Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
View original
अथातो वातशोणितचिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
35. vātaśōṇitacikitsitam
Adhikarana 2 (3-11) · Śloka 11
ਹੁਤਾਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਮਾਸੀਨਮਸਿਮਧ੍ਯੇ ਪੁਨਰ੍ਵਸੁਮ੍| ਪਸ੍ਟਵਾਨ੍ ਗੁਰੁਮੇਕਾਗ੍ਰਮਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ੋਗ੍ਨਿਵਰ੍ਚਸਮ੍||੩|| ਅਗ੍ਨਿਮਾਰੁਤਤੁਲ੍ਯਸ੍ਯ ਸਂਸਰ੍ਗਸ੍ਯਾਨਿਲਾਸਜੋਃ| ਹੇਤੁਲਕ੍ਸਣਭੈਸਜ੍ਯਾਨ੍ਯਥਾਸ੍ਮੈ ਗੁਰੁਰਬ੍ਰਵੀਤ੍||੪|| ਲਵਣਾਮ੍ਲਕਟੁਕ੍ਸਾਰਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋਸ੍ਣਾਜੀਰ੍ਣਭੋਜਨੈਃ| ਕ੍ਲਿਨ੍ਨਸ਼ੁਸ੍ਕਾਮ੍ਬੁਜਾਨੂਪਮਾਂਸਪਿਣ੍ਯਾਕਮੂਲਕੈਃ||੫|| ਕੁਲਤ੍ਥਮਾਸਨਿਸ੍ਪਾਵਸ਼ਾਕਾਦਿਪਲਲੇਕ੍ਸੁਭਿਃ| ਦਧ੍ਯਾਰਨਾਲਸੌਵੀਰਸ਼ੁਕ੍ਤਤਕ੍ਰਸੁਰਾਸਵੈਃ||੬|| ਵਿਰੁਦ੍ਧਾਧ੍ਯਸ਼ਨਕ੍ਰੋਧਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਪ੍ਰਜਾਗਰੈਃ| ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਃ ਸੁਕੁਮਾਰਾਣਾਂ ਮਿਸ੍ਟਾਨ੍ਨਸੁਖਭੋਜਿਨਾਮ੍ ||੭|| ਅਚਙ੍ਕ੍ਰਮਣਸ਼ੀਲਾਨਾਂ ਕੁਪ੍ਯਤੇ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਮ੍| ਅਭਿਘਾਤਾਦਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਚ ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟੇ ਸ਼ੋਣਿਤੇ ਨਣਾਮ੍||੮|| ਕਸਾਯਕਟੁਤਿਕ੍ਤਾਲ੍ਪਰੂਕ੍ਸਾਹਾਰਾਦਭੋਜਨਾਤ੍| ਹਯੋਸ੍ਟ੍ਰਯਾਨਯਾਨਾਮ੍ਬੁਕ੍ਰੀਡਾਪ੍ਲਵਨਲਙ੍ਘਨੈਃ ||੯|| ਉਸ੍ਣੇ ਚਾਤ੍ਯਧ੍ਵਵੈਸਮ੍ਯਾਦ੍ਵ੍ਯਵਾਯਾਦ੍ਵੇਗਨਿਗ੍ਰਹਾਤ੍ | ਵਾਯੁਰ੍ਵਿਵਦ੍ਧੋ ਵਦ੍ਧੇਨ ਰਕ੍ਤੇਨਾਵਾਰਿਤਃ ਪਥਿ||੧੦|| ਕਤ੍ਸ੍ਨਂ ਸਨ੍ਦੂਸਯੇਦ੍ਰਕ੍ਤਂ ਤਜ੍ਜ੍ਞੇਯਂ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਮ੍| ਖੁਡਂ ਵਾਤਬਲਾਸਾਖ੍ਯਮਾਢ੍ਯਵਾਤਂ ਚ ਨਾਮਭਿਃ||੧੧||
View original
हुताग्निहोत्रमासीनमृषिमध्ये पुनर्वसुम्| पृष्टवान् गुरुमेकाग्रमग्निवेशोऽग्निवर्चसम्||३|| अग्निमारुततुल्यस्य संसर्गस्यानिलासृजोः| हेतुलक्षणभैषज्यान्यथास्मै गुरुरब्रवीत्||४|| लवणाम्लकटुक्षारस्निग्धोष्णाजीर्णभोजनैः| क्लिन्नशुष्काम्बुजानूपमांसपिण्याकमूलकैः||५|| कुलत्थमाषनिष्पावशाकादिपललेक्षुभिः| दध्यारनालसौवीरशुक्ततक्रसुरासवैः||६|| विरुद्धाध्यशनक्रोधदिवास्वप्नप्रजागरैः| प्रायशः सुकुमाराणां मिष्टान्नसुखभोजिनाम् ||७|| अचङ्क्रमणशीलानां कुप्यते वातशोणितम्| अभिघातादशुद्ध्या च प्रदुष्टे शोणिते नृणाम्||८|| कषायकटुतिक्ताल्परूक्षाहारादभोजनात्| हयोष्ट्रयानयानाम्बुक्रीडाप्लवनलङ्घनैः ||९|| उष्णे चात्यध्ववैषम्याद्व्यवायाद्वेगनिग्रहात् | वायुर्विवृद्धो वृद्धेन रक्तेनावारितः पथि||१०|| कृत्स्नं सन्दूषयेद्रक्तं तज्ज्ञेयं वातशोणितम्| खुडं वातबलासाख्यमाढ्यवातं च नामभिः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (12-15) · Śloka 15
ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨਂ ਕਰੌ ਪਾਦਾਵਙ੍ਗੁਲ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਸਨ੍ਧਯਃ| ਕਤ੍ਵਾਦੌ ਹਸ੍ਤਪਾਦੇ ਤੁ ਮੂਲਂ ਦੇਹੇ ਵਿਧਾਵਤਿ||੧੨|| ਸੌਕ੍ਸ੍ਮ੍ਯਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਸਰਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਪਵਨਸ੍ਯਾਸਜਸ੍ਤਥਾ| ਤਦ੍ਦ੍ਰਵਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਰਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਦੇਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ ਸਿਰਾਯਨੈਃ||੧੩|| ਪਰ੍ਵਸ੍ਵਭਿਹਤਂ ਕ੍ਸੁਬ੍ਧਂ ਵਕ੍ਰਤ੍ਵਾਦਵਤਿਸ੍ਠਤੇ| ਸ੍ਥਿਤਂ ਪਿਤ੍ਤਾਦਿਸਂਸਸ੍ਟਂ ਤਾਸ੍ਤਾਃ ਸਜਤਿ ਵੇਦਨਾਃ||੧੪|| ਕਰੋਤਿ ਦੁਃਖਂ ਤੇਸ੍ਵੇਵ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਸਨ੍ਧਿਸੁ| ਭਵਨ੍ਤਿ ਵੇਦਨਾਸ੍ਤਾਸ੍ਤਾ ਅਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਦੁਃਸਹਾ ਨਣਾਮ੍||੧੫||
View original
तस्य स्थानं करौ पादावङ्गुल्यः सर्वसन्धयः| कृत्वाऽऽदौ हस्तपादे तु मूलं देहे विधावति||१२|| सौक्ष्म्यात् सर्वसरत्वाच्च पवनस्यासृजस्तथा| तद्द्रवत्वात् सरत्वाच्च देहं गच्छन् सिरायनैः||१३|| पर्वस्वभिहतं क्षुब्धं वक्रत्वादवतिष्ठते| स्थितं पित्तादिसंसृष्टं तास्ताः सृजति वेदनाः||१४|| करोति दुःखं तेष्वेव तस्मात् प्रायेण सन्धिषु| भवन्ति वेदनास्तास्ता अत्यर्थं दुःसहा नृणाम्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (16-18) · Śloka 18
ਸ੍ਵੇਦੋਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਨ ਵਾ ਕਾਰ੍ਸ੍ਣ੍ਯਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਜ੍ਞਤ੍ਵਂ ਕ੍ਸਤੇਤਿਰੁਕ੍| ਸਨ੍ਧਿਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯਮਾਲਸ੍ਯਂ ਸਦਨਂ ਪਿਡਕੋਦ੍ਗਮਃ||੧੬|| ਜਾਨੁਜਙ੍ਘੋਰੁਕਟ੍ਯਂਸਹਸ੍ਤਪਾਦਾਙ੍ਗਸਨ੍ਧਿਸੁ| ਨਿਸ੍ਤੋਦਃ ਸ੍ਫੁਰਣਂ ਭੇਦੋ ਗੁਰੁਤ੍ਵਂ ਸੁਪ੍ਤਿਰੇਵ ਚ||੧੭|| ਕਣ੍ਡੂਃ ਸਨ੍ਧਿਸੁ ਰੁਗ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ਚਾਸਕਤ੍| ਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਂ ਮਣ੍ਡਲੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ਵਾਤਾਸਕ੍ਪੂਰ੍ਵਲਕ੍ਸਣਮ੍||੧੮||
View original
स्वेदोऽत्यर्थं न वा कार्ष्ण्यं स्पर्शाज्ञत्वं क्षतेऽतिरुक्| सन्धिशैथिल्यमालस्यं सदनं पिडकोद्गमः||१६|| जानुजङ्घोरुकट्यंसहस्तपादाङ्गसन्धिषु| निस्तोदः स्फुरणं भेदो गुरुत्वं सुप्तिरेव च||१७|| कण्डूः सन्धिषु रुग्भूत्वा भूत्वा नश्यति चासकृत्| वैवर्ण्यं मण्डलोत्पत्तिर्वातासृक्पूर्वलक्षणम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (19-23) · Śloka 23
ਉਤ੍ਤਾਨਮਥ ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸਤੇ| ਤ੍ਵਙ੍ਮਾਂਸਾਸ਼੍ਰਯਮੁਤ੍ਤਾਨਂ ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਤ੍ਵਨ੍ਤਰਾਸ਼੍ਰਯਮ੍||੧੯|| ਕਣ੍ਡੂਦਾਹਰੁਗਾਯਾਮਤੋਦਸ੍ਫੁਰਣਕੁਞ੍ਚਨੈਃ| ਅਨ੍ਵਿਤਾ ਸ਼੍ਯਾਵਰਕ੍ਤਾ ਤ੍ਵਗ੍ਬਾਹ੍ਯੇ ਤਾਮ੍ਰਾ ਤਥੇਸ੍ਯਤੇ||੨੦|| ਗਮ੍ਭੀਰੇ ਸ਼੍ਵਯਥੁਃ ਸ੍ਤਬ੍ਧਃ ਕਠਿਨੋਨ੍ਤਰ੍ਭਸ਼ਾਰ੍ਤਿਮਾਨ੍| ਸ਼੍ਯਾਵਸ੍ਤਾਮ੍ਰੋਥਵਾ ਦਾਹਤੋਦਸ੍ਫੁਰਣਪਾਕਵਾਨ੍||੨੧|| ਰੁਗ੍ਵਿਦਾਹਾਨ੍ਵਿਤੋਭੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਵਾਯੁਃ ਸਨ੍ਧ੍ਯਸ੍ਥਿਮਜ੍ਜਸੁ| ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਨਿਵ ਚਰਤ੍ਯਨ੍ਤਰ੍ਵਕ੍ਰੀਕੁਰ੍ਵਂਸ਼੍ਚ ਵੇਗਵਾਨ੍||੨੨|| ਕਰੋਤਿ ਖਞ੍ਜਂ ਪਙ੍ਗੁਂ ਵਾ ਸ਼ਰੀਰੇ ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚਰਨ੍| ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਲਿਙ੍ਗੈਸ਼੍ਚ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਵਾਤਾਸਗੁਭਯਾਸ਼੍ਰਯਮ੍||੨੩||
View original
उत्तानमथ गम्भीरं द्विविधं तत् प्रचक्षते| त्वङ्मांसाश्रयमुत्तानं गम्भीरं त्वन्तराश्रयम्||१९|| कण्डूदाहरुगायामतोदस्फुरणकुञ्चनैः| अन्विता श्यावरक्ता त्वग्बाह्ये ताम्रा तथेष्यते||२०|| गम्भीरे श्वयथुः स्तब्धः कठिनोऽन्तर्भृशार्तिमान्| श्यावस्ताम्रोऽथवा दाहतोदस्फुरणपाकवान्||२१|| रुग्विदाहान्वितोऽभीक्ष्णं वायुः सन्ध्यस्थिमज्जसु| छिन्दन्निव चरत्यन्तर्वक्रीकुर्वंश्च वेगवान्||२२|| करोति खञ्जं पङ्गुं वा शरीरे सर्वतश्चरन्| सर्वैर्लिङ्गैश्च विज्ञेयं वातासृगुभयाश्रयम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (24-29) · Śloka 29
