Adhikarana masUrikAyA nidAnapUrvikA samprAptiH, pUrvarUpaM ca (1-3) · Śloka 4
அத மஸூரிகாநிதாநம் |
கட்வம்லலவணக்ஷாரவிருத்தாத்யஶநாஶநைஃ |
துஷ்டநிஷ்பாவஶாகாத்யைஃ ப்ரதுஷ்டபவநோதகைஃ ||௧||
க்ரூரக்ரஹேக்ஷணாச்சாபி தேஶே தோஷாஃ ஸமுத்ததாஃ |
ஜநயந்தி ஶரீரேऽஸ்மிந் துஷ்டரக்தேந ஸங்கதாஃ ||௨||
மஸூராகதிஸஂஸ்தாநாஃ பிடகாஃ ஸ்யுர்மஸூரிகாஃ |
தாஸாஂ பூர்வஂ ஜ்வரஃ கண்டூர்காத்ரபங்கோऽரதிர்ப்ரமஃ ||௩||
த்வசி ஶோதஃ ஸவைவர்ண்யோ நேத்ரராகஶ்ச ஜாயதே |௪|
View original
अथ मसूरिकानिदानम् |
कट्वम्ललवणक्षारविरुद्धाध्यशनाशनैः |
दुष्टनिष्पावशाकाद्यैः प्रदुष्टपवनोदकैः ||१||
क्रूरग्रहेक्षणाच्चापि देशे दोषाः समुद्धताः |
जनयन्ति शरीरेऽस्मिन् दुष्टरक्तेन सङ्गताः ||२||
मसूराकृतिसंस्थानाः पिडकाः स्युर्मसूरिकाः |
तासां पूर्वं ज्वरः कण्डूर्गात्रभङ्गोऽरतिर्भ्रमः ||३||
त्वचि शोथः सवैवर्ण्यो नेत्ररागश्च जायते |४|
Adhikarana vAtajamasUrikAlakShaNam (4-5) · Śloka 6
ஸ்போடாஃ ஶ்யாவாருணா ரூக்ஷாஸ்தீவ்ரவேதநயாऽந்விதாஃ ||௪||
கடிநாஶ்சிரபாகாஶ்ச பவந்த்யநிலஸம்பவாஃ |
ஸந்த்யஸ்திபர்வணாஂ பேதஃ காஸஃ கம்போऽரதிஃ க்லமஃ ||௫||
ஶோஷஸ்தால்வோஷ்டஜிஹ்வாநாஂ தஷ்ணா சாருசிஸஂயுதா |௬|
View original
स्फोटाः श्यावारुणा रूक्षास्तीव्रवेदनयाऽन्विताः ||४||
कठिनाश्चिरपाकाश्च भवन्त्यनिलसम्भवाः |
सन्ध्यस्थिपर्वणां भेदः कासः कम्पोऽरतिः क्लमः ||५||
शोषस्ताल्वोष्ठजिह्वानां तृष्णा चारुचिसंयुता |६|
Adhikarana pittajamasUrikAlakShaNam (6-7) · Śloka 8
ரக்தாஃ பீதாஸிதாஃ ஸ்போடாஃ ஸதாஹாஸ்தீவ்ரவேதநாஃ ||௬||
பவந்த்யசிரபாகாஶ்ச பித்தகோபஸமுத்பவாஃ |
விட்பேதஶ்சாங்கமர்தஶ்ச தாஹஸ்தஷ்ணாऽருசிஸ்ததா ||௭||
முகபாகோऽக்ஷிராகஶ்ச ஜ்வரஸ்தீவ்ரஃ ஸுதாருணஃ |௮|
View original
रक्ताः पीतासिताः स्फोटाः सदाहास्तीव्रवेदनाः ||६||
भवन्त्यचिरपाकाश्च पित्तकोपसमुद्भवाः |
विड्भेदश्चाङ्गमर्दश्च दाहस्तृष्णाऽरुचिस्तथा ||७||
मुखपाकोऽक्षिरागश्च ज्वरस्तीव्रः सुदारुणः |८|
Adhikarana raktaja-kaphajamasUrikAlakShaNam (8-10) · Śloka 10
