Adhikarana udarasya vahniduShTijanyatvam (1) · Śloka 1
அதோதரநிதாநம் |
ரோகாஃ ஸர்வேऽபி மந்தேऽக்நௌ ஸுதராமுதராணி ச |
அஜீர்ணாந்மலிநைஶ்சாந்நைர்ஜாயந்தே மலஸஞ்சயாத் ||௧||
(வா. நி. அ. ௧௨) |
View original
अथोदरनिदानम् |
रोगाः सर्वेऽपि मन्देऽग्नौ सुतरामुदराणि च |
अजीर्णान्मलिनैश्चान्नैर्जायन्ते मलसञ्चयात् ||१||
(वा. नि. अ. १२) |
Adhikarana udarasamprAptiH (2) · Śloka 2
ருத்த்வா ஸ்வேதாம்புவாஹீநி தோஷாஃ ஸ்ரோதாஂஸி ஸஞ்சிதாஃ |
ப்ராணாக்ந்யபாநாந் ஸந்தூஷ்ய ஜநயந்த்யுதரஂ நணாம் ||௨||
(ச. சி. அ. ௧௩) |
View original
रुद्ध्वा स्वेदाम्बुवाहीनि दोषाः स्रोतांसि सञ्चिताः |
प्राणाग्न्यपानान् सन्दूष्य जनयन्त्युदरं नृणाम् ||२||
(च. चि. अ. १३) |
Adhikarana udarANAM sAmAnyarUpam (3-4) · Śloka 5
ஆத்மாநஂ கமநேऽஶக்திர்தௌர்பல்யஂ துர்பலாக்நிதா |
ஶோதஃ ஸதநமங்காநாஂ ஸங்கோ வாதபுரீஷயோஃ ||௩||
தாஹஸ்தந்த்ரா ச ஸர்வேஷு ஜடரேஷு பவந்தி ஹி |
(ஸு. நி. அ. ௭) |
பதக்தோஷைஃ ஸமஸ்தைஶ்ச ப்லீஹபத்தக்ஷதோதகைஃ ||௪||
ஸம்பவந்த்யுதராண்யஷ்டௌ தேஷாஂ லிங்கஂ பதக் ஶணு |௫|
View original
आध्मानं गमनेऽशक्तिर्दौर्बल्यं दुर्बलाग्निता |
शोथः सदनमङ्गानां सङ्गो वातपुरीषयोः ||३||
दाहस्तन्द्रा च सर्वेषु जठरेषु भवन्ति हि |
(सु. नि. अ. ७) |
पृथग्दोषैः समस्तैश्च प्लीहबद्धक्षतोदकैः ||४||
सम्भवन्त्युदराण्यष्टौ तेषां लिङ्गं पृथक् शृणु |५|
Adhikarana vAtodaralakShaNam (5-8) · Śloka 8
தத்ர வாதோதரே ஶோதஃ பாணிபாந்நாபிகுக்ஷிஷு ||௫||
குக்ஷிபார்ஶ்வோதரகடீபஷ்டருக் பர்வபேதநம் |
ஶுஷ்ககாஸோऽங்கமர்தோऽதோகுருதா மலஸங்க்ரஹஃ ||௬||
ஶ்யாவாருணத்வகாதித்வமகஸ்மாத்வத்திஹ்ராஸவத் |
ஸதோதபேதமுதரஂ தநுகஷ்ணஸிராததம் ||௭||
ஆத்மாதததிவச்சப்தமாஹதஂ ப்ரகரோதி ச |
வாயுஶ்சாத்ர ஸருக்ஶப்தோ விசரேத் ஸர்வதோ கதிஃ ||௮||
(வா. நி. அ. ௧௨) |
View original
तत्र वातोदरे शोथः पाणिपान्नाभिकुक्षिषु ||५||
कुक्षिपार्श्वोदरकटीपृष्ठरुक् पर्वभेदनम् |
शुष्ककासोऽङ्गमर्दोऽधोगुरुता मलसङ्ग्रहः ||६||
श्यावारुणत्वगादित्वमकस्माद्वृद्धिह्रासवत् |
सतोदभेदमुदरं तनुकृष्णसिराततम् ||७||
आध्मातदृतिवच्छब्दमाहतं प्रकरोति च |
वायुश्चात्र सरुक्शब्दो विचरेत् सर्वतो गतिः ||८||
(वा. नि. अ. १२) |
Adhikarana paittikodaralakShaNam (9-10) · Śloka 10