ਤਤ੍ਰ ਵਾਤੇਧਿਕੇ ਵਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ਰਕ੍ਤੇ ਪਿਤ੍ਤੇ ਕਫੇਪਿ ਵਾ| ਸਂਸਸ੍ਟੇਸੁ ਸਮਸ੍ਤੇਸੁ ਯਚ੍ਚ ਤਚ੍ਛਣੁ ਲਕ੍ਸਣਮ੍||੨੪|| ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ ਸਿਰਾਯਾਮਸ਼ੂਲਸ੍ਫੁਰਣਤੋਦਨਮ੍ | ਸ਼ੋਥਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਸ੍ਣ੍ਯਂ ਰੌਕ੍ਸ੍ਯਂ ਚ ਸ਼੍ਯਾਵਤਾਵਦ੍ਧਿਹਾਨਯਃ||੨੫|| ਧਮਨ੍ਯਙ੍ਗੁਲਿਸਨ੍ਧੀਨਾਂ ਸਙ੍ਕੋਚੋਙ੍ਗਗ੍ਰਹੋਤਿਰੁਕ੍| ਕੁਞ੍ਚਨਸ੍ਤਮ੍ਭਨੇ ਸ਼ੀਤਪ੍ਰਦ੍ਵੇਸਸ਼੍ਚਾਨਿਲੇਧਿਕੇ||੨੬|| ਸ਼੍ਵਯਥੁਰ੍ਭਸ਼ਰੁਕ੍ ਤੋਦਸ੍ਤਾਮ੍ਰਸ਼੍ਚਿਮਿਚਿਮਾਯਤੇ| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਰੂਕ੍ਸੈਃ ਸ਼ਮਂ ਨੈਤਿ ਕਣ੍ਡੂਕ੍ਲੇਦਾਨ੍ਵਿਤੋਸਜਿ ||੨੭|| ਵਿਦਾਹੋ ਵੇਦਨਾ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਸ੍ਵੇਦਸ੍ਤਸ੍ਣਾ ਮਦੋ ਭ੍ਰਮਃ| ਰਾਗਃ ਪਾਕਸ਼੍ਚ ਭੇਦਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਸਸ਼੍ਚੋਕ੍ਤਾਨਿ ਪੈਤ੍ਤਿਕੇ||੨੮|| ਸ੍ਤੈਮਿਤ੍ਯਂ ਗੌਰਵਂ ਸ੍ਨੇਹਃ ਸੁਪ੍ਤਿਰ੍ਮਨ੍ਦਾ ਚ ਰੁਕ੍ ਕਫੇ| ਹੇਤੁਲਕ੍ਸਣਸਂਸਰ੍ਗਾਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਤ੍ਰਿਦੋਸਜਮ੍||੨੯||
View original
तत्र वातेऽधिके वा स्याद्रक्ते पित्ते कफेऽपि वा| संसृष्टेषु समस्तेषु यच्च तच्छृणु लक्षणम्||२४|| विशेषतः सिरायामशूलस्फुरणतोदनम् | शोथस्य कार्ष्ण्यं रौक्ष्यं च श्यावतावृद्धिहानयः||२५|| धमन्यङ्गुलिसन्धीनां सङ्कोचोऽङ्गग्रहोऽतिरुक्| कुञ्चनस्तम्भने शीतप्रद्वेषश्चानिलेऽधिके||२६|| श्वयथुर्भृशरुक् तोदस्ताम्रश्चिमिचिमायते| स्निग्धरूक्षैः शमं नैति कण्डूक्लेदान्वितोऽसृजि ||२७|| विदाहो वेदना मूर्च्छा स्वेदस्तृष्णा मदो भ्रमः| रागः पाकश्च भेदश्च शोषश्चोक्तानि पैत्तिके||२८|| स्तैमित्यं गौरवं स्नेहः सुप्तिर्मन्दा च रुक् कफे| हेतुलक्षणसंसर्गाद्विद्याद्द्वन्द्वत्रिदोषजम्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (30-34) · Śloka 34
ਏਕਦੋਸਾਨੁਗਂ ਸਾਧ੍ਯਂ ਨਵਂ, ਯਾਪ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਦੋਸਜਮ੍| ਤ੍ਰਿਦੋਸਜਮਸਾਧ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਸ੍ਯ ਚ ਸ੍ਯੁਰੁਪਦ੍ਰਵਾਃ||੩੦|| ਅਸ੍ਵਪ੍ਨਾਰੋਚਕਸ਼੍ਵਾਸਮਾਂਸਕੋਥਸ਼ਿਰੋਗ੍ਰਹਾਃ| ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਯਮਦਰੁਕ੍ਤਸ੍ਣਾਜ੍ਵਰਮੋਹਪ੍ਰਵੇਪਕਾਃ||੩੧|| ਹਿਕ੍ਕਾਪਾਙ੍ਗੁਲ੍ਯਵੀਸਰ੍ਪਪਾਕਤੋਦਭ੍ਰਮਕ੍ਲਮਾਃ| ਅਙ੍ਗੁਲੀਵਕ੍ਰਤਾ ਸ੍ਫੋਟਾ ਦਾਹਮਰ੍ਮਗ੍ਰਹਾਰ੍ਬੁਦਾਃ||੩੨|| ਏਤੈਰੁਪਦ੍ਰਵੈਰ੍ਵਰ੍ਜ੍ਯਂ ਮੋਹੇਨੈਕੇਨ ਵਾਪਿ ਯਤ੍| ਸਮ੍ਪ੍ਰਸ੍ਰਾਵਿ ਵਿਵਰ੍ਣਂ ਚ ਸ੍ਤਬ੍ਧਮਰ੍ਬੁਦਕਚ੍ਚ ਯਤ੍||੩੩|| ਵਰ੍ਜਯੇਚ੍ਚੈਵ ਸਙ੍ਕੋਚਕਰਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤਾਪਨਮ੍| ਅਕਤ੍ਸ੍ਨੋਪਦ੍ਰਵਂ ਯਾਪ੍ਯਂ ਸਾਧ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਿਰੁਪਦ੍ਰਵਮ੍||੩੪||
View original
एकदोषानुगं साध्यं नवं, याप्यं द्विदोषजम्| त्रिदोषजमसाध्यं स्याद्यस्य च स्युरुपद्रवाः||३०|| अस्वप्नारोचकश्वासमांसकोथशिरोग्रहाः| मूर्च्छायमदरुक्तृष्णाज्वरमोहप्रवेपकाः||३१|| हिक्कापाङ्गुल्यवीसर्पपाकतोदभ्रमक्लमाः| अङ्गुलीवक्रता स्फोटा दाहमर्मग्रहार्बुदाः||३२|| एतैरुपद्रवैर्वर्ज्यं मोहेनैकेन वाऽपि यत्| सम्प्रस्रावि विवर्णं च स्तब्धमर्बुदकृच्च यत्||३३|| वर्जयेच्चैव सङ्कोचकरमिन्द्रियतापनम्| अकृत्स्नोपद्रवं याप्यं साध्यं स्यान्निरुपद्रवम्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (35-40) · Śloka 40
ਰਕ੍ਤਮਾਰ੍ਗਂ ਨਿਹਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਸ਼ਾਖਾਸਨ੍ਧਿਸੁ ਮਾਰੁਤਃ| ਨਿਵਿਸ਼੍ਯਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮਾਵਾਰ੍ਯ ਵੇਦਨਾਭਿਰ੍ਹਰੇਦਸੂਨ੍||੩੫|| ਤਤ੍ਰ ਮੁਞ੍ਚੇਦਸਕ੍ ਸ਼ਙ੍ਗਜਲੌਕਃਸੂਚ੍ਯਲਾਬੁਭਿਃ| ਪ੍ਰਚ੍ਛਨੈਰ੍ਵਾ ਸਿਰਾਭਿਰ੍ਵਾ ਯਥਾਦੋਸਂ ਯਥਾਬਲਮ੍||੩੬|| ਰੁਗ੍ਦਾਹਸ਼ੂਲਤੋਦਾਰ੍ਤਾਦਸਕ੍ ਸ੍ਰਾਵ੍ਯਂ ਜਲੌਕਸਾ| ਸ਼ਙ੍ਗੈਸ੍ਤੁਮ੍ਬੈਰ੍ਹਰੇਤ੍ ਸੁਪ੍ਤਿਕਣ੍ਡੂਚਿਮਿਚਿਮਾਯਨਾਤ੍||੩੭|| ਦੇਸ਼ਾਦ੍ਦੇਸ਼ਂ ਵ੍ਰਜਤ੍ ਸ੍ਰਾਵ੍ਯਂ ਸਿਰਾਭਿਃ ਪ੍ਰਚ੍ਛਨੇਨ ਵਾ| ਅਙ੍ਗਗ੍ਲਾਨੌ ਨ ਤੁ ਸ੍ਰਾਵ੍ਯਂ ਰੂਕ੍ਸੇ ਵਾਤੋਤ੍ਤਰੇ ਚ ਯਤ੍ ||੩੮|| ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਸ਼੍ਵਯਥੁਂ ਸ੍ਤਮ੍ਭਂ ਕਮ੍ਪਂ ਸ੍ਨਾਯੁਸਿਰਾਮਯਾਨ੍| ਗ੍ਲਾਨਿਂ ਚਾਪਿ ਸਸਙ੍ਕੋਚਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਾਯੁਰਸਕ੍ਕ੍ਸਯਾਤ੍||੩੯|| ਖਾਞ੍ਜ੍ਯਾਦੀਨ੍ ਵਾਤਰੋਗਾਂਸ਼੍ਚ ਮਤ੍ਯੁਂ ਚਾਤ੍ਯਵਸੇਚਨਾਤ੍| ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਦ੍ਰਕ੍ਤਂ ਵਿਨਿਰ੍ਹਰੇਤ੍||੪੦||
View original
रक्तमार्गं निहन्त्याशु शाखासन्धिषु मारुतः| निविश्यान्योन्यमावार्य वेदनाभिर्हरेदसून्||३५|| तत्र मुञ्चेदसृक् शृङ्गजलौकःसूच्यलाबुभिः| प्रच्छनैर्वा सिराभिर्वा यथादोषं यथाबलम्||३६|| रुग्दाहशूलतोदार्तादसृक् स्राव्यं जलौकसा| शृङ्गैस्तुम्बैर्हरेत् सुप्तिकण्डूचिमिचिमायनात्||३७|| देशाद्देशं व्रजत् स्राव्यं सिराभिः प्रच्छनेन वा| अङ्गग्लानौ न तु स्राव्यं रूक्षे वातोत्तरे च यत् ||३८|| गम्भीरं श्वयथुं स्तम्भं कम्पं स्नायुसिरामयान्| ग्लानिं चापि ससङ्कोचां कुर्याद्वायुरसृक्क्षयात्||३९|| खाञ्ज्यादीन् वातरोगांश्च मृत्युं चात्यवसेचनात्| कुर्यात्तस्मात् प्रमाणेन स्निग्धाद्रक्तं विनिर्हरेत्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (41) · Śloka 42
ਵਿਰੇਚ੍ਯਃ ਸ੍ਨੇਹਯਿਤ੍ਵਾਦੌ ਸ੍ਨੇਹਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਵਿਰੇਚਨੈਃ| ਰੂਕ੍ਸੈਰ੍ਵਾ ਮਦੁਭਿਃ ਸ਼ਸ੍ਤਮਸਕਦ੍ਵਸ੍ਤਿਕਰ੍ਮ ਚ||੪੧|| ਸੇਕਾਭ੍ਯਙ੍ਗਪ੍ਰਦੇਹਾਨ੍ਨਸ੍ਨੇਹਾਃ ਪ੍ਰਾਯੋਵਿਦਾਹਿਨਃ| ਵਾਤਰਕ੍ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਨ੍ਤ ...|੪੨|
View original
विरेच्यः स्नेहयित्वाऽऽदौ स्नेहयुक्तैर्विरेचनैः| रूक्षैर्वा मृदुभिः शस्तमसकृद्वस्तिकर्म च||४१|| सेकाभ्यङ्गप्रदेहान्नस्नेहाः प्रायोऽविदाहिनः| वातरक्ते प्रशस्यन्त ...|४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (42-48) · Śloka 48
... ਵਿਸ਼ੇਸਂ ਤੁ ਨਿਬੋਧ ਮੇ||੪੨|| ਬਾਹ੍ਯਮਾਲੇਪਨਾਭ੍ਯਙ੍ਗਪਰਿਸੇਕੋਪਨਾਹਨੈਃ| ਵਿਰੇਕਾਸ੍ਥਾਪਨਸ੍ਨੇਹਪਾਨੈਰ੍ਗਮ੍ਭੀਰਮਾਚਰੇਤ੍||੪੩|| ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤੈਲਵਸਾਮਜ੍ਜਾਪਾਨਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਬਸ੍ਤਿਭਿਃ| ਸੁਖੋਸ੍ਣੈਰੁਪਨਾਹੈਸ਼੍ਚ ਵਾਤੋਤ੍ਤਰਮੁਪਾਚਰੇਤ੍||੪੪|| ਵਿਰੇਚਨੈਰ੍ਘਤਕ੍ਸੀਰਪਾਨੈਃ ਸੇਕੈਃ ਸਬਸ੍ਤਿਭਿਃ| ਸ਼ੀਤੈਰ੍ਨਿਰ੍ਵਾਪਣੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੋਤ੍ਤਰਂ ਜਯੇਤ੍||੪੫|| ਵਮਨਂ ਮਦੁ ਨਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸ੍ਨੇਹਸੇਕੌ ਵਿਲਙ੍ਘਨਮ੍| ਕੋਸ੍ਣਾ ਲੇਪਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਾਤਰਕ੍ਤੇ ਕਫੋਤ੍ਤਰੇ||੪੬|| ਕਫਵਾਤੋਤ੍ਤਰੇ ਸ਼ੀਤੈਃ ਪ੍ਰਲਿਪ੍ਤੇ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤੇ| ਦਾਹਸ਼ੋਥਰੁਜਾਕਣ੍ਡੂਵਿਵਦ੍ਧਿਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭਨਾਦ੍ਭਵੇਤ੍||੪੭|| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੋਤ੍ਤਰੇ ਚੋਸ੍ਣੈਰ੍ਦਾਹਃ ਕ੍ਲੇਦੋਵਦਾਰਣਮ੍| ਭਵੇਤ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭਿਸਗ੍ਦੋਸਬਲਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾਚਰੇਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍||੪੮||
