Adhikarana chardyA nidAnaM niruktishca (1-4) · Śloka 4
அத சர்திநிதாநம் |
துஷ்டைர்தோஷைஃ பதக் ஸர்வைர்பீபத்ஸாலோசநாதிபிஃ |
சர்தயஃ பஞ்ச விஜ்ஞேயாஸ்தாஸாஂ லக்ஷணமுச்யதே ||௧||
அதித்ரவைரதிஸ்நிக்தைரஹத்யைர்லவணைரதி |
அகாலே சாதிமாத்ரைஶ்ச ததாऽஸாத்ம்யைஶ்ச போஜநைஃ ||௨||
ஶ்ரமாத்பயாத்ததோத்வேகாதஜீர்ணாத் க்ரிமிதோஷதஃ |
நார்யாஶ்சாபந்நஸத்த்வாயாஸ்ததாऽதித்ருதமஶ்நதஃ ||௩||
பீபத்ஸைர்ஹேதுபிஶ்சாந்யைர்த்ருதமுத்க்லேஶிதோ பலாத் |
சாதயந்நாநநஂ வேகைரர்தயேந்நங்கபஞ்ஜநைஃ |
அத்யந்தமபரீதஸ்ய ச்சர்தேர்வை ஸம்பவோ த்ருவம் |
நிருச்யதே சர்திரிதி தோஷோ வக்த்ரஂ ப்ரதாவிதஃ ||௪||
(ஸு. உ. தஂ. அ. ௪௯) |
View original
अथ छर्दिनिदानम् |
दुष्टैर्दोषैः पृथक् सर्वैर्बीभत्सालोचनादिभिः |
छर्दयः पञ्च विज्ञेयास्तासां लक्षणमुच्यते ||१||
अतिद्रवैरतिस्निग्धैरहृद्यैर्लवणैरति |
अकाले चातिमात्रैश्च तथाऽसात्म्यैश्च भोजनैः ||२||
श्रमाद्भयात्तथोद्वेगादजीर्णात् क्रिमिदोषतः |
नार्याश्चापन्नसत्त्वायास्तथाऽतिद्रुतमश्नतः ||३||
बीभत्सैर्हेतुभिश्चान्यैर्द्रुतमुत्क्लेशितो बलात् |
छादयन्नाननं वेगैरर्दयेन्नङ्गभञ्जनैः |
अत्यन्तमपरीतस्य च्छर्देर्वै सम्भवो ध्रुवम् |
निरुच्यते छर्दिरिति दोषो वक्त्रं प्रधावितः ||४||
(सु. उ. तं. अ. ४९) |
Adhikarana chardipUrvarUpam (5) · Śloka 5
ஹல்லாஸோத்காரரோதௌ ச ப்ரஸேகோ லவணஸ்தநுஃ |
த்வேஷோऽந்நபாநே ச பஶஂ வமீநாஂ பூர்வலக்ஷணம் ||௫||
(ஸு. உ. தஂ. அ. ௪௯) |
View original
हृल्लासोद्गाररोधौ च प्रसेको लवणस्तनुः |
द्वेषोऽन्नपाने च भृशं वमीनां पूर्वलक्षणम् ||५||
(सु. उ. तं. अ. ४९) |
Adhikarana vAtajacchardilakShaNam (6) · Śloka 6
ஹத்பார்ஶ்வபீடாமுகஶோஷஶீர்ஷநாப்யர்திகாஸஸ்வரபேததோதைஃ |
உத்காரஶப்தப்ரபலஂ ஸபேநஂ விச்சிந்நகஷ்ணஂ தநுகஂ கஷாயம் |
கச்ச்ரேண சால்பஂ மஹதா ச வேகேநார்தோऽநிலாச்சர்தயதீஹ துஃகம் ||௬||
(ச. சி. அ. ௨௩) |
View original
हृत्पार्श्वपीडामुखशोषशीर्षनाभ्यर्तिकासस्वरभेदतोदैः |
उद्गारशब्दप्रबलं सफेनं विच्छिन्नकृष्णं तनुकं कषायम् |
कृच्छ्रेण चाल्पं महता च वेगेनार्तोऽनिलाच्छर्दयतीह दुःखम् ||६||
(च. चि. अ. २३) |
Adhikarana pittajacchardilakShaNam (7) · Śloka 7
மூர்சாபிபாஸாமுகஶோஷமூர்ததால்வக்ஷிஸந்தாபதமோப்ரமார்தஃ |
பீதஂ பஶோஷ்ணஂ ஹரிதஂ ஸதிக்தஂ தூம்ரஂ ச பித்தேந வமேத் ஸதாஹம் ||௭||
(ச. சி. அ. ௨௩) |
View original
मूर्छापिपासामुखशोषमूर्धताल्वक्षिसन्तापतमोभ्रमार्तः |
पीतं भृशोष्णं हरितं सतिक्तं धूम्रं च पित्तेन वमेत् सदाहम् ||७||
(च. चि. अ. २३) |
Adhikarana kaphajacchardilakShaNam (8) · Śloka 8
தந்த்ராஸ்யமாதுர்யகபப்ரஸேகஸந்தோஷநித்ராருசிகௌரவார்தஃ |
ஸ்நிக்தஂ கநஂ ஸ்வாது கபாத்விஶுத்தஂ ஸரோமஹர்ஷோऽல்பருஜஂ வமேத்து ||௮||
(ச. சி. அ. ௨௩) |
View original
तन्द्रास्यमाधुर्यकफप्रसेकसन्तोषनिद्रारुचिगौरवार्तः |
स्निग्धं घनं स्वादु कफाद्विशुद्धं सरोमहर्षोऽल्परुजं वमेत्तु ||८||
(च. चि. अ. २३) |
Adhikarana tridoShajacchardilakShaNam (9) · Śloka 9
