Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

35. udaranidānam

Adhikarana udarasya vahniduShTijanyatvam (1) · Śloka 1

அதோதரநிதாநம் | ரோகாஃ ஸர்வேऽபி மந்தேऽக்நௌ ஸுதராமுதராணி ச | அஜீர்ணாந்மலிநைஶ்சாந்நைர்ஜாயந்தே மலஸஞ்சயாத் ||௧|| (வா. நி. அ. ௧௨) |

View original

अथोदरनिदानम् | रोगाः सर्वेऽपि मन्देऽग्नौ सुतरामुदराणि च | अजीर्णान्मलिनैश्चान्नैर्जायन्ते मलसञ्चयात् ||१|| (वा. नि. अ. १२) |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana udarasamprAptiH (2) · Śloka 2

ருத்த்வா ஸ்வேதாம்புவாஹீநி தோஷாஃ ஸ்ரோதாஂஸி ஸஞ்சிதாஃ | ப்ராணாக்ந்யபாநாந் ஸந்தூஷ்ய ஜநயந்த்யுதரஂ நணாம் ||௨|| (ச. சி. அ. ௧௩) |

View original

रुद्ध्वा स्वेदाम्बुवाहीनि दोषाः स्रोतांसि सञ्चिताः | प्राणाग्न्यपानान् सन्दूष्य जनयन्त्युदरं नृणाम् ||२|| (च. चि. अ. १३) |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana udarANAM sAmAnyarUpam (3-4) · Śloka 5

ஆத்மாநஂ கமநேऽஶக்திர்தௌர்பல்யஂ துர்பலாக்நிதா | ஶோதஃ ஸதநமங்காநாஂ ஸங்கோ வாதபுரீஷயோஃ ||௩|| தாஹஸ்தந்த்ரா ச ஸர்வேஷு ஜடரேஷு பவந்தி ஹி | (ஸு. நி. அ. ௭) | பதக்தோஷைஃ ஸமஸ்தைஶ்ச ப்லீஹபத்தக்ஷதோதகைஃ ||௪|| ஸம்பவந்த்யுதராண்யஷ்டௌ தேஷாஂ லிங்கஂ பதக் ஶணு |௫|

View original

आध्मानं गमनेऽशक्तिर्दौर्बल्यं दुर्बलाग्निता | शोथः सदनमङ्गानां सङ्गो वातपुरीषयोः ||३|| दाहस्तन्द्रा च सर्वेषु जठरेषु भवन्ति हि | (सु. नि. अ. ७) | पृथग्दोषैः समस्तैश्च प्लीहबद्धक्षतोदकैः ||४|| सम्भवन्त्युदराण्यष्टौ तेषां लिङ्गं पृथक् शृणु |५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtodaralakShaNam (5-8) · Śloka 8

தத்ர வாதோதரே ஶோதஃ பாணிபாந்நாபிகுக்ஷிஷு ||௫|| குக்ஷிபார்ஶ்வோதரகடீபஷ்டருக் பர்வபேதநம் | ஶுஷ்ககாஸோऽங்கமர்தோऽதோகுருதா மலஸங்க்ரஹஃ ||௬|| ஶ்யாவாருணத்வகாதித்வமகஸ்மாத்வத்திஹ்ராஸவத் | ஸதோதபேதமுதரஂ தநுகஷ்ணஸிராததம் ||௭|| ஆத்மாதததிவச்சப்தமாஹதஂ ப்ரகரோதி ச | வாயுஶ்சாத்ர ஸருக்ஶப்தோ விசரேத் ஸர்வதோ கதிஃ ||௮|| (வா. நி. அ. ௧௨) |

View original

तत्र वातोदरे शोथः पाणिपान्नाभिकुक्षिषु ||५|| कुक्षिपार्श्वोदरकटीपृष्ठरुक् पर्वभेदनम् | शुष्ककासोऽङ्गमर्दोऽधोगुरुता मलसङ्ग्रहः ||६|| श्यावारुणत्वगादित्वमकस्माद्वृद्धिह्रासवत् | सतोदभेदमुदरं तनुकृष्णसिराततम् ||७|| आध्मातदृतिवच्छब्दमाहतं प्रकरोति च | वायुश्चात्र सरुक्शब्दो विचरेत् सर्वतो गतिः ||८|| (वा. नि. अ. १२) |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana paittikodaralakShaNam (9-10) · Śloka 10