View original
... विशेषं तु निबोध मे||४२|| बाह्यमालेपनाभ्यङ्गपरिषेकोपनाहनैः| विरेकास्थापनस्नेहपानैर्गम्भीरमाचरेत्||४३|| सर्पिस्तैलवसामज्जापानाभ्यञ्जनबस्तिभिः| सुखोष्णैरुपनाहैश्च वातोत्तरमुपाचरेत्||४४|| विरेचनैर्घृतक्षीरपानैः सेकैः सबस्तिभिः| शीतैर्निर्वापणैश्चापि रक्तपित्तोत्तरं जयेत्||४५|| वमनं मृदु नात्यर्थं स्नेहसेकौ विलङ्घनम्| कोष्णा लेपाश्च शस्यन्ते वातरक्ते कफोत्तरे||४६|| कफवातोत्तरे शीतैः प्रलिप्ते वातशोणिते| दाहशोथरुजाकण्डूविवृद्धिः स्तम्भनाद्भवेत्||४७|| रक्तपित्तोत्तरे चोष्णैर्दाहः क्लेदोऽवदारणम्| भवेत्तस्माद्भिषग्दोषबलं बुद्ध्वाऽऽचरेत्क्रियाम्||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (49-54) · Śloka 54
ਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਸਸਨ੍ਤਾਪਂ ਵ੍ਯਾਯਾਮਂ ਮੈਥੁਨਂ ਤਥਾ| ਕਟੂਸ੍ਣਂ ਗੁਰ੍ਵਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਿ ਲਵਣਾਮ੍ਲਂ ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍||੪੯|| ਪੁਰਾਣਾ ਯਵਗੋਧੂਮਨੀਵਾਰਾਃ ਸ਼ਾਲਿਸਸ੍ਟਿਕਾਃ| ਭੋਜਨਾਰ੍ਥਂ ਰਸਾਰ੍ਥਂ ਵਾ ਵਿਸ੍ਕਿਰਪ੍ਰਤੁਦਾ ਹਿਤਾਃ||੫੦|| ਆਢਕ੍ਯਸ਼੍ਚਣਕਾ ਮੁਦ੍ਗਾ ਮਸੂਰਾਃ ਸਮਕੁਸ੍ਠਕਾਃ| ਯੂਸਾਰ੍ਥਂ ਬਹੁਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕਾਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤੇ||੫੧|| ਸੁਨਿਸਣ੍ਣਕਵੇਤ੍ਰਾਗ੍ਰਕਾਕਮਾਚੀਸ਼ਤਾਵਰੀ| ਵਾਸ੍ਤੁਕੋਪੋਦਿਕਾਸ਼ਾਕਂ ਸ਼ਾਕਂ ਸੌਵਰ੍ਚਲਂ ਤਥਾ||੫੨|| ਘਤਮਾਂਸਰਸੈਰ੍ਭਸ੍ਟਂ ਸ਼ਾਕਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਯ ਦਾਪਯੇਤ੍| ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਾਰ੍ਥਂ, ਤਥਾ ਗਵ੍ਯਂ ਮਾਹਿਸਾਜਂ ਪਯੋ ਹਿਤਮ੍||੫੩|| ਇਤਿ ਸਙ੍ਕ੍ਸੇਪਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵਾਤਰਕ੍ਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍| ਏਤਦੇਵ ਪੁਨਃ ਸਰ੍ਵਂ ਵ੍ਯਾਸਤਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ||੫੪||
View original
दिवास्वप्नं ससन्तापं व्यायामं मैथुनं तथा| कटूष्णं गुर्वभिष्यन्दि लवणाम्लं च वर्जयेत्||४९|| पुराणा यवगोधूमनीवाराः शालिषष्टिकाः| भोजनार्थं रसार्थं वा विष्किरप्रतुदा हिताः||५०|| आढक्यश्चणका मुद्गा मसूराः समकुष्ठकाः| यूषार्थं बहुसर्पिष्काः प्रशस्ता वातशोणिते||५१|| सुनिषण्णकवेत्राग्रकाकमाचीशतावरी| वास्तुकोपोदिकाशाकं शाकं सौवर्चलं तथा||५२|| घृतमांसरसैर्भृष्टं शाकसात्म्याय दापयेत्| व्यञ्जनार्थं, तथा गव्यं माहिषाजं पयो हितम्||५३|| इति सङ्क्षेपतः प्रोक्तं वातरक्तचिकित्सितम्| एतदेव पुनः सर्वं व्यासतः सम्प्रवक्ष्यते||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (55-60) · Śloka 60
ਸ਼੍ਰਾਵਣੀਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲੀਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕੈਃ ਸਮੈਃ| ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਮਧੁਕੈਃ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਕ੍ਸੀਰਂ ਵਾਤਰਕ੍ਤਨੁਤ੍||੫੫|| ਬਲਾਮਤਿਬਲਾਂ ਮੇਦਾਮਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਂ ਸ਼ਤਾਵਰੀਮ੍| ਕਾਕੋਲੀਂ ਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲੀਂ ਰਾਸ੍ਨਾਮਦ੍ਧਿਂ ਚ ਪੇਸਯੇਤ੍||੫੬|| ਘਤਂ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਕ੍ਸੀਰਂ ਤੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾਤਰਕ੍ਤਨੁਤ੍| ਹਤ੍ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਵੀਸਰ੍ਪਕਾਮਲਾਜ੍ਵਰਨਾਸ਼ਨਮ੍||੫੭|| ਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤਿਕਾਤਾਮਲਕੀਦ੍ਵਿਕਾਕੋਲੀਸ਼ਤਾਵਰੀ| ਕਸ਼ੇਰੁਕਾਕਸਾਯੇਣ ਕਲ੍ਕੈਰੇਭਿਃ ਪਚੇਦ੍ਧਤਮ੍||੫੮|| ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਰੂਸਕਾਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯੇਕ੍ਸੁਰਸਾਨ੍ ਸਮਾਨ੍| ਪਥਗ੍ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਃ ਸ੍ਵਰਸਂ ਤਥਾ ਕ੍ਸੀਰਂ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਮ੍||੫੯|| ਏਤਤ੍ ਪ੍ਰਾਯੋਗਿਕਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਾਰੂਸਕਮਿਤਿ ਸ੍ਮਤਮ੍| ਵਾਤਰਕ੍ਤੇ ਕ੍ਸਤੇ ਕ੍ਸੀਣੇ ਵੀਸਰ੍ਪੇ ਪੈਤ੍ਤਿਕੇ ਜ੍ਵਰੇ||੬੦|| ਇਤਿ ਪਾਰੂਸਕਂ ਘਤਮ੍|
View original
श्रावणीक्षीरकाकोलीजीवकर्षभकैः समैः| सिद्धं समधुकैः सर्पिः सक्षीरं वातरक्तनुत्||५५|| बलामतिबलां मेदामात्मगुप्तां शतावरीम्| काकोलीं क्षीरकाकोलीं रास्नामृद्धिं च पेषयेत्||५६|| घृतं चतुर्गुणक्षीरं तैः सिद्धं वातरक्तनुत्| हृत्पाण्डुरोगवीसर्पकामलाज्वरनाशनम्||५७|| त्रायन्तिकातामलकीद्विकाकोलीशतावरी| कशेरुकाकषायेण कल्कैरेभिः पचेद्धृतम्||५८|| दत्त्वा परूषकाद्राक्षाकाश्मर्येक्षुरसान् समान्| पृथग्विदार्याः स्वरसं तथा क्षीरं चतुर्गुणम्||५९|| एतत् प्रायोगिकं सर्पिः पारूषकमिति स्मृतम्| वातरक्ते क्षते क्षीणे वीसर्पे पैत्तिके ज्वरे||६०|| इति पारूषकं घृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (61-70) · Śloka 70
ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਚਮੂਲੇ ਵਰ੍ਸਾਭੂਮੇਰਣ੍ਡਂ ਸਪੁਨਰ੍ਨਵਮ੍| ਮੁਦ੍ਗਪਰ੍ਣੀਂ ਮਹਾਮੇਦਾਂ ਮਾਸਪਰ੍ਣੀਂ ਸ਼ਤਾਵਰੀਮ੍||੬੧|| ਸ਼ਙ੍ਖਪੁਸ੍ਪੀਮਵਾਕ੍ਪੁਸ੍ਪੀਂ ਰਾਸ੍ਨਾਮਤਿਬਲਾਂ ਬਲਾਮ੍| ਪਥਗ੍ਦ੍ਵਿਪਲਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਜਲਦ੍ਰੋਣੇ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍||੬੨|| ਪਾਦਸ਼ੇਸੇ ਸਮਾਨ੍ ਕ੍ਸੀਰਧਾਤ੍ਰੀਕ੍ਸੁਚ੍ਛਾਗਲਾਨ੍ ਰਸਾਨ੍| ਘਤਾਢਕੇਨ ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਸ਼ਨੈਰ੍ਮਦ੍ਵਗ੍ਨਿਨਾ ਪਚੇਤ੍||੬੩|| ਕਲ੍ਕਾਨਾਵਾਪ੍ਯ ਮੇਦੇ ਦ੍ਵੇ ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਫਲਮੁਤ੍ਪਲਮ੍| ਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਸੀਰੀਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਂ ਪਦ੍ਮਬੀਜਂ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਮ੍||੬੪|| ਨਾਗਰਂ ਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲੀਂ ਪਦ੍ਮਕਂ ਬਹਤੀਦ੍ਵਯਮ੍| ਵੀਰਾਂ ਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਂ ਭਵ੍ਯਮੁਰੁਮਾਣਂ ਨਿਕੋਚਕਮ੍||੬੫|| ਖਰ੍ਜੂਰਾਕ੍ਸੋਟਵਾਤਾਮਮੁਞ੍ਜਾਤਾਭਿਸੁਕਾਂਸ੍ਤਥਾ| ਏਤੈਰ੍ਘਤਾਢਕੇ ਸਿਦ੍ਧੇ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਸ਼ੀਤੇ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍||੬੬|| ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸਿਦ੍ਧਂ ਚ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸੁਗੁਪ੍ਤਂ ਸਨ੍ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍| ਕਤਰਕ੍ਸਾਵਿਧਿਂ ਚੌਕ੍ਸੇ ਪ੍ਰਾਸ਼ਯੇਦਕ੍ਸਸਮ੍ਮਿਤਮ੍||੬੭|| ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਂ ਜ੍ਵਰਂ ਹਿਕ੍ਕਾਂ ਸ੍ਵਰਭੇਦਂ ਭਗਨ੍ਦਰਮ੍| ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ੂਲਂ ਕ੍ਸਯਂ ਕਾਸਂ ਪ੍ਲੀਹਾਨਂ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਮ੍||੬੮|| ਕ੍ਸਤਸ਼ੋਸਮਪਸ੍ਮਾਰਮਸ਼੍ਮਰੀਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਂ ਤਥਾ| ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੈਕਾਙ੍ਗਰੋਗਾਂਸ਼੍ਚ ਮੂਤ੍ਰਸਙ੍ਗਂ ਚ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍||੬੯|| ਬਲਵਰ੍ਣਕਰਂ ਧਨ੍ਯਂ ਵਲੀਪਲਿਤਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਜੀਵਨੀਯਮਿਦਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਸ੍ਯਂ ਵਨ੍ਧ੍ਯਾਸੁਤਪ੍ਰਦਮ੍||੭੦||
View original
द्वे पञ्चमूले वर्षाभूमेरण्डं सपुनर्नवम्| मुद्गपर्णीं महामेदां माषपर्णीं शतावरीम्||६१|| शङ्खपुष्पीमवाक्पुष्पीं रास्नामतिबलां बलाम्| पृथग्द्विपलिकं कृत्वा जलद्रोणे विपाचयेत्||६२|| पादशेषे समान् क्षीरधात्रीक्षुच्छागलान् रसान्| घृताढकेन संयोज्य शनैर्मृद्वग्निना पचेत्||६३|| कल्कानावाप्य मेदे द्वे काश्मर्यफलमुत्पलम्| त्वक्क्षीरीं पिप्पलीं द्राक्षां पद्मबीजं पुनर्नवाम्||६४|| नागरं क्षीरकाकोलीं पद्मकं बृहतीद्वयम्| वीरां शृङ्गाटकं भव्यमुरुमाणं निकोचकम्||६५|| खर्जूराक्षोटवाताममुञ्जाताभिषुकांस्तथा| एतैर्घृताढके सिद्धे क्षौद्रं शीते प्रदापयेत्||६६|| सम्यक् सिद्धं च विज्ञाय सुगुप्तं सन्निधापयेत्| कृतरक्षाविधिं चौक्षे प्राशयेदक्षसम्मितम्||६७|| पाण्डुरोगं ज्वरं हिक्कां स्वरभेदं भगन्दरम्| पार्श्वशूलं क्षयं कासं प्लीहानं वातशोणितम्||६८|| क्षतशोषमपस्मारमश्मरीं शर्करां तथा| सर्वाङ्गैकाङ्गरोगांश्च मूत्रसङ्गं च नाशयेत्||६९|| बलवर्णकरं धन्यं वलीपलितनाशनम्| जीवनीयमिदं सर्पिर्वृष्यं वन्ध्यासुतप्रदम्||७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (71-75) · Śloka 75
ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮਧੁ(ਧੂ)ਕਤੋਯਾਭ੍ਯਾਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਸਸਿਤੋਪਲਮ੍| ਪਿਬੇਦ੍ਧਤਂ ਤਥਾ ਕ੍ਸੀਰਂ ਗੁਡੂਚੀਸ੍ਵਰਸੇ ਸ਼ਤਮ੍||੭੧|| ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕੌ ਮੇਦਾਮਸ੍ਯਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਂ ਸ਼ਤਾਵਰੀਮ੍| ਮਧੁਕਂ ਮਧੁਪਰ੍ਣੀਂ ਚ ਕਾਕੋਲੀਦ੍ਵਯਮੇਵ ਚ||੭੨|| ਮੁਦ੍ਗਮਾਸਾਖ੍ਯਪਰ੍ਣਿਨ੍ਯੌ ਦਸ਼ਮੂਲਂ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਮ੍| ਬਲਾਮਤਾਵਿਦਾਰੀਸ਼੍ਚ ਸਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਸ਼੍ਮਭੇਦਕਾਃ||੭੩|| ਏਸਾਂ ਕਸਾਯਕਲ੍ਕਾਭ੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤੈਲਂ ਚ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਲਾਭਤਸ਼੍ਚ ਵਸਾਮਜ੍ਜਧਾਨ੍ਵਪ੍ਰਾਤੁਦਵੈਸ੍ਕਿਰਮ੍||੭੪|| ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇਨ ਪਯਸਾ ਤਤ੍ ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਮ੍| ਸਰ੍ਵਦੇਹਾਸ਼੍ਰਿਤਂ ਹਨ੍ਤਿ ਵ੍ਯਾਧੀਨ੍ ਘੋਰਾਂਸ਼੍ਚ ਵਾਤਜਾਨ੍||੭੫||
View original
द्राक्षामधु(धू)कतोयाभ्यां सिद्धं वा ससितोपलम्| पिबेद्धृतं तथा क्षीरं गुडूचीस्वरसे शृतम्||७१|| जीवकर्षभकौ मेदामृष्यप्रोक्तां शतावरीम्| मधुकं मधुपर्णीं च काकोलीद्वयमेव च||७२|| मुद्गमाषाख्यपर्णिन्यौ दशमूलं पुनर्नवाम्| बलामृताविदारीश्च साश्वगन्धाश्मभेदकाः||७३|| एषां कषायकल्काभ्यां सर्पिस्तैलं च साधयेत्| लाभतश्च वसामज्जधान्वप्रातुदवैष्किरम्||७४|| चतुर्गुणेन पयसा तत् सिद्धं वातशोणितम्| सर्वदेहाश्रितं हन्ति व्याधीन् घोरांश्च वातजान्||७५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (76-87) · Śloka 87
ਸ੍ਥਿਰਾ ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾ ਬਹਤੀ ਸਾਰਿਵਾ ਸਸ਼ਤਾਵਰੀ| ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਾਣ੍ਯਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾ ਚ ਵਸ਼੍ਚੀਰੋ ਦ੍ਵੇ ਬਲੇ ਤਥਾ||੭੬|| ਏਸਾਂ ਕ੍ਵਾਥੇ ਚਤੁਃਕ੍ਸੀਰਂ ਪਥਕ੍ ਤੈਲਂ ਪਥਗ੍ਘਤਮ੍| ਮੇਦਾਸ਼ਤਾਵਰੀਯਸ੍ਟਿਜੀਵਨ੍ਤੀਜੀਵਕਰ੍ਸਭੈਃ||੭੭|| ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਾਤ੍ਰਾ ਤਤਃ ਕ੍ਸੀਰਤ੍ਰਿਗੁਣਾਧ੍ਯਰ੍ਧਸ਼ਰ੍ਕਰਾ| ਖਜੇਨ ਮਥਿਤਾ ਪੇਯਾ ਵਾਤਰਕ੍ਤੇ ਤ੍ਰਿਦੋਸਜੇ||੭੮|| ਤੈਲਂ ਪਯਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਂ ਚ ਪਾਯਯੇਦ੍ਵਾ ਸੁਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਮ੍| ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤੈਲਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਰ੍ਮਿਸ਼੍ਰਂ ਵਾਪਿ ਪਿਬੇਤ੍ ਪਯਃ||੭੯|| ਅਂਸ਼ੁਮਤ੍ਯਾ ਸ਼ਤਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਃ ਪਯਸੋ ਦ੍ਵਿਸਿਤੋਪਲਃ| ਪਾਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਗਰੈਃ ਸ਼ਤਃ||੮੦|| ਬਲਾਸ਼ਤਾਵਲੀਰਾਸ੍ਨਾਦਸ਼ਮੂਲੈਃ ਸਪੀਲੁਭਿਃ| ਸ਼੍ਯਾਮੈਰਣ੍ਡਸ੍ਥਿਰਾਭਿਸ਼੍ਚ ਵਾਤਾਰ੍ਤਿਘ੍ਨਂ ਸ਼ਤਂ ਪਯਃ||੮੧|| ਧਾਰੋਸ੍ਣਂ ਮੂਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਂ ਦੋਸਾਨੁਲੋਮਨਮ੍| ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ਸਤ੍ਰਿਵਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਾਵਤਾਨਿਲਃ||੮੨|| ਕ੍ਸੀਰੇਣੈਰਣ੍ਡਤੈਲਂ ਵਾ ਪ੍ਰਯੋਗੇਣ ਪਿਬੇਨ੍ਨਰਃ| ਬਹੁਦੋਸੋ ਵਿਰੇਕਾਰ੍ਥਂ ਜੀਰ੍ਣੇ ਕ੍ਸੀਰੌਦਨਾਸ਼ਨਃ||੮੩|| ਕਸਾਯਮਭਯਾਨਾਂ ਵਾ ਘਤਭਸ੍ਟਂ ਪਿਬੇਨ੍ਨਰਃ| ਕ੍ਸੀਰਾਨੁਪਾਨਂ ਤ੍ਰਿਵਤਾਚੂਰ੍ਣਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸੇਨ ਵਾ||੮੪|| ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਵਤਾਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਸਪਰੂਸਕਾਮ੍| ਸ਼ਤਂ ਪਿਬੇਦ੍ਵਿਰੇਕਾਯ ਲਵਣਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਂਯੁਤਮ੍||੮੫|| ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾਃ ਕਸਾਯਂ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਸਂਯੁਤਮ੍| ਧਾਤ੍ਰੀਹਰਿਦ੍ਰਾਮੁਸ੍ਤਾਨਾਂ ਕਸਾਯਂ ਵਾ ਕਫਾਧਿਕਃ||੮੬|| ਯੋਗੈਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਪਵਿਹਿਤੈਰਸਕਤ੍ਤਂ ਵਿਰੇਚਯੇਤ੍| ਮਦੁਭਿਃ ਸ੍ਨੇਹਸਂਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵਾਤਂ ਮਲਾਵਤਮ੍||੮੭||
View original
