Adhikarana shothasamprAptiH (1-2) · Śloka 3
அத ஶோதநிதாநம் |
ரக்தபித்தகபாந் வாயுர்துஷ்டோ துஷ்டாந் பஹிஃஸிராஃ |
நீத்வா ருத்தகதிஸ்தைர்ஹி குர்யாத்த்வங்மாஂஸஸஂஶ்ரயம் ||௧||
உத்ஸேதஂ ஸஂஹதஂ ஶோதஂ தமாஹுர்நிசயாததஃ |
ஸர்வஂ ஹேதுவிஶேஷைஸ்து ரூபபேதாந்நவாத்மகம் ||௨||
தோஷைஃ பதக்த்வயைஃ ஸர்வைரபிகாதாத்விஷாதபி |௩|
(வா. நி. அ. ௧௩) |
View original
अथ शोथनिदानम् |
रक्तपित्तकफान् वायुर्दुष्टो दुष्टान् बहिःसिराः |
नीत्वा रुद्धगतिस्तैर्हि कुर्यात्त्वङ्मांससंश्रयम् ||१||
उत्सेधं संहतं शोथं तमाहुर्निचयादतः |
सर्वं हेतुविशेषैस्तु रूपभेदान्नवात्मकम् ||२||
दोषैः पृथग्द्वयैः सर्वैरभिघाताद्विषादपि |३|
(वा. नि. अ. १३) |
Adhikarana shothapUrvarUpam (3) · Śloka 3
தத்பூர்வரூபஂ தவதுஃ ஸிராயாமோऽங்ககௌரவம் ||௩||
(வா. நி. அ. ௧௩) |
View original
तत्पूर्वरूपं दवथुः सिरायामोऽङ्गगौरवम् ||३||
(वा. नि. अ. १३) |
Adhikarana shothanidAnam (4-5) · Śloka 5
ஶுத்த்யாமயாபுக்தகஶாபலாநாஂ க்ஷாராம்லதீக்ஷ்ணோஷ்ணகுரூபஸேவா |
தத்யாமமச்சாகவிரோதிதுஷ்டகரோபஸஷ்டாந்நநிஷேவணஂ ச ||௪||
அர்ஶாஂஸ்யசேஷ்டா ந ச தேஹஶுத்திர்மர்மோபகாதோ விஷமா ப்ரஸூதிஃ |
மித்யோபசாரஃ ப்ரதிகர்மணாஂ ச நிஜஸ்ய ஹேதுஃ ஶ்வயதோஃ ப்ரதிஷ்டஃ ||௫||
(ச. சி. அ. ௧௨) |
View original
शुद्ध्यामयाभुक्तकृशाबलानां क्षाराम्लतीक्ष्णोष्णगुरूपसेवा |
दध्याममृच्छाकविरोधिदुष्टगरोपसृष्टान्ननिषेवणं च ||४||
अर्शांस्यचेष्टा न च देहशुद्धिर्मर्मोपघातो विषमा प्रसूतिः |
मिथ्योपचारः प्रतिकर्मणां च निजस्य हेतुः श्वयथोः प्रदिष्टः ||५||
(च. चि. अ. १२) |
Adhikarana shothasAmAnyalakShaNam (6) · Śloka 6
ஸகௌரவஂ ஸ்யாதநவஸ்திதத்வஂ ஸோத்ஸேதமூஷ்மாऽத ஸிராதநுத்வம் |
ஸலோமஹர்ஷஶ்ச விவர்ணதா ச ஸாமாந்யலிங்கஂ ஶ்வயதோஃ ப்ரதிஷ்டம் ||௬||
View original
सगौरवं स्यादनवस्थितत्वं सोत्सेधमूष्माऽथ सिरातनुत्वम् |
सलोमहर्षश्च विवर्णता च सामान्यलिङ्गं श्वयथोः प्रदिष्टम् ||६||
Adhikarana vAtashothali~ggam (7) · Śloka 7
சலஸ்தநுத்வக் பருஷோऽருணோऽஸிதஃ ஸுஷுப்திஹர்ஷார்தியுதோऽநிமித்ததஃ |
ப்ரஶாம்யதி ப்ரோந்நமதி ப்ரபீடிதோ திவாபலீ ச ஶ்வயதுஃ ஸமீரணாத் ||௭||
(ச. சி. அ. ௧௨) |
View original
चलस्तनुत्वक् परुषोऽरुणोऽसितः सुषुप्तिहर्षार्तियुतोऽनिमित्ततः |