ரக்தஜாயாஂ பவந்த்யேதே விகாராஃ பித்தலக்ஷணாஃ ||௮||
கபப்ரஸேகஃ ஸ்தைமித்யஂ ஶிரோருக் காத்ரகௌரவம் |
ஹல்லாஸஃ ஸாருசிர்நித்ரா தந்த்ராலஸ்யஸமந்விதாஃ ||௯||
ஶ்வேதாஃ ஸ்நிக்தா பஶஂ ஸ்தூலாஃ கண்டூரா மந்தவேதநாஃ |
மஸூரிகாஃ கபோத்தாஶ்ச சிரபாகாஃ ப்ரகீர்திதாஃ ||௧௦||
View original
रक्तजायां भवन्त्येते विकाराः पित्तलक्षणाः ||८||
कफप्रसेकः स्तैमित्यं शिरोरुग् गात्रगौरवम् |
हृल्लासः सारुचिर्निद्रा तन्द्रालस्यसमन्विताः ||९||
श्वेताः स्निग्धा भृशं स्थूलाः कण्डूरा मन्दवेदनाः |
मसूरिकाः कफोत्थाश्च चिरपाकाः प्रकीर्तिताः ||१०||
Adhikarana tridoShajamasUrikAlakShaNam (11-12) · Śloka 12
நீலாஶ்சிபிடவிஸ்தீர்ணா மத்யே நிம்நா மஹாருஜாஃ |
சிரபாகாஃ பூதிஸ்ராவாஃ ப்ரபூதாஃ ஸர்வதோஷஜாஃ ||௧௧||
கண்டரோதாருசிஸ்தம்பப்ரலாபாரதிஸஂயுதாஃ |
துஶ்சிகித்ஸ்யாஃ ஸமுத்திஷ்டாஃ பிடகாஶ்சர்மஸஞ்ஜ்ஞிதாஃ ||௧௨||
View original
नीलाश्चिपिटविस्तीर्णा मध्ये निम्ना महारुजाः |
चिरपाकाः पूतिस्रावाः प्रभूताः सर्वदोषजाः ||११||
कण्ठरोधारुचिस्तम्भप्रलापारतिसंयुताः |
दुश्चिकित्स्याः समुद्दिष्टाः पिडकाश्चर्मसञ्ज्ञिताः ||१२||
Adhikarana romAntikAlakShaNam (13) · Śloka 13
ரோமகூபோந்நதிஸமா ராகிண்யஃ கபபித்தஜாஃ |
காஸாரோசகஸஂயுக்தா ரோமாந்த்யோ ஜ்வரபூர்விகாஃ ||௧௩||
View original
रोमकूपोन्नतिसमा रागिण्यः कफपित्तजाः |
कासारोचकसंयुक्ता रोमान्त्यो ज्वरपूर्विकाः ||१३||
Adhikarana rasAdisaptadhAtugatamasUrikAli~ggam (14-23) · Śloka 23
தோயபுத்புதஸங்காஶாஸ்த்வக்கதாஸ்து மஸூரிகாஃ |
ஸ்வல்பதோஷாஃ ப்ரஜாயந்தே பிந்நாஸ்தோயஂ ஸ்ரவந்தி ச ||௧௪||
ரக்தஸ்தா லோஹிதாகாராஃ ஶீக்ரபாகாஸ்தநுத்வசஃ |
ஸாத்யா நாத்யர்ததுஷ்டாஶ்ச பிந்நா ரக்தஂ ஸ்ரவந்தி ச ||௧௫||
மாஂஸஸ்தாஃ கடிநாஃ ஸ்நிக்தாஶ்சிரபாகா கநத்வசஃ |
காத்ரஶூலதஷாகண்டூஜ்வராரதிஸமந்விதாஃ ||௧௬||
மேதோஜா மண்டலாகாரா மதவஃ கிஞ்சிதுந்நதாஃ |
கோரஜ்வரபரீதாஶ்ச ஸ்தூலாஃ ஸ்நிக்தாஃ ஸவேதநாஃ ||௧௭||
ஸம்மோஹாரதிஸந்தாபாஃ கஶ்சிதாப்யோ விநிஸ்தரேத் |