स्थिरा श्वदंष्ट्रा बृहती सारिवा सशतावरी| काश्मर्याण्यात्मगुप्ता च वृश्चीरो द्वे बले तथा||७६|| एषां क्वाथे चतुःक्षीरं पृथक् तैलं पृथग्घृतम्| मेदाशतावरीयष्टिजीवन्तीजीवकर्षभैः||७७|| पक्त्वा मात्रा ततः क्षीरत्रिगुणाऽध्यर्धशर्करा| खजेन मथिता पेया वातरक्ते त्रिदोषजे||७८|| तैलं पयः शर्करां च पाययेद्वा सुमूर्च्छितम्| सर्पिस्तैलसिताक्षौद्रैर्मिश्रं वाऽपि पिबेत् पयः||७९|| अंशुमत्या शृतः प्रस्थः पयसो द्विसितोपलः| पाने प्रशस्यते तद्वत् पिप्पलीनागरैः शृतः||८०|| बलाशतावलीरास्नादशमूलैः सपीलुभिः| श्यामैरण्डस्थिराभिश्च वातार्तिघ्नं शृतं पयः||८१|| धारोष्णं मूत्रयुक्तं वा क्षीरं दोषानुलोमनम्| पिबेद्वा सत्रिवृच्चूर्णं पित्तरक्तावृतानिलः||८२|| क्षीरेणैरण्डतैलं वा प्रयोगेण पिबेन्नरः| बहुदोषो विरेकार्थं जीर्णे क्षीरौदनाशनः||८३|| कषायमभयानां वा घृतभृष्टं पिबेन्नरः| क्षीरानुपानं त्रिवृताचूर्णं द्राक्षारसेन वा||८४|| काश्मर्यं त्रिवृतां द्राक्षां त्रिफलां सपरूषकाम्| शृतं पिबेद्विरेकाय लवणक्षौद्रसंयुतम्||८५|| त्रिफलायाः कषायं वा पिबेत् क्षौद्रेण संयुतम्| धात्रीहरिद्रामुस्तानां कषायं वा कफाधिकः||८६|| योगैश्च कल्पविहितैरसकृत्तं विरेचयेत्| मृदुभिः स्नेहसंयुक्तैर्ज्ञात्वा वातं मलावृतम्||८७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (88-95) · Śloka 95
ਨਿਰ੍ਹਰੇਦ੍ਵਾ ਮਲਂ ਤਸ੍ਯ ਸਘਤੈਃ ਕ੍ਸੀਰਬਸ੍ਤਿਭਿਃ| ਨ ਹਿ ਬਸ੍ਤਿਸਮਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਾਤਰਕ੍ਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍||੮੮|| ਬਸ੍ਤਿਵਙ੍ਕ੍ਸਣਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੋਰੁਪਰ੍ਵਾਸ੍ਥਿਜਠਰਾਰ੍ਤਿਸੁ| ਉਦਾਵਰ੍ਤੇ ਚ ਸ਼ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਿਰੂਹਾਃ ਸਾਨੁਵਾਸਨਾਃ||੮੯|| ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤੈਲਾਨਿ ਚੇਮਾਨਿ ਬਸ੍ਤਿਕਰ੍ਮਣਿ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍| ਨਸ੍ਯਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਸੇਕੇਸੁ ਦਾਹਸ਼ੂਲੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ||੯੦|| ਮਧੁਯਸ੍ਟ੍ਯਾਸ੍ਤੁਲਾਯਾਸ੍ਤੁ ਕਸਾਯੇ ਪਾਦਸ਼ੇਸਿਤੇ| ਤੈਲਾਢਕਂ ਸਮਕ੍ਸੀਰਂ ਪਚੇਤ੍ ਕਲ੍ਕੈਃ ਪਲੋਨ੍ਮਿਤੈਃ||੯੧|| ਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾਵਰੀਮੂਰ੍ਵਾਪਯਸ੍ਯਾਗੁਰੁਚਨ੍ਦਨੈਃ| ਸ੍ਥਿਰਾਹਂਸਪਦੀਮਾਂਸੀਦ੍ਵਿਮੇਦਾਮਧੁਪਰ੍ਣਿਭਿਃ||੯੨|| ਕਾਕੋਲੀਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲੀਤਾਮਲਕ੍ਯਦ੍ਧਿਪਦ੍ਮਕੈਃ| ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਜੀਵਨ੍ਤੀਤ੍ਵਕ੍ਪਤ੍ਰਨਖਵਾਲਕੈਃ||੯੩|| ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਸਾਰਿਵੈਨ੍ਦ੍ਰੀਵਿਤੁਨ੍ਨਕੈਃ| ਚਤੁਸ੍ਪ੍ਰਯੋਗਾਤ੍ਤਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਤੈਲਂ ਮਾਰੁਤਸ਼ੋਣਿਤਮ੍||੯੪|| ਸੋਪਦ੍ਰਵਂ ਸਾਙ੍ਗਸ਼ੂਲਂ ਸਰ੍ਵਗਾਤ੍ਰਾਨੁਗਂ ਤਥਾ| ਵਾਤਾਸਕ੍ਪਿਤ੍ਤਦਾਹਾਰ੍ਤਿਜ੍ਵਰਘ੍ਨਂ ਬਲਵਰ੍ਣਕਤ੍||੯੫|| ਇਤਿ ਮਧੁਪਰ੍ਣ੍ਯਾਦਿਤੈਲਮ੍|
View original
निर्हरेद्वा मलं तस्य सघृतैः क्षीरबस्तिभिः| न हि बस्तिसमं किञ्चिद्वातरक्तचिकित्सितम्||८८|| बस्तिवङ्क्षणपार्श्वोरुपर्वास्थिजठरार्तिषु| उदावर्ते च शस्यन्ते निरूहाः सानुवासनाः||८९|| दद्यात्तैलानि चेमानि बस्तिकर्मणि बुद्धिमान्| नस्याभ्यञ्जनसेकेषु दाहशूलोपशान्तये||९०|| मधुयष्ट्यास्तुलायास्तु कषाये पादशेषिते| तैलाढकं समक्षीरं पचेत् कल्कैः पलोन्मितैः||९१|| शतपुष्पावरीमूर्वापयस्यागुरुचन्दनैः| स्थिराहंसपदीमांसीद्विमेदामधुपर्णिभिः||९२|| काकोलीक्षीरकाकोलीतामलक्यृद्धिपद्मकैः| जीवकर्षभजीवन्तीत्वक्पत्रनखवालकैः||९३|| प्रपौण्डरीकमञ्जिष्ठासारिवैन्द्रीवितुन्नकैः| चतुष्प्रयोगात्तद्धन्ति तैलं मारुतशोणितम्||९४|| सोपद्रवं साङ्गशूलं सर्वगात्रानुगं तथा| वातासृक्पित्तदाहार्तिज्वरघ्नं बलवर्णकृत्||९५|| इति मधुपर्ण्यादितैलम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (96-109) · Śloka 109
ਮਧੁਕਸ੍ਯ ਸ਼ਤਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾ ਖਰ੍ਜੂਰਾਣਿ ਪਰੂਸਕਮ੍| ਮਧੂਕੌਦਨਪਾਕ੍ਯੌ ਚ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਮੁਞ੍ਜਾਤਕਸ੍ਯ ਚ||੯੬|| ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਾਢਕਮਿਤ੍ਯੇਤਚ੍ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਰੋਣੇ ਪਚੇਦਪਾਮ੍| ਸ਼ੇਸੇਸ੍ਟਭਾਗੇ ਪੂਤੇ ਚ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੈਲਾਢਕਂ ਪਚੇਤ੍||੯੭|| ਤਥਾਮਲਕਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਵਿਦਾਰੀਕ੍ਸੁਰਸੈਃ ਸਮੈਃ| ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਰੋਣੇਨ ਪਯਸਾ ਕਲ੍ਕਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਲੋਨ੍ਮਿਤਮ੍||੯੮|| ਕਦਮ੍ਬਾਮਲਕਾਕ੍ਸੋਟਪਦ੍ਮਬੀਜਕਸ਼ੇਰੁਕਮ੍| ਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਂ ਸ਼ਙ੍ਗਵੇਰਂ ਲਵਾਣਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਸਿਤਾਮ੍||੯੯|| ਜੀਵਨੀਯੈਸ਼੍ਚ ਸਂਸਿਦ੍ਧਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਪ੍ਰਸ੍ਥੇਨ ਸਂਸਜੇਤ੍| ਨਸ੍ਯਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਪਾਨੇਸੁ ਬਸ੍ਤੌ ਚਾਪਿ ਨਿਯੋਜਯੇਤ੍||੧੦੦|| ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਸੁ ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਮਨ੍ਯਾਸ੍ਤਮ੍ਭੇ ਹਨੁਗ੍ਰਹੇ| ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੈਕਾਙ੍ਗਵਾਤੇ ਚ ਕ੍ਸਤਕ੍ਸੀਣੇ ਕ੍ਸਤਜ੍ਵਰੇ||੧੦੧|| ਸੁਕੁਮਾਰਕਮਿਤ੍ਯੇਤਦ੍ਵਾਤਾਸ੍ਰਾਮਯਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਸ੍ਵਰਵਰ੍ਣਕਰਂ ਤੈਲਮਾਰੋਗ੍ਯਬਲਪੁਸ੍ਟਿਦਮ੍||੧੦੨|| ਇਤਿ ਸੁਕੁਮਾਰਕਤੈਲਮ੍| ਗੁਡੂਚੀਂ ਮਧੁਕਂ ਹ੍ਰਸ੍ਵਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲਂ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਮ੍| ਰਾਸ੍ਨਾਮੇਰਣ੍ਡਮੂਲਂ ਚ ਜੀਵਨੀਯਾਨਿ ਲਾਭਤਃ||੧੦੩|| ਪਲਾਨਾਂ ਸ਼ਤਕੈਰ੍ਭਾਗੈਰ੍ਬਲਾਪਞ੍ਚਸ਼ਤਂ ਤਥਾ| ਕੋਲਬਿਲ੍ਵਯਵਾਨ੍ਮਾਸਾਨ੍ਕੁਲਤ੍ਥਾਂਸ਼੍ਚਾਢਕੋਨ੍ਮਿਤਾਨ੍||੧੦੪|| ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਾਣਾਂ ਸੁਸ਼ੁਸ੍ਕਾਣਾਂ ਦ੍ਰੋਣਂ ਦ੍ਰੋਣਸ਼ਤੇਮ੍ਭਸਿ| ਸਾਧਯੇਜ੍ਜਰ੍ਜਰਂ ਧੌਤਂ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਰੋਣਂ ਚ ਸ਼ੇਸਯੇਤ੍||੧੦੫|| ਤੈਲਦ੍ਰੋਣਂ ਪਚੇਤ੍ਤੇਨ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਗੁਣਂ ਪਯਃ| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਪਲਿਕਂ ਚੈਵ ਚਨ੍ਦਨੋਸ਼ੀਰਕੇਸ਼ਰਮ੍||੧੦੬|| ਪਤ੍ਰੈਲਾਗੁਰੁਕੁਸ੍ਠਾਨਿ ਤਗਰਂ ਮਧੁਯਸ੍ਟਿਕਾਮ੍| ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਸ੍ਟਪਲਂ ਚੈਵ ਤਤ੍ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਾਰ੍ਵਯੌਗਿਕਮ੍||੧੦੭|| ਵਾਤਰਕ੍ਤੇ ਕ੍ਸਤਕ੍ਸੀਣੇ ਭਾਰਾਰ੍ਤੇ ਕ੍ਸੀਣਰੇਤਸਿ| ਵੇਪਨਾਕ੍ਸੇਪਭਗ੍ਨਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੈਕਾਙ੍ਗਰੋਗਿਣਾਮ੍||੧੦੮|| ਯੋਨਿਦੋਸਮਪਸ੍ਮਾਰਮੁਨ੍ਮਾਦਂ ਖਞ੍ਜਪਙ੍ਗੁਤਾਮ੍| ਹਨ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਸਵਨਂ ਚੈਤਤ੍ਤੈਲਾਗ੍ਰ੍ਯਮਮਤਾਹ੍ਵਯਮ੍||੧੦੯|| ਇਤ੍ਯਮਤਾਦ੍ਯਂ ਤੈਲਮ੍|
View original