பித்தோதரே ஜ்வரோ மூர்சா தாஹஸ்தட் கடுகாஸ்யதா |
ப்ரமோऽதிஸாரஃ பீதத்வஂ த்வகாதாவுதரஂ ஹரித் ||௯||
பீததாம்ரஸிராநத்தஂ ஸஸ்வேதஂ ஸோஷ்ம தஹ்யதே |
தூமாயதே மதுஸ்பர்ஶஂ க்ஷிப்ரபாகஂ ப்ரதூயதே ||௧௦||
(வா. நி. அ. ௧௨) |
View original
पित्तोदरे ज्वरो मूर्छा दाहस्तृट् कटुकास्यता |
भ्रमोऽतिसारः पीतत्वं त्वगादावुदरं हरित् ||९||
पीतताम्रसिरानद्धं सस्वेदं सोष्म दह्यते |
धूमायते मृदुस्पर्शं क्षिप्रपाकं प्रदूयते ||१०||
(वा. नि. अ. १२) |
Adhikarana shlaiShmikodaralakShaNaM, sannipAtodaralakShaNaM ca (11-14) · Śloka 14
ஶ்லேஷ்மோதரேऽங்கஸதநஂ ஸ்வாபஶ்வயதுகௌரவம் |
நித்ரோத்க்லேஶோऽருசிஃ ஶ்வாஸஃ காஸஃ ஶுக்லத்வகாதிதா ||௧௧||
உதரஂ ஸ்திமிதஂ ஸ்நிக்தஂ ஶுக்லராஜீததஂ மஹத் |
சிராபிவத்தஂ கடிநஂ ஶீதஸ்பர்ஶஂ குரு ஸ்திரம் ||௧௨||
(வா. நி. அ. ௧௨) |
ஸ்த்ரியோऽந்நபாநஂ நகலோமமூத்ரவிடார்தவைர்யுக்தமஸாதுவத்தாஃ |
யஸ்மை ப்ரயச்சந்த்யரயோ கராஂஶ்ச துஷ்டாம்புதூஷீவிஷஸேவநாத்வா ||௧௩||
தேநாஶு ரக்தஂ குபிதாஶ்ச தோஷாஃ குர்யுஃ ஸுகோரஂ ஜடரஂ த்ரிலிங்கம் |
தச்சீதவாதே பஶதுர்திநே ச விஶேஷதஃ குப்யதி தஹ்யதே ச ||௧௪||
ஸ சாதுரோ முஹ்யதி ஹி ப்ரஸக்தஂ பாண்டுஃ கஶஃ ஶுஷ்யதி தஷ்ணயா ச |
தூஷ்யோதரஂ கீர்திதமேததேவ ...||
(ஸு. நி. அ. ௭) |
View original
श्लेष्मोदरेऽङ्गसदनं स्वापश्वयथुगौरवम् |
निद्रोत्क्लेशोऽरुचिः श्वासः कासः शुक्लत्वगादिता ||११||
उदरं स्तिमितं स्निग्धं शुक्लराजीततं महत् |
चिराभिवृद्धं कठिनं शीतस्पर्शं गुरु स्थिरम् ||१२||
(वा. नि. अ. १२) |
स्त्रियोऽन्नपानं नखलोममूत्रविडार्तवैर्युक्तमसाधुवृत्ताः |
यस्मै प्रयच्छन्त्यरयो गरांश्च दुष्टाम्बुदूषीविषसेवनाद्वा ||१३||
तेनाशु रक्तं कुपिताश्च दोषाः कुर्युः सुघोरं जठरं त्रिलिङ्गम् |
तच्छीतवाते भृशदुर्दिने च विशेषतः कुप्यति दह्यते च ||१४||
स चातुरो मुह्यति हि प्रसक्तं पाण्डुः कृशः शुष्यति तृष्णया च |
दूष्योदरं कीर्तितमेतदेव ...||
(सु. नि. अ. ७) |
Adhikarana plIhodaralakShaNam (15-17) · Śloka 17
... ப்லீஹோதரஂ கீர்தயதோ நிபோத ||௧௫||
விதாஹ்யபிஷ்யந்திரதஸ்ய ஜந்தோஃ ப்ரதுஷ்டமத்யர்தமஸக் கபஶ்ச |
ப்லீஹாபிவத்திஂ குருதஃ ப்ரவத்தௌ ப்லீஹோத்தமேதஜ்ஜடரஂ வதந்தி ||௧௬||
தத்வாமபார்ஶ்வே பரிவத்திமேதி விஶேஷதஃ ஸீததி சாதுரோऽத்ர |
மந்தஜ்வராக்நிஃ கபபித்தலிங்கைருபத்ருதஃ க்ஷீணபலோऽதிபாண்டுஃ |