க்ஷுத்ரா காத்ரஸமா ரூக்ஷாஶ்சிபிடாஃ கிஞ்சிதுந்நதாஃ ||௧௮||
மஜ்ஜோத்தா பஶஸம்மோஹவேதநாரதிஸஂயுதாஃ |
சிந்தந்தி மர்மதாமாநி ப்ராணாநாஶு ஹரந்தி ஹி ||௧௯||
ப்ரமரேணேவ வித்தாநி குர்வந்த்யஸ்தீநி ஸர்வதஃ |
பக்வாபாஃ பிடகாஃ ஸ்நிக்தாஃ ஸூக்ஷ்மாஶ்சாத்யர்தவேதநாஃ ||௨௦||
ஸ்தைமித்யாரதிஸம்மோஹதாஹோந்மாதஸமந்விதாஃ |
ஶுக்ரஜாயாஂ மஸூர்யாஂ து லக்ஷணாநி பவந்தி ஹி ||௨௧||
நிர்திஷ்டஂ கேவலஂ சிஹ்நஂ தஶ்யதே ந து ஜீவிதம் |
தோஷமிஶ்ராஸ்து ஸப்தைதா த்ரஷ்டவ்யா தோஷலக்ஷணைஃ ||௨௨||
த்வக்கதா ரக்தஜாஶ்சைவ பித்தஜாஃ ஶ்லேஷ்மஜாஸ்ததா |
ஶ்லேஷ்மபித்தகதாஶ்சைவ ஸுகஸாத்யா மஸூரிகாஃ ||௨௩||
View original
तोयबुद्बुदसङ्काशास्त्वग्गतास्तु मसूरिकाः |
स्वल्पदोषाः प्रजायन्ते भिन्नास्तोयं स्रवन्ति च ||१४||
रक्तस्था लोहिताकाराः शीघ्रपाकास्तनुत्वचः |
साध्या नात्यर्थदुष्टाश्च भिन्ना रक्तं स्रवन्ति च ||१५||
मांसस्थाः कठिनाः स्निग्धाश्चिरपाका घनत्वचः |
गात्रशूलतृषाकण्डूज्वरारतिसमन्विताः ||१६||
मेदोजा मण्डलाकारा मृदवः किञ्चिदुन्नताः |
घोरज्वरपरीताश्च स्थूलाः स्निग्धाः सवेदनाः ||१७||
सम्मोहारतिसन्तापाः कश्चिदाभ्यो विनिस्तरेत् |
क्षुद्रा गात्रसमा रूक्षाश्चिपिटाः किञ्चिदुन्नताः ||१८||
मज्जोत्था भृशसम्मोहवेदनारतिसंयुताः |
छिन्दन्ति मर्मधामानि प्राणानाशु हरन्ति हि ||१९||
भ्रमरेणेव विद्धानि कुर्वन्त्यस्थीनि सर्वतः |
पक्वाभाः पिडकाः स्निग्धाः सूक्ष्माश्चात्यर्थवेदनाः ||२०||
स्तैमित्यारतिसम्मोहदाहोन्मादसमन्विताः |
शुक्रजायां मसूर्यां तु लक्षणानि भवन्ति हि ||२१||
निर्दिष्टं केवलं चिह्नं दृश्यते न तु जीवितम् |
दोषमिश्रास्तु सप्तैता द्रष्टव्या दोषलक्षणैः ||२२||
त्वग्गता रक्तजाश्चैव पित्तजाः श्लेष्मजास्तथा |
श्लेष्मपित्तकृताश्चैव सुखसाध्या मसूरिकाः ||२३||
Adhikarana masUrikAyAH sAdhyAsAdhyavicAraH (24-26) · Śloka 26
வாதஜா வாதபித்தோத்தாஃ ஶ்லேஷ்மவாதகதாஶ்ச யாஃ |
கச்ச்ரஸாத்யதமாஸ்தஸ்மாத்யத்நாதேதா உபாசரேத் ||௨௪||
அஸாத்யாஃ ஸந்நிபாதோத்தாஸ்தாஸாஂ வக்ஷ்யாமி லக்ஷணம் |