प्रशाम्यति प्रोन्नमति प्रपीडितो दिवाबली च श्वयथुः समीरणात् ||७||
(च. चि. अ. १२) |
Adhikarana paittikashothali~ggam (8) · Śloka 8
மதுஃ ஸகந்தோऽஸிதபீதராகவாந் ப்ரமஜ்வரஸ்வேததஷாமதாந்விதஃ |
ய உஷ்யதே ஸ்பஷ்டருகக்ஷிராககத் ஸ பித்தஶோதோ பஶதாஹபாகவாந் ||௮||
(ச. சி. அ. ௧௨) |
View original
मृदुः सगन्धोऽसितपीतरागवान् भ्रमज्वरस्वेदतृषामदान्वितः |
य उष्यते स्पष्टरुगक्षिरागकृत् स पित्तशोथो भृशदाहपाकवान् ||८||
(च. चि. अ. १२) |
Adhikarana kaphajashothali~ggam (9) · Śloka 9
குருஃ ஸ்திரஃ பாண்டுரரோசகாந்விதஃ ப்ரஸேகநித்ராவமிவஹ்நிமாந்த்யகத் |
ஸ கச்ச்ரஜந்மப்ரஶமோ நிபீடிதோ ந சோந்நமேத்ராத்ரிபலீ கபாத்மகஃ ||௯||
(ச. சி. அ. ௧௨) |
View original
गुरुः स्थिरः पाण्डुररोचकान्वितः प्रसेकनिद्रावमिवह्निमान्द्यकृत् |
स कृच्छ्रजन्मप्रशमो निपीडितो न चोन्नमेद्रात्रिबली कफात्मकः ||९||
(च. चि. अ. १२) |
Adhikarana dvidoShaja-sannipAtajashothali~ggam (10) · Śloka 10
நிதாநாகதிஸஂஸர்காச்ச்வயதுஃ ஸ்யாத்த்விதோஷஜஃ |
ஸர்வாகதிஃ ஸந்நிபாதாச்சோதோ வ்யாமிஶ்ரலக்ஷணஃ ||௧௦||
(ச. ஸூ. அ. ௧௮) |
View original
निदानाकृतिसंसर्गाच्छ्वयथुः स्याद्द्विदोषजः |
सर्वाकृतिः सन्निपाताच्छोथो व्यामिश्रलक्षणः ||१०||
(च. सू. अ. १८) |
Adhikarana abhighAtajashothali~ggam (11-12) · Śloka 12
அபிகாதேந ஶஸ்த்ராதிச்சேதபேதக்ஷதாதிபிஃ |
ஹிமாநிலோதத்யநிலைர்பல்லாதகபிகச்சுஜைஃ ||௧௧||
ரஸைஃ ஶூகைஶ்ச ஸஂஸ்பர்ஶாச்ச்வயதுஃ ஸ்யாத்விஸர்பவாந் |
பஶோஷ்மா லோஹிதாபாஸஃ ப்ராயஶஃ பித்தலக்ஷணஃ ||௧௨||
(வா. நி. அ. ௧௩) |
View original
अभिघातेन शस्त्रादिच्छेदभेदक्षतादिभिः |
हिमानिलोदध्यनिलैर्भल्लातकपिकच्छुजैः ||११||
रसैः शूकैश्च संस्पर्शाच्छ्वयथुः स्याद्विसर्पवान् |
भृशोष्मा लोहिताभासः प्रायशः पित्तलक्षणः ||१२||
(वा. नि. अ. १३) |
Adhikarana viShajashvayathuli~ggam (13-14) · Śloka 15
விஷஜஃ ஸவிஷப்ராணிபரிஸர்பணமூத்ரணாத் |
தஂஷ்ட்ராதந்தநகாகாதாதவிஷப்ராணிநாமபி ||௧௩||
விண்மூத்ரஶுக்ரோபஹதமலவத்வஸ்த்ரஸங்கராத் |
விஷவக்ஷாநிலஸ்பர்ஶாத்கரயோகாவசூர்ணநாத் ||௧௪||
மதுஶ்சலோऽவலம்பீ ச ஶீக்ரோ தாஹருஜாகரஃ |௧௫|
(வா. நி. அ. ௧௩) |
View original