ஸவ்யாந்யபார்ஶ்வே யகதி ப்ரவத்தே ஜ்ஞேயஂ யகத்தால்யுதரஂ ததேவ ||௧௭||
(ஸு. நி. அ. ௭) |
View original
... प्लीहोदरं कीर्तयतो निबोध ||१५||
विदाह्यभिष्यन्दिरतस्य जन्तोः प्रदुष्टमत्यर्थमसृक् कफश्च |
प्लीहाभिवृद्धिं कुरुतः प्रवृद्धौ प्लीहोत्थमेतज्जठरं वदन्ति ||१६||
तद्वामपार्श्वे परिवृद्धिमेति विशेषतः सीदति चातुरोऽत्र |
मन्दज्वराग्निः कफपित्तलिङ्गैरुपद्रुतः क्षीणबलोऽतिपाण्डुः |
सव्यान्यपार्श्वे यकृति प्रवृद्धे ज्ञेयं यकृद्दाल्युदरं तदेव ||१७||
(सु. नि. अ. ७) |
Adhikarana plIhodare doShasambandhena lakShaNAni (18) · Śloka 18
உதாவர்தருஜாநாஹைர்மோஹதட்தஹநஜ்வரைஃ |
கௌரவாருசிகாடிந்யைர்வித்யாத்தத்ர மலாந் க்ரமாத் ||௧௮||
(வா. நி. அ. ௧௨) |
View original
उदावर्तरुजानाहैर्मोहतृड्दहनज्वरैः |
गौरवारुचिकाठिन्यैर्विद्यात्तत्र मलान् क्रमात् ||१८||
(वा. नि. अ. १२) |
Adhikarana baddhagudodaralakShaNam (19-20) · Śloka 20
யஸ்யாந்த்ரமந்நைருபலேபிபிர்வா பாலாஶ்மபிர்வா பிஹிதஂ யதாவத் |
ஸஞ்சீயதே தஸ்ய மலஃ ஸதோஷஃ ஶநைஃ ஶநைஃ ஸங்கரவச்ச நாட்யாம் ||௧௯||
நிருத்யதே தஸ்ய குதே புரீஷஂ நிரேதி கச்ச்ராதபி சால்பமல்பம் |
ஹந்நாபிமத்யே பரிவத்திமேதி தஸ்யோதரஂ பத்தகுதஂ வதந்தி ||௨௦||
(ஸு. நி. அ. ௭) |
View original
यस्यान्त्रमन्नैरुपलेपिभिर्वा बालाश्मभिर्वा पिहितं यथावत् |
सञ्चीयते तस्य मलः सदोषः शनैः शनैः सङ्करवच्च नाड्याम् ||१९||
निरुध्यते तस्य गुदे पुरीषं निरेति कृच्छ्रादपि चाल्पमल्पम् |
हृन्नाभिमध्ये परिवृद्धिमेति तस्योदरं बद्धगुदं वदन्ति ||२०||
(सु. नि. अ. ७) |
Adhikarana kShatodaralakShaNam (21) · Śloka 22
ஶல்யஂ ததாऽந்நோபஹிதஂ யதந்த்ரஂ புக்தஂ பிநத்த்யாகதமந்யதா வா |
தஸ்மாத்ஸ்ருதோऽந்த்ராத்ஸலிலப்ரகாஶஃ ஸ்ராவஃ ஸ்ரவேத்வை குததஸ்து பூயஃ ||௨௧||
நாபேரதஶ்சோதரமேதி வத்திஂ நிஸ்துத்யதே தால்யதி சாதிமாத்ரம் |
ஏதத் பரிஸ்ராவ்யுதரஂ ப்ரதிஷ்டஂ ... |௨௨|
(ஸு. நி. அ. ௭) |
View original
शल्यं तथाऽन्नोपहितं यदन्त्रं भुक्तं भिनत्त्यागतमन्यथा वा |
तस्मात्स्रुतोऽन्त्रात्सलिलप्रकाशः स्रावः स्रवेद्वै गुदतस्तु भूयः ||२१||
नाभेरधश्चोदरमेति वृद्धिं निस्तुद्यते दाल्यति चातिमात्रम् |
एतत् परिस्राव्युदरं प्रदिष्टं ... |२२|
(सु. नि. अ. ७) |