பித்தோதரே ஜ்வரோ மூர்சா தாஹஸ்தட் கடுகாஸ்யதா | ப்ரமோऽதிஸாரஃ பீதத்வஂ த்வகாதாவுதரஂ ஹரித் ||௯|| பீததாம்ரஸிராநத்தஂ ஸஸ்வேதஂ ஸோஷ்ம தஹ்யதே | தூமாயதே மதுஸ்பர்ஶஂ க்ஷிப்ரபாகஂ ப்ரதூயதே ||௧௦|| (வா. நி. அ. ௧௨) |

View original

पित्तोदरे ज्वरो मूर्छा दाहस्तृट् कटुकास्यता | भ्रमोऽतिसारः पीतत्वं त्वगादावुदरं हरित् ||९|| पीतताम्रसिरानद्धं सस्वेदं सोष्म दह्यते | धूमायते मृदुस्पर्शं क्षिप्रपाकं प्रदूयते ||१०|| (वा. नि. अ. १२) |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shlaiShmikodaralakShaNaM, sannipAtodaralakShaNaM ca (11-14) · Śloka 14

ஶ்லேஷ்மோதரேऽங்கஸதநஂ ஸ்வாபஶ்வயதுகௌரவம் | நித்ரோத்க்லேஶோऽருசிஃ ஶ்வாஸஃ காஸஃ ஶுக்லத்வகாதிதா ||௧௧|| உதரஂ ஸ்திமிதஂ ஸ்நிக்தஂ ஶுக்லராஜீததஂ மஹத் | சிராபிவத்தஂ கடிநஂ ஶீதஸ்பர்ஶஂ குரு ஸ்திரம் ||௧௨|| (வா. நி. அ. ௧௨) | ஸ்த்ரியோऽந்நபாநஂ நகலோமமூத்ரவிடார்தவைர்யுக்தமஸாதுவத்தாஃ | யஸ்மை ப்ரயச்சந்த்யரயோ கராஂஶ்ச துஷ்டாம்புதூஷீவிஷஸேவநாத்வா ||௧௩|| தேநாஶு ரக்தஂ குபிதாஶ்ச தோஷாஃ குர்யுஃ ஸுகோரஂ ஜடரஂ த்ரிலிங்கம் | தச்சீதவாதே பஶதுர்திநே ச விஶேஷதஃ குப்யதி தஹ்யதே ச ||௧௪|| ஸ சாதுரோ முஹ்யதி ஹி ப்ரஸக்தஂ பாண்டுஃ கஶஃ ஶுஷ்யதி தஷ்ணயா ச | தூஷ்யோதரஂ கீர்திதமேததேவ ...|| (ஸு. நி. அ. ௭) |

View original

श्लेष्मोदरेऽङ्गसदनं स्वापश्वयथुगौरवम् | निद्रोत्क्लेशोऽरुचिः श्वासः कासः शुक्लत्वगादिता ||११|| उदरं स्तिमितं स्निग्धं शुक्लराजीततं महत् | चिराभिवृद्धं कठिनं शीतस्पर्शं गुरु स्थिरम् ||१२|| (वा. नि. अ. १२) | स्त्रियोऽन्नपानं नखलोममूत्रविडार्तवैर्युक्तमसाधुवृत्ताः | यस्मै प्रयच्छन्त्यरयो गरांश्च दुष्टाम्बुदूषीविषसेवनाद्वा ||१३|| तेनाशु रक्तं कुपिताश्च दोषाः कुर्युः सुघोरं जठरं त्रिलिङ्गम् | तच्छीतवाते भृशदुर्दिने च विशेषतः कुप्यति दह्यते च ||१४|| स चातुरो मुह्यति हि प्रसक्तं पाण्डुः कृशः शुष्यति तृष्णया च | दूष्योदरं कीर्तितमेतदेव ...|| (सु. नि. अ. ७) |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana plIhodaralakShaNam (15-17) · Śloka 17

