুকা মনোহ্বা লেখনী সরা||১৩||
View original
कफघ्नी तिक्तकटुका मनोह्वा लेखनी सरा||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana haritAlaguNAH (14) · Śloka 14
স্নিগ্ধং কষাযকটুকং হরিতালং বিষপ্রণুত্| স্রোতোঽঞ্জনাত্সৌবীরাঞ্জনস্য শ্রেষ্ঠত্বম্ কষাযং মধুরং শীতং লেখনং স্নিগ্ধমঞ্জনম্| রক্তপিত্তবিষচ্ছর্দিহিধ্মাঘ্নং দৃক্প্রসাদনম্| স্রোতোঽঞ্জনং বরং তত্র ততঃ সৌবীরকাঞ্জনম্||১৪||
View original
स्निग्धं कषायकटुकं हरितालं विषप्रणुत्| स्रोतोऽञ्जनात्सौवीराञ्जनस्य श्रेष्ठत्वम् कषायं मधुरं शीतं लेखनं स्निग्धमञ्जनम्| रक्तपित्तविषच्छर्दिहिध्माघ्नं दृक्प्रसादनम्| स्रोतोऽञ्जनं वरं तत्र ततः सौवीरकाञ्जनम्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasA~jjanaguNAH (15) · Śloka 15
কফঘ্নং তিক্তকটুকং ছেদি সোষ্ণং রসাঞ্জনম্||১৫||
View original
कफघ्नं तिक्तकटुकं छेदि सोष्णं रसाञ्जनम्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shilAjatuguNAH (16) · Śloka 16
স্বাদু হিধ্মাপ্রশমনং কাসমেহক্ষযাপহম্| কফঘ্নমুষ্ণং কটুকং শিলাজতু রসাযনম্| তিক্তঞ্চ ছেদনং যোগবাহিত্বাত্সর্বরোগজিত্| বিশেষাত্ কৃচ্ছ্রমেহার্শঃপাণ্ডুশোফকফাপহম্|১৬|
View original
स्वादु हिध्माप्रशमनं कासमेहक्षयापहम्| कफघ्नमुष्णं कटुकं शिलाजतु रसायनम्| तिक्तञ्च छेदनं योगवाहित्वात्सर्वरोगजित्| विशेषात् कृच्छ्रमेहार्शःपाण्डुशोफकफापहम्|१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vaMsharocanAguNAH (16) · Śloka 16
কষাযা মধুরা রূক্ষা কাসঘ্নী বংশরোচনা|১৬|
View original
कषाया मधुरा रूक्षा कासघ्नी वंशरोचना|१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tugAkShIrIguNAH (16) · Śloka 16
তুগাক্ষীরী ক্ষযশ্বাসকাসঘ্নী মধুরা হিমা|১৬|
View original
तुगाक्षीरी क्षयश्वासकासघ्नी मधुरा हिमा|१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lavaNasAmAnyaguNAH (16) · Śloka 16
বিষ্যন্দি লবণং সর্বং সূক্ষ্মং সৃষ্টমলং বিদুঃ| বাতঘ্নং পাকি তীক্ষ্ণোষ্ণং রোচনং কফপিত্তকৃত্||১৬||
View original
विष्यन्दि लवणं सर्वं सूक्ष्मं सृष्टमलं विदुः| वातघ्नं पाकि तीक्ष्णोष्णं रोचनं कफपित्तकृत्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saindhavaguNAH (17) · Śloka 17
সৈন্ধবং তত্র সস্বাদু বৃষ্যং হৃদ্যং ত্রিদোষনুত্| লঘ্বনুষ্ণং দৃশঃ পথ্যমবিদাহ্যগ্নিদীপনম্||১৭||
View original
सैन्धवं तत्र सस्वादु वृष्यं हृद्यं त्रिदोषनुत्| लघ्वनुष्णं दृशः पथ्यमविदाह्यग्निदीपनम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sauvarcalaguNAH (18) · Śloka 18
লঘু সৌবর্চলং হৃদ্যং সুগন্ধ্যুদ্গারশোধনম্| কটুপাকং বিবন্ধঘ্নং দীপনীযং রুচিপ্রদম্|১৮|
View original
लघु सौवर्चलं हृद्यं सुगन्ध्युद्गारशोधनम्| कटुपाकं विबन्धघ्नं दीपनीयं रुचिप्रदम्|१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viDguNAH (18) · Śloka 18
ঊর্ধ্বাধঃ কফবাতানুলোমনং দীপনং বিডম্| বিবন্ধানাহবিষ্টম্ভশূলগৌরবনাশনম্|১৮|
View original
ऊर्ध्वाधः कफवातानुलोमनं दीपनं विडम्| विबन्धानाहविष्टम्भशूलगौरवनाशनम्|१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmudralavaNaguNAH (18) · Śloka 18
বিপাকে স্বাদু সামুদ্রং গুরু শ্লেষ্মবিবর্ধনম্|১৮|