मधुकस्य शतं द्राक्षा खर्जूराणि परूषकम्| मधूकौदनपाक्यौ च प्रस्थं मुञ्जातकस्य च||९६|| काश्मर्याढकमित्येतच्चतुर्द्रोणे पचेदपाम्| शेषेऽष्टभागे पूते च तस्मिंस्तैलाढकं पचेत्||९७|| तथाऽऽमलककाश्मर्यविदारीक्षुरसैः समैः| चतुर्द्रोणेन पयसा कल्कं दत्त्वा पलोन्मितम्||९८|| कदम्बामलकाक्षोटपद्मबीजकशेरुकम्| शृङ्गाटकं शृङ्गवेरं लवाणं पिप्पलीं सिताम्||९९|| जीवनीयैश्च संसिद्धं क्षौद्रप्रस्थेन संसृजेत्| नस्याभ्यञ्जनपानेषु बस्तौ चापि नियोजयेत्||१००|| वातव्याधिषु सर्वेषु मन्यास्तम्भे हनुग्रहे| सर्वाङ्गैकाङ्गवाते च क्षतक्षीणे क्षतज्वरे||१०१|| सुकुमारकमित्येतद्वातास्रामयनाशनम्| स्वरवर्णकरं तैलमारोग्यबलपुष्टिदम्||१०२|| इति सुकुमारकतैलम्| गुडूचीं मधुकं ह्रस्वं पञ्चमूलं पुनर्नवाम्| रास्नामेरण्डमूलं च जीवनीयानि लाभतः||१०३|| पलानां शतकैर्भागैर्बलापञ्चशतं तथा| कोलबिल्वयवान्माषान्कुलत्थांश्चाढकोन्मितान्||१०४|| काश्मर्याणां सुशुष्काणां द्रोणं द्रोणशतेऽम्भसि| साधयेज्जर्जरं धौतं चतुर्द्रोणं च शेषयेत्||१०५|| तैलद्रोणं पचेत्तेन दत्त्वा पञ्चगुणं पयः| पिष्ट्वा त्रिपलिकं चैव चन्दनोशीरकेशरम्||१०६|| पत्रैलागुरुकुष्ठानि तगरं मधुयष्टिकाम्| मञ्जिष्ठाष्टपलं चैव तत् सिद्धं सार्वयौगिकम्||१०७|| वातरक्ते क्षतक्षीणे भारार्ते क्षीणरेतसि| वेपनाक्षेपभग्नानां सर्वाङ्गैकाङ्गरोगिणाम्||१०८|| योनिदोषमपस्मारमुन्मादं खञ्जपङ्गुताम्| हन्यात् प्रसवनं चैतत्तैलाग्र्यममृताह्वयम्||१०९|| इत्यमृताद्यं तैलम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (110-113) · Śloka 113
ਪਦ੍ਮਵੇਤਸਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਫੇਨਿਲਾਪਦ੍ਮਕੋਤ੍ਪਲੈਃ| ਪਥਕ੍ਪਞ੍ਚਪਲੈਰ੍ਦਰ੍ਭਬਲਾਚਨ੍ਦਨਕਿਂਸ਼ੁਕੈਃ||੧੧੦|| ਜਲੇ ਸ਼ਤੈਃ ਪਚੇਤ੍ਤੈਲਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਸੌਵੀਰਸਮ੍ਮਿਤਮ੍| ਲੋਧ੍ਰਕਾਲੀਯਕੋਸ਼ੀਰਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕੇਸ਼ਰੈਃ||੧੧੧|| ਮਦਯਨ੍ਤੀਲਤਾਪਤ੍ਰਪਦ੍ਮਕੇਸ਼ਰਪਦ੍ਮਕੈਃ| ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਮਾਂਸੀਮੇਦਾਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਭਿਃ||੧੧੨|| ਕੁਙ੍ਕੁਮਸ੍ਯ ਪਲਾਰ੍ਧੇਨ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਯਾਃ ਪਲੇਨ ਚ| ਮਹਾਪਦ੍ਮਮਿਦਂ ਤੈਲਂ ਵਾਤਾਸਗ੍ਜ੍ਵਰਨਾਸ਼ਨਮ੍||੧੧੩|| ਇਤਿ ਮਹਾਪਦ੍ਮਂ ਤੈਲਮ੍|
View original
पद्मवेतसयष्ट्याह्वफेनिलापद्मकोत्पलैः| पृथक्पञ्चपलैर्दर्भबलाचन्दनकिंशुकैः||११०|| जले शृतैः पचेत्तैलप्रस्थं सौवीरसम्मितम्| लोध्रकालीयकोशीरजीवकर्षभकेशरैः||१११|| मदयन्तीलतापत्रपद्मकेशरपद्मकैः| प्रपौण्डरीककाश्मर्यमांसीमेदाप्रियङ्गुभिः||११२|| कुङ्कुमस्य पलार्धेन मञ्जिष्ठायाः पलेन च| महापद्ममिदं तैलं वातासृग्ज्वरनाशनम्||११३|| इति महापद्मं तैलम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (114) · Śloka 115
ਪਦ੍ਮਕੋਸ਼ੀਰਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਰਜਨੀਕ੍ਵਾਥਸਾਧਿਤਮ੍| ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪਿਸ੍ਟੈਃ ਸਰ੍ਜਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਵੀਰਾਕਾਕੋਲਿਚਨ੍ਦਨੈਃ||੧੧੪|| ਖੁਡ੍ਡਾਕਪਦ੍ਮਕਮਿਦਂ ਤੈਲਂ ਵਾਤਾਸ੍ਰਦਾਹਨੁਤ੍|੧੧੫| ਇਤਿ ਖੁਡ੍ਡਾਕਪਦ੍ਮਕਂ ਤੈਲਮ੍|
View original
पद्मकोशीरयष्ट्याह्वरजनीक्वाथसाधितम्| स्यात् पिष्टैः सर्जमञ्जिष्ठावीराकाकोलिचन्दनैः||११४|| खुड्डाकपद्मकमिदं तैलं वातास्रदाहनुत्|११५| इति खुड्डाकपद्मकं तैलम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (115-118) · Śloka 118
ਸ਼ਤੇਨ ਯਸ੍ਟਿਮਧੁਕਾਤ੍ ਸਾਧ੍ਯਂ ਦਸ਼ਗੁਣਂ ਪਯਃ||੧੧੫|| ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੈਲੇ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਰੋਣੇ ਮਧੁਕਸ੍ਯ ਪਲੇਨ ਤੁ| ਸਿਦ੍ਧਂ ਮਧੁਕਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਸੈਰ੍ਵਾ ਵਾਤਰਕ੍ਤਨੁਤ੍||੧੧੬|| ਮਧੁਪਰ੍ਣ੍ਯਾਃ ਪਲਂ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਤੈਲਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ| ਕ੍ਸੀਰੇ ਸਾਧ੍ਯਂ ਸ਼ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਦੇਵਂ ਮਧੁਕਾਚ੍ਛਤੇ||੧੧੭|| ਸਿਦ੍ਧਂ ਦੇਯਂ ਤ੍ਰਿਦੋਸੇ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਾਤਾਸ੍ਰੇ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਨੁਤ੍| ਹਤ੍ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਵੀਸਰ੍ਪਕਾਮਲਾਦਾਹਨਾਸ਼ਨਮ੍||੧੧੮|| ਇਤਿ ਸ਼ਤਪਾਕਂ ਮਧੁਕਤੈਲਮ੍|
View original
शतेन यष्टिमधुकात् साध्यं दशगुणं पयः||११५|| तस्मिंस्तैले चतुर्द्रोणे मधुकस्य पलेन तु| सिद्धं मधुककाश्मर्यसैर्वा वातरक्तनुत्||११६|| मधुपर्ण्याः पलं पिष्ट्वा तैलप्रस्थं चतुर्गुणे| क्षीरे साध्यं शतं कृत्वा तदेवं मधुकाच्छते||११७|| सिद्धं देयं त्रिदोषे स्याद्वातास्रे श्वासकासनुत्| हृत्पाण्डुरोगवीसर्पकामलादाहनाशनम्||११८|| इति शतपाकं मधुकतैलम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (119-120) · Śloka 120
ਬਲਾਕਸਾਯਕਲ੍ਕਾਭ੍ਯਾਂ ਤੈਲਂ ਕ੍ਸੀਰਸਮਂ ਪਚੇਤ੍| ਸਹਸ੍ਰਂ ਸ਼ਤਵਾਰਂ ਵਾ ਵਾਤਾਸਗ੍ਵਾਤਰੋਗਨੁਤ੍||੧੧੯|| ਰਸਾਯਨਮਿਦਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਪ੍ਰਸਾਦਨਮ੍| ਜੀਵਨਂ ਬਂਹਣਂ ਸ੍ਵਰ੍ਯਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਸਗ੍ਦੋਸਨਾਸ਼ਨਮ੍||੧੨੦|| ਇਤਿ ਸਹਸ੍ਰਪਾਕਂ ਸ਼ਤਪਾਕਂ ਵਾ ਬਲਾਤੈਲਮ੍|
View original
बलाकषायकल्काभ्यां तैलं क्षीरसमं पचेत्| सहस्रं शतवारं वा वातासृग्वातरोगनुत्||११९|| रसायनमिदं श्रेष्ठमिन्द्रियाणां प्रसादनम्| जीवनं बृंहणं स्वर्यं शुक्रासृग्दोषनाशनम्||१२०|| इति सहस्रपाकं शतपाकं वा बलातैलम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (121-122) · Śloka 122
ਗੁਡੂਚੀਰਸਦੁਗ੍ਧਾਭ੍ਯਾਂ ਤੈਲਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸੇਨ ਵਾ| ਸਿਦ੍ਧਂ ਮਧੁਕਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਰਸੈਰ੍ਵਾ ਵਾਤਰਕ੍ਤਨੁਤ੍||੧੨੧|| ਆਰਨਾਲਾਢਕੇ ਤੈਲਂ ਪਾਦਸਰ੍ਜਰਸਂ ਸ਼ਤਮ੍| ਪ੍ਰਭੂਤੇ ਖਜਿਤਂ ਤੋਯੇ ਜ੍ਵਰਦਾਹਾਰ੍ਤਿਨੁਤ੍ ਪਰਮ੍||੧੨੨||
View original
गुडूचीरसदुग्धाभ्यां तैलं द्राक्षारसेन वा| सिद्धं मधुककाश्मर्यरसैर्वा वातरक्तनुत्||१२१|| आरनालाढके तैलं पादसर्जरसं शृतम्| प्रभूते खजितं तोये ज्वरदाहार्तिनुत् परम्||१२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (123) · Śloka 123
ਸਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟਮਾਞ੍ਜਿਸ੍ਠਂ ਸਸਰ੍ਜਰਸਸਾਰਿਵਮ੍| ਪਿਣ੍ਡਤੈਲਂ ਤਦਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦ੍ਬਾਤਰਕ੍ਤਰੁਜਾਪਹਮ੍||੧੨੩|| ਇਤਿ ਪਿਣ੍ਡਤੈਲਮ੍|
View original
समधूच्छिष्टमाञ्जिष्ठं ससर्जरससारिवम्| पिण्डतैलं तदभ्यङ्गाद्बातरक्तरुजापहम्||१२३|| इति पिण्डतैलम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (124-155) · Śloka 155