... ப்லீஹோதரஂ கீர்தயதோ நிபோத ||௧௫|| விதாஹ்யபிஷ்யந்திரதஸ்ய ஜந்தோஃ ப்ரதுஷ்டமத்யர்தமஸக் கபஶ்ச | ப்லீஹாபிவத்திஂ குருதஃ ப்ரவத்தௌ ப்லீஹோத்தமேதஜ்ஜடரஂ வதந்தி ||௧௬|| தத்வாமபார்ஶ்வே பரிவத்திமேதி விஶேஷதஃ ஸீததி சாதுரோऽத்ர | மந்தஜ்வராக்நிஃ கபபித்தலிங்கைருபத்ருதஃ க்ஷீணபலோऽதிபாண்டுஃ | ஸவ்யாந்யபார்ஶ்வே யகதி ப்ரவத்தே ஜ்ஞேயஂ யகத்தால்யுதரஂ ததேவ ||௧௭|| (ஸு. நி. அ. ௭) |

View original

... प्लीहोदरं कीर्तयतो निबोध ||१५|| विदाह्यभिष्यन्दिरतस्य जन्तोः प्रदुष्टमत्यर्थमसृक् कफश्च | प्लीहाभिवृद्धिं कुरुतः प्रवृद्धौ प्लीहोत्थमेतज्जठरं वदन्ति ||१६|| तद्वामपार्श्वे परिवृद्धिमेति विशेषतः सीदति चातुरोऽत्र | मन्दज्वराग्निः कफपित्तलिङ्गैरुपद्रुतः क्षीणबलोऽतिपाण्डुः | सव्यान्यपार्श्वे यकृति प्रवृद्धे ज्ञेयं यकृद्दाल्युदरं तदेव ||१७|| (सु. नि. अ. ७) |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana plIhodare doShasambandhena lakShaNAni (18) · Śloka 18

உதாவர்தருஜாநாஹைர்மோஹதட்தஹநஜ்வரைஃ | கௌரவாருசிகாடிந்யைர்வித்யாத்தத்ர மலாந் க்ரமாத் ||௧௮|| (வா. நி. அ. ௧௨) |

View original

उदावर्तरुजानाहैर्मोहतृड्दहनज्वरैः | गौरवारुचिकाठिन्यैर्विद्यात्तत्र मलान् क्रमात् ||१८|| (वा. नि. अ. १२) |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana baddhagudodaralakShaNam (19-20) · Śloka 20

யஸ்யாந்த்ரமந்நைருபலேபிபிர்வா பாலாஶ்மபிர்வா பிஹிதஂ யதாவத் | ஸஞ்சீயதே தஸ்ய மலஃ ஸதோஷஃ ஶநைஃ ஶநைஃ ஸங்கரவச்ச நாட்யாம் ||௧௯|| நிருத்யதே தஸ்ய குதே புரீஷஂ நிரேதி கச்ச்ராதபி சால்பமல்பம் | ஹந்நாபிமத்யே பரிவத்திமேதி தஸ்யோதரஂ பத்தகுதஂ வதந்தி ||௨௦|| (ஸு. நி. அ. ௭) |

View original

यस्यान्त्रमन्नैरुपलेपिभिर्वा बालाश्मभिर्वा पिहितं यथावत् | सञ्चीयते तस्य मलः सदोषः शनैः शनैः सङ्करवच्च नाड्याम् ||१९|| निरुध्यते तस्य गुदे पुरीषं निरेति कृच्छ्रादपि चाल्पमल्पम् | हृन्नाभिमध्ये परिवृद्धिमेति तस्योदरं बद्धगुदं वदन्ति ||२०|| (सु. नि. अ. ७) |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kShatodaralakShaNam (21) · Śloka 22

ஶல்யஂ ததாऽந்நோபஹிதஂ யதந்த்ரஂ புக்தஂ பிநத்த்யாகதமந்யதா வா | தஸ்மாத்ஸ்ருதோऽந்த்ராத்ஸலிலப்ரகாஶஃ ஸ்ராவஃ ஸ்ரவேத்வை குததஸ்து பூயஃ ||௨௧|| நாபேரதஶ்சோதரமேதி வத்திஂ நிஸ்துத்யதே தால்யதி சாதிமாத்ரம் | ஏதத் பரிஸ்ராவ்யுதரஂ ப்ரதிஷ்டஂ ... |௨௨| (ஸு. நி. அ. ௭) |

View original

शल्यं तथाऽन्नोपहितं यदन्त्रं भुक्तं भिनत्त्यागतमन्यथा वा | तस्मात्स्रुतोऽन्त्रात्सलिलप्रकाशः स्रावः स्रवेद्वै गुदतस्तु भूयः ||२१|| नाभेरधश्चोदरमेति वृद्धिं निस्तुद्यते दाल्यति चातिमात्रम् | एतत् परिस्राव्युदरं प्रदिष्टं ... |२२| (सु. नि. अ. ७) |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana dakodarasya nidAnasamprAptipUrvakaM lakShaNam (22-24) · Śloka 24