View original
विपाके स्वादु सामुद्रं गुरु श्लेष्मविवर्धनम्|१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana audBidalavaNaguNAH (18) · Śloka 18
সতিক্তকটুকক্ষারং তীক্ষ্ণমুত্ক্লেদি চৌদ্ভিদম্||১৮||
View original
सतिक्तकटुकक्षारं तीक्ष्णमुत्क्लेदि चौद्भिदम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRuShNalavaNaguNAH (19) · Śloka 19
কৃষ্ণে সৌবর্চলগুণা লবণে গন্ধবর্জিতাঃ|১৯|
View original
कृष्णे सौवर्चलगुणा लवणे गन्धवर्जिताः|१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana romakalavaNaguNAH (19) · Śloka 19
রোমকং লঘু পাংসূত্থং সক্ষারং শ্লেষ্মলং গুরু|১৯|
View original
रोमकं लघु पांसूत्थं सक्षारं श्लेष्मलं गुरु|१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lavaNaprayoge kramanirdeshaH (19) · Śloka 19
লবণানাং প্রযোগে তু সৈন্ধবাদীন্ প্রযোজযেত্||১৯||
View original
लवणानां प्रयोगे तु सैन्धवादीन् प्रयोजयेत्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yavakShAraguNAH (20) · Śloka 20
গুল্মহৃদ্ গ্রহণীপাণ্ডুপ্লীহানাহগলামযান্| শ্বাসার্শঃ কফবাতাংশ্চ শমযেদ্যবশূকজঃ||২০||
View original
गुल्महृद् ग्रहणीपाण्डुप्लीहानाहगलामयान्| श्वासार्शः कफवातांश्च शमयेद्यवशूकजः||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svarjikAkShAraguNAHsarvakShAraguNAH (21) · Śloka 21
স্বর্জিকা তদ্গুণান্ন্যূনা ক্ষারেণ তু ততোঽধিকা| ক্ষারঃ সর্বশ্চ পরমং তীক্ষ্ণোষ্ণঃ কৃমিজিল্লঘুঃ| পিত্তাসৃগ্দূষণঃ পাকী ছেদ্যহৃদ্যো বিদারণঃ| অপথ্যঃ কটুলাবণ্যাচ্ছুক্রৌজঃ কেশচক্ষুষাম্||২১||
View original
स्वर्जिका तद्गुणान्न्यूना क्षारेण तु ततोऽधिका| क्षारः सर्वश्च परमं तीक्ष्णोष्णः कृमिजिल्लघुः| पित्तासृग्दूषणः पाकी छेद्यहृद्यो विदारणः| अपथ्यः कटुलावण्याच्छुक्रौजः केशचक्षुषाम्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana harItakIguNAH (22) · Śloka 22
কষাযা মধুরা পাকে রূক্ষা বিলবণা লঘুঃ| দীপনী পাচনী মেধ্যা বযসঃ স্থাপনী পরম্| উষ্ণবীর্যা সরাযুষ্যা বুদ্ধীন্দ্রিযবলপ্রদা| কুষ্ঠবৈবর্ণ্যবৈস্বর্যপুরাণবিষমজ্বরান্| শিরোঽক্ষিপাণ্ডুহৃদ্রোগকামলাগ্রহণীগদান্| সশোষশোফাতীসারমেহমোহবমিক্রিমীন্| শ্বাসকাসপ্রসেকার্শঃপ্লীহানাহগরোদরম্| বিবন্ধং স্রোতসাং গুল্মমূরুস্তম্ভমরোচকম্| হরীতকরী জযেদ্ব্যাধীংস্তাংস্তাংশ্চ কফবাতজান্||২২||
View original
कषाया मधुरा पाके रूक्षा विलवणा लघुः| दीपनी पाचनी मेध्या वयसः स्थापनी परम्| उष्णवीर्या सरायुष्या बुद्धीन्द्रियबलप्रदा| कुष्ठवैवर्ण्यवैस्वर्यपुराणविषमज्वरान्| शिरोऽक्षिपाण्डुहृद्रोगकामलाग्रहणीगदान्| सशोषशोफातीसारमेहमोहवमिक्रिमीन्| श्वासकासप्रसेकार्शःप्लीहानाहगरोदरम्| विबन्धं स्रोतसां गुल्ममूरुस्तम्भमरोचकम्| हरीतकरी जयेद्व्याधींस्तांस्तांश्च कफवातजान्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmalakaguNAH (23) · Śloka 23
তদ্বদামলকং শীতং মাধুর্যাত্ পিত্তজিত্পরম্| কফং কটুবিপাকিত্বাদম্লত্বান্মারুতঞ্জযেত্| পরং চ কণ্ঠ্যং চক্ষুষ্যং হৃদ্যং দাহজ্বরাপহম্||২৩||
View original
तद्वदामलकं शीतं माधुर्यात् पित्तजित्परम्| कफं कटुविपाकित्वादम्लत्वान्मारुतञ्जयेत्| परं च कण्ठ्यं चक्षुष्यं हृद्यं दाहज्वरापहम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bibhItakaguNAH (24) · Śloka 24
