அத விஸ்போடநிதாநம் | கட்வம்லதீக்ஷ்ணோஷ்ணவிதாஹிரூக்ஷக்ஷாரைரஜீர்ணாத்யஶநாதபைஶ்ச | ததர்துதோஷேண விபர்யயேண குப்யந்தி தோஷாஃ பவநாதயஸ்து ||௧|| த்வசமாஶ்ரித்ய தே ரக்தமாஂஸாஸ்தீநி ப்ரதூஷ்ய ச | கோராந் குர்வந்தி விஸ்போடாந் ஸர்வாந் ஜ்வரபுரஃஸராந் ||௨||
View original
अथ विस्फोटनिदानम् | कट्वम्लतीक्ष्णोष्णविदाहिरूक्षक्षारैरजीर्णाध्यशनातपैश्च | तथर्तुदोषेण विपर्ययेण कुप्यन्ति दोषाः पवनादयस्तु ||१|| त्वचमाश्रित्य ते रक्तमांसास्थीनि प्रदूष्य च | घोरान् कुर्वन्ति विस्फोटान् सर्वान् ज्वरपुरःसरान् ||२||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)
ப்ராயேண தோஷதூஷ்யசிகித்ஸாஸாம்யாத்விஸ்போடநிதாநமாஹ– கட்வித்யாதி| அஜீர்ணாத்யஶநாதபைஶ்சேதி அஜீர்ணாஶநமபக்வத்ரவ்யஸ்யாஶநம், அத்யஶநமஜீர்ணே போஜநம்; அதவா அஜீர்ணஂ ஸ்வரூபதோ ஹேதுரத்யஶநஂ ச| துதோஷேணேதி ஶீதோஷ்ணாதீநாமதியோகேந| விபர்யயேணேதி துவிபர்யயஶ்ச துஸ்வபாவஸ்யாந்யதாபாவஃ| ஏபிர்ஹேதுபிர்யதாஸம்பவஂ ப்ரத்யேகஂ தோஷத்ரயப்ரகோபோ போத்தவ்யஃ| ஜ்வரபுரஃஸராநித்யநேந ஜ்வரஸ்ய பூர்வரூபதாஂ தர்ஶயதி||௧-௨||
ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)
ப்ராயேண தோஷதூஷ்யசிகித்ஸிதத்வதுல்யத்வாததோऽநந்தரஂ விஸ்போடநிதாநாரம்பஃ, தஸ்ய நிதாநமாஹ– கட்வித்யாதி| அஜீர்ணாஶநமபக்வத்ரவ்யாஶநம்| அத்யஶநமஜீர்ணபோஜநம்| அதர்துதோஷேண விபர்யயேணேதி ஶீதோஷ்ணாதேரதியோகேந துதோஷஃ, துவிபர்யயஃ துஸ்வபாவஸ்யாந்யதாபாவாத்; ஏபிர்ஹேதுபிஃ யதாஸம்பவஂ ப்ரத்யேகஂ தோஷத்ரயப்ரகோபோ போத்தவ்யஃ| விஸ்போடகஸம்ப்ராப்திமாஹ– த்வசமித்யாதி| ஜ்வரபுரஃஸராநித்யநேந ஜ்வரஸ்ய பூர்வரூபதாஂ தர்ஶயதி||௧-௨||