ப்ரவாலஸதஶாஃ காஶ்சித் காஶ்சிஜ்ஜம்பூபலோபமாஃ ||௨௫||
லோஹஜாலஸமாஃ காஶ்சிததஸீபலஸந்நிபாஃ |
ஆஸாஂ பஹுவிதா வர்ணா ஜாயந்தே தோஷபேததஃ ||௨௬||
View original
वातजा वातपित्तोत्थाः श्लेष्मवातकृताश्च याः |
कृच्छ्रसाध्यतमास्तस्माद्यत्नादेता उपाचरेत् ||२४||
असाध्याः सन्निपातोत्थास्तासां वक्ष्यामि लक्षणम् |
प्रवालसदृशाः काश्चित् काश्चिज्जम्बूफलोपमाः ||२५||
लोहजालसमाः काश्चिदतसीफलसन्निभाः |
आसां बहुविधा वर्णा जायन्ते दोषभेदतः ||२६||
Adhikarana sarvamasUrikAyA AvasthikaM lakShaNam (27-29) · Śloka 29
காஸோ ஹிக்கா ப்ரமேஹஶ்ச ஜ்வரஸ்தீவ்ரஃ ஸுதாருணஃ |
ப்ரலாபஶ்சாரதிர்மூர்சா தஷ்ணா தாஹோऽதிகூர்ணதா ||௨௭||
முகேந ப்ரஸ்ரவேத்ரக்தஂ ததா க்ராணேந சக்ஷுஷா |
கண்டே குர்குரகஂ கத்வா ஶ்வஸித்யத்யர்தவேதநம் ||௨௮||
மஸூரிகாபிபூதஸ்ய யஸ்யைதாநி பிஷக்வரைஃ |
லக்ஷணாநி ச தஶ்யந்தே ந தத்யாதத்ர பேஷஜம் ||௨௯||
View original
कासो हिक्का प्रमेहश्च ज्वरस्तीव्रः सुदारुणः |
प्रलापश्चारतिर्मूर्छा तृष्णा दाहोऽतिघूर्णता ||२७||
मुखेन प्रस्रवेद्रक्तं तथा घ्राणेन चक्षुषा |
कण्ठे घुर्घुरकं कृत्वा श्वसित्यत्यर्थवेदनम् ||२८||
मसूरिकाभिभूतस्य यस्यैतानि भिषग्वरैः |
लक्षणानि च दृश्यन्ते न दद्यादत्र भेषजम् ||२९||
Adhikarana masUrikAyA asAdhyalakShaNam (30) · Śloka 30
மஸூரிகாபிபூதோ யோ பஶஂ க்ராணேந நிஃஶ்வஸேத் |
ஸ பஶஂ த்யஜதி ப்ராணாஂஸ்தஷார்தோ வாயுதூஷிதஃ ||௩௦||
View original
मसूरिकाभिभूतो यो भृशं घ्राणेन निःश्वसेत् |
स भृशं त्यजति प्राणांस्तृषार्तो वायुदूषितः ||३०||
Adhikarana masUrikopadravAH (31) · Śloka 31
மஸூரிகாந்தே ஶோதஃ ஸ்யாத் கூர்பரே மணிபந்தகே |
ததாஂऽஸபலகே சாபி துஶ்சிகித்ஸ்யஃ ஸுதாருணஃ ||௩௧||
View original
मसूरिकान्ते शोथः स्यात् कूर्परे मणिबन्धके |
तथांऽसफलके चापि दुश्चिकित्स्यः सुदारुणः ||३१||
Adhikarana puShpikA · Śloka 54
இதி ஶ்ரீமாதவகரவிரசிதே மாதவநிதாநே மஸூரிகாநிதாநஂ ஸமாப்தம் ||௫௪||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने मसूरिकानिदानं समाप्तम् ||५४||