অক্ষন্তু তদ্গুণান্ন্যূনং কষাযমধুরং হিমম্| কাসশ্বাসগলশ্লেষ্মপিত্তশুক্রহরং লঘু| পরং কেশ্যস্তু তন্মজ্জা শুক্রঘ্নঞ্চ ততোঽঞ্জনম্||২৪||
View original
अक्षन्तु तद्गुणान्न्यूनं कषायमधुरं हिमम्| कासश्वासगलश्लेष्मपित्तशुक्रहरं लघु| परं केश्यस्तु तन्मज्जा शुक्रघ्नञ्च ततोऽञ्जनम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana triphalAguNAH (25) · Śloka 25
ইযং রসাযনবরা ত্রিফলাক্ষ্যামযাপহা| রোপণী ত্বগ্গদক্লেদমেদোমেহকফাস্রজিত্||২৫||
View original
इयं रसायनवरा त्रिफलाक्ष्यामयापहा| रोपणी त्वग्गदक्लेदमेदोमेहकफास्रजित्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trijAtakacaturjAtakayorguNAH (26) · Śloka 26
সকেসরং চতুর্জাতং ত্বক্পত্রৈলং ত্রিজাতকম্| পিত্তপ্রকোপি তীক্ষ্ণোষ্ণং রূক্ষং রোচনদীপনম্| (পত্রকং কফবাতঘ্নং ত্রিসুগন্ধি ত্রিজাতকম্| কেসরং রক্তগুদজবিষপিত্তকফাপহম্| তদ্যুক্তং তচ্চতুর্জাতং নাতিশীতোষ্ণমুচ্যতে)||২৬||
View original
सकेसरं चतुर्जातं त्वक्पत्रैलं त्रिजातकम्| पित्तप्रकोपि तीक्ष्णोष्णं रूक्षं रोचनदीपनम्| (पत्रकं कफवातघ्नं त्रिसुगन्धि त्रिजातकम्| केसरं रक्तगुदजविषपित्तकफापहम्| तद्युक्तं तच्चतुर्जातं नातिशीतोष्णमुच्यते)||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana maricaguNAH (27) · Śloka 27
রসে পাকে চ কটুকং কফঘ্নং মরিচং লঘু||২৭||
View original
रसे पाके च कटुकं कफघ्नं मरिचं लघु||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ArdrapippalIguNAH (28) · Śloka 28
শ্লেষ্মলা স্বাদুশীতার্দ্রা গুর্বী স্নিগ্ধা চ পিপ্পলী||২৮||
View original
श्लेष्मला स्वादुशीतार्द्रा गुर्वी स्निग्धा च पिप्पली||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuShkapippalIguNAH (29) · Śloka 29
সা শুষ্কা বিপরীতাতঃ স্নিগ্ধা বৃষ্যা রসে কটুঃ| স্বাদুপাকানিলশ্লেষ্মশ্বাসকাসাপহা সরা|২৯|
View original
सा शुष्का विपरीतातः स्निग्धा वृष्या रसे कटुः| स्वादुपाकानिलश्लेष्मश्वासकासापहा सरा|२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pippalyA atyupayoganiShedho~apavAdashca (29) · Śloka 29
ন তামত্যুপযুঞ্জীত রসাযনবিধিং বিনা||২৯||
View original
न तामत्युपयुञ्जीत रसायनविधिं विना||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAgaraguNAH ArdrakaguNAshca (30) · Śloka 30
নাগরং দীপনং বৃষ্যং গ্রাহি হৃদ্যং বিবন্ধনুত্| রুচ্যং লঘু স্বাদুপাকং স্নিগ্ধোষ্ণং কফবাতজিত্| তদ্বদার্দ্রকমেতচ্চ ত্রযং ত্রিকটুকং জযেত্| স্থৌল্যাগ্নিসদনশ্বাসকাসশ্লীপদপীনসান্||৩০||
View original
नागरं दीपनं वृष्यं ग्राहि हृद्यं विबन्धनुत्| रुच्यं लघु स्वादुपाकं स्निग्धोष्णं कफवातजित्| तद्वदार्द्रकमेतच्च त्रयं त्रिकटुकं जयेत्| स्थौल्याग्निसदनश्वासकासश्लीपदपीनसान्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cavikApippalImUlaguNAH (31) · Śloka 31
চবিকা পিপ্পলীমূলং মরিচাল্পান্তরং গুণৈঃ||৩১||
View original
चविका पिप्पलीमूलं मरिचाल्पान्तरं गुणैः||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana citrakaguNAH (32) · Śloka 32
চিত্রকোঽগ্নিসমঃ পাকে শোফার্শঃ কৃমিকুষ্ঠহা||৩২||
View original