ஶூலாவிபாகாருசிதாஹதஷ்ணாஶ்வாஸப்ரமோஹப்ரபலா ப்ரஸக்தம் |
சர்திஸ்த்ரிதோஷால்லவணாம்லநீலஸாந்த்ரோஷ்ணரக்தஂ வமதாஂ நணாஂ ஸ்யாத் ||௯||
(ச. சி. அ. ௨௩) |
View original
शूलाविपाकारुचिदाहतृष्णाश्वासप्रमोहप्रबला प्रसक्तम् |
छर्दिस्त्रिदोषाल्लवणाम्लनीलसान्द्रोष्णरक्तं वमतां नृणां स्यात् ||९||
(च. चि. अ. २३) |
Adhikarana tridoShajacchardyA asAdhyalakShaNam (10-11) · Śloka 11
விட்ஸ்வேதமூத்ராம்புவஹாநி வாயுஃ ஸ்ரோதாஂஸி ஸஂருத்ய யதோர்த்வமேதி |
உத்ஸந்நதோஷஸ்ய ஸமாசிதஂ தஂ தோஷஂ ஸமுத்தூய நரஸ்ய கோஷ்டாத் ||௧௦||
விண்மூத்ரயோஸ்தத்ஸமகந்தவர்ணஂ தட்ஶ்வாஸஹிக்கார்தியுதஂ ப்ரஸக்தம் |
ப்ரச்சர்தயேத்துஷ்டமிஹாதிவேகாத்தயாऽர்திதஶ்சாஶு விநாஶமேதி ||௧௧||
(ச. சி. அ. ௨௩) |
View original
विट्स्वेदमूत्राम्बुवहानि वायुः स्रोतांसि संरुध्य यदोर्ध्वमेति |
उत्सन्नदोषस्य समाचितं तं दोषं समुद्धूय नरस्य कोष्ठात् ||१०||
विण्मूत्रयोस्तत्समगन्धवर्णं तृट्श्वासहिक्कार्तियुतं प्रसक्तम् |
प्रच्छर्दयेद्दुष्टमिहातिवेगात्तयाऽर्दितश्चाशु विनाशमेति ||११||
(च. चि. अ. २३) |
Adhikarana AgantucchardilakShaNam (12) · Śloka 12
பீபத்ஸஜா தௌர்ஹதஜாऽऽமஜா ச ஹ்யஸாத்மஜா ச க்ரிமிஜா ச யா ஹி |
ஸா பஞ்சமீ தாஂ ச விபாவயேச்ச தோஷோச்ச்ரயேணைவ யதோக்தமாதௌ ||௧௨||
(ஸு. உ. தஂ. அ. ௪௯) |
View original
बीभत्सजा दौर्हृदजाऽऽमजा च ह्यसात्मजा च क्रिमिजा च या हि |
सा पञ्चमी तां च विभावयेच्च दोषोच्छ्रयेणैव यथोक्तमादौ ||१२||
(सु. उ. तं. अ. ४९) |
Adhikarana krimijacchardilakShaNam (13) · Śloka 13
ஶூலஹல்லாஸபஹுலா க்ரிமிஜா ச விஶேஷதஃ |
க்ரிமிஹத்ரோகதுல்யேந லக்ஷணேந ச லக்ஷிதா ||௧௩||
(ஸு. உ. தஂ. அ. ௪௯) |
View original
शूलहृल्लासबहुला क्रिमिजा च विशेषतः |
क्रिमिहृद्रोगतुल्येन लक्षणेन च लक्षिता ||१३||
(सु. उ. तं. अ. ४९) |
Adhikarana asAdhyacchardilakShaNam (14) · Śloka 14
க்ஷீணஸ்ய யா சர்திரதிப்ரஸக்தா ஸோபத்ரவா ஶோணிதபூயயுக்தா |
ஸசந்த்ரிகாஂ தாஂ ப்ரவதேதஸாத்யாஂ ஸாத்யாஂ சிகித்ஸேந்நிருபத்ரவாஂ ச ||௧௪||
(ச. சி. அ. ௨௩) |
View original
क्षीणस्य या छर्दिरतिप्रसक्ता सोपद्रवा शोणितपूययुक्ता |
सचन्द्रिकां तां प्रवदेदसाध्यां साध्यां चिकित्सेन्निरुपद्रवां च ||१४||
(च. चि. अ. २३) |
Adhikarana chardyA upadravAH (15) · Śloka 15
தால்வோஷ்டகண்டாஸ்யவிஶோஷதாஹஸந்தாபமோஹப்ரமவிப்ரலாபாஃ |
பூர்வாணி ரூபாணி பவந்தி தாஸாமுத்பத்திகாலே து விஶேஷதோ ஹி |
காஸஃ ஶ்வாஸோ ஜ்வரோ ஹிக்கா தஷ்ணா வைசித்த்யமேவ ச |
ஹத்ரோகஸ்தமகஶ்சைவ ஜ்ஞேயாஶ்சர்தேருபத்ரவாஃ ||௧௫||
View original
ताल्वोष्ठकण्ठास्यविशोषदाहसन्तापमोहभ्रमविप्रलापाः |
पूर्वाणि रूपाणि भवन्ति तासामुत्पत्तिकाले तु विशेषतो हि |
कासः श्वासो ज्वरो हिक्का तृष्णा वैचित्त्यमेव च |
हृद्रोगस्तमकश्चैव ज्ञेयाश्छर्देरुपद्रवाः ||१५||
Adhikarana puShpikA · Śloka 15
இதி ஶ்ரீமாதவகரவிரசிதே மாதவநிதாநே சர்திநிதாநஂ ஸமாப்தம் ||௧௫||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने छर्दिनिदानं समाप्तम् ||१५||