विषजः सविषप्राणिपरिसर्पणमूत्रणात् |
दंष्ट्रादन्तनखाघातादविषप्राणिनामपि ||१३||
विण्मूत्रशुक्रोपहतमलवद्वस्त्रसङ्करात् |
विषवृक्षानिलस्पर्शाद्गरयोगावचूर्णनात् ||१४||
मृदुश्चलोऽवलम्बी च शीघ्रो दाहरुजाकरः |१५|
(वा. नि. अ. १३) |
Adhikarana yatrasthA doShA yatra deshe shothaM kurvanti tannirUpaNam (15-16) · Śloka 16
தோஷாஃ ஶ்வயதுமூர்த்வஂ ஹி குர்வந்த்யாமாஶயஸ்திதாஃ ||௧௫||
பக்வாஶயஸ்தா மத்யே து வர்சஃஸ்தாநகதாஸ்த்வதஃ |
கத்ஸ்நதேஹமநுப்ராப்தாஃ குர்யுஃ ஸர்வஸரஂ ததா ||௧௬||
(ஸு. சி. அ. ௨௩) |
View original
दोषाः श्वयथुमूर्ध्वं हि कुर्वन्त्यामाशयस्थिताः ||१५||
पक्वाशयस्था मध्ये तु वर्चःस्थानगतास्त्वधः |
कृत्स्नदेहमनुप्राप्ताः कुर्युः सर्वसरं तथा ||१६||
(सु. चि. अ. २३) |
Adhikarana shothasya sAdhyAsAdhyavicAraH (17-20) · Śloka 20
யோ மத்யதேஶே ஶ்வயதுஃ ஸ கஷ்டஃ ஸர்வகஶ்ச யஃ |
அர்தாங்கே ரிஷ்டபூதஃ ஸ்யாத்யஶ்சோர்த்வஂ பரிஸர்பதி ||௧௭||
ஶ்வாஸஃ பிபாஸா சர்திஶ்ச தௌர்பல்யஂ ஜ்வர ஏவ ச |
யஸ்ய சாந்நே ருசிர்நாஸ்தி ஶ்வயதுஂ தஂ விவர்ஜயேத் ||௧௮||
(ஸு. சி. அ. ௨௩) |
அநந்யோபத்ரவகதஃ ஶோதஃ பாதஸமுத்திதஃ |
புருஷஂ ஹந்தி நாரீஂ ச முகஜோ குஹ்யஜோ த்வயம் |
நவோऽநுபத்ரவஃ ஶோதஃ ஸாத்யோऽஸாத்யஃ புரேரிதஃ ||௧௯||
(வா. நி. அ. ௧௩) |
விவர்ஜயேத் குக்ஷ்யுதராஶ்ரிதஂ ச ததா கலே மர்மணி ஸஂஶ்ரிதஂ ச |
ஸ்தூலஃ கரஶ்சாபி பவேத்விவர்ஜ்யோ யஶ்சாபி பாலஸ்தவிராபலாநாம் ||௨௦||
View original
यो मध्यदेशे श्वयथुः स कष्टः सर्वगश्च यः |
अर्धाङ्गे रिष्टभूतः स्याद्यश्चोर्ध्वं परिसर्पति ||१७||
श्वासः पिपासा छर्दिश्च दौर्बल्यं ज्वर एव च |
यस्य चान्ने रुचिर्नास्ति श्वयथुं तं विवर्जयेत् ||१८||
(सु. चि. अ. २३) |
अनन्योपद्रवकृतः शोथः पादसमुत्थितः |
पुरुषं हन्ति नारीं च मुखजो गुह्यजो द्वयम् |
नवोऽनुपद्रवः शोथः साध्योऽसाध्यः पुरेरितः ||१९||
(वा. नि. अ. १३) |
विवर्जयेत् कुक्ष्युदराश्रितं च तथा गले मर्मणि संश्रितं च |
स्थूलः खरश्चापि भवेद्विवर्ज्यो यश्चापि बालस्थविराबलानाम् ||२०||
Adhikarana puShpikA · Śloka 36
இதி ஶ்ரீமாதவகரவிரசிதே மாதவநிதாநே ஶோதநிதாநஂ ஸமாப்தம் ||௩௬||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने शोथनिदानं समाप्तम् ||३६||