चित्रकोऽग्निसमः पाके शोफार्शः कृमिकुष्ठहा||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcakolaguNAH (33) · Śloka 33
পঞ্চকোলকমেতচ্চ মরিচেন বিনা স্মৃতম্| গুল্মপ্লীহোদরানাহশূলঘ্নং দীপনং পরম্||৩৩||
View original
पञ्चकोलकमेतच्च मरिचेन विना स्मृतम्| गुल्मप्लीहोदरानाहशूलघ्नं दीपनं परम्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bRuhatpa~jcamUlaguNAH (34) · Śloka 34
বিল্বকাশ্মর্যতর্কারীপাটলাটুণ্টুকৈর্মহত্| জযেত্কষাযং তিক্তোষ্ণং পঞ্চমূলং কফানিলৌ||৩৪||
View original
बिल्वकाश्मर्यतर्कारीपाटलाटुण्टुकैर्महत्| जयेत्कषायं तिक्तोष्णं पञ्चमूलं कफानिलौ||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hrasvapa~jcamUlaguNAH (2) · Śloka 2
হ্রস্বং বৃহত্যংশুমতীদ্বযগোক্ষুরকৈঃ স্মৃতম্| স্বাদুপাকরসং নাতিশীতোষ্ণং সর্বদোষজিত্||২||
View original
ह्रस्वं बृहत्यंशुमतीद्वयगोक्षुरकैः स्मृतम्| स्वादुपाकरसं नातिशीतोष्णं सर्वदोषजित्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madhyamapa~jcamUlaguNAH (34) · Śloka 34
বলাপুনর্নবৈরণ্ডশূর্পপর্ণীদ্বযেন চ| মধ্যমং কফবাতঘ্নং নাতিপিত্তকরং লঘু|৩৪|
View original
बलापुनर्नवैरण्डशूर्पपर्णीद्वयेन च| मध्यमं कफवातघ्नं नातिपित्तकरं लघु|३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvanapa~jcamUlaguNAH (34) · Śloka 34
অভীরুবীরাজীবন্তীজীবকর্ষভকৈঃ স্মৃতম্| জীবনাখ্যং তু চক্ষুষ্যং বৃষ্যং পিত্তানিলাপহম্|৩৪|
View original
अभीरुवीराजीवन्तीजीवकर्षभकैः स्मृतम्| जीवनाख्यं तु चक्षुष्यं वृष्यं पित्तानिलापहम्|३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRuNapa~jcamUlaguNAH (34) · Śloka 34
তৃণাখ্যং শরদর্ভেক্ষুশালিকাশৈস্তু পিত্তজিত্| অজশৃঙ্গী হরিদ্রা চ বিদারী সারিবাঽমৃতাঃ|৩৪|
View original
तृणाख्यं शरदर्भेक्षुशालिकाशैस्तु पित्तजित्| अजशृङ्गी हरिद्रा च विदारी सारिवाऽमृताः|३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vallIkaNTakapa~jcamUlayorguNAH (34) · Śloka 34
বল্ল্যাখ্যং কণ্টকাখ্যং তু শ্বদংষ্ট্রাঽভীরুসৈর্যকৈঃ| সহিংস্রাকরমর্দীকৈঃ সর্বদোষহরে চ তে||৩৪||
View original
बल्ल्याख्यं कण्टकाख्यं तु श्वदंष्ट्राऽभीरुसैर्यकैः| सहिंस्राकरमर्दीकैः सर्वदोषहरे च ते||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAravyAdiguNAH (35) · Śloka 35
কারবী কুঞ্চিবাজাজীকবরীধান্যতুম্বুরু| অন্নগন্ধহরং রুচ্যং দীপনং কফবাতজিত্||৩৫||
View original
कारवी कुञ्चिवाजाजीकबरीधान्यतुम्बुरु| अन्नगन्धहरं रुच्यं दीपनं कफवातजित्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAShpikArAjikayorguNAH (36) · Śloka 36
বাষ্পিকা কটুতিক্তোষ্ণা কৃমিশ্লেষ্মহরা পরম্| তদ্বচ্চ রাজিকা বিঘ্নসাদনী দীপনী পরা| শূলাটোপহরা রুচ্যা..........................||৩৬||
View original
बाष्पिका कटुतिक्तोष्णा कृमिश्लेष्महरा परम्| तद्वच्च राजिका विघ्नसादनी दीपनी परा| शूलाटोपहरा रुच्या..........................||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dIpyakaguNAH (37) · Śloka 37
...............দীপ্যকঃ কোষ্ঠশূলজিত্|৩৭|
View original
...............दीप्यकः कोष्ठशूलजित्|३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarShapaguNAH (37) · Śloka 37