ਦਸ਼ਮੂਲਸ਼ਤਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸਦ੍ਯਃ ਸ਼ੂਲਨਿਵਾਰਣਮ੍| ਪਰਿਸੇਕੋਨਿਲਪ੍ਰਾਯੇ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਕੋਸ੍ਣੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ||੧੨੪|| ਸ੍ਨੇਹੈਰ੍ਮਧੁਰਸਿਦ੍ਧੈਰ੍ਵਾ ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਪਰਿਸੇਚਯੇਤ੍| ਸ੍ਤਮ੍ਭਾਕ੍ਸੇਪਕਸ਼ੂਲਾਰ੍ਤਂ ਕੋਸ੍ਣੈਰ੍ਦਾਹੇ ਤੁ ਸ਼ੀਤਲੈਃ||੧੨੫|| ਤਦ੍ਵਦ੍ਗਵ੍ਯਾਵਿਕਚ੍ਛਾਗੈਃ ਕ੍ਸੀਰੈਸ੍ਤੈਲਵਿਮਿਸ਼੍ਰਿਤੈਃ| ਕ੍ਵਾਥੈਰ੍ਵਾ ਜੀਵਨੀਯਾਨਾਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲਸ੍ਯ ਵਾ ਭਿਸਕ੍||੧੨੬|| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸੇਕ੍ਸੁਰਸਮਦ੍ਯਾਨਿ ਦਧਿਮਸ੍ਤ੍ਵਮ੍ਲਕਾਞ੍ਜਿਕਮ੍| ਸੇਕਾਰ੍ਥੇ ਤਣ੍ਡੁਲਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮ੍ਬੁ ਚ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੧੨੭|| ਕੁਮੁਦੋਤ੍ਪਲਪਦ੍ਮਾਦ੍ਯੈਰ੍ਮਣਿਹਾਰੈਃ ਸਚਨ੍ਦਨੈਃ| ਸ਼ੀਤਤੋਯਾਨੁਗੈਰ੍ਦਾਹੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਸਣਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਂ ਹਿਤਮ੍||੧੨੮|| ਚਨ੍ਦ੍ਰਪਾਦਾਮ੍ਬੁਸਂਸਿਕ੍ਤੇ ਕ੍ਸੌਮਪਦ੍ਮਦਲਚ੍ਛਦੇ| ਸ਼ਯਨੇ ਪੁਲਿਨਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸ਼ੀਤਮਾਰੁਤਵੀਜਿਤੇ||੧੨੯|| ਚਨ੍ਦਨਾਰ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤਨਕਰਾਃ ਪ੍ਰਿਯਾ ਨਾਰ੍ਯਃ ਪ੍ਰਿਯਂਵਦਾਃ| ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸ਼ੀਤਾਃ ਸੁਖਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਦਾਹਂ ਰੁਜਂ ਕ੍ਲਮਮ੍||੧੩੦|| ਸਰਾਗੇ ਸਰੁਜੇ ਦਾਹੇ ਰਕ੍ਤਂ ਵਿਸ੍ਰਾਵ੍ਯ ਲੇਪਯੇਤ੍| ਮਧੁਕਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਤ੍ਵਙ੍ਮਾਂਸੀਵੀਰੋਦੁਮ੍ਬਰਸ਼ਾਦ੍ਵਲੈਃ||੧੩੧|| ਜਲਜੈਰ੍ਯਵਚੂਰ੍ਣੈਰ੍ਵਾ ਸਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਪਯੋਘਤੈਃ| ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਜੀਵਨੀਯੈਰ੍ਵਾ ਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਲੇਪੋਰ੍ਤਿਦਾਹਨੁਤ੍||੧੩੨|| ਤਿਲਾਃ ਪ੍ਰਿਯਾਲੋ ਮਧੁਕਂ ਬਿਸਂ ਮੂਲਂ ਚ ਵੇਤਸਾਤ੍| ਆਜੇਨ ਪਯਸਾ ਪਿਸ੍ਟਃ ਪ੍ਰਲੇਪੋ ਦਾਹਰਾਗਨੁਤ੍||੧੩੩|| ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਦਾਰ੍ਵੀਮਧੁਕਚਨ੍ਦਨੈਃ| ਸਿਤੋਪਲੈਰਕਾਸਕ੍ਤੁਮਸੂਰੋਸ਼ੀਰਪਦ੍ਮਕੈਃ||੧੩੪|| ਲੇਪੋ ਰੁਗ੍ਦਾਹਵੀਸਰ੍ਪਰਾਗਸ਼ੋਫਨਿਵਾਰਣਃ| ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤੋਤ੍ਤਰੇ ਤ੍ਵੇਤੇ, ਲੇਪਾਨ੍ ਵਾਤੋਤ੍ਤਰੇ ਸ਼ਣੁ||੧੩੫|| ਵਾਤਘ੍ਨੈਃ ਸਾਧਿਤਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਃ ਸਕ੍ਸੀਰਮੁਦ੍ਗਪਾਯਸਃ | ਤਿਲਸਰ੍ਸਪਪਿਣ੍ਡੈਰ੍ਵਾਪ੍ਯੁਪਨਾਹੋ ਰੁਜਾਪਹਃ||੧੩੬|| ਔਦਕਪ੍ਰਸਹਾਨੂਪਵੇਸ਼ਵਾਰਾਃ ਸੁਸਂਸ੍ਕਤਾਃ| ਜੀਵਨੀਯੌਸਧੈਃ ਸ੍ਨੇਹਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸ੍ਯੁਰੁਪਨਾਹਨੇ||੧੩੭|| ਸ੍ਤਮ੍ਭਤੋਦਰੁਗਾਯਾਮਸ਼ੋਥਾਙ੍ਗਗ੍ਰਹਨਾਸ਼ਨਾਃ| ਜੀਵਨੀਯੌਸਧੈਃ ਸਿਦ੍ਧਾ ਸਪਯਸ੍ਕਾ ਵਸਾਪਿ ਵਾ||੧੩੮|| ਘਤਂ ਸਹਚਰਾਨ੍ਮੂਲਂ ਜੀਵਨ੍ਤੀ ਚ੍ਛਾਗਲਂ ਪਯਃ| ਲੇਪਃ ਪਿਸ੍ਟਾਸ੍ਤਿਲਾਸ੍ਤਦ੍ਵਦ੍ਭਸ੍ਟਾਃ ਪਯਸਿ ਨਿਰ੍ਵਤਾਃ||੧੩੯|| ਕ੍ਸੀਰਪਿਸ੍ਟਮੁਮਾਲੇਪਮੇਰਣ੍ਡਸ੍ਯ ਫਲਾਨਿ ਚ| ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛੂਲਨਿਵਤ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਮਨਿਲੇਧਿਕੇ||੧੪੦|| ਸਮੂਲਾਗ੍ਰਚ੍ਛਦੈਰਣ੍ਡਕ੍ਵਾਥੇ ਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾਸ੍ਥਿਕਂ ਪਥਕ੍| ਘਤਂ ਤੈਲਂ ਵਸਾ ਮਜ੍ਜਾ ਚਾਨੂਪਮਗਪਕ੍ਸਿਣਾਮ੍||੧੪੧|| ਕਲ੍ਕਾਰ੍ਥੇ ਜੀਵਨੀਯਾਨਿ ਗਵ੍ਯਂ ਕ੍ਸੀਰਮਥਾਜਕਮ੍| ਹਰਿਦ੍ਰੋਤ੍ਪਲਕੁਸ੍ਠੈਲਾਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਸ਼੍ਵਹਨਚ੍ਛਦਾਨ੍ ||੧੪੨|| ਬਿਲ੍ਵਮਾਤ੍ਰਾਨ੍ ਪਥਕ੍ ਪੁਸ੍ਪਂ ਕਾਕੁਭਂ ਚਾਪਿ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟਪਲਾਨ੍ਯਸ੍ਟੌ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਛੀਤੇਵਤਾਰਿਤੇ||੧੪੩|| ਸ਼ੂਲੇਨੈਸੋਰ੍ਦਿਤਾਙ੍ਗਾਨਾਂ ਲੇਪਃ ਸਨ੍ਧਿਗਤੇਨਿਲੇ| ਵਾਤਰਕ੍ਤੇ ਚ੍ਯੁਤੇ ਭਗ੍ਨੇ ਖਞ੍ਜੇ ਕੁਬ੍ਜੇ ਚ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੧੪੪|| ਸ਼ੋਫਗੌਰਵਕਣ੍ਡ੍ਵਾਦ੍ਯੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਤ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਫੋਤ੍ਤਰੇ| ਮੂਤ੍ਰਕ੍ਸਾਰਸੁਰਾਪਕ੍ਵਂ ਘਤਮਭ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਹਿਤਮ੍||੧੪੫|| ਪਦ੍ਮਕਂ ਤ੍ਵਕ੍ ਸਮਧੁਕਂ ਸਾਰਿਵਾ ਚੇਤਿ ਤੈਰ੍ਘਤਮ੍| ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਮਧੁਸ਼ੁਕ੍ਤਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸੇਕਾਭ੍ਯਙ੍ਗੇ ਕਫੋਤ੍ਤਰੇ||੧੪੬|| ਕ੍ਸਾਰਸ੍ਤੈਲਂ ਗਵਾਂ ਮੂਤ੍ਰਂ ਜਲਂ ਚ ਕਟੁਕੈਃ ਸ਼ਤਮ੍| ਪਰਿਸੇਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਵਾਤਰਕ੍ਤੇ ਕਫੋਤ੍ਤਰੇ||੧੪੭|| ਲੇਪਃ ਸਰ੍ਸਪਨਿਮ੍ਬਾਰ੍ਕਹਿਂਸ੍ਰਾਕ੍ਸੀਰਤਿਲੈਰ੍ਹਿਤਃ| ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਃ ਸਿਦ੍ਧਃ ਕਪਿਤ੍ਥਤ੍ਵਗ੍ਘਤਕ੍ਸੀਰੈਃ ਸਸਕ੍ਤੁਭਿਃ||੧੪੮|| ਗਹਧੂਮੋ ਵਚਾ ਕੁਸ੍ਠਂ ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾ ਰਜਨੀਦ੍ਵਯਮ੍| ਪ੍ਰਲੇਪਃ ਸ਼ੂਲਨੁਦ੍ਵਾਤਰਕ੍ਤੇ ਵਾਤਕਫੋਤ੍ਤਰੇ||੧੪੯|| ਤਗਰਂ ਤ੍ਵਕ੍ ਸ਼ਤਾਹ੍ਵੈਲਾ ਕੁਸ੍ਠਂ ਮੁਸ੍ਤਂ ਹਰੇਣੁਕਾ| ਦਾਰੁ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਨਖਂ ਚਾਮ੍ਲਪਿਸ੍ਟਂ ਵਾਤਕਫਾਸ੍ਰਨੁਤ੍||੧੫੦|| ਮਧੁਸ਼ਿਗ੍ਰੋਰ੍ਹਿਤਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਬੀਜਂ ਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਸਂਯੁਤਮ੍| ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਲਿਪ੍ਤਮਮ੍ਲੈਸ਼੍ਚ ਸਿਞ੍ਚੇਦ੍ਵਾਤਕਫੋਤ੍ਤਰਮ੍||੧੫੧|| ਤ੍ਰਿਫਲਾਵ੍ਯੋਸਪਤ੍ਰੈਲਾਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਸੀਰੀਚਿਤ੍ਰਕਂ ਵਚਾਮ੍| ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਂ ਰੋਮਸ਼ਂ ਵਸਕਤ੍ਵਚਮ੍||੧੫੨|| ਦ੍ਧਿਂ ਤਾਮਲਕੀਂ ਚਵ੍ਯਂ ਸਮਭਾਗਾਨਿ ਪੇਸਯੇਤ੍| ਕਲ੍ਯਂ ਲਿਪ੍ਤਮਯਸ੍ਪਾਤ੍ਰੇ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍ਤਤਃ||੧੫੩|| ਵਰ੍ਜਯੇਦ੍ਦਧਿਸ਼ੁਕ੍ਤਾਨਿ ਕ੍ਸਾਰਂ ਵੈਰੋਧਿਕਾਨਿ ਚ| ਵਾਤਾਸ੍ਰੇ ਸਰ੍ਵਦੋਸੇਪਿ ਹਿਤਂ ਸ਼ੂਲਾਰ੍ਦਿਤੇ ਪਰਮ੍||੧੫੪|| ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸ੍ਥਾਨਵਿਸ਼ੇਸਾਂਸ਼੍ਚ ਦੋਸਾਣਾਂ ਚ ਬਲਾਬਲਮ੍| ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਿਦਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦੂਹਾਪੋਹਵਿਕਲ੍ਪਵਿਤ੍||੧੫੫||
View original