Adhikarana dakodarasya nidAnasamprAptipUrvakaM lakShaNam (22-24) · Śloka 24
... தகோதரஂ கீர்தயதோ நிபோத ||௨௨||
யஃ ஸ்நேஹபீதோऽப்யநுவாஸிதோ வா வாந்தோ விரிக்தோऽப்யதவா நிரூடஃ |
பிபேஜ்ஜலஂ ஶீதலமாஶு தஸ்ய ஸ்ரோதாஂஸி தூஷ்யந்தி ஹி தத்வஹாநி ||௨௩||
ஸ்நேஹோபலிப்தேஷ்வதவாऽபி தேஷு தகோதரஂ பூர்வவதப்யுபைதி |
ஸ்நிக்தஂ மஹத்தத்பரிவத்தநாபிஸமாததஂ பூர்ணமிவாம்புநா ச |
யதா ததிஃ க்ஷுப்யதி கம்பதே ச ஶப்தாயதே சாபி தகோதரஂ தத் ||௨௪||
(ஸு. நி. அ. ௭) |
View original
... दकोदरं कीर्तयतो निबोध ||२२||
यः स्नेहपीतोऽप्यनुवासितो वा वान्तो विरिक्तोऽप्यथवा निरूढः |
पिबेज्जलं शीतलमाशु तस्य स्रोतांसि दूष्यन्ति हि तद्वहानि ||२३||
स्नेहोपलिप्तेष्वथवाऽपि तेषु दकोदरं पूर्ववदभ्युपैति |
स्निग्धं महत्तत्परिवृत्तनाभिसमाततं पूर्णमिवाम्बुना च |
यथा दृतिः क्षुभ्यति कम्पते च शब्दायते चापि दकोदरं तत् ||२४||
(सु. नि. अ. ७) |
Adhikarana udarasya sAdhyAsAdhyavicAraH (25-26) · Śloka 27
ஜந்மநைவோதரஂ ஸர்வஂ ப்ராயஃ கச்ச்ரதமஂ மதம் |
பலிநஸ்ததஜாதாம்பு யத்நஸாத்யஂ நவோத்திதம் ||௨௫||
பக்ஷாத்பத்தகுதஂ தூர்த்வஂ ஸர்வஂ ஜாதோதகஂ ததா |
ப்ராயோ பவத்யபாவாய சித்ராந்த்ரஂ சோதரஂ நணாம் ||௨௬||
(ச. சி. அ. ௧௩)௦ |௨௭|
View original
जन्मनैवोदरं सर्वं प्रायः कृच्छ्रतमं मतम् |
बलिनस्तदजाताम्बु यत्नसाध्यं नवोत्थितम् ||२५||
पक्षाद्बद्धगुदं तूर्ध्वं सर्वं जातोदकं तथा |
प्रायो भवत्यभावाय छिद्रान्त्रं चोदरं नृणाम् ||२६||
(च. चि. अ. १३)० |२७|
Adhikarana avasthAvisheSheNodarasyAsAdhyatvam (27-28) · Śloka 28
ஶூநாக்ஷஂ குடிலோபஸ்தமுபக்லிந்நதநுத்வசம் |
பலஶோணிதமாஂஸாக்நிபரிக்ஷீணஂ ச வர்ஜயேத் ||௨௭||
(ச. சி. அ. ௧௩) |
பார்ஶ்வபங்காந்நவித்வேஷஶோதாதீஸாரபீடிதம் |
விரிக்தஂ சாப்யுதரிணஂ பூர்யமாணஂ விவர்ஜயேத் ||௨௮||
(ஸு. ஸூ. அ. ௩௩) |
View original
शूनाक्षं कुटिलोपस्थमुपक्लिन्नतनुत्वचम् |
बलशोणितमांसाग्निपरिक्षीणं च वर्जयेत् ||२७||
(च. चि. अ. १३) |
पार्श्वभङ्गान्नविद्वेषशोथातीसारपीडितम् |
विरिक्तं चाप्युदरिणं पूर्यमाणं विवर्जयेत् ||२८||
(सु. सू. अ. ३३) |
Adhikarana puShpikA · Śloka 35
இதி ஶ்ரீமாதவகரவிரசிதே மாதவநிதாநே உதரநிதாநஂ ஸமாப்தம் ||௩௫||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने उदरनिदानं समाप्तम् ||३५||