অহৃদ্যাঃ সর্ষপাঃ স্নিগ্ধা বাষ্পিকাবচ্চ কীর্ত্তিতাঃ|৩৭|
View original
अहृद्याः सर्षपाः स्निग्धा बाष्पिकावच्च कीर्त्तिताः|३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hi~gguguNAH (37) · Śloka 37
হিঙ্গু বাতকফানাহশূলঘ্নং পিত্তকোপনম্| কটুপাকরসং রুচ্যং দীপনং পাচনং লঘু| পিত্তাস্রকোপি তচ্চৈব শ্রেষ্ঠং বোষ্কাণদেশজম্| ততো ন্যূনগুণং ত্বন্যদ্দ্রব্যব্যঞ্জনধূপনম্|৩৭|
View original
हिङ्गु वातकफानाहशूलघ्नं पित्तकोपनम्| कटुपाकरसं रुच्यं दीपनं पाचनं लघु| पित्तास्रकोपि तच्चैव श्रेष्ठं बोष्काणदेशजम्| ततो न्यूनगुणं त्वन्यद्द्रव्यव्यञ्जनधूपनम्|३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shatAhvAdInAM guNAH (37) · Śloka 37
শতাহ্বাকুষ্ঠতগরসুরদারুহরেণবঃ| এলৈলবালুসরলত্বগ্ব্যাঘ্রনখচোরকাঃ| লঘূষ্ণাঃ কটুকাঃ পাকে কফবাতনিবর্হণাঃ|৩৭|
View original
शताह्वाकुष्ठतगरसुरदारुहरेणवः| एलैलवालुसरलत्वग्व्याघ्रनखचोरकाः| लघूष्णाः कटुकाः पाके कफवातनिबर्हणाः|३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sairyakaguNAH (37) · Śloka 37
সৈর্যকস্তিক্তমধুরঃ স্নিগ্ধোষ্ণঃ কফবাতজিত্|৩৭|
View original
सैर्यकस्तिक्तमधुरः स्निग्धोष्णः कफवातजित्|३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gokShurakaguNAH (37) · Śloka 37
বস্তিমূত্রবিবন্ধঘ্নো বৃষ্যো গোক্ষুরকো হিমঃ|৩৭|
View original
बस्तिमूत्रविबन्धघ्नो वृष्यो गोक्षुरको हिमः|३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShAdvayaguNAH (37) · Śloka 37
পাচনং কফপিত্তঘ্নং তিক্তং শীতং বিষাদ্বযম্||৩৭||
View original
पाचनं कफपित्तघ्नं तिक्तं शीतं विषाद्वयम्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mustaguNAH (38) · Śloka 38
কফঘ্নং তিক্তকটুকং মুস্তং সংগ্রাহি পাচনম্|৩৮|
View original
कफघ्नं तिक्तकटुकं मुस्तं संग्राहि पाचनम्|३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana amRutAguNAH (38) · Śloka 38
তিক্তাঽমৃতা ত্রিদোষঘ্নী গ্রাহিণ্যুষ্ণা রসাযনী| দীপনী জ্বরতৃড্দাহকামলাবাতরক্তনুত্|৩৮|
View original
तिक्ताऽमृता त्रिदोषघ्नी ग्राहिण्युष्णा रसायनी| दीपनी ज्वरतृड्दाहकामलावातरक्तनुत्|३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhUnimbaparpaTayorguNAH (38) · Śloka 38
তিক্তশীতৌ জ্বরহরৌ লঘূ ভূনিম্বপর্পটৌ|৩৮|
View original
तिक्तशीतौ ज्वरहरौ लघू भूनिम्बपर्पटौ|३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nimbaguNAH (38) · Śloka 38
নিম্বস্তিক্তো হিমঃ কুষ্ঠকৃমিপিত্তকফাপহঃ|৩৮|
View original
निम्बस्तिक्तो हिमः कुष्ठकृमिपित्तकफापहः|३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAnimbaguNAH (38) · Śloka 38
মহানিম্বঃ পরং গ্রাহী কষাযো রূক্ষশীতলঃ|৩৮|
View original
महानिम्बः परं ग्राही कषायो रूक्षशीतलः|३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gugguluguNAH (38) · Śloka 38
গুগ্গুলুঃ পিচ্ছিলস্পর্শে বিশদোঽভ্যবহারতঃ| সস্বাদুঃ সকটুস্তিক্তঃ সকষাযো রসাযনম্| বর্ণ্যঃ স্বর্যঃ কটুঃ পাকে রূক্ষঃ সূক্ষ্মোঽগ্নিদীপনঃ| ক্লেদমেদোনিলশ্লেষ্মগণ্ডমেহাপচীক্রিমীন্| পিটকাগ্রন্থিশোফাংশ্চ হন্ত্যুষ্ণঃ স্রংসনো লঘুঃ||৩৮||
View original