दशमूलशृतं क्षीरं सद्यः शूलनिवारणम्| परिषेकोऽनिलप्राये तद्वत् कोष्णेन सर्पिषा||१२४|| स्नेहैर्मधुरसिद्धैर्वा चतुर्भिः परिषेचयेत्| स्तम्भाक्षेपकशूलार्तं कोष्णैर्दाहे तु शीतलैः||१२५|| तद्वद्गव्याविकच्छागैः क्षीरैस्तैलविमिश्रितैः| क्वाथैर्वा जीवनीयानां पञ्चमूलस्य वा भिषक्||१२६|| द्राक्षेक्षुरसमद्यानि दधिमस्त्वम्लकाञ्जिकम्| सेकार्थे तण्डुलक्षौद्रशर्कराम्बु च शस्यते||१२७|| कुमुदोत्पलपद्माद्यैर्मणिहारैः सचन्दनैः| शीततोयानुगैर्दाहे प्रोक्षणं स्पर्शनं हितम्||१२८|| चन्द्रपादाम्बुसंसिक्ते क्षौमपद्मदलच्छदे| शयने पुलिनस्पर्शशीतमारुतवीजिते||१२९|| चन्दनार्द्रस्तनकराः प्रिया नार्यः प्रियंवदाः| स्पर्शशीताः सुखस्पर्शा घ्नन्ति दाहं रुजं क्लमम्||१३०|| सरागे सरुजे दाहे रक्तं विस्राव्य लेपयेत्| मधुकाश्वत्थत्वङ्मांसीवीरोदुम्बरशाद्वलैः||१३१|| जलजैर्यवचूर्णैर्वा सयष्ट्याह्वपयोघृतैः| सर्पिषा जीवनीयैर्वा पिष्टैर्लेपोऽर्तिदाहनुत्||१३२|| तिलाः प्रियालो मधुकं बिसं मूलं च वेतसात्| आजेन पयसा पिष्टः प्रलेपो दाहरागनुत्||१३३|| प्रपौण्डरीकमञ्जिष्ठादार्वीमधुकचन्दनैः| सितोपलैरकासक्तुमसूरोशीरपद्मकैः||१३४|| लेपो रुग्दाहवीसर्परागशोफनिवारणः| पित्तरक्तोत्तरे त्वेते, लेपान् वातोत्तरे शृणु||१३५|| वातघ्नैः साधितः स्निग्धः सक्षीरमुद्गपायसः | तिलसर्षपपिण्डैर्वाऽप्युपनाहो रुजापहः||१३६|| औदकप्रसहानूपवेशवाराः सुसंस्कृताः| जीवनीयौषधैः स्नेहयुक्ताः स्युरुपनाहने||१३७|| स्तम्भतोदरुगायामशोथाङ्गग्रहनाशनाः| जीवनीयौषधैः सिद्धा सपयस्का वसाऽपि वा||१३८|| घृतं सहचरान्मूलं जीवन्ती च्छागलं पयः| लेपः पिष्टास्तिलास्तद्वद्भृष्टाः पयसि निर्वृताः||१३९|| क्षीरपिष्टमुमालेपमेरण्डस्य फलानि च| कुर्याच्छूलनिवृत्त्यर्थं शताह्वामनिलेऽधिके||१४०|| समूलाग्रच्छदैरण्डक्वाथे द्विप्रास्थिकं पृथक्| घृतं तैलं वसा मज्जा चानूपमृगपक्षिणाम्||१४१|| कल्कार्थे जीवनीयानि गव्यं क्षीरमथाजकम्| हरिद्रोत्पलकुष्ठैलाशताह्वाश्वहनच्छदान् ||१४२|| बिल्वमात्रान् पृथक् पुष्पं काकुभं चापि साधयेत्| मधूच्छिष्टपलान्यष्टौ दद्याच्छीतेऽवतारिते||१४३|| शूलेनैषोऽर्दिताङ्गानां लेपः सन्धिगतेऽनिले| वातरक्ते च्युते भग्ने खञ्जे कुब्जे च शस्यते||१४४|| शोफगौरवकण्ड्वाद्यैर्युक्ते त्वस्मिन् कफोत्तरे| मूत्रक्षारसुरापक्वं घृतमभ्यञ्जने हितम्||१४५|| पद्मकं त्वक् समधुकं सारिवा चेति तैर्घृतम्| सिद्धं समधुशुक्तं स्यात् सेकाभ्यङ्गे कफोत्तरे||१४६|| क्षारस्तैलं गवां मूत्रं जलं च कटुकैः शृतम्| परिषेके प्रशंसन्ति वातरक्ते कफोत्तरे||१४७|| लेपः सर्षपनिम्बार्कहिंस्राक्षीरतिलैर्हितः| श्रेष्ठः सिद्धः कपित्थत्वग्घृतक्षीरैः ससक्तुभिः||१४८|| गृहधूमो वचा कुष्ठं शताह्वा रजनीद्वयम्| प्रलेपः शूलनुद्वातरक्ते वातकफोत्तरे||१४९|| तगरं त्वक् शताह्वैला कुष्ठं मुस्तं हरेणुका| दारु व्याघ्रनखं चाम्लपिष्टं वातकफास्रनुत्||१५०|| मधुशिग्रोर्हितं तद्वद्बीजं धान्याम्लसंयुतम्| मुहूर्तं लिप्तमम्लैश्च सिञ्चेद्वातकफोत्तरम्||१५१|| त्रिफलाव्योषपत्रैलात्वक्क्षीरीचित्रकं वचाम्| विडङ्गं पिप्पलीमूलं रोमशं वृषकत्वचम्||१५२|| ऋद्धिं तामलकीं चव्यं समभागानि पेषयेत्| कल्यं लिप्तमयस्पात्रे मध्याह्ने भक्षयेत्ततः||१५३|| वर्जयेद्दधिशुक्तानि क्षारं वैरोधिकानि च| वातास्रे सर्वदोषेऽपि हितं शूलार्दिते परम्||१५४|| बुद्ध्वा स्थानविशेषांश्च दोषाणां च बलाबलम्| चिकित्सितमिदं कुर्यादूहापोहविकल्पवित्||१५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (156-159) · Śloka 159
ਕੁਪਿਤੇ ਮਾਰ੍ਗਸਂਰੋਧਾਨ੍ਮੇਦਸੋ ਵਾ ਕਫਸ੍ਯ ਵਾ| ਅਤਿਵਦ੍ਧ੍ਯਾਨਿਲੇ ਨਾਦੌ ਸ਼ਸ੍ਤਂ ਸ੍ਨੇਹਨਬਂਹਣਮ੍||੧੫੬|| ਵ੍ਯਾਯਾਮਸ਼ੋਧਨਾਰਿਸ੍ਟਮੂਤ੍ਰਪਾਨੈਰ੍ਵਿਰੇਚਨੈਃ| ਤਕ੍ਰਾਭਯਾਪ੍ਰਯੋਗੈਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸਪਯੇਤ੍ ਕਫਮੇਦਸੀ||੧੫੭|| ਬੋਧਵਕ੍ਸਕਸਾਯਂ ਤੁ ਪ੍ਰਪਿਬੇਨ੍ਮਧੁਨਾ ਸਹ| ਵਾਤਰਕ੍ਤਂ ਜਯਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਤ੍ਰਿਦੋਸਮਪਿ ਦਾਰੁਣਮ੍||੧੫੮|| ਪੁਰਾਣਯਵਗੋਧੂਮਸੀਧ੍ਵਰਿਸ੍ਟਸੁਰਾਸਵੈਃ| ਸ਼ਿਲਾਜਤੁਪ੍ਰਯੋਗੈਸ਼੍ਚ ਗੁਗ੍ਗੁਲੋਰ੍ਮਾਕ੍ਸਿਕਸ੍ਯ ਚ||੧੫੯||
View original
कुपिते मार्गसंरोधान्मेदसो वा कफस्य वा| अतिवृद्ध्याऽनिले नादौ शस्तं स्नेहनबृंहणम्||१५६|| व्यायामशोधनारिष्टमूत्रपानैर्विरेचनैः| तक्राभयाप्रयोगैश्च क्षपयेत् कफमेदसी||१५७|| बोधवृक्षकषायं तु प्रपिबेन्मधुना सह| वातरक्तं जयत्याशु त्रिदोषमपि दारुणम्||१५८|| पुराणयवगोधूमसीध्वरिष्टसुरासवैः| शिलाजतुप्रयोगैश्च गुग्गुलोर्माक्षिकस्य च||१५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (160) · Śloka 160
ਗਮ੍ਭੀਰੇ ਰਕ੍ਤਮਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਸ੍ਯਾਚ੍ਚੇਤ੍ਤਦ੍ਵਾਤਵਜ੍ਜਯੇਤ੍| ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਵਾਤੇ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਾਤਰਕ੍ਤਪ੍ਰਸਾਦਨੀਮ੍||੧੬੦||
View original
गम्भीरे रक्तमाक्रान्तं स्याच्चेत्तद्वातवज्जयेत्| पश्चाद्वाते क्रियां कुर्याद्वातरक्तप्रसादनीम्||१६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (161-162) · Śloka 162
ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਾਤਿਵਦ੍ਧ੍ਯਾ ਤੁ ਪਾਕਮਾਸ਼ੁ ਨਿਯਚ੍ਛਤਿ| ਭਿਨ੍ਨਂ ਸ੍ਰਵਤਿ ਵਾ ਰਕ੍ਤਂ ਵਿਦਗ੍ਧਂ ਪੂਯਮੇਵ ਵਾ||੧੬੧|| ਤਯੋਃ ਕ੍ਰਿਯਾ ਵਿਧਾਤਵ੍ਯਾ ਭੇਦਸ਼ੋਧਨਰੋਪਣੈਃ | ਕੁਰ੍ਯਾਦੁਪਦ੍ਰਵਾਣਾਂ ਚ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਸ੍ਵਾਂ ਸ੍ਵਾਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਾਤ੍||੧੬੨||
View original
रक्तपित्तातिवृद्ध्या तु पाकमाशु नियच्छति| भिन्नं स्रवति वा रक्तं विदग्धं पूयमेव वा||१६१|| तयोः क्रिया विधातव्या भेदशोधनरोपणैः | कुर्यादुपद्रवाणां च क्रियां स्वां स्वाच्चिकित्सितात्||१६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (163-165) · Śloka 165
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਾਃ- ਹੇਤੁਃ ਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਮੂਲਂ ਚ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਸਨ੍ਧਿਸੁ| ਕੁਪ੍ਯਤਿ ਪ੍ਰਾਕ੍ ਚ ਯਦ੍ਰੂਪਂ ਦ੍ਵਿਵਿਧਸ੍ਯ ਚ ਲਕ੍ਸਣਮ੍||੧੬੩|| ਪਥਗ੍ਭਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਲਿਙ੍ਗਂ ਚ ਦੋਸਾਧਿਕ੍ਯਮੁਪਦ੍ਰਵਾਃ| ਸਾਧ੍ਯਂ ਯਾਪ੍ਯਮਸਾਧ੍ਯਂ ਚ ਕ੍ਰਿਯਾ ਸਾਧ੍ਯਸ੍ਯ ਚਾਖਿਲਾ||੧੬੪|| ਵਾਤਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾ ਸਮਾਸਵ੍ਯਾਸਤਸ੍ਤਥਾ| ਮਹਰ੍ਸਿਣਾਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਾਯ ਤਥੈਵਾਵਸ੍ਥਿਕੀ ਕ੍ਰਿਯਾ||੧੬੫||
View original
तत्र श्लोकाः- हेतुः स्थानानि मूलं च यस्मात् प्रायेण सन्धिषु| कुप्यति प्राक् च यद्रूपं द्विविधस्य च लक्षणम्||१६३|| पृथग्भिन्नस्य लिङ्गं च दोषाधिक्यमुपद्रवाः| साध्यं याप्यमसाध्यं च क्रिया साध्यस्य चाखिला||१६४|| वातरक्तस्य निर्दिष्टा समासव्यासतस्तथा| महर्षिणाऽग्निवेशाय तथैवावस्थिकी क्रिया||१६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 29
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦਢਬਲਸਮ੍ਪੂਰਿਤੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੇ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮੈਕੋਨਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨੯||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते चिकित्सितस्थाने वातशोणितचिकित्सितं नामैकोनत्रिंशोऽध्यायः||२९||
🔊 Audio coming soon