... தகோதரஂ கீர்தயதோ நிபோத ||௨௨|| யஃ ஸ்நேஹபீதோऽப்யநுவாஸிதோ வா வாந்தோ விரிக்தோऽப்யதவா நிரூடஃ | பிபேஜ்ஜலஂ ஶீதலமாஶு தஸ்ய ஸ்ரோதாஂஸி தூஷ்யந்தி ஹி தத்வஹாநி ||௨௩|| ஸ்நேஹோபலிப்தேஷ்வதவாऽபி தேஷு தகோதரஂ பூர்வவதப்யுபைதி | ஸ்நிக்தஂ மஹத்தத்பரிவத்தநாபிஸமாததஂ பூர்ணமிவாம்புநா ச | யதா ததிஃ க்ஷுப்யதி கம்பதே ச ஶப்தாயதே சாபி தகோதரஂ தத் ||௨௪|| (ஸு. நி. அ. ௭) |

View original

... दकोदरं कीर्तयतो निबोध ||२२|| यः स्नेहपीतोऽप्यनुवासितो वा वान्तो विरिक्तोऽप्यथवा निरूढः | पिबेज्जलं शीतलमाशु तस्य स्रोतांसि दूष्यन्ति हि तद्वहानि ||२३|| स्नेहोपलिप्तेष्वथवाऽपि तेषु दकोदरं पूर्ववदभ्युपैति | स्निग्धं महत्तत्परिवृत्तनाभिसमाततं पूर्णमिवाम्बुना च | यथा दृतिः क्षुभ्यति कम्पते च शब्दायते चापि दकोदरं तत् ||२४|| (सु. नि. अ. ७) |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana udarasya sAdhyAsAdhyavicAraH (25-26) · Śloka 27

ஜந்மநைவோதரஂ ஸர்வஂ ப்ராயஃ கச்ச்ரதமஂ மதம் | பலிநஸ்ததஜாதாம்பு யத்நஸாத்யஂ நவோத்திதம் ||௨௫|| பக்ஷாத்பத்தகுதஂ தூர்த்வஂ ஸர்வஂ ஜாதோதகஂ ததா | ப்ராயோ பவத்யபாவாய சித்ராந்த்ரஂ சோதரஂ நணாம் ||௨௬|| (ச. சி. அ. ௧௩)௦ |௨௭|

View original

जन्मनैवोदरं सर्वं प्रायः कृच्छ्रतमं मतम् | बलिनस्तदजाताम्बु यत्नसाध्यं नवोत्थितम् ||२५|| पक्षाद्बद्धगुदं तूर्ध्वं सर्वं जातोदकं तथा | प्रायो भवत्यभावाय छिद्रान्त्रं चोदरं नृणाम् ||२६|| (च. चि. अ. १३)० |२७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana avasthAvisheSheNodarasyAsAdhyatvam (27-28) · Śloka 28

ஶூநாக்ஷஂ குடிலோபஸ்தமுபக்லிந்நதநுத்வசம் | பலஶோணிதமாஂஸாக்நிபரிக்ஷீணஂ ச வர்ஜயேத் ||௨௭|| (ச. சி. அ. ௧௩) | பார்ஶ்வபங்காந்நவித்வேஷஶோதாதீஸாரபீடிதம் | விரிக்தஂ சாப்யுதரிணஂ பூர்யமாணஂ விவர்ஜயேத் ||௨௮|| (ஸு. ஸூ. அ. ௩௩) |

View original

शूनाक्षं कुटिलोपस्थमुपक्लिन्नतनुत्वचम् | बलशोणितमांसाग्निपरिक्षीणं च वर्जयेत् ||२७|| (च. चि. अ. १३) | पार्श्वभङ्गान्नविद्वेषशोथातीसारपीडितम् | विरिक्तं चाप्युदरिणं पूर्यमाणं विवर्जयेत् ||२८|| (सु. सू. अ. ३३) |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 35

இதி ஶ்ரீமாதவகரவிரசிதே மாதவநிதாநே உதரநிதாநஂ ஸமாப்தம் ||௩௫||

View original

इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने उदरनिदानं समाप्तम् ||३५||

🔊 Audio coming soon