गुग्गुलुः पिच्छिलस्पर्शे विशदोऽभ्यवहारतः| सस्वादुः सकटुस्तिक्तः सकषायो रसायनम्| वर्ण्यः स्वर्यः कटुः पाके रूक्षः सूक्ष्मोऽग्निदीपनः| क्लेदमेदोनिलश्लेष्मगण्डमेहापचीक्रिमीन्| पिटकाग्रन्थिशोफांश्च हन्त्युष्णः स्रंसनो लघुः||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sha~gKapuShpIguNAH (39) · Śloka 39
শঙ্খপুষ্পী সরা তিক্তা মেধ্যা কৃমিবিষাপহা|৩৯|
View original
शङ्खपुष्पी सरा तिक्ता मेध्या कृमिविषापहा|३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aguruguNAH (39) · Śloka 39
কটুতিক্তোষ্ণমগুরু স্নিগ্ধং বাতকফাপহম্| পিত্তাস্রবিষতৃড্দাহক্লমঘ্নং গুরু রূক্ষণম্|৩৯|
View original
कटुतिक्तोष्णमगुरु स्निग्धं वातकफापहम्| पित्तास्रविषतृड्दाहक्लमघ्नं गुरु रूक्षणम्|३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caMdanasAmAnyaguNAH (39) · Śloka 39
সর্বং সতিক্তমধুরং চন্দনং শিশিরং পরম্| লঘু রক্তম্......................||৩৯||
View original
सर्वं सतिक्तमधुरं चन्दनं शिशिरं परम्| लघु रक्तम्......................||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ushIravAlakayorguNAH (40) · Śloka 40
..............তথোশীরং বালকং পাচনং চ তত্| জ্বরাতিসারবমথুরক্তপিত্তক্ষতাপহম্||৪০||
View original
..............तथोशीरं वालकं पाचनं च तत्| ज्वरातिसारवमथुरक्तपित्तक्षतापहम्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madhukaguNAH (41) · Śloka 41
মধুকং রক্তপিত্তঘ্নং ব্রণশোধনরোপণম্| গুরু স্বাদু হিমং বৃষ্যং চক্ষুষ্যং স্বরবর্ণকৃত্||৪১||
View original
मधुकं रक्तपित्तघ्नं व्रणशोधनरोपणम्| गुरु स्वादु हिमं वृष्यं चक्षुष्यं स्वरवर्णकृत्||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nishAdvayaguNAH (42) · Śloka 42
কটুতিক্তে নিশে কুষ্ঠমেহপিত্তকফাপহে| প্রলেপাজ্জযতঃ কণ্ডূং শোফং দুষ্টব্রণং বিষম্|৪২|
View original
कटुतिक्ते निशे कुष्ठमेहपित्तकफापहे| प्रलेपाज्जयतः कण्डूं शोफं दुष्टव्रणं विषम्|४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prapauNDarIkaguNAH (42) · Śloka 42
প্রপৌণ্ডরীকং চক্ষুষ্যং শিশিরং ব্রণরোপণম্| কষাযতিক্তমধুরং রক্তপিত্তপ্রসাদনম্|৪২|
View original
प्रपौण्डरीकं चक्षुष्यं शिशिरं व्रणरोपणम्| कषायतिक्तमधुरं रक्तपित्तप्रसादनम्|४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana balAtrayaguNAH (42) · Śloka 42
বলাত্রযং স্বাদু বৃষ্যং স্নিগ্ধং শীতং বলপ্রদম্|৪২|
View original
बलात्रयं स्वादु वृष्यं स्निग्धं शीतं बलप्रदम्|४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAgabalAguNAH (42) · Śloka 42
তত্র নাগবলা বল্যা ক্ষতক্ষীণহিতা গুরুঃ||৪২||
View original
तत्र नागबला बल्या क्षतक्षीणहिता गुरुः||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tAmbUlaguNAH (43) · Śloka 43
তাম্বূলং কটু সক্ষারং রুচ্যমুষ্ণং কফপ্রণুত্||৪৩||
View original
ताम्बूलं कटु सक्षारं रुच्यमुष्णं कफप्रणुत्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUgaguNAH (44) · Śloka 44
ভেদি সম্মোহকৃত্ পূগং কষাযং স্বাদু রোচনম্|৪৪|
View original
भेदि सम्मोहकृत् पूगं कषायं स्वादु रोचनम्|४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jAtipatryAdInAM guNAH (44) · Śloka 44
জাতিপত্রী কটুফলং কঙ্কোলকলবঙ্গকম্| লঘু তৃষ্ণাপহং হৃদ্যং বক্ত্রদৌর্গন্ধ্যনাশনম্||৪৪||
View original
जातिपत्री कटुफलं कङ्कोलकलवङ्गकम्| लघु तृष्णापहं हृद्यं वक्त्रदौर्गन्ध्यनाशनम्||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karpUraguNAH (1) · Śloka 1
সস্বাদুতিক্তস্তৃষ্ণাঘ্নঃ কর্পূরশ্ছেদনো হিমঃ||১||
View original
सस्वादुतिक्तस्तृष्णाघ्नः कर्पूरश्छेदनो हिमः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana latAkastUrikAguNAH (44) · Śloka 44
লতাকস্তূরিকা তদ্বন্মুখশোষহরা পরম্|৪৪|
View original
लताकस्तूरिका तद्वन्मुखशोषहरा परम्|४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana padmAdInAM guNAH (44) · Śloka 44
কষাযমধুরং শীতং পদ্মং পিত্তকফাস্রজিত্| তদ্বদ্বকুলপুন্নাগকুমুদোত্পলপাটলম্||৪৪||
View original
कषायमधुरं शीतं पद्मं पित्तकफास्रजित्| तद्वद्वकुलपुन्नागकुमुदोत्पलपाटलम्||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana campakAdInAM guNAH (45) · Śloka 45
সচম্পকং ততো ন্যূনং গুণৈঃ কোরণ্ডকিংশুকম্| মালতীমল্লিকাপুষ্পং তিক্তং জযতি মারুতম্||৪৫||
View original
सचम्पकं ततो न्यूनं गुणैः कोरण्डकिंशुकम्| मालतीमल्लिकापुष्पं तिक्तं जयति मारुतम्||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAgakesarasindhuvArayorguNAH (46) · Śloka 46
বিষপিত্তকফান্নাগং সিন্দুবারং চ তদ্গুণম্||৪৬||
View original
विषपित्तकफान्नागं सिन्दुवारं च तद्गुणम्||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ketakIshirIShapuShpayoH guNAH (47) · Śloka 47
কফঘ্নং কৈতকং তিক্তং শৈরীষং বিষহারি চ|৪৭|
View original
कफघ्नं कैतकं तिक्तं शैरीषं विषहारि च|४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agastyapuShpaguNAH (47) · Śloka 47
বাতলং পুষ্পমাগস্ত্যং কষাযং কফপিত্তজিত্| চতুর্থিকজ্বরহরং নাবনেনোপযোজিতম্|৪৭|
View original
वातलं पुष्पमागस्त्यं कषायं कफपित्तजित्| चतुर्थिकज्वरहरं नावनेनोपयोजितम्|४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bandhUkayUthikApuShpayorguNAH (47) · Śloka 47
বন্ধূকং শ্লেষ্মলং গ্রাহি তদ্বদেব চ যূথিকা|৪৭|
View original
बन्धूकं श्लेष्मलं ग्राहि तद्वदेव च यूथिका|४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ku~gkumaguNAH (47) · Śloka 47
কফঘ্নমুষ্ণবীর্যং চ কুঙ্কুমং ব্রণশোধনম্|৪৭|
View original
कफघ्नमुष्णवीर्यं च कुङ्कुमं व्रणशोधनम्|४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avalgujaiDagajabIjayorguNAH (47) · Śloka 47
অবল্গ্বেডকজং বীজং কটিবাতকফপ্রণুত্|৪৭|
View original
अवल्ग्वेडकजं बीजं कटिवातकफप्रणुत्|४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AsyA-adhva-caMkramaNa-guNAH (47) · Śloka 47
আস্যা বর্ণশ্লেষ্মমেদঃ সৌকুমার্যকৃদন্যথা| অতোঽধ্বাগ্নিবলাযূংষি কুর্যাচ্চঙ্ক্রমণং সুখম্| মারুতস্যানুলোম্যং চ খুডস্তম্ভশ্রমাপহম্||৪৭||
View original
आस्या वर्णश्लेष्ममेदः सौकुमार्यकृदन्यथा| अतोऽध्वाग्निबलायूंषि कुर्याच्चङ्क्रमणं सुख़म्| मारुतस्यानुलोम्यं च ख़ुडस्तम्भश्रमापहम्||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAdatraguNAH (48) · Śloka 48
অন্বর্থসংজ্ঞং পাদত্রং বলদৃক্শুক্রবর্দ্ধনম্||৪৮||
View original
अन्वर्थसंज्ञं पादत्रं बलदृक्शुक्रवर्द्धनम्||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana chatraguNAH (49) · Śloka 49
বর্ণ্যং নেত্রহিতং ছত্রং বাতবর্ষাতপাপহম্||৪৯||
View original
वर्ण्यं नेत्रहितं छत्रं वातवर्षातपापहम्||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pravAta- apravAtayorguNAH (50) · Śloka 50
প্রবাতো রৌক্ষ্যবৈবর্ণ্যস্তম্ভকৃদ্দাহতৃড্ভ্রমান্| শ্রমাগ্নিমূর্চ্ছাংশ্চ জযেদপ্রবাতস্ত্বতোঽন্যথা||৫০||
View original
प्रवातो रौक्ष्यवैवर्ण्यस्तम्भकृद्दाहतृड्भ्रमान्| श्रमाग्निमूर्च्छांश्च जयेदप्रवातस्त्वतोऽन्यथा||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prAgvAtaguNAH (51) · Śloka 51
প্রাগ্বাযুরুষ্ণোঽভিষ্যন্দি ত্বগ্দোষার্শোবিষক্রিমীন্| সন্নিপাতজ্বরং শ্বাসমামং বাযুং চ কোপযেত্|৫১|
View original
प्राग्वायुरुष्णोऽभिष्यन्दि त्वग्दोषार्शोविषक्रिमीन्| सन्निपातज्वरं श्वासमामं वायुं च कोपयेत्|५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pashcimavAtaguNAH (51) · Śloka 51
পশ্চিমঃ শিশিরো হন্তি মূর্চ্ছাং দাহং তৃষং বিষম্|৫১|
View original
पश्चिमः शिशिरो हन्ति मूर्च्छां दाहं तृषं विषम्|५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dakShiNamArutaguNAH (51) · Śloka 51
দক্ষিণো মারুতঃ শ্রেষ্ঠো নেত্র্যোঽঙ্গবলবর্ধনঃ| রক্তপিত্তপ্রশমনো ন চ বাতপ্রকোপনঃ|৫১|
View original
दक्षिणो मारुतः श्रेष्ठो नेत्र्योऽङ्गबलवर्धनः| रक्तपित्तप्रशमनो न च वातप्रकोपनः|५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uttaravAtaguNAH (51) · Śloka 51
উত্তরো মারুতঃ স্নিগ্ধো মৃদুর্মধুর এব চ| কষাযানুরসঃ শীতো দোষাণামপ্রকোপনঃ|৫১|
View original
उत्तरो मारुतः स्निग्धो मृदुर्मधुर एव च| कषायानुरसः शीतो दोषाणामप्रकोपनः|५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AtapAdInAM guNAH (51) · Śloka 51
আতপো ভ্রমতৃট্স্বেদদাহমূর্চ্ছাবিবর্ণতাঃ| কুর্যাত্ পিত্ত্তাস্রবহ্নিংশ্চ ছাযা চৈতানপোহতি| তমঃ কষাযকটুকং জ্যোত্স্না মধুরশীলতা||৫১||
View original
आतपो भ्रमतृट्स्वेददाहमूर्च्छाविवर्णताः| कुर्यात् पित्त्तास्रवह्निंश्च छाया चैतानपोहति| तमः कषायकटुकं ज्योत्स्ना मधुरशीलता||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tamasaH guNAH (52) · Śloka 52
তমঃ কষাকটুকং জ্যোত্স্না মধুরশীলতা|৫২|
View original
तमः कषाकटुकं ज्योत्स्ना मधुरशीलता|५२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upasaMhAraH (12) · Śloka 12
ভবতি চাত্র- রসাদিভেদৈরিতি ভেষজানাং দিঙ্মাত্রমুক্তন্ন যতোঽস্তি কিঞ্চিত্| অনৌষধং দ্রব্যমিহাববোধো রূপস্য তেষাং বনগোচরেভ্যঃ||৫২|| ইতি শ্রীবৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতাবষ্টাঙ্গসংগ্রহসংহিতাযাং সূত্রস্থানে বিবিধৌষধবিজ্ঞানীযো নাম দ্বাদশোঽধ্যাযঃ||১২||
View original
भवति चात्र- रसादिभेदैरिति भेषजानां दिङ्मात्रमुक्तन्न यतोऽस्ति किञ्चित्| अनौषधं द्रव्यमिहावबोधो रूपस्य तेषां वनगोचरेभ्यः||५२|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने विविधौषधविज्ञानीयो नाम द्वादशोऽध्यायः||१२||
🔊 